Алдагдалтай баталсан төсөвтөө орлогын эрсдэлээ тооцоолсонгүй

Алдагдалтай баталсан төсөвтөө орлогын эрсдэлээ тооцоолсонгүй
УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар 2020 оны төсвийн тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж 75 хувийн саналаар энэ сарын 13-ны өдөр баталлаа. Батлагдсан төсвийн хүрээний мэдэгдэлд ирэх онд төсвийн алдагдал 2.1 их наяд төгрөг буюу ДНБ-ий 5.1 хувьтай тэнцэхээр байгаа.
 
2020 оны төсвийн төсөлд татварын нийт орлого энэ оны батлагдсан дүнгээс 2.0 их наяд төгрөгөөр буюу 24 хувиар нэмэгдүүлсэн. Өөрөөр хэлбэл өмнөх оноос 10.6 их наяд төгрөгөөр илүү орлого төвлөрүүлнэ гэсэн үг. Үүнээс 26 хувийг орлогын албан татвар, 25 хувийн нэмэгдсэн өртгийн албан татвар, 9.0 хувийн онцгой албан татвар, үлдсэн 17 хувийг бусад татвараар бүрдүүлэхээр тооцжээ. Төсвийн энэхүү 2.1 их наяд алдагдлыг ирэх оны нэгдүгээр сарын1-нээс хэрэгжиж эхлэх  Татварын багц хуулийн хүрээнд  орлого төвлөрүүлэлтээс хамаарах болж байгаа юм.  Гэхдээ хуулийн хэрэгжилтээс хамаарч татварын орлого төвлөрүүлэлтийн гүйцэтгэл шалтгаалах учраас үүнийг эрсдэлтэй төсөөлөл хэмээн эдийн засагчид үзэж байсан юм. 2019 онд нүүрс, зэсээс олох орлогыг өндрөөр төсөөлсөн. Оны эхний есөн сарын гүйцэтгэлээр 36 сая тонн нүүрс экпортлосноос харвал оны төгсгөлд төлөвлөсөн 42 сая тоннд хүрэхээргүй байгааг Гаалийн ерөнхий газрын мэдээнд дурьдсан байна. Энэ оны гүйцэтгэл хангалтгүй байхад  2020 онд мөн 42 сая тонн нүүрс  экспортолж уул уурхайн бусад бүтээгдэхүүнээс олох  орлогыг нийт 3.1 их наяд төгрөгөөр буюу хэт өндөрөөр төсөөлсөн. Дэлхийн эдийн засгийн нөхцөл байдлаас шалтгаалан нүүрс болон зэсийн үнийн хэлбэлзэл өндөр байгаа нь ирэх оны төсвийн орлогын голлох эрсдэл болохоор байна. Зэсийн үнэ өнгөрсөн оноос буурсан. Цаашид 2023 он хүртэл үнэ өндийх төлөвгүй байгааг шинжээчид хэлсээр байна.  Уул уурхайн бүтээгдэхүүндээ гол найдвараа тавьдаг манай улсын хувьд татварын голлох орлого тасрахаар байна. Гадаад орчны нөлөөллөөс болж төсвийн орлого тасарч, алдагдал улам тэлэхээр байгааг эдийн засагчид шүүмжилсээр. Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар ирэх онд 28.3 хувиар өсч 1.9 төгрөгийн орлогыг төсөвт төвлөрүүлнэ. Гэвч  шинээр хэрэгжих Татварын багц хуульд ашигт малтмалын лиценз худалдсаны, эрх шилүүлэхээс орж ирэх орлого 30 хувь байсан бол  10 хувь болгож бууруулсан нь энэ салбарын багагүй хувийг бүрдүүлж  буй татвар огцом буурахаар байна. Түүнчлэн жилийн гурван тэрбум төгрөгөөс дээш орлоготой аж ахуйн нэгж 20 хувийн татвар төлдөг байсан бол шинэ хуулиар 10 хувь болгож бууруулсан. Хэдийгээр  зургаан тэрбум төгрөгөөс дээш орлоготой аж ахуйн нэгжийн  орлогын албан татвар 25 хувь хэвээр байгаа ч нийт татвар бүрдүүлэгч аж ахуйн нэгжийн 80 хувь болох жижиг аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар буурахаар байгааг бизнесийн зөвлөх, эдийн засагч С.Эрдэнэтулга  онцолж байна. Нөгөөтэйгүүр гурван тэрбум орлоготой аж ахуйн нэгж тийм ч олон биш. Дээр нь АМНАТ-ийг үгүй болгосон. Үүнээс 1.3 их наяд төгрөгийн орлого тасарна гэж Сангийн сайд хэлсэн.  Тиймээс богино хугацаанд эдгээр алдагдлыг нөхөх шинэ төрлийн татварыг бий болгох талаар  Монголын Үйлдвэрчний эвлэлийн холбооны дэд ерөнхийлөгч, эдийн засагч С.Эрдэнэбат байр сууриа илэрхийлэв. Татварын ерөнхий газрын  татварын орлогын газрын дарга Д. Цогтжаргал “Татварын шинэ хууль хэрэгжсэнээр татварын хувь хэмжээ ирэх онуудад буурна. Гэхдээ ирээдүйд татвараас зайлсхийгчид  хуулийн шинэчлэлтээр үгүй болж татвар төлөгчдын тоо нэмэгдэх ач холбогдолтой. Энэ онд Татварын алба улс, орон нутгийн төсөвт нийт 5.4 их наяд төгрөгийн татварын орлого төвлөрүүлэхээр ажиллаж байгаа бол ирэх жил 6.2 их наяд төгрөгийн татварын орлого төвлөрүүлэх төслийг Сангийн яамнаас УИХ-д өргөн барьсан. Хэдийгээр татварын шинэ хууль хэрэгжсэнээр татварын хувь хэмжээ буурч, татварын орлого тодорхой хэмжээгээр буурахаар байгаа боловч татварын хууль эрх зүйн орчны болон татварын албаны шинэчлэлийн бодлогын нөлөөгөөр аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагаа өргөжин, борлуулалтын орлого нэмэгдэж, ашигт ажиллагааны түвшин сайжрахын зэрэгцээ Татварын албанаас татварын суурийг өргөжүүлэн татварт хамрагдалтыг нэмэгдүүлэх замаар татварын орлого нэмэгдэнэ гэж тооцож байна” гэлээ. Гэвч орлогын хэт өндөр төсөөлөл эрсдэлтэй гэж эдийн засагч Ж.Дэлгэрсайхан, Г.Ганзориг нарын байр сууриа илэрхийлж байна.
 
 
Экспертийн үг
 
Санхүү эдийн засгийн багш, эдийн засагч Ж.Дэлгэрсайхан:
 
Ирэх оны төсвийн алдагдал өсөхөөр  байна
-Төсвийн тусгай шаардлага гэж байдаг. Төсвийн орлого, зардлын өсөлтийн харьцааг энэ шаардлагаар зохицуулдаг. Ирэх оны төсвийг сонгуульд зориулсан. Улстөрийн зорилготой төсөв гэж нэрлэж байгаатай санал нэг байна. Тэгэхээр зардал болон ДНБ-ийг нэмэгдүүлэхийн тулд орлогоо хэт өндөрөөр төсөөлөхөөс өөр аргагүй. Цаад сэдэл нь зардал гэж харж байна. Орлогыг өндөр төлөвлөснөөр зардал нэмэгдэж орлого төвлөрүүлэх тухай  Монгол Улсын төсвийн хуулиар хуульчилсан. Тиймээс үе үеийн Засгийн газар, УИХ өндөр орлогыг баталж ирсэн. Нэг нь төлөвлөж нөгөө нь баталдаг. Энэ нь төсвийг цаашид тэлэх сэдэлтэй гэж харж байна.
 
2020 онд төсөвт хэд, хэдэн эрсдэл байгаа. Дэлхийн эдийн засаг хямарч болзошгүй. Хямрал нь ялангуяа 2020 онд болно гэдгийг олон улсын байгууллага анхааруулж эхэллээ. Хятадын эдийн засаг түүхэндээ сүүлийн 30 жилд хамгийн доод төвшинд буюу 6.0 хувьд хүрлээ. Хүнд үйлдвэрийнхээ талаар бодлогоо өөрчилж болзошгүй. Гадаад орчин эрсдэлтэй байгаа. Тэгэхээр ийм үед орлогыг хэт өндөр төлөвлөсөн нь эрсдэл дагуулахаар байна.
Голомт банкны эдийн засагч Г.Ганзориг:
 
Ажлын байр, цалин өсөх төсөв батлахгүй байна
 
 
-Эдийн засгийн мөчлөгөө харж төсөв, мөнгөний бодлого, стратегиа тодорхойлох ёстой. Валютын урсгал, эдийн засгийн өсөлт нэмэгдэж буй үед Засгийн газрын зүгээс хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлж  дэд бүтцээ сайжруулах төсөл хэрэгжүүлэх хэрэгтэй. Ингэснээр санхүүгийн зах зээлд их хэмжээний халалт болохгүй байх нөхцлийг бүрдүүлж өгдөг.
Гэтэл манайх эсрэгээр эдийн засгийн өсөлттэй үед нь зүгээр байж байснаа саарах үед нь хөрөнгө оруулалт, дэд бүтцээ сайжруулах ажлаа хийх гээд байдаг. Сонгуулийн мөчлөг таарч байгаа учраас тэр байх. Гэтэл бүтээн байгуулалт дуусах үед тэр хөрөнгө оруулалт нь ашиг орлого, цалин нэмэгдүүлдэг зүйл биш байгаад гол учир байна. ДНБ-д эзлэх хувь,  ажлын байр нэмэгдэх, цалин өсөх  байдлаар макро төвшинд орлого өсөх төсөв УИХ батлахгүй байна.
 
 
Ц.Мягмарбаяр
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

0
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

МУИС-ийн удирдлагууд дүн засах боломжгүй

2019-12-05

Энэтхэгийн Засгийн газрын тэтгэлэгт хөтөлбөр зарлагдлаа

2019-12-05

Олон улсын циркийн сургуульд Монгол оюутнуудыг сургана

2019-12-05

"Глобал удирдагч” дээд сургууль тусгай зөвшөөрөлгүйгээр эм зүйн мэргэжлээр элсэлт авч, онлайн сургалт зохион байгуулжээ

2019-12-04

Найруулагчаас нь өөр хэн ч ойлгоогүй 8 кино

2019-12-03

Олон улсын мөсөн баримлын уралдаанд монгол залуус түрүүлжээ

2019-12-03

Таны заавал сонсож үзэх хэрэгтэй орчин үеийн 10 хөгжмийн зохиолч

2019-12-03

П.Намуун: “Чи кинон дээр ямар арга хэрэглэж уйлсан бэ” гэж ангийнхан байнга асуудаг

2019-12-01

Алдартнуудын жинхэнэ нэрийг мэдэж авцгаая

2019-12-07

Хөгжимчин Б.Чинбат, түүний эхнэр А.Сарнай нарын мэс засал амжилттай болжээ

2019-12-01

Арнольд Шварценеггерийн нууц хүү аавтайгаа усны дусал мэт адилхан болжээ

2019-12-01

Гал халуун Франц жүжигчин бүсгүйчүүдтэй танилц!

2019-11-27

ХХБанк Тайланд Бат (THB)-ыг төлбөр тооцоонд нэвтрүүллээ

2019-12-09

ХААН Банк “Шилдэг ТоС оффис" болон "Шилдэг байгаль орчин, нийгмийн удирдлагын систем" шагнал тус тус хүртлээ

2019-12-09

Ub Пропертиз: Black Friday

2019-12-09

Дубай хотод аялах дараагийн гурван азтанг өнөөдөр тодруулна

2019-12-06

Монголчуудын мэдэх ёстой түүх /Торгуудын их нүүдэл/

2019-12-09

“Эмх замбараагүй байдлын онол” манайд ч хэрэгжиж байна!

2019-12-09

Тэрбумтнууд хүүхдээ хэрхэн хүмүүжүүлдэг вэ?

2019-12-09

Хөгжилгүй гэсэн гайхшралд өгөх нэг тайлбар

2019-12-07

Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр байгуулахыг судална

2019-12-07

Хөгжлийн банк гадаад валютын нөөцийг экспортын өсөлтөөр дэмжинэ

2019-12-02

Гадаад валютын нөөцийг хэрхэн нэмэгдүүлэх талаар байр сууриа илэрхийлэв

2019-11-29

1072-ын ногдол ашиг яав, IPO юу болов?!

2019-11-28

Сэтгэцийн өөрчлөлттэй хүнийг сонгуульд оролцуулахгүй

2019-12-07

Хар тамхины хэрэгт бүх насаар нь хорих ял онооно

2019-12-06

Б.Хурцын хүсэлтээр УИХ-ын гишүүн Ж.Батзанданг эрэн сурвалжлах шийдвэр гаргажээ

2019-12-04

Д.Баярсайхан нарт холбогдох хэргийн шүүх хурал 9-нийг хүртэл хойшлов

2019-12-04

Ц.Тунгалаг: ГССҮТ тендер зохион байгуулахдаа иргэдийн эрх ашиг болон МУ-ын олон хуулиудыг зөрчиж байна

2019-12-09

Үсний будаг хорт хавдрын эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг байж болзошгүй

2019-12-07

Өдөрт 6 цаг унтах нь эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-12-06

Томуу, томуу төст өвчнөөс сэргийлье

2019-12-05

“Асгатын мөнгө”-ний далд уурхайг нээх ажиллагаанд аврагчид оролцож байна

2019-12-09

“Газпром” компани Алтайн маршрутаас түр татгалзсан нь

2019-12-06

Хийн хоолой Монголын талд шийдэгдэх үү?

2019-12-03

"Рио Тинто" Оюу толгой төсөл дээр Монголчуудад “Гэзэг ороох” арга хэрэглэсэн...

2019-12-03

Хамтдаа тэмцэж чадахгүй бол амаа хамхиж сурцгаа!!!

2019-12-09

Алтан хайрцаг нээх зан үйл зөвхөн Монголд л байдаг

2019-12-06

Жаргалтай хүмүүс бусдад атаархаж, нэгнээ шүүдэггүй

2019-12-05

Эцгээ харж хүү өсөж, эхээ харж охин нь хүмүүждэг…

2019-12-04

2019 онд худалдаанд гарсан шилдэг 5 чихэвч

2019-12-01

"Tesla" компани бартаат замын цахилгаан машинаа танилцууллаа

2019-11-22

"Apple" компани ухаалаг утсыг орлох бүтээгдэхүүнийг удахгүй танилцуулна

2019-11-21

“Volkswagen” автомат жолоодлоготой тээврийн хэрэгслийг хөгжүүлэх охин компани байгуулна

2019-10-29

МАН-ын бүлэг: Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн төсвийн тухай хуульд тавьсан хоригийг хүлээж авахгүй!

2019-12-09

Ардчилсан хувьсгалын 30 жилийн ойг тохиолдуулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгч зарлиг гаргаж, Монгол Улсын гавьяат цол олголоо

2019-12-09

НДШ нэмэхийг эсэргүүцсэн хоригийг хүлээн авлаа

2019-12-09

Д.Нинж: МАНАН бол нэг эзний хоёр зарц

2019-12-09

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.12.09)

2019-12-09

Podcast news - Цаг үе (2019.12.09)

2019-12-09

CAAK PODCAST #17 О.Гэрэлчимэг - "Хугацаа нь дууссан эм - Чимээгүй тахал"

2019-12-07

CAAK PODCAST #17 О.Гэрэлчимэг - "Хугацаа нь дууссан эм - Чимээгүй тахал"

2019-12-06

Ой тогтоолтын тамирчид дэлхийн холбооны дэд аварга боллоо

2019-12-09

Ардчиллын ойн барилдаанд улсын харцага Б.Бат-Өлзий түрүүлэв

2019-12-08

Ардчилалын 30 жилийн ойн түрүү бөхийг 8 саяар шагнана

2019-12-07

Цахилгаан тоноглол угсралтын олон улсын тэмцээнд Монгол инженерүүд амжилттай оролцлоо

2019-12-06

Эцэг эхчүүдийн хэлдэг хүүхдийг өөртөө итгэлгүй болгодог 10 үгс

2019-12-01

Хүүхдэдээ хэзээ ч хэлж болохгүй 9 үг

2019-10-22

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Газрын тосны нөөц илрүүлэхээс өмнөх Дубай

2019-12-08

Нисгэгчдийн "ажлын байр"-тай танилц!

2019-12-08

Хүүхдийг аавтай нь үлдээвэл юу болдог вэ?

2019-12-07

“Silkroad Fashion Week 2019” Макао хотноо амжилттай болж өнгөрчээ

2019-12-06

“Аялал жуулчлалын судалгаа-2019” эрдэм шинжилгээний хурал боллоо

2019-12-06

Гадаргын ус хуримтлуулах хиймэл нуур байгууллаа

2019-12-06

БНСУ-ын 5.8 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжаар судалгаа, шинжилгээний төв байгууллаа

2019-11-30

ОБЕГ: Зам товчлон авто тээвэр хийхгүй байхыг анхааруулав

2019-11-25

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

"Аав ажилдаа явсан” /өгүүллэг/

2019-12-08

"Эх" /өгүүллэг/

2019-10-27

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22
11:21

Ер бусын чадвартай 11 хүн

2019-12-09
3:59

Харамч сэтгэл таныг яагаад хоосруулах вэ?

2019-12-09

Хятадын колоничлолын бодлого харанга дэлдэж байна!

2019-12-09
10:47

“Төсөөллийн найз”-тай аймшигтай хүүхдүүд

2019-12-06

Залуу хосуудын хуримыг мартагдахааргүй болгосон алдартнууд

2019-12-09

20 жилийн турш зугтсан алуурчныг хиймэл оюуны тусламжтайгаар барьжээ

2019-12-09

Цахим ертөнцийн од, "царайлаг" горилл

2019-12-09

Бүх цаг үеийн хамгийн шилдэг 15 хятад кино

2019-12-09

Хумсанд гардаг асуудлуудыг шийдэх хялбар аргууд

2019-12-09

Биеийн галбиртаа тохируулан цүнх сонгох зөвлөмж

2019-12-07

Гэрийн нөхцөлд илүүдэл үсээ авахдаа үүнийг анхаар!

2019-12-07

Байгалийн хийн хоолойг Монголоор дамжуулах төслийн маршрут нь Төмөр замын дагуу байхаар тохиролцжээ

2019-12-07

Төрийн банкны захирал Д.Баярсайханд хоёр жилийн ял оноов

2019-12-09

С.Амарсайхан: Хотын ажлыг явуулахад хүндрэлтэй нөхцөл үүссэн

2019-12-09

ҮХЦ-ийн гишүүн Д.Одбаярыг огцруулахыг шаардаж иргэдээс САНАЛ цуглуулж байна

2019-12-09

Гацуурт компани хүнсний ногоо үйлдвэрлэлээ зогсоож буйгаа мэдэгдлээ

2019-12-09

Орос улс 2020 оны Олимпод оролцох эрхгүй боллоо

2019-12-09

Ираны Ерөнхийлөгч Хасан Руханигийн Японд хийх айлчлалыг Америк зөвшөөрчээ

2019-12-09

Шинэ Зеландад галт уул дэлбэрч 5 хүн амиа алдаад байна

2019-12-09

120,000 ам.долларын үнэ бүхий урлагийн бүтээлийг нэгэн эр идэж орхижээ

2019-12-09

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
65.96%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.6%
Дональд Трамп (АНУ)
4.55%
Шинзо Абэ (Япон)
3.57%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.92%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.55%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.3%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.83%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.7%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.46%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.28%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.28%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,534

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,508

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,434

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,349