Тугаа бөхийлгөсөн "намын дарга нар"

Тугаа бөхийлгөсөн "намын дарга нар"

-Ялагдсан намын даргыг харахаар дайны талбарт хамаг цэргээ хядуулчихаад амь зулбан зугтаж яваа командлагчийн дүр тодорно-

Аливаа намын даргын сүр хүч ялалтад оршдог хэмээн нэгэн намын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга хэлж байсан удаатай. Ямар дайнд ялалт байгуулсан дивиз командлагч биш дээ хэмээн хөх инээд сүүмэлзүүлж суусан өдөр бий. Тэгвэл орчин цагт энэ үг үнэний ортой дог шүү. Сонгуулийн тоосонд тугаа бөхийлгөж үлдсэн намын дарга, индэр дээрээс инээд асган ялалтынхаа мэдээг танилцуулж байгаа намын дарга хоёрын дунд тэнгэр газар шиг орон зай байдаг аж. Ялагдал хүлээсэн намын дарга карьераа ч үгүй хийж мэдэх эрсдэлтэй. Ялсан намын даргын дээр хөх тэнгэр л цэнхэртэх ийм цаг үед амьдарч байгаагаа ухаарахаас өөр арга алга. 

Ялагдал хүлээх эхний ардчилсан дүрэм бол намын даргын суудлаа өгөөд хэн ч биш болох. Чамгүй сүйхээтэй нэг нь өөрийнхөө эрэмбийг бүдгэрүүлж үлдэнэ үү гэхээс баргийн нөхрийн сураг тасарна. Тэгэхээр намын ялагдал гэдэг тун амаргүй. Дайны талбарт хамаг цэргээ хядуулчихаад амь зулбан зугтаж яваа командлагчийн дүр л тодорно. Бүх цэргээ галын шугам дээр хядуулчихаад эргэн ирсэн жанжин юу болох нь тодорхой учраас цааш дурдаад яахав. Харин ялалт мандуулсан эхний ардчилсан дүрэм бол шууд Гүйцэтгэх засаглалын тэргүүний суудалд заларч “Юмны эзэн, сумны занги” болно. Асар том хүндэтгэл, зулгуйдал дунд тэнцвэрээ олох л ухаан хэрэгтэй, өөр юу ч хэрэггүй. Сонгуульд буюу дайнд баатарлагаар тулалдсан нөхдөд тохирох шан харамж тараахаас бүх зүйл эхэлнэ. Төрийн сайдаас эхлээд агентлаг, газар, хэлтсийн дарга гээд хишиг хүртээх ч бас л зүүдэнд оромгүй хүндтэй ажил. Дайны цагт морин жолооч, хамгаалагч хийсэн нөхөд хүртэл шан харамжаа хүртэнэ. Манай улс төрийн нэн шинэ түүхэнд сайдын хамгаалагч нь яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга, жолооч нь хэлтсийн дарга болсон түүх бүлээнээр байж л байна. Дайны олзыг хуваах ёсон эртнээсээ улбаатай хойно. Ийм л том зүйлс ялалтын туг мандуулсан даргыг хүлээж байгаа. Зөвхөн Монгол Улсын хэмжээнд ч бус олон улсад ч төсөл хөтөлбөр гээд том хүндлэл хүлээж байдаг.

 

МАН-ААС Н.ЭНХБАЯР, Ө.ЭНХТҮВШИН ХОЁР НАМАА ЯЛАГДУУЛЖ БАЙВ

Өнөөдөр Монголын улс төрийн хоёр жигүүр болж, төрийн эрхийг ээлжлэхдээ ээлжилж, хамтрахдаа хамтран барьж ирсэн МАН, АН хоёрын дарга нараас хэн нь намаа ялагдалд хүргэж байв гэдэг нь хэний ч сонирхлыг татна. Улс төрийн ууган хүчний хүчин ардчилсан засгийн үед хамгийн олон удаа төр барьсан бол АН хоёрхон удаа ялалт байгуулжээ. Ардчилсан сонгууль долоон удаа өгөхөд МАН хоёр удаа ялагдсан. 1996 онд ялагдахад өдгөөгийн МАХН-ын дарга Н.Энхбаяр даргаар ажиллаж байв. Тухайн үеийн дүрэм ёсоор Н.Энхбаяр намын даргын суудлаа Н.Багабандид шилжүүлсэн ч эргээд дөрөвхөн сарын дараа авч чадсан ховорхон түүхтэй нөхөр.

Олон давтагдахгүй түүхийг өдгөө ганцхан Н.Энхбаяр эзэмшиж байна. Тодотгож хэлбэл, намаа ялагдуулчихаад эргээд намын дарга болж байсан түүх энэ ардчилсан нийгэмд байхгүй. Түүнээс бус жирийн үед намын даргаар хоёр удаа сонгогдон ажиллаж байсан нөхөд бол бий. Хадуурахад, Н.Энхбаяр салбарын сайдаас Ерөнхий сайд, УИХ-ын даргаас Ерөнхийлөгч гээд төрийн бүхий л өндөр дээд албанд морилсон бас л нэг давтагдашгүй түүхийн эзэн.

Харин Н.Энхбаяр ийнхүү хоёр дахь удаагаа намын дарга болж, айсуй 2000 оны сонгуульд ялах төлөвлөгөөг гарган, хар голдуу тактик боловсруулсан гэдэг. Н.Энхбаярын хутгасан хороор 1996-2000 онд АН-ын дөрвөн ч Засгийн газар унаж байсан. Үүний цаана ирэх 2000 оны сонгуулийн ажиллагаа байсан нь ойлгомжтой. Тэр тусмаа орон нутгийн намын үүрүүдийг чамгүй хөдөлгөөнд оруулсан байна. Тиймдээ ч 2000 оны сонгуулиар 72 суудал авч үнэмлэхүйн дээд ялалт байгуулсан гавьяаг түүнд зүүхээс өөр аргагүй. Олонх байсан АН ганцхан суудал авч байв.

Тэгвэл МАН хоёр дахь удаа-гаа буюу 2012 онд ялагдахад С.Батболд даргаар ажиллаж байлаа. С.Батболдын хувьд дүрэм ёсоор ажлаа өгч МАН-ын Их хурлаар Ө.Энхтүвшин дарга болж, хэдийгээр хур хөрөнгөтэй ч ялагдсан нам ямархан байсан нь ойлгомжтой. Дээр дурдсанчлан сүр хүч нь ч хаачих билээ. Ийм л цаг үед, 2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд орж, тус намаас нэрээ дэвшүүлсэн Б.Бат-Эрдэнэ унасан юм. Ө.Энхтүвшин даргын хувьд Ерөнхийлөгчийн сонгуульд амжилт гаргаагүй учраас МАН Их хурлаа товлон хуралдуулж, улмаар М.Энхболд хоёр дахь удаагаа МАН-ын даргаар сонгогдов.

Энэ үед МАН-ын нөхцөл байдал сайнгүй байв. Дотоодын далд үймээн  чамгүй өрнөж, хөрөнгө мөнгө тааруу гээд олон зүйлийг дурдаж болно. Хамгийн наад зах нь өдгөөгийн УИХ-ын гишүүн Т.Аюурсайхан “Шинэчлэлийн хороо” нэрээр шахалт үзүүлэхээс эхлээд олон зүйл болов. Улс орны эдийн засаг тэр чигтээ уруудаж, өдрөөс өдөрт өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ өсч валютын ханш ч чангарч байсан. Энэ нь сөрөг хүчинд ашигтай байсан ч эсрэгээрээ ард түмний амьдралд халтай байв. Ард иргэд ч эрх барьж буй АН-д итгэх итгэл алдарч явсаар 2016 оны сонгуультай золгоход сонгогчдын санал  нэгэнтээ МАН-руу эргэсэн учраас  65 суудал авч үнэмлэхүй ялалт байгуулав.  

Ардчилсан түүхэнд долоон удаа сонгууль өгөхөд Н.Энхбаяр 72, М.Энхболд 65 суудал авсан рекорд тогтоосныг одоо эвдэхэд тун хэцүү. Ийм боломж ч үгүй ирээдүй харагдаж байна. АН хоёрхон удаа ялахдаа тийм ч үнэмлэхүй байж чадаагүй. Өнгөрөгч 2012 онд гэхэд Засгийн газраа дангаараа эмхлэн байгуулах хэмжээний суудал ч аваагүй, МАХН-МҮАН-ын “Шударга ёс” эвсэлтэй хамтран засгаа байгуулж байсан юм. 

 

Р.АМАРЖАРГАЛ, З.ЭНХБОЛД НАР НАМАА НАВС ЯЛАГДУУЛСАН НАМТАРТАЙ

Ардчилсан намын түүх өөрөө адармаатай, олон намын системтэй явж ирсэн. Өдгөө нэгдсэн гэх боловч тухайн үеийн олон намын угшилтнууд харгалдах үзэгдэл байсаар байна. Энэ үед голлон /Монголын социал демоктрат нам/, “Соцдек” талаас Р.Гончигдорж Н.Алтанхуяг, Ц.Элбэгдорж,нар, /Монголын үндэс-ний ардчилсан нам/, “Мүдняк” талаас М.Энхсайхан, Р.Амаржаргал нар тэргүүлэн ажиллаж байсан үе юм. Энэ үед буюу 1996 онд “Соцдек”-ээс Ц.Элбэгдорж Ардчилсан холбоо эвслийг удирдан, ялалт байгуулж байсан удаатай. Харин 2000 онд Ерөнхий сайдаар ажиллаж байсан Р.Амаржаргал удирдан сонгуульд орж навс ялагдал хүлээсэн байдаг. Ийнхүү таван нам нэгдэн Ардчилсан нам болж Д.Дорлигжав даргаар нь сонгогдсон цагаас намын зохион байгуулалт, эв нэгдлийг ханган ажиллаж 2004 оны сонгуульд ороход намууд ижил тэнцүү санал авч “Их эвслийн” хэмээх Засгийн газрыг байгуулсан юм. Хэдийгээр М.Энхсайхан энэ удаагийн сонгуульд удирдаж байсан ч Д.Дорлигжав навс ялагдсан намыг босгоход хамгийн том гавьяа байгуулсан хүн хэмээн ардчилагчид онцолдог билээ.

Ийнхүү 2008 оны сонгуульд Ц.Элбэгдорж даргатай нам ялагдал хүлээж, улмаар ялагдлаа хүлээн зөвшөөрөөгүй намын дарга талбай дээр олныг уриалсан нь хэвлэлийн архивт бий.  Үүний дараа МАН-аас хамтарсан Засгийн газар байгуулж, салж нийлсэн, 2012 онд АН ялимгүй ялалт байгуулж, улмаар Ерөнхий сайд намын дарга Н.Алтанхуягаа унагааж, З.Энхболд намын дарга болж гээд улс төрийн амьдрал өрнөсөөр 2016 онтой золгов. Тухайн сонгуульд АН З.Энхболд даргатай сонгуульд орж 2000 оны навс ялагдлаа давтах хэмжээнд очсон. Өдгөө ч УИХ-д бүлэггүй сууж байгаа нь том ялагдал биз ээ.

Ийнхүү Монгол Улсын ардчилсан сонгуулийн түүхэнд Н.Энхбаяр, М.Энхболд гэх хоёр дарга намаа ахин давтагдахгүй үнэмлэхүй ялалтад хүргэсэн бол Р.Амаржаргал, З.Энхболд гэх дарга нар намаа ахин давтагдамгүй навс ялагдуулсан түүхэн хүмүүсээр тодорч байна.

4
таалагдаж байна

2
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Эцэг эхчүүдийн хэлдэг хүүхдийг өөртөө итгэлгүй болгодог 10 үгс

2019-12-01

Хүүхдэдээ хэзээ ч хэлж болохгүй 9 үг

2019-10-22

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

CAAK PODCAST #17 О.Гэрэлчимэг - "Хугацаа нь дууссан эм - Чимээгүй тахал"

2019-12-07

CAAK PODCAST #17 О.Гэрэлчимэг - "Хугацаа нь дууссан эм - Чимээгүй тахал"

2019-12-06

Podcast news - Цаг үе (2019.12.06)

2019-12-06

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.12.05)

2019-12-05

"Эх" /өгүүллэг/

2019-10-27

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

МУИС-ийн удирдлагууд дүн засах боломжгүй

2019-12-05

Энэтхэгийн Засгийн газрын тэтгэлэгт хөтөлбөр зарлагдлаа

2019-12-05

Олон улсын циркийн сургуульд Монгол оюутнуудыг сургана

2019-12-05

"Глобал удирдагч” дээд сургууль тусгай зөвшөөрөлгүйгээр эм зүйн мэргэжлээр элсэлт авч, онлайн сургалт зохион байгуулжээ

2019-12-04

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

“Газпром” компани Алтайн маршрутаас түр татгалзсан нь

2019-12-06

Хийн хоолой Монголын талд шийдэгдэх үү?

2019-12-03

"Рио Тинто" Оюу толгой төсөл дээр Монголчуудад “Гэзэг ороох” арга хэрэглэсэн...

2019-12-03

Бүсээ чангалах зургаан жил эхэллээ

2019-12-03

Эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөрлөх эрхийг хангаснаар ДНБ-ийг 35 хувиар өсгөнө

2019-12-07

Монгол Улсад Беларусын тусламжаар сүүний үйлдвэр барина

2019-12-07

Зам, тээврийн хөгжлийн яамнаас сэрэмжлүүлж байна

2019-12-07

“Өвлийн идэш” махны өргөтгөсөн худалдаа үргэлжилж байна

2019-12-07

Пакистаны 700 гаруй охин Хятадад зарагджээ

2019-12-07

Хонконгийн тэмцэгчдийг "ангуучилдаг" сэдэвтэй видео тоглоом Хятадад эрэлттэй байна

2019-12-06

35 жилийн дараа анх удаа Их Британийн "Cosmopolitan" сэтгүүл нүүрийг эрэгтэй модел чимжээ

2019-12-06

Эдвард Сноуден: Хэрэв би Америк руу буцаж очсон бол шоронд үхнэ

2019-12-06

“Аялал жуулчлалын судалгаа-2019” эрдэм шинжилгээний хурал боллоо

2019-12-06

Гадаргын ус хуримтлуулах хиймэл нуур байгууллаа

2019-12-06

БНСУ-ын 5.8 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжаар судалгаа, шинжилгээний төв байгууллаа

2019-11-30

ОБЕГ: Зам товчлон авто тээвэр хийхгүй байхыг анхааруулав

2019-11-25

Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр байгуулахыг судална

2019-12-07

Хөгжлийн банк гадаад валютын нөөцийг экспортын өсөлтөөр дэмжинэ

2019-12-02

Гадаад валютын нөөцийг хэрхэн нэмэгдүүлэх талаар байр сууриа илэрхийлэв

2019-11-29

1072-ын ногдол ашиг яав, IPO юу болов?!

2019-11-28

Найруулагчаас нь өөр хэн ч ойлгоогүй 8 кино

2019-12-03

Олон улсын мөсөн баримлын уралдаанд монгол залуус түрүүлжээ

2019-12-03

Таны заавал сонсож үзэх хэрэгтэй орчин үеийн 10 хөгжмийн зохиолч

2019-12-03

П.Намуун: “Чи кинон дээр ямар арга хэрэглэж уйлсан бэ” гэж ангийнхан байнга асуудаг

2019-12-01

Алдартнуудын жинхэнэ нэрийг мэдэж авцгаая

2019-12-07

Хөгжимчин Б.Чинбат, түүний эхнэр А.Сарнай нарын мэс засал амжилттай болжээ

2019-12-01

Арнольд Шварценеггерийн нууц хүү аавтайгаа усны дусал мэт адилхан болжээ

2019-12-01

Гал халуун Франц жүжигчин бүсгүйчүүдтэй танилц!

2019-11-27
10:47

“Төсөөллийн найз”-тай аймшигтай хүүхдүүд

2019-12-06
6:46

"Таатай бүс"-ээсээ гарч, амжилт өөд тэмүүлэх 10 зарчим

2019-12-06
9:59

Еврейчүүдийн дэлхийн бизнесийн салбарт тэргүүлдэг нууцаас..

2019-12-05
3:17

Дэлхийг хамгийн ихээр бохирдуулдаг 5 улс

2019-12-05

2019 онд худалдаанд гарсан шилдэг 5 чихэвч

2019-12-01

"Tesla" компани бартаат замын цахилгаан машинаа танилцууллаа

2019-11-22

"Apple" компани ухаалаг утсыг орлох бүтээгдэхүүнийг удахгүй танилцуулна

2019-11-21

“Volkswagen” автомат жолоодлоготой тээврийн хэрэгслийг хөгжүүлэх охин компани байгуулна

2019-10-29

Биеийн галбиртаа тохируулан цүнх сонгох зөвлөмж

2019-12-07

Гэрийн нөхцөлд илүүдэл үсээ авахдаа үүнийг анхаар!

2019-12-07

Байгалийн хийн хоолойг Монголоор дамжуулах төслийн маршрут нь Төмөр замын дагуу байхаар тохиролцжээ

2019-12-07

Нууц ноёнтон витамин "C"

2019-12-06

Дубай хотод аялах дараагийн гурван азтанг өнөөдөр тодруулна

2019-12-06

“Creative Student” тэтгэлэгт хөтөлбөрийн шилдгүүд шалгарлаа

2019-12-06

Бизнес эрхлэгч эмэгтэйчүүдэд зориулсан “Өсөлтийн менежмент ба Эмэгтэйчүүдийн манлайлал” уулзалт амжилттай боллоо

2019-12-06

Англи хэлтэй болон англи хэлгүй хүмүүсийн ялгааг мэдэх үү?

2019-12-05

Хүүхдийг аавтай нь үлдээвэл юу болдог вэ?

2019-12-07

“Silkroad Fashion Week 2019” Макао хотноо амжилттай болж өнгөрчээ

2019-12-06

Элдэв зураг (70 фото) №637

2019-12-06

Ким Жон Уны байгуулсан шинэ хоттой танилц!

2019-12-06

Сэтгэцийн өөрчлөлттэй хүнийг сонгуульд оролцуулахгүй

2019-12-07

Хар тамхины хэрэгт бүх насаар нь хорих ял онооно

2019-12-06

Б.Хурцын хүсэлтээр УИХ-ын гишүүн Ж.Батзанданг эрэн сурвалжлах шийдвэр гаргажээ

2019-12-04

Д.Баярсайхан нарт холбогдох хэргийн шүүх хурал 9-нийг хүртэл хойшлов

2019-12-04

Үсний будаг хорт хавдрын эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг байж болзошгүй

2019-12-07

Өдөрт 6 цаг унтах нь эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-12-06

Томуу, томуу төст өвчнөөс сэргийлье

2019-12-05

Дүүргүүдийн “Хүүхдийн кабинет” дараах уртасгасан цагаар ажиллаж байна

2019-12-05

Тэжээвэр амьтдыг тооллогод хамруулна

2019-12-07

СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Гачууртын аманд баавгай орж иржээ

2019-12-07

Гутлын ертөнцийн шинэ тренд

2019-12-07

Орон орны азжаргалын жор

2019-12-07

Алтан хайрцаг нээх зан үйл зөвхөн Монголд л байдаг

2019-12-06

Жаргалтай хүмүүс бусдад атаархаж, нэгнээ шүүдэггүй

2019-12-05

Эцгээ харж хүү өсөж, эхээ харж охин нь хүмүүждэг…

2019-12-04

Арчаагүй хүмүүс л ХДХВ, ДОХ-ын халдвар авч байна!

2019-12-02

ОХУ-ын зүгээс Монгол Улсыг ШХАБ-д “жинхлэхэд” дэмжинэ

2019-12-07

Ж.Энхбаяр: Сонгуулийн хуулиа Үндсэн хуультайгаа нийцүүлэн батлах хэрэгтэй

2019-12-06

Л.Оюун-Эрдэнэ: ТЕГ-ын дарга Д.Гэрэлийн асуудлыг Ерөнхий сайдыг ирэхээр ярьж магадгүй

2019-12-06

Сонгууль 2020: Өдөр тутмын сониноор дамжуулан амлалт өгөхийн учир

2019-12-06

Хөгжилгүй гэсэн гайхшралд өгөх нэг тайлбар

2019-12-07

Эрдэнэт үйлдвэр Эрээний Хятадуудын наймааны лангуу болжээ

2019-12-06

Дээдсүүдийг хуурч баясгадаг муу аргыг манай дарга нар сайн эзэмшсэн байлаа

2019-12-06

Анита Моржани: Клиник үхлээс хойш би амьдралын жинхэнэ үнэ цэнийг ухаарсан

2019-12-05

Ардчилалын 30 жилийн ойн түрүү бөхийг 8 саяар шагнана

2019-12-07

Цахилгаан тоноглол угсралтын олон улсын тэмцээнд Монгол инженерүүд амжилттай оролцлоо

2019-12-06

Монголын тамирчид олимпод бэлэн биш

2019-12-03

Ой тогтоолтын тамирчид багийн нийлбэр оноогоор тэргүүлж, “Дэлхийн аварга” боллоо

2019-12-02

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
65.95%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.63%
Дональд Трамп (АНУ)
4.48%
Шинзо Абэ (Япон)
3.55%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.94%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.57%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.31%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.84%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.7%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.47%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.28%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.28%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,532

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,497

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,429

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,347