Г.Чойжамц: Гүү яаж барих вэ, айраг яаж исгэх вэ гэдгийг 3000 юанаар зааж өгчихөөд л ирж байгаа юм. Бид ингэж л уламжлалт мэдлэгээ алдаж байна

Г.Чойжамц: Гүү яаж барих вэ, айраг яаж исгэх вэ гэдгийг 3000 юанаар зааж өгчихөөд л ирж байгаа юм. Бид ингэж л уламжлалт мэдлэгээ алдаж байна

Анагаах ухааны доктор, профессор Готовын Чойжамцтай ярилцлаа.


-Генетик нөөцийн тухай хуулийг УИХ-д хэлэлцүүлэхээр Засгийн газар өргөн барьжээ.Судлаачид эрдэмтэд та бүхэнд л их хамаатай асуудал байх шиг байна.

-Зөвхөн судлаачдад биш, монголын нийт ард түмэнд хамаатай. Өнөөдөр болоод хойч ирээдүйд бидний идэх хүнс, хэрэглэх хэрэглээ, амь зуулга ямар байх вэ гэдгийг тодорхойлоход чухал нөлөө үзүүлэх хууль. Олон жил хүлээлээ. Энэ цаг хугацаанд бид багагүй нөөцөө ч алдлаа.Цаашид ингэж удаан явж болохгүй. Яагаад вэ гэвэл, генетик нөөц гэдэг зүйл асар чухал гэдгийг дэлхий нийтээрээ хүлээн зөвшөөрөөд үүнийг хамгаалах, ашиглах гэрээ, протоколыг батлаад, түүнийг нь улс орнууд хүлээн зөвшөөрөөд нэгдэн орсоор байна. Биологийн олон янз байдал (БОЯБ)-ыг хамгаалах, амьтан, ургамал, бичил биетнийг хамгаалах, зохистой ашиглах, генетикийн олон янз байдлын ашиглалтаас үүдэх үр шимийг эрх тэгш шударгаар хүртээх зарчмын суурь асуудлыг зохицуулдаг БОЯБ-ын тухай конвенц, мөн түүнийг дагалдан гарсан Нагоягийн протоколд манай улс тус тус нэгдэн орсон. Энэ протоколд нэгдсэн улс орнууд ямар үүрэг, хариуцлага хүлээдэг вэ гэхээр генетик нөөцийг ашиглах үндэсний эрх зүйн орчныг тодорхой болгох, тэр дундаа генетик нөөц, түүнтэй холбоотой уламжлалт мэдлэгээ бүртгэн, хадгалж, хамгаалах талаар тодорхой арга хэмжээ авах, генетик нөөцтэй холбоотой уламжлалт мэдлэгийг ашиглахдаа тухайн мэдлэгийг эзэмшигчийг хүндэтгэн үзэх ёс зүйг баримтлах, генетик нөөц, түүнтэй холбоотой уламжлалт мэдлэгийг ашигласнаас үүдэх үр өгөөжөөс эзэмшигч талд эрх тэгш, шударга зарчмаар эргүүлэн өгөх үүрэг, хариуцлагын механизмыг бий болгох зэрэг болно. Манай улс генетик нөөцөөр баялаг орны хувьд энэ үүргээс татгалзаж болохгүй. ОУ-ын өмнө хүлээсэн үүргээ биелүүлж энэ хуулийг хэлэлцэх гэж байгаад эрдэмтэн судлаач хүний хувьд маш их баярлаж байна.

-Судлаач хүний өнцгөөс харахад Генетик нөөцийн тухай хууль гарвал юу өөрчлөгдөх бол?

-Одоохондоо эрх зүйн зохицуулалт сул байгаа болохоор судлаачид ч тэр, үйлдвэрлэгчид ч тэр дур зоргоороо сонгож судалж, ашиглаж л байна. Мэдээж хуулийн зохицуулалт сайжрахаар би судлаад танд ашиг тусыг нь батлаад өгье гэж асуух л болох байх. Шинжлэх ухааны судалгааны үр дүн өөрөө генетик нөөцийг ч, уламжлалт мэдлэгийг ч хавьгүй өндөр өртөгтэй болгох ач холбогдолтой. Бас судлаачдын судалгааны үр дүн ч бас л их үнэлгээтэй болно.

Монгол орны Генетик нөөц бол давтагдашгүй шинж чанартай генийг агуулсан арилжааны түүхий эд болох үнэт чанартай байдаг учраас дэлхийн судлаачдын сонирхлыг асар их татдаг. Тиймээс түүнийг хамгаалах, зохистой ашиглах, олон улстай хамтран судалж бүтээгдэхүүн гаргасан тохиолдолд үр шимийг харилцан тохиролцох зарчмаар хүртэх боломж нээгдэх юм. Нөгөө талаас Монгол орны мал аж ахуйгаас гадна, онгон сайхан байгаль, ургамал, ан амьтан, бичил биетний ертөнцийн онцгой баялаг, тэдгээртэй холбоотой уламжлалт мэдлэг бол асар их баялаг юм. Мөн эртний түүхийн улбаатай нүүдэлчдийн соёл, зан заншил нь тэр чигээрээ уламжлалт мэдлэг байдаг. Тиймээс генетик нөөц, түүнтэй холбоотой уламжлалт мэдлэгээ эрх зүйн зохицуулалтаар хамгаалах нь чухал асуудал болоод байна. Үүнийг манай Их хурлын эрхэм гишүүд ойлгож байгаа гэж итгэж найддаг хүмүүсийн нэг нь би.

-Генетик нөөц гэдэг үгтэй хамт уламжлалт мэдлэг гэдэг үг байнга ашиглагдаад байна. Үүнд ямар учир байна?

-Дэлхий даяар байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүний хэрэгцээ өсөн нэмэгдэж, генетик нөөц, түүнтэй холбоотой уламжлалт мэдлэгт тулгуурлан шинэ эм, хүнс, гоо сайхны болон хүнс, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэж, арилжаалах үйл ажиллагаа өдрөөс өдөрт нэмэгдэж байна.Жишээлбэл, бидний сайн мэдэх аспирин, резерпин зэрэг эмүүдийг уламжлалт анагаах ухааны мэдлэгт суурилан бүтээсэн байдаг.

Монголчууд эртнээс ахуй амьдралаа авч явах, хэрэгцээгээ хангах хүрээнд асар их оюуны мэдлэг бүтээсэн байна. Бидний өвөг дээдсээс өвлөн үлдээсэн биологийн нөөц, түүнийг ашиглаж ирсэн уламжлалт технологи хоол хүнс, хувцас, эд хэрэглэл, эм, эмчилгээний хэрэгсэл, арга ухаан, мал амьтан маллах, арчлах, байгаль орчноо хамгаалах хэлбэрээр бидний амьдралын өдөр тутмын үйл ажиллагаанд хэрэглэгдэж байна. Яагаад Булган аймгийн Сайхан сумын айраг зах зээлд илүү борлуулалттай эрэлттэй байдаг билээ. Тэнд айргийн хөрөнгө болгоод үе дамжуулан хадгалагдсан бичил биетний өвөрмөц омог, бүлгэмдэл байгаа. Бичил биетэн бол амьд махбодь болохоор бусад нутаг оронд айраг исгэхэд хэрэглэгддэг хөрөнгийн бичил биетний бүлгэмдлээс өөр ген буюу удамшлын мэдээлэл агуулсан хөрөнгө Сайхан суманд байна аа л гэсэн үг шүү дээ. Тэгэхээр тэд бол генетик нөөц, түүнтэй холбоотой уламжлалт мэдлэгийг өвлөн тээгчид гэсэн үг. Асуудал үүгээр дуусахгүй, тэр айлуудаас хөрөнгө аваад өөр айл, аймаг суманд очоод айраг исгэхээр яг адил амт чанартай айраг гарахгүй байж магадгүй. Бас өөр нэг жишээ авъя. Хурдтай айлаас үрээ, гүү аваад ч юм уу эсвэл төл аваад хурд гараагүй тохиолдол бишгүй л дуулддаг. Яагаад гэдэг асуудал гарна аа? Технологийг нь аваагүй л байхгүй юу. Яаж уяа сойлгыг нь тааруулах вэ, яаж угшлыг нь хадгалж явах вэ? гэх мэт олон асуудлын цаана нөгөө л уламжлалт мэдлэгийг анзаарахгүй өнгөрсний баримт. Бүтээгдэхүүнийг дуурайгаад яг адилхан хийж чаддаггүй юм байна. Энд л уламжлалт мэдлэгийн үнэ цэнэ оршиж байгаа юм. Генетик нөөц бол эх сурвалж, харин түүгээр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэнэ гэдэг нь технологи юм.

-Монголчууд эм, хүнсээ байгалиасаа бэлтгэж хэрэглэж ирсэн олон мянган жилийн уламжлалтай. Энэ чинь генетик нөөц, уламжлалт мэдлэгтэй холбоотой болж таарах нь. Тийм үү?

-Монголчуудын уламжлалт мэдлэгийг анхаараад үнэлж чадвал гайхамшиг их байгаагийн нэг том баримт бол Уламжлалт анагаах ухаан юм. Монгол бол Төв Азийн өндөрлөгт оршдог, байгаль цаг уурын эрс тэс уур амьсгалд зохицон ургадаг ургамалтай орон. Монголын нутаг дэвсгэр дээр ургадаг ургамлын бодисын солилцоо түүний бүтээгдэхүүн бусад оронд ургадаг ижил ургамлаас өөр байдаг болохоор Дэлхийн шинжлэх ухаанд өдийг хүртэл мэдэгдээгүй төдийгүй цаашид нээгдэх олон бодис манай ургамалд агуулагддаг аж. Бид бол их юмтай, нөөцтэй хүмүүс байгаа биз. Энэ олон ургамлаас яг энэ нь ийм өвчнийг анагаахад тустай юм байна гэдгийг эрт цагт эмч оточ нар маань яаж мэдэж олсон юм бол оо гэж гайхмаар баримт олон байна аа. Жишээ нь, лидэр, барбад, тарну, дүржид,гэх мэт. Магадгүй судар бичигт бичигдчихсэн байгаа гэх хүн гарах л байх. Монгол оточ нар манайд ургадаггүй ургамлыг орлуулах ижил үйлчилгээтэй өөр ургамлуудыг нь бас олсон байнаа. Одоо орчин үеийн шинжлэх ухааны аргаар судалсан үр дүнг нь үзэхээр хүлээн зөвшөөрөхөөс, бас гайхахаас өөр аргагүй. Тэгэхээр монголчуудын уламжлалт мэдлэгийг хүлээн зөвшөөрч хүндлэн судлах хэрэгтэй.Өнөөдөр бид нар дэлгүүрээс үйлдвэрийн аргаар бэлтгэсэн борц авч идэж байна. Тэр ямар амттай байна? Уламжлалт аргаар бэлтгэсэн борцноос ямар ялгаатай байна? Өндөр технологийн хөлдөөгчинд хөлдөөгөөд бэлдсэн борц бол технологийн хувьд тэс өөр юм байна. Сүүлийн үед гадныхан монгол технологи руу, энэ уламжлалт мэдлэг рүү нь асар их анхаарал хандуулдаг боллоо. Төв аймгийн Баянцогт сумын малчин хоёр залуу 3 сар Өвөр Монголд хөлслөгдөж очоод гүү яаж барих вэ, айраг яаж исгэх вэ гэдгийг 3000 юанаар зааж өгчихөөд л ирж байгаа юм. Бид ингэж л уламжлалт мэдлэгээ алдаж байна.

-Монгол орны генетик нөөц өөрөө их онцлог юм байна. Манай эрдэмтэд энэ талаар хэр их судалсан байдаг юм бол?

-Манай судалгааны баг, АШУҮИС-ийн Эм судлалын тэнхимийн эрдэмтэд Монголын зарим ургамлын генетик шинж чанарыг судлах зорилт тавьж ажилласны үр дүнд гадаад морфологийн шинжээрээ яг ижил ургамал дотоод мөн чанарыг харуулах генетик мөн чанараараа өөр гэдгийг нотолж дэлхийн ген банкинд зарим ургамлын генийн онцлогийг бүртгүүлсэн юм. Монголын Нөмрөгт банздоо Хятад, Түвдийн өндөрлөгт ургадаг ижил нэршилтэй олон янз байдлаас өөр л юм байна. Энэ бол Монголын ургамлын нөмрөгийн генетик нөөцийн их санг харуулах нэгээхэн баримт болов уу. Монголын ургамлыг эмэнд олж холиод байгаа нь санамсаргүй биш. Тиймээс манайхан өөрсдөө гадныханд ургамлын түүхий эдээ зүгээр л хэдэн төгрөгөөс өгөөд байж болохгүй. Өнөөдөр анагаах ухаанд хэрэглэгдэж байгаа европ эмийн бараг 60 шахам хувь нь ургамлын гаралтай байна. Цаашид эмийн ургамалд хандах шинжлэх ухааны сонирхол улам л өсөх төлөвтэй байна. Уламжлалт анагаахын архин эм бол тэр чигээрээ генетик нөөц, уламжлалт мэдлэгийн хүрээнд хамаарах биотехнологийн (орчин цагийнхаар) асуудал боловч бидний өвөг дээдэс их юм хийж чадаж байсан нь харагдаж байна. Одоогийн бид чинь харь юманд сөхрөөд өвгөдийнхөө үлдээсэн өвийг мартчихсан хүмүүс юмуу даа.

4
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

THE HU хамтлаг маргааш эх орондоо ирнэ

2019-12-15

Мисс М.Цэвэлмаа 140 орноос эхний зургаад жагсчээ

2019-12-14

Монгол, Хятадын дипломат харилцаа тогтоосон 70 жилийн ойн тоглолт Бээжинд хотод боллоо

2019-12-13

“Miss World-2019”-ийн шоу Монгол миссийн танилцуулгаар эхэлнэ

2019-12-13

Хүхэрлэг хий буюу байгаль дээр бараг л байдаггүй SO2

2019-12-15

Цагт нь сурч мэдэх боломжоо ашиглаагүй хүн илүү их золиос гаргадаг

2019-12-15

Ээж нь хүүгээсээ “энэ юу вэ?” гэж асууж гэнэ…

2019-12-15

Монгол эмээ тэтгэвэрт гараад юу хийдэг вэ?

2019-12-13

УИХ ирэх долоо хоногт Сонгуулийн хуулиа батална

2019-12-14

Ч.Сайханбилэг АНУ руу дипломат паспорт ашиглан нэвтэрчээ

2019-12-14

Н.Номтойбаярт хилийн хориг тавихаас шүүх татгалзлаа

2019-12-13

УИХ-ын гишүүн, ХЗДХ-ийн сайд Ц.Нямдорж: Монголын хуульчдын холбоог татан буулгах санал оруулна

2019-12-13

Алдартай эцэг эхтэйгээ усны дусал мэт адилхан хүүхдүүд

2019-12-15

Алдартнуудын жинхэнэ нэрийг мэдэж авцгаая

2019-12-07

Хөгжимчин Б.Чинбат, түүний эхнэр А.Сарнай нарын мэс засал амжилттай болжээ

2019-12-01

Арнольд Шварценеггерийн нууц хүү аавтайгаа усны дусал мэт адилхан болжээ

2019-12-01

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

"Аав ажилдаа явсан” /өгүүллэг/

2019-12-08

"Эх" /өгүүллэг/

2019-10-27

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22
13:45

Түүн шиг ганцхан хүн Монголд гарч ирвэл бид дэлхийн хамгийн баян улс болж чадна!

2019-12-15

Улаанбаатар хотын түүхийн 20 минутад хүүрнэв... Ойлгомжтой, гайхалтай!

2019-12-15
3:49

Охин хүүхдийг ирээдүйд жаргалтай байлгахын тулд одооноос сургах хэрэгтэй зүйлс

2019-12-14
9:16

Дэлхийн түүхэн дэх хамгийн хүчирхэг хосууд

2019-12-13

"ESPN" сэтгүүлийг чимсэн нүцгэн тамирчид

2019-12-15

Залуудаа царайлаг байсан түүхэн хүмүүс

2019-12-14

Миссийн тэмцээний хөшигний ард...

2019-12-14

Элдэв зураг (70 фото) №638

2019-12-13

БӨРТЭ ЧОНО-2019 оны шилдгийн шилдэг тамирчнаар М.Анхцэцэг, Э.Цэндбаатар нар шалгарчээ

2019-12-14

Улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд амжилттай оролцсон баг тамирчдад баяр хүргэлээ

2019-12-12

Монгол хүүхдүүд дэлхийд чансаагаа дахин ахиулав

2019-12-10

Ой тогтоолтын тамирчид дэлхийн холбооны дэд аварга боллоо

2019-12-09

Буяны ажилд оролцсон 16 хүн хоолны хордлогоор эмнэлэгт хүргэгджээ

2019-12-15

Клиникийн/Эмнэлзүйн эмч нар Харвардын Их сургуульд суралцах эрхтэй боллоо

2019-12-15

Сургууль завсардсан хүүхдүүдийг дархлаажуулалтад хамруулна

2019-12-14

Өнгөрсөн сард ХДХВ/ДОХ-ын гурван тохиолдол илэрчээ

2019-12-14

Шилдэг сургууль, цэцэрлэгийг 20 сая төгрөгөөр шагналаа

2019-12-12

БСШУСЯ: Гадаадын сургуульд оюутан зуучлах зөвшөөрөл авсан газар байхгүй

2019-12-11

ЭЕШ-ын оноог дээшлүүлэх “UP” төсөл амжилттай хэрэгжлээ

2019-12-10

МУИС-ийн удирдлагууд дүн засах боломжгүй

2019-12-05

Болзоондоо хоцорч ирээд хайртай залуугийнхаа талаар юу мэдэж болох вэ?

2019-12-15

Уксусны 20 хэрэглээ

2019-12-15

Гараа байнга угааж байх ёстойг хүүхдүүдэд ингэж ойлгуулжээ

2019-12-12

Үстэй холбоотой түгээмэл асуудлуудад мэргэжилтний өгч буй зөвлөгөө

2019-12-10

Podcast news - Таны амралтанд (2019.12.14)

2019-12-14

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.12.13)

2019-12-13

Podcast news - Цаг үе (2019.12.13)

2019-12-13

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.12.12)

2019-12-12

60, 70, 80 оныхон үхэж байж МОНГОЛ хөгжинө...

2019-12-15

"Iphone 11" барилаа гээд та ухаантай болчихгүй. Амьдралдаа сэтгэл хангалуун бай!

2019-12-13

Богино хугацаанд турах гэсэн тэнэг хүслээ хая бүсгүйчүүдээ!

2019-12-12

Зодсон, зодуулсан ялгаагүй хоёулаа хуулийн дагуу ял авдаг. Зодоонд ялагч үгүй...

2019-12-11

“Петро Матад” компанийг Сүхбаатар аймгаас гаргажээ

2019-12-10

“Асгатын мөнгө”-ний далд уурхайг нээх ажиллагаанд аврагчид оролцож байна

2019-12-09

“Газпром” компани Алтайн маршрутаас түр татгалзсан нь

2019-12-06

Хийн хоолой Монголын талд шийдэгдэх үү?

2019-12-03

2019 онд худалдаанд гарсан шилдэг 5 чихэвч

2019-12-01

"Tesla" компани бартаат замын цахилгаан машинаа танилцууллаа

2019-11-22

"Apple" компани ухаалаг утсыг орлох бүтээгдэхүүнийг удахгүй танилцуулна

2019-11-21

“Volkswagen” автомат жолоодлоготой тээврийн хэрэгслийг хөгжүүлэх охин компани байгуулна

2019-10-29

Б.Махбалд холбогдох хэргийг дахин прокурорт буцаалаа

2019-12-15

“Тогтвортой хөгжил ба үндсэн хууль” сэдэвт эрдэм шинжилгээний хурал эхэллээ

2019-12-13

Сэтгэцийн өөрчлөлттэй хүнийг сонгуульд оролцуулахгүй

2019-12-07

Хар тамхины хэрэгт бүх насаар нь хорих ял онооно

2019-12-06

Эцэг эхчүүдийн хэлдэг хүүхдийг өөртөө итгэлгүй болгодог 10 үгс

2019-12-01

Хүүхдэдээ хэзээ ч хэлж болохгүй 9 үг

2019-10-22

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

БНХАУ-д зика вирусын тохиолдол илэрчээ

2019-12-14

Мөнгөн дэвсгэртээ Хятадад хэвлүүлэхийг илүүд үзэх улс орнуудын тоо нэмэгджээ

2019-12-13

Дональд Трамп Европын холбоотой худалдааны дайн эхлүүлэхийг хүссэн үү?

2019-12-13

Хойд Солонгосын 23 мянга гаруй ажилчдыг нутаг буцаажээ

2019-12-13

Бензин болон дизель түлш хоорондоо ямар ялгаатай вэ?

2019-12-15

Дүрсгүй жаалуудын шоглоом болсон бяцхан гөлөгний гайхалтай өөрчлөлт

2019-12-15

Африкт тархсан "Инээдэг өвчин"-ийн нууц

2019-12-15

"20-р Зуун Фокс" кино компанийн захирал бүх хөрөнгөө зараад хогийн цэг дээр амьдрах болсон түүх

2019-12-15

Алдарт Пабло Неруда ба дуучин Э.Энхтөр

2019-12-13

ХХБанк Монгол дахь хамгийн анхны ЮнионПэй “Diamond” кредит картыг гаргахаар боллоо

2019-12-13

ХХБанк Нарантуул олон улсын худалдааны төвд шинэ салбараа нээлээ

2019-12-12

Хууль зөрчиж зээл олгосон гэх Төрийн банк яг жинхэнэдээ ямар байна вэ?

2019-12-12

Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр байгуулахыг судална

2019-12-07

Хөгжлийн банк гадаад валютын нөөцийг экспортын өсөлтөөр дэмжинэ

2019-12-02

Гадаад валютын нөөцийг хэрхэн нэмэгдүүлэх талаар байр сууриа илэрхийлэв

2019-11-29

1072-ын ногдол ашиг яав, IPO юу болов?!

2019-11-28

“Аялал жуулчлалын судалгаа-2019” эрдэм шинжилгээний хурал боллоо

2019-12-06

Гадаргын ус хуримтлуулах хиймэл нуур байгууллаа

2019-12-06

БНСУ-ын 5.8 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжаар судалгаа, шинжилгээний төв байгууллаа

2019-11-30

ОБЕГ: Зам товчлон авто тээвэр хийхгүй байхыг анхааруулав

2019-11-25

Академич Б.Бямбаагийн бүтээлд 100 сая төгрөг олгохоор боллоо

2019-12-15

120 тонн түүхий нүүрс нийслэл рүү оруулахыг завджээ

2019-12-15

НӨАТ-ын урамшууллын сугалааны тохирол өнөөдөр орон даяар шууд явагдана

2019-12-15

Хоолны хордлогод өртсөн 12 хүн сум дундын эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлж байна

2019-12-15

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
65.64%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.7%
Дональд Трамп (АНУ)
4.58%
Шинзо Абэ (Япон)
3.54%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
3.0%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.59%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.32%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.86%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.73%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.45%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.32%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.27%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,540

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,527

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,436

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,353