Дилов хутагт ба Корбеттын бар

Дилов хутагт ба Корбеттын бар
Бар бол дэлхийн “Улаан ном”-д орсон нийгийн төрлийн амьтан. Эрт цагт есөн зүйл байснаас гурав нь бүрмөсөн устаж, одоо Малайн, Өмнөд Хятадын, Сибирийн, Суматрын, Бенгалын, Энэтхэг-Хятадын буюу Корбеттын гэсэн зургаан зүйлийн зургаан мянга гаруй бар 16 улсын нутагт байгаа. Амьтны хүрээлэн, дархан цаазат болон хамгаалттай газар, уугуул нутагтаа харьцангуй бага тоотой байгаа зургаан зүйлийн барын хамгийн цөөхөн нь Өмнөд Хятадын бар. Ердөө 20 хүрэхгүй тоо толгой үлдсэн бөгөөд ирэх арван жилд устаж үгүй болох аюул тулгараад буй. Харин Энэтхэгт 2014 онд зэрлэг барын тоо 3000 хүрсэн сайн мэдээ шуугиан дэгдээсэн. Дэлхий дээр байгаа нийт барын хагас нь Энэтхэгт байдаг бөгөөд эдгээр нь Энэтхэг-Хятадын буюу Корбеттын бар юм. Уг нь 1990-ээд онд таваас долоон мянгын хооронд тоологдож байсан Корбеттын бар нь хулгайн анчид, бусад нөлөөллөөс болж 2000-гаад оны эхээр ганцхан мянга болсон байв. Дэлхийн байгаль хамгаалах сан, Энэтхэгийн Засгийн газрын хамтын ажиллагааны хичээл чармайлтаар 2006 онд 1400, 2010 онд 1700... 2013 онд 2200 болж өсч байлаа. Харин ганцхан жилийн дотор 2014 он гэхэд тоо толгой нь 800-гаар нэмэгдэж 3000 хүрсэн нь сенсаац гэж олон улсад хүлээн зөвшөөрч байв.
 
 
Энэтхэгийн Засгийн газрын гаргасан тайланг харахад тухайн жил 400-гаад эмэгчин бар зулзагалж 800 бамбар эх дэлхийд ирж “газар тамгалсан” байна. Манайхаар бол 2200 хоньтой мянгат малчны хот нэг хавар 800 хургатай болсонтой жишиж болох юм. Энэтхэг-Хятадын буюу Корбеттын бар нь хэдийгээр тусгай хамгаалалттай бүсэд нутагладаг ч зэрлэг амьтны хувьд нэг жилд ийм олон үр төл гаргаж үр удмаа үлдээнэ гэдэг нь сенсаац байсан.
 
 
Ер нь Энэтхэг-Хятадын бартай холбоотой адал явдал, сенсаац урьд өмнө нь их гарч байсан, яригддаг ч байсан. Дилов хутагт Жамсранжав 1931 онд эх орноосоо гарч 1949 онд АНУ-ыг зорих хүртлээ Өвөрмонгол, Хятадад хэсэг хугацаанд суурьшсан байдаг. Тухайн үед Сталины заавраар Монголд эхэлсэн хэлмэгдүүлэлтээс дайжсан мяндаг тушаалтай эрдэмтэн лам нар Буддын шашин анхлан дэлгэрсэн Энэтхэг орныг зорьж явахдаа Дилов хутагттай уулздаг байж. Тэдгээр ламын нарын нэг нь болох, хожмоо эх орондоо 1972 онд буцаж ирэн Гандантэгчэнлин хийдэд ганцхан байдаг 108 боть “Алтан ганжуур”-ыг сэргээн завсарладаг хүндтэй бөгөөд хэцүү ажлыг гардан хийдэг байсан Лувсанчүлтэм гүүш: -Энэтхэгийг бид “Бурхны орон Жагар” гэдэг. Амьд явсны хэргээ бүтээж Бурхан багшийн мэндэлсэн газар очихоор Хөвсгөлийн Мөрөн сумын Тариатын хүрээнээс бадарчлан гарч Өвөрмонголоор дайран урагшаа явсан юм. Би тэгэхэд 21-тэй залуухан лам байв. Замдаа Самади багш Дилов хутагтад мөргөж, явдал суудлаа асууж зам мөрөө тэгшлүүлье гэж очлоо. Өвөрлөгч нар олон байна. Цуваад л хутагтаас асуух зүйлээ асууж хариугаа сонсоод, адис аваад хүмүүс ч овоо шингэрлээ. Миний ээлж боллоо. Тэгсэн Дилов хутагт өмнөх явган ширээн дээрээс шоголтой ном, хонх, очир тэргүүтнээ хураан авч цэгцлэн боогоод над руу нэг харснаа -Монгол лам; Жагарын орныг зорьж явна уу. Бар гэдэг араатан цавь, умдгандаа гижигтэй юм билээ гэж хэлчихээд намайг үг хэлэх завдал өгөлгүй босоод явчихлаа. Сэтгэл гонсойж, өвөрмонголчуудын өргөл барьцанд ханаж дээ, энэ хутагт гэсэн дургүйцэл төрж байв. Энэтхэгт очиж ном эрдмийн мөр их хөөлөө. Амьдахын эрхээр Ар, Өвөрмонголоос ирсэн ирээчин яваачингуудад хэлмэрч хийн хол ойр ийш тийш зорчиж тав арван зоос олдог байсан. Одоо бодоход, очсоноосоо хойш ер ганцаараа явж үзээгүй, дандаа ханьтай явж байсан юм билээ. Нэг удаа Балбын Брейпүг уулын хөтөл зайлшгүй ганцаараа давах хэрэг гарлаа. Явж байтал сүр пар гээд нэг амьтан намайг ганцхан дайрч унаган дээр мордчихлоо. Тэр хоромд л Самади багшийн минь хэлсэн “Бар гэдэг араатан цавь, умдгандаа гижигтэй” гэсэн үг зурсхийв. Барын умдаг, цавь ч яг миний нүүрэн дээр тулчихсан байна. Гараа явуулаад хэдэн хуруугаа арвалзуулаад маажпаа. Амьхандаа гижигдэж байгаа ухаантай. Намайг тэгнээд дарчихсан нөгөө бар чинь нэг хачин дуугарснаа сүн гээд дүүлээд алга болов. Самади Дилов хутагт багшийнхаа ачаар ингэж амь аврагдсан юм. Он цагийг өртөөлөн хүний зам мөрд таарах аюул ослыг урьдчилан хэлэх, зөвхөн мэдэж хэлээд зогсохгүй тэрхүү орчин орчлоос гарах аргыг хүртэл зааж өгнө гэдэг манай Самади багш шиг гэгээрсэн хутагтуудад байсан ид шид юм гэж нэгэнтээ хуучилсан байдаг.
 
Анчин Корбетт "Чампаватын хүн идэгч" барыг хөнөөсний дараа
 
Энэтхэг улсад тоо толгой нь одоо хоёр мянга хол гарчихаад байгаа зэрлэг барыг 1968 он хүртэл “Энэтхэг-Хятадын бар" гэж нэрлэдэг байв. Харин 1968 оноос Анчин Корбеттыг мартахгүй дурсч байх үүднээс нэрийг нь албан ёсоор өөрчилж Корбеттын бар /Panthera tigris corbetti/ гэх болсон. Энэтхэгийг Британийн колони байх үед тус улсын умард нутаг Гималайн салбар уулсын дундах Найнитал мужид 1875 онд төрсөн, Британи-Энэтхэгийн армийн хурандаа, мэргэн буудагч Корбетт гэдэг энэ эрхэм нь хүн барьж иддэг 19 бар, 14 ирвэсийг буудаж устгасан билээ. Монголчууд бидний хувьд анчин хүн гэхээр амьтны амь бүрэлгэсэн нүгэлт хар гөрөөчин санаанд бууна. Гэтэл Корбеттын өмнөх “анчин” гэдэг тодотгол нь тухайн цагт орон нутгийнханд “Хүний махан хүнстэнгүүдээс аврагч бурхан” гэж ойлгогддог байж. Эдгээр 33 араатныг Английн иргэн, ирланд үндэстэн, зохиолч Анчин Корбетт 1907-1938 оны хооронд, Дэлхийн II дайны үеийн мэргэн буудагч шиг ганцаарчлан ажиллаж устган хөнөөсөн байна.
 
 
Тэрбээр “Чампаватын хүн идэгч” нэртэй барыг 1911 онд устгалаа. Энэ бар нь Энэтхэгийн Кумаон муж, Балба улсыг дамжин нийтдээ 436 хүнийг барьж идээд байв. “Чампаватын хүн идэгч” нь зүйлийн хувьд Бенгалын ирвэс, түүнчлэн хүн идэгч гэдгийн өмнө нь Тапладешийн, Такскийн, Моханскийн, Чоугарын гэж тодотгодог бар, ирвэсийн нэг юм. “Панарскийн хүн идэгч” ирвэс гэхэд 400 гаруй хүнийг барьж идсэн байна.
 
 
Анчин Корбетт 1925 онд “Рудрапраягийн хүн идэгч” гэдэг ирвэсийг устгажээ. Энэ махчин ирвэс Энэтхэгийн Кедарнатхе, Бадринатхе дахь Хиндус шашны ариун шүтээнийг зорьж яваа мөргөлчдийг 10 жил ангуучилсан аюултай араатан юм. Жим Корбеттын буудаж устгасан 19 бар, 14 ирвэс нь нийтдээ 1200 гаруй хүнийг барьж идсэн араатнууд юм. Дээр нь нэмж хэлэхэд тийм бар төдийг барьж идсэн гэдэг тоо яриад байгаа нь орон нутгийн цагдаагийн газарт бүртгэгдсэн албан ёсны тоо. Бүртгэгдээгүй, араатанд бариулж идүүлсэн хэдэн хүн цаана нь үлдсэнийг таахад бэрх. Корбетт нь өөрөө ч бариулж идүүлэх, амь нас нь араатны шүдний ирэн дээрх нөхцөлд дэнчин тавьж хүн иддэг бар, ирвэсийг устгаж олон зуун хүнийг араатны хоол болохоос хамгаалж аварч чадсан цагаан мөртэй АНЧИН. Тэрбээр ганцхан тохиолдолд хүн барьсан гэж андууран гэм зэмгүй явсан нэг ирвэсийг буудаж алсандаа насан туршдаа гэмшиж явдгаа хэлдэг байжээ. Корбетт нь 1930-аад оны сүүлчээс Энэтхэгийн байгалийг унаган төрхөөр нь үлдээх, араатан амьтныг мөхөж сөнөхөөс авран хамгаалах их ажилд ханцуй шалман орсон бөгөөд асар их талбай бүхий газрыг тусгай хамгаалалтын бүс болгож Засгийн газраас батлуулж чадсан билээ. Түүний араатан амьтдын тухай бичсэн “Man-eaters of Kumaon” (1994он), “The Man-eating Leopard of Rudraprayag” (1948), “My India” (1952), “Jungle lore” (1953) “The Temple Tiger and more man-eaters of Kumaon” (1954), “Tree Tops” (1955)  гэсэн зургаан номыг олон улсад баримтат зохиолын шилдгүүдийн эгнээнд тооцдог юм.
 
Жим Корбетт 1955 оны дөрөвдүгээр сарын 19-нд 80 насандаа хорвоогийн мөнх бусыг үзүүлсэн. Нас барснаас нь хойш хоёр жилийн дараа Энэтхэгийн байгаль хамгаалалд оруулсан ажлыг нь үнэлж тус улсын 521 хавтгай дөрвөлжин километр талбайтай Үндэсний амьтны хүрээлэнг түүний нэрэмжит болгосон. 1936 онд үүд хаалгаа нээсэн уг хүрээлэн одоо 585 зүйлийн жигүүртэн шувуу, 33 төрлийн мөлхөгч, долоон төрлийн өөр өөр хоёр нутагтан, долон янзын загас жараахай, 37 зүйлийн бусад амьтантай. Мөн хорвоог орхисноос нь арван гурван жилийн дараа 1968 оноос эхлэн олон улсын хэмжээнд Энэтхэг-Хятадын барыгPanthera tigris corbetti  гэж нэрлэхээр тогтсон билээ. Энэ бол Энэтхэг-Хятадын барыг зүйлийн хувьд устаж үгүй болохоос Жим Коббет хамгаалсныг нь тодорхойлсон үнэлгээ. Харин хүн идэгч 19 бар, 14 ирвэсийг устгаж үгүй болгосон үнэлгээ нь “Анчин Коббет” гэдгийн “Анчин"-д хадгалагдан мөнхөрч үлдсэн байна.
 
 
Дилов хутагт Жамсранжав
 
Хуучнаар Засагт хан аймгийн Гүн Загдсамбарын хошуу, одоогийн Завханы Түдэвтэй сумд 1884 оны аравдугаар сарын 8-нд төрж, 1965 онд АНУ-ын Нью-Йорк хотод нас барсан. Монголын тусгаар тогтнолын зүтгэлтэн, шашны мяндагтан, хутагт. Таван цастайдаа Диловын хувилгаанаар тодорч шашны боловсрол эзэмшсэн. 1911 онд монголчууд тусгаар тогтносны дараа Дилов хутагт Монголын баруун хязгаарыг илбэн тохинуулах сайдын хувиар Ховдыг чөлөөлөх хэрэгт оролцсон ба Богд хааны зарлигаар Эрх цорж номч мэргэн хутагт цол хүртсэн. Дилов гэгээн нь Жалханз хутагт, Ерөнхий сайд Ж.Дамдинбазартай үеэл бөгөөд хоёул МАН-ын Ноёдын намын идэвхтэн байжээ. 1921 оны хоёрдугаар сард Богдыг дахин хаанд залсны дараа Улиастайн сайдаар томилогдсон бөгөөд баруун хязгаар дахь цагаантны цэргийг сөнөөхөд зүтгэсэн тул Ардын засгийн газраас Самади багш цолоор шагнажээ. 1930-аад онд хөрөнгөө хоёр удаа хураалгаж, өөрөө Эрэгдэндагвын хэрэгт холбогдон тэнсэн харгалзах ялаар шийтгүүлжээ. 1931 онд Дотоодыг хамгаалах газраас Монголд тусгай үүрэг гүйцэтгүүлэхээр Дилов хутагтыг зарсан бөгөөд Монголоос зугтан гарсан хэмээн явахдаа XIV Далай лам Данзанжамцын номын багш болж байв. 1943 онд Америкийн монголч эрдэмтэн О.Латтиморын чармайлтаар Дилов хутагт АНУ-д дүрвэн гарч тэнд Монгол судлалыг хөгжүүлэх, Бурхны шашныг сурталчлахад багагүй үүрэг гүйцэтгэв. 1950 онд АНУ-ын Нью-Жэрси хотод Буддын шашны сүм байгуулсан. 1990 онд түүний нэр төрийг цагаатгажээ.
 
 
Б.Ерэнтэй
Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонин

1
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

"Жараахай" л намнаад байх уу, Ерөнхийлөгчөө?!

2019-11-14

Эв нэгдлийн дархлаагаа бэхжүүлье, үндэс нэгтэй Монгол минь ээ!

2019-11-14

УИХ: 20 мянган иргэн эвлэлдэн нэгдэж, нам байгуулж болно

2019-11-14

Засгийн газрын сайд нар чуулганы хуралдаанд орж ирж хэрэлдээд байх шаардлагагүй

2019-11-13

Залуу насандаа ухаарвал зохих амьдралын 6 үнэн

2019-11-11

Өлсөхгүйгээр жингээ хасах “5 халбаганы дэглэм”

2019-11-11

Унтахын өмнө мөрдөх 8 дүрэм

2019-11-10

Ууц нуруугаар нь өвддөг хүмүүс сармис хэрэглээрэй

2019-11-10

Инстаграмчдын бодит байдал

2019-11-13

"1950-иад оны Хонконг" 13 настай хүүгийн дуранд

2019-11-12

100 жилийн өмнөх гоо үзэсгэлэн

2019-11-10

Элдэв зураг (70 фото) №633

2019-11-08

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

"Аравт-2020"-д Узбекстан, Иран улс нэмэгдэх төлөвтэй байна

2019-11-14

Тоосонцрыг шүүдэг амны хаалтыг хэрэглэх нь зүйтэй

2019-11-14

“Code of Conduct” ярьж эхэлнэ гэдэг сайн хэрэг

2019-11-14

ҮХЦ-ийн дарга Д.Одбаяр Монголд маш нууцаар ирсэн үү?

2019-11-14

Ерөнхий сайдын нэрэмжит тэтгэлгийн материалыг энэ сарын 15-ныг хүртэл авна

2019-11-14

Цэцэрлэгүүдийн ачаалал гурав дахин их байжээ

2019-11-13

Азийн шилдэг 10 Их Сургууль тодорлоо

2019-11-13

БОЛОВСРОЛ гэж юу вэ?

2019-11-11

Хүүхдэдээ хэзээ ч хэлж болохгүй 9 үг

2019-10-22

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Podcast news - Цаг үе (2019.11.14)

2019-11-14

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.11.13)

2019-11-13

Podcast news - Цаг үе (2019.11.13)

2019-11-13

Podcast news - Цаг үе (2019.11.12)

2019-11-12

Т.Баярхүү: Салхитын мөнгөний ордны асуудалд нэр холбогдсон зургаан шүүгчийн хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн

2019-11-14

Сонгогчдын нэг хувиас доошгүй нь нэгдэж нам байгуулах заалтыг 2024 оноос хэрэгжүүлнэ

2019-11-13

Д.Одбаярын хилийн хоригийг цуцалж, 7 сая воны торгууль ногдуулжээ

2019-11-13

ЭЗБХ: “Татварын асуудлаар захиргааны туслалцаа харилцан үзүүлэх тухай олон талт конвенц”-д нэгдэн орох асуудлыг зөвшилцөв

2019-11-13

"Алдар"-ынхан 671 медаль хүртжээ

2019-11-14

Б.Баттулга: Манайхан Токиогийн олимпоос алтан медальтай ирнэ

2019-11-14

“Токио-1964 ба Токио-2020” сэдэвт бага хурал болно

2019-11-13

17 орны залуу боксчид Улаанбаатарт өрсөлдөж байна

2019-11-13

Т.Баянжаргал: Дэлхийн сонгодог балет “Жизель” Монголын тайзнаа тавигдсаны 40 жилийн ой тохиож байна

2019-11-14

"Мюзикл" хэмээх төрөл зүйл ба "дуурийн хий үзэгдэл" (Le fantôme de l'Opéra)-ийн тухайд

2019-11-14

И.Урангоо: Хувцас ч уран зураг шиг байж болно

2019-11-14

Олон улсын фестивалиас шагнал хүртлээ

2019-11-13

"Эх" /өгүүллэг/

2019-10-27

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

Хятад улсад амьдрах хэрэггүй 5 шалтгаан

2019-11-13

Байгалийн хуулийг зөрчсөн гэмээр "этгээд" хүмүүс

2019-11-13

Бид яагаад бүх зүйлийг санаж чаддаггүй вэ?

2019-11-12

Чернобылийн ослын дараах Славутич хотын залуусын амьдрал

2019-11-12

Т.Батбилэг: Бизнес эрхлэгчдэд татварын орлогын 90 хувийг буцаан олгодог болно

2019-11-13

Төсвийн алдагдлыг нөхөх гарц байна уу?

2019-11-13

Монгол Улс 2019 оны эхний арван сард 152 улстай худалдаа хийжээ

2019-11-12

1072 хувьцааны асуудлыг хэлэлцэх байсан ч хойшлууллаа

2019-11-12

Шинэ мянганы залуус яагаад ганц бие байх нь их болсон бэ?

2019-11-07

Хайрлуулах бус хайрлах нь илүү чухал

2019-11-01

Хятадууд удахгүй сүрэг жоом шиг л орж ирнэ!

2019-10-30

2019 онд ерөнхий боловсролын сургуулийн 12 хүүхэд хар тамхины хэрэгт холбогджээ

2019-10-29

Халдварт бус өвчин гэж өөрөө өөртөө өвчин бэлэглэхийг хэлнэ

2019-11-14

Чихрийн шижинтэй тэмцэх дэлхийн өдөр

2019-11-14

Томуу, томуу төст өвчнөөр өвчлөгсдийн 41.6 хувийг 0-1 насны хүүхдүүд эзэлж байна

2019-11-13

Томуу, томуу төст өвчнөөс сэргийлье

2019-11-13

“Volkswagen” автомат жолоодлоготой тээврийн хэрэгслийг хөгжүүлэх охин компани байгуулна

2019-10-29

“Seven-Eleven” худалдагчгүйгээр худалдан авалт хийх үйлчилгээг туршиж байна

2019-10-29

“Huawei” зохиогчийн эрхийн гэрчилгээ авах хүсэлт гаргасан тоогоороо тэргүүлжээ

2019-10-28

“Toyota” компани нарны эрчим хүчээр ажилладаг автомашин туршжээ

2019-10-25

Ази тивийн залуу боксчид аваргаа шалгаруулж байна

2019-11-13

О.Мөнхжаргал: Бид харилцагчдынхаа гарт дэлхийн хөрөнгийн биржүүдийн арилжаанд оролцох удирдлагыг нь атгуулж байна

2019-11-13

0-6 хувийн хүүтэй зээлээр байртай болох боломжтой

2019-11-13

Г.Болорсүх: Зөв хандлагатай ажилтан байгууллагын хөгжилд бодит хувь нэмрийг оруулдаг

2019-11-13

Жолоодлогын бүхээгт эмэгтэй зорчигчийг оруулсан онгоцны нисгэгч эрхээ хасуулжээ

2019-11-14

“Google”-ийн эрүүл мэндийн төслийг АНУ-ын засгийн газар шалгаж эхэлжээ

2019-11-13

Иран улс уран баяжуулалтаа эхэлжээ

2019-11-13

Ганц бие хүмүүсийн өдөр “Alibaba” компани шинэ дээд амжилт тогтоожээ

2019-11-12

Хүүхдүүддээ өв хөрөнгө үлдээхээс "татгалзсан" чинээлэг эрхмүүд

2019-11-13

NBA-ын супер оддын тансаг харшуудаар зочилцгооё

2019-11-13

Алдартнуудын нэрд гарахаас өмнөх үеийн ховор зургууд

2019-11-12

Энэ оны дэлхийн хамгийн "залуу" 10 тэрбумтантай танилц

2019-11-11

Терроризм гэж...

2019-11-14

Сагсуурахаа больцгооё, хүмүүсээ!

2019-11-13

Мөнгө бариад ирсэн хүнд намуудын хаалга 24 цаг нээлттэй биз дээ?

2019-11-13

"Ухаарал"

2019-11-13

Монголд алмазын орд байдаг уу?

2019-11-12

Оюу толгойн гэрээтэй холбоотой С.Баяр, Ч.Сайханбилэг, С.Баярцогт нарын хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн

2019-11-11

Ерөнхий Сайд газрын тос олборлолтын байдалтай танилцав

2019-11-08

Иргэний мэдээлэлд "өвдөг шороодсон" Ашигт малтмалын тухай хуулийг өөрчлөхөөр болжээ

2019-11-04

Рашаан булаг ширгэхийн хэрээр амины ус ховордоно

2019-11-13

Ширгэж буй Монгол

2019-10-28

Сонирхолтой гарал үүсэл бүхий үгс

2019-10-24

Гол, усны ослоос урьдчилан сэргийлэхийг анхаарууллаа

2019-10-24

МАХН-ынхан Монголчуудыг өрнөөс чөлөөлөхийн тулд Ерөнхийлөгч Х.Баттулгатай хамтран ажиллах санал дэвшүүллээ

2019-11-13
1:16:44

"Улаанбал" нэвтрүүлэгт МУИС-ийн Хууль зүйн сургуулийн профессор О.Мөнхсайхан оролцов

2019-11-13
1:15:12

"Цензургүй яриа" нэвтрүүлэгт иргэн Б.Болороо оролцов

2019-11-13
13:11

Ш.Гантулга: Бид одоо олон таван үггүй дайрч, олигархиудыг сөнөөнө...

2019-11-12

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.33%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.28%
Дональд Трамп (АНУ)
4.56%
Шинзо Абэ (Япон)
3.51%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
3.01%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.56%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.3%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.75%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.65%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.45%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.3%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.3%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,517

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,415

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,417

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,336