Г.Чулуунбаатар: 2020 он шинжлэх ухаанд ээлтэй жил болно

Г.Чулуунбаатар: 2020 он шинжлэх ухаанд ээлтэй жил болно
Шинжлэх ухааны ажилтны өдрийг  тохиолдуулан ШУА-ийн Тэргүүн дэд ерөнхийлөгч, академич Г.Чулуунбаатартай ярилцлаа.
 
-Шинжлэх ухааны ажилтнууд одоогоос  сарын өмнө  их хурлаа хийсэн. Нааштай өөрчлөлт гарч  шийдсэн  ямар ажлууд байна?
 
-2019 он  төрөөс шинжлэх ухааны салбарт баримтлах бодлогод эргэлт гарч, хандлага  өөрчлөгдсөн жил болсонд бид талархаж байгаа. УИХ-ын түвшинд 2017 оноос ярьсан асуудлуудыг шийдэхийн тулд  өнгөрсөн хавар Ерөнхий сайд эрдэмтэн, судлаачидтай уулзсан. Шинжлэх ухаандаа анхаарахгүй явж ирснээс үүдсэн асуудлыг яаж шийдэх вэ гэдэг талаар нийтээр нь хэлэлцүүлэх саналыг Ерөнхий сайд гаргасан. Үүний үндсэнд өнгөрсөн сард Монгол Улсын шинжлэх ухаан, технологийн салбарын ажилтны анхдугаар их хурлыг анх удаа зохион байгуулсан. Төв, орон нутгаас  800 гаруй төлөөлөл буюу  салбарын нийт ажилтны тал хувь нь оролцсон. Дөрвөн чиглэлээр салбар хуралдаан хийж, саналаа нэгтгэн их хурлаараа хэлэлцүүлэн зөвлөмж, дүгнэлтээ танилцуулсны үндсэнд УИХ, Засгийн газар, салбарын яам, эрдэм шинжилгээний байгууллага, эрдэмтэн судлаачдад хандсан томоохон зөвлөмж гаргасан. Зөвлөмжийн агуулга нь ерөнхийдөө өнөөдрийн шинжлэх ухаанд гарч байгаа ахиц дэвшил, хүндрэл бэрхшээл, цаашид шийдэх асуудалд чиглэсэн. Хэрэгжилт анхны алхам хоёр зүйлээр тодорч байна. Эхнийх нь  Засгийн газар “Төрөөс шинжлэх ухаан, технологийн салбарт баримтлах бодлогын хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай” 379 тоот тогтоол гаргасан. Дараагийнх нь  2020 оны улсын төсвийг баталсан. Одоо салбарын яам, ШУА, их, дээд сургуулиудад шинжлэх ухааны академийн улсын анхдугаар хурлын шийдвэрийг хангуулах ажлын төлөвлөгөөг хариуцсан ажлын хэсгүүд  ажиллаж байна.
 
-Их хурал “Хандлагаа өөрчилье” уриатай байсан. Өөрчлөгдөж байна гэж та үзэж байна уу?
 
-1990 онд шинжлэх ухаан, технологи тэргүүлэх салбар байж яамны статустай  ажиллаж байсан. Үүнээс  хойш шинжлэх ухаан, технологийн салбарыг “Үлдэгдлийн зарчим” буюу хэзээ мөнгөтэй болох вэ, тэр үедээ дэмжье гэдэг байдлаар маш бага төсөв баталж, цалин урамшууллыг хамгийн доод хэмжээнд, хөрөнгө оруулалт үндсэндээ байхгүй амь зогоосон хэлбэрээр явж ирсэн.Энэ хандлагыг өөрчилж, улсын хөгжлийн бодлогыг шинжлэх ухаанчаар хэрэгжүүлье. Төрийн бодлого, үйл ажиллагааны гол зарчим, төсөл хөтөлбөрийн хэрэгжилт нь бүгд шинжлэх ухааны мэдлэг, судалгаанд суурилж байх ёстой. Хөрөнгө оруулалтаар, дэмжлэгээр хүний нөөцийг бэхжүүлье гэж үзэж хандлагаа өөрчилье гэж нэрлэсэн юм.Өөрчлөлт гарч байна. Засгийн газрын 379 тоот тогтоолд энэ тухай оруулжээ. Мөн эрдэм шинжилгээний ажилтнуудын цалин, орлогыг нэмэгдүүлье. Оюуны хөдөлмөрийг үнэлсэн мөнгөн урамшуулал, ур чадварын нэмэгдлийг  олгоё, эрдэм шинжилгээний байгууллагын санхүүжилтийн зарчмыг өөрчилье. Шинжлэх ухааны салбарын хөрөнгө оруулалтыг нэмж, жил бүрийн улсын төсөвт тусгая, дэлхийн биш юм гэхэд Ази тивийн дундаж руу оруулъя  гэсэн заалтуудыг бий болгосон байна. Дэлхийн улс орнуудын шинжлэх ухаандаа олгодог төсөв 0.5 байгаа, манайх 0.015 буюу 15 дахин бага байгаа. Энэ жил улсын төсөв дэх хөрөнгө оруулалтын хэмжээ өмнө байгаагүйгээр  нэмэгдсэн. Шинжлэх ухаан, технологийн каластер барьж байгуулах ажлыг улсын төсөвт суулгаж, ирэх онд төлөвлөсөн. Шинжлэх ухааны академийн өргөтгөлийн байр өнгөрсөн жилийн төсөвт суусан, энэ жил үлдэгдэл  санхүүжилтийг нэмж шийдсэн. Өөрөөр хэлбэл, төсөвт хандлагаа өөрчилсөн санхүүжилтийн дэмжлэгийг  энэ жил тусгаж чадлаа. Хандлагаа өөрчилсөн гурав дахь том асуудал нь эрхзүйн шинэчлэл юм. Манай салбарт 3-4 багц хуультай. Шинжлэх ухаан, технологийн тухай хууль, Инновацийн тухай хууль, Технологи дамжуулах тухай хууль, ШУА-ийн статусын тухай хууль гэж бий. Эдгээрийг цогцоор нь шинэчлэх ажил  УИХ-ын хэлэлцүүлгийн шат руу орсон. Үүнтэй холбоотой Оюуны өмчийн тухай хууль, Судалгааны их сургуулийн тухай хууль, Дээд боловсролын тухай хуулийн өөрчлөлт зайлшгүй яригдана. Шинжлэх ухаан, технологийн салбарын эрхзүйн орчныг орчин үеийн нийтлэг шаардлага, хандлагад нийцүүлж өөрчлөх гэсэн бодит алхмууд эхэлчихлээ. Иймд 2020 он шинжлэх ухааны хөгжилд ээлтэй бөгөөд нааштай  алхмуудыг авчрах болов уу гэсэн хүлээлт байна.
 
-Шинжлэх ухааны салбар төсөв багатай атал  эрдэм шинжилгээний байгууллагууд, судлаачид  юу хийж суудаг юм бол гэж хүмүүс гайхдаг?
 
-Манайх эрдэмж шинжилгээний ажилтны тоо, лаборатори төхөөрөмж, хөрөнгө оруулалтаар ядмаг ч эрдэмтдийн маань бүтээл туурвил муугүй явж ирсэн. Гадаадын нэр хүндтэй сэтгүүлүүдэд гарч байгаа нийтлэлийн тоо, хэвлүүлсэн ном бүтээлийн тоо, түүнээс ишлэгдэж  байгаа тоо, давтамжаар бид Азийн орнуудтай харьцуулахад дээд төвшинд үнэлэгддэг. Манай эрдэмтдийн бүтээлийг үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх ажил тийм ч их хоцрогдоогүй. Хийсэн ажлын нэлээд нь бизнесийн болон хөдөө аж ахуйн салбарууд руу шилжиж, эдийн засгийн үр ашгаа өгч яваа.
 
-Энэ удаагийн шинжлэх ухааны ажилтны өдрөөр ямар ажлууд зохион байгуулах вэ?
 
-Жил болгоны арваннэгдүгээр сард шинжлэх ухааны ажилтны өдөр тохиодог. Ирэх даваа гаригт бид баяраа тэмдэглэж нэгдсэн хурал хийнэ. Энэ өдөр ШУА болон энэ салбарын эрдмийн олон нийт  бүтэн жилийнхээ ажлыг  дүгнэж, зорилтоо дэвшүүлдэг уламжлалт ажлуудаа хийнэ. Удахгүй ШУА-ийн их чуулган болж, Монгол Улсын тогтвортой хөгжлийн зорилтуудыг хэрэгжүүлэх, тогтвортой хөгжлийг хангахад шинжлэх ухааны ажилтнуудын үүрэг, оролцоо ямар байхыг гол сэдвээ болгон ярилцана. ШУА-ийн болон эрдэм шинжилгээний олон нийт аж үйлдвэрийн дөрөв дэх хувьсгал гэж нэрлэгдэж байгаа Технологийн шинэ эринд улс орноо хөгжүүлэхэд ямар үүрэгтэй оролцох вэ гэдэг асуудал анхаарлын төвд байж ирсэн. Энэ жил Монгол Улс тогтвортой хөгжлийн зорилтод Засгийн газрынхаа сайн дурын илтгэлийг бичиж танилцуулсан. Үнэлгээ гайгүй гарч, тогтвортой хөгжлийн зорилтыг эрчимжүүлэх зөвлөмж ирсэн. Тэр дагуу ШУА-ийн эрдэмтэд, эрдэм шинжилгээний байгууллагууд  ажиллаж байна. Энэ өдрүүдэд манай бүх хүрээлэн “Нээлттэй хаалганы өдөр” зохион байгуулж, тайлангийн хурлаа хийж байна.
 
-Одоо танай  салбарт тулгамдаж байгаа ямар асуудлууд байна?
 
-Шинжлэх ухааны ажилтны их хурлаар бий болсон хандлагын өөрчлөлт дараагийн сонгуульд хэн ялахаас үл хамааран  үргэлжлээсэй. Нөгөө талаас шинжлэх ухааны ажилтны их хурлаас хэрэгжүүлж эхэлсэн ажлуудын эрчмийг сулруулалгүй үргэлжүүлж, үр дүн гаргаасай гэсэн хүлээлт байна. Шинжлэх ухаан, технологийн салбарын санхүүжилт нэмэгдэж, менежментийн систем боловсронгуй болох  ёстой, хөрөнгө оруулалт хугацаандаа орж бүтээн байгуулалт хийгдэх ёстой. Эрдэм шинжилгээний ажилтнуудын цалин нэмэгдэж, оюуны хөдөлмөрийн үнэлэмж дээшлэх ёстой. Гол хүрээлэнгүүдийн лабораторийн  багаж төхөөрөмжүүд үндсэндээ 1970-аад оных байгаа тул шинэчлэх ёстой. Энэ ажил төлөвлөлтгүй явдаг тал бий. Ганц хоёр сайн лабораторийг манай эрдэмтэд хөөцөлдөж оруулж ирдэг ч  түүнийг ажиллуулах боловсон хүчин бэлтгэгдээгүй, хэрэглэдэг урвалж түүхий эд дутмаг, ийм байдалтай байсаар зарим тоног төхөөрөмж хуучрах хандлага байна. Иймд тоног төхөөрөмжүүдийг захиалахдаа  урвалж, түүхий эдийг дагалдуулж захиалах хэрэгтэй. Эдгээр асуудлууд шийдэгдээд явбал шинжлэх ухаан, технологийн  салбарын ирээдүй өөдрөг гэгээлэг болно.
 
 
Ч.Олдох
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

0
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Podcast news - Таны амралтанд (2019.12.14)

2019-12-14

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.12.13)

2019-12-13

Podcast news - Цаг үе (2019.12.13)

2019-12-13

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.12.12)

2019-12-12

Алдарт Пабло Неруда ба дуучин Э.Энхтөр

2019-12-13

ХХБанк Монгол дахь хамгийн анхны ЮнионПэй “Diamond” кредит картыг гаргахаар боллоо

2019-12-13

ХХБанк Нарантуул олон улсын худалдааны төвд шинэ салбараа нээлээ

2019-12-12

Хууль зөрчиж зээл олгосон гэх Төрийн банк яг жинхэнэдээ ямар байна вэ?

2019-12-12

Хүхэрлэг хий буюу байгаль дээр бараг л байдаггүй SO2

2019-12-15

Цагт нь сурч мэдэх боломжоо ашиглаагүй хүн илүү их золиос гаргадаг

2019-12-15

Ээж нь хүүгээсээ “энэ юу вэ?” гэж асууж гэнэ…

2019-12-15

Монгол эмээ тэтгэвэрт гараад юу хийдэг вэ?

2019-12-13

Академич Б.Бямбаагийн бүтээлд 100 сая төгрөг олгохоор боллоо

2019-12-15

120 тонн түүхий нүүрс нийслэл рүү оруулахыг завджээ

2019-12-15

НӨАТ-ын урамшууллын сугалааны тохирол өнөөдөр орон даяар шууд явагдана

2019-12-15

Хоолны хордлогод өртсөн 12 хүн сум дундын эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлж байна

2019-12-15

БНХАУ-д зика вирусын тохиолдол илэрчээ

2019-12-14

Мөнгөн дэвсгэртээ Хятадад хэвлүүлэхийг илүүд үзэх улс орнуудын тоо нэмэгджээ

2019-12-13

Дональд Трамп Европын холбоотой худалдааны дайн эхлүүлэхийг хүссэн үү?

2019-12-13

Хойд Солонгосын 23 мянга гаруй ажилчдыг нутаг буцаажээ

2019-12-13

"Аав ажилдаа явсан” /өгүүллэг/

2019-12-08

"Эх" /өгүүллэг/

2019-10-27

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

УИХ ирэх долоо хоногт Сонгуулийн хуулиа батална

2019-12-14

Ч.Сайханбилэг АНУ руу дипломат паспорт ашиглан нэвтэрчээ

2019-12-14

Н.Номтойбаярт хилийн хориг тавихаас шүүх татгалзлаа

2019-12-13

УИХ-ын гишүүн, ХЗДХ-ийн сайд Ц.Нямдорж: Монголын хуульчдын холбоог татан буулгах санал оруулна

2019-12-13
13:45

Түүн шиг ганцхан хүн Монголд гарч ирвэл бид дэлхийн хамгийн баян улс болж чадна!

2019-12-15

Улаанбаатар хотын түүхийн 20 минутад хүүрнэв... Ойлгомжтой, гайхалтай!

2019-12-15
3:49

Охин хүүхдийг ирээдүйд жаргалтай байлгахын тулд одооноос сургах хэрэгтэй зүйлс

2019-12-14
9:16

Дэлхийн түүхэн дэх хамгийн хүчирхэг хосууд

2019-12-13

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Буяны ажилд оролцсон 16 хүн хоолны хордлогоор эмнэлэгт хүргэгджээ

2019-12-15

Клиникийн/Эмнэлзүйн эмч нар Харвардын Их сургуульд суралцах эрхтэй боллоо

2019-12-15

Сургууль завсардсан хүүхдүүдийг дархлаажуулалтад хамруулна

2019-12-14

Өнгөрсөн сард ХДХВ/ДОХ-ын гурван тохиолдол илэрчээ

2019-12-14

60, 70, 80 оныхон үхэж байж МОНГОЛ хөгжинө...

2019-12-15

"Iphone 11" барилаа гээд та ухаантай болчихгүй. Амьдралдаа сэтгэл хангалуун бай!

2019-12-13

Богино хугацаанд турах гэсэн тэнэг хүслээ хая бүсгүйчүүдээ!

2019-12-12

Зодсон, зодуулсан ялгаагүй хоёулаа хуулийн дагуу ял авдаг. Зодоонд ялагч үгүй...

2019-12-11

Шилдэг сургууль, цэцэрлэгийг 20 сая төгрөгөөр шагналаа

2019-12-12

БСШУСЯ: Гадаадын сургуульд оюутан зуучлах зөвшөөрөл авсан газар байхгүй

2019-12-11

ЭЕШ-ын оноог дээшлүүлэх “UP” төсөл амжилттай хэрэгжлээ

2019-12-10

МУИС-ийн удирдлагууд дүн засах боломжгүй

2019-12-05

2019 онд худалдаанд гарсан шилдэг 5 чихэвч

2019-12-01

"Tesla" компани бартаат замын цахилгаан машинаа танилцууллаа

2019-11-22

"Apple" компани ухаалаг утсыг орлох бүтээгдэхүүнийг удахгүй танилцуулна

2019-11-21

“Volkswagen” автомат жолоодлоготой тээврийн хэрэгслийг хөгжүүлэх охин компани байгуулна

2019-10-29

БӨРТЭ ЧОНО-2019 оны шилдгийн шилдэг тамирчнаар М.Анхцэцэг, Э.Цэндбаатар нар шалгарчээ

2019-12-14

Улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд амжилттай оролцсон баг тамирчдад баяр хүргэлээ

2019-12-12

Монгол хүүхдүүд дэлхийд чансаагаа дахин ахиулав

2019-12-10

Ой тогтоолтын тамирчид дэлхийн холбооны дэд аварга боллоо

2019-12-09

“Петро Матад” компанийг Сүхбаатар аймгаас гаргажээ

2019-12-10

“Асгатын мөнгө”-ний далд уурхайг нээх ажиллагаанд аврагчид оролцож байна

2019-12-09

“Газпром” компани Алтайн маршрутаас түр татгалзсан нь

2019-12-06

Хийн хоолой Монголын талд шийдэгдэх үү?

2019-12-03

Алдартай эцэг эхтэйгээ усны дусал мэт адилхан хүүхдүүд

2019-12-15

Алдартнуудын жинхэнэ нэрийг мэдэж авцгаая

2019-12-07

Хөгжимчин Б.Чинбат, түүний эхнэр А.Сарнай нарын мэс засал амжилттай болжээ

2019-12-01

Арнольд Шварценеггерийн нууц хүү аавтайгаа усны дусал мэт адилхан болжээ

2019-12-01

Б.Махбалд холбогдох хэргийг дахин прокурорт буцаалаа

2019-12-15

“Тогтвортой хөгжил ба үндсэн хууль” сэдэвт эрдэм шинжилгээний хурал эхэллээ

2019-12-13

Сэтгэцийн өөрчлөлттэй хүнийг сонгуульд оролцуулахгүй

2019-12-07

Хар тамхины хэрэгт бүх насаар нь хорих ял онооно

2019-12-06

Эцэг эхчүүдийн хэлдэг хүүхдийг өөртөө итгэлгүй болгодог 10 үгс

2019-12-01

Хүүхдэдээ хэзээ ч хэлж болохгүй 9 үг

2019-10-22

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр байгуулахыг судална

2019-12-07

Хөгжлийн банк гадаад валютын нөөцийг экспортын өсөлтөөр дэмжинэ

2019-12-02

Гадаад валютын нөөцийг хэрхэн нэмэгдүүлэх талаар байр сууриа илэрхийлэв

2019-11-29

1072-ын ногдол ашиг яав, IPO юу болов?!

2019-11-28

“Аялал жуулчлалын судалгаа-2019” эрдэм шинжилгээний хурал боллоо

2019-12-06

Гадаргын ус хуримтлуулах хиймэл нуур байгууллаа

2019-12-06

БНСУ-ын 5.8 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжаар судалгаа, шинжилгээний төв байгууллаа

2019-11-30

ОБЕГ: Зам товчлон авто тээвэр хийхгүй байхыг анхааруулав

2019-11-25

"ESPN" сэтгүүлийг чимсэн нүцгэн тамирчид

2019-12-15

Залуудаа царайлаг байсан түүхэн хүмүүс

2019-12-14

Миссийн тэмцээний хөшигний ард...

2019-12-14

Элдэв зураг (70 фото) №638

2019-12-13

THE HU хамтлаг маргааш эх орондоо ирнэ

2019-12-15

Мисс М.Цэвэлмаа 140 орноос эхний зургаад жагсчээ

2019-12-14

Монгол, Хятадын дипломат харилцаа тогтоосон 70 жилийн ойн тоглолт Бээжинд хотод боллоо

2019-12-13

“Miss World-2019”-ийн шоу Монгол миссийн танилцуулгаар эхэлнэ

2019-12-13

Болзоондоо хоцорч ирээд хайртай залуугийнхаа талаар юу мэдэж болох вэ?

2019-12-15

Уксусны 20 хэрэглээ

2019-12-15

Гараа байнга угааж байх ёстойг хүүхдүүдэд ингэж ойлгуулжээ

2019-12-12

Үстэй холбоотой түгээмэл асуудлуудад мэргэжилтний өгч буй зөвлөгөө

2019-12-10

Бензин болон дизель түлш хоорондоо ямар ялгаатай вэ?

2019-12-15

Дүрсгүй жаалуудын шоглоом болсон бяцхан гөлөгний гайхалтай өөрчлөлт

2019-12-15

Африкт тархсан "Инээдэг өвчин"-ийн нууц

2019-12-15

"20-р Зуун Фокс" кино компанийн захирал бүх хөрөнгөө зараад хогийн цэг дээр амьдрах болсон түүх

2019-12-15

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
65.61%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.7%
Дональд Трамп (АНУ)
4.63%
Шинзо Абэ (Япон)
3.54%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.99%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.59%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.32%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.86%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.73%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.45%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.32%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.27%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,540

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,529

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,436

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,353