Судлаач Ганаа: Ахиад л төмөр замын хэрүүл

Судлаач Ганаа: Ахиад л төмөр замын хэрүүл
Манай төмөр замын хэрүүл хэзээ ч дуусахгүй бололтой юм. Яагаад гэвэл төмөр замын чиглэлийн ямар ч зураг өрсөлдөгчийнх нь нүдэнд наад зах нь эдийн засгийн ямар ч ашиггүй, цаад зах нь Монгол Улсын тусгаар тогтнолд заналхийлсэн асуудал болон хувирдаг. Энэ удаад ОХУ-ын барьж буй Курогино-Кызыл чиглэлийн төмөр замыг Монголоор дамжуулж, Хятад руу татах асуудалтай холбогдон том хэрүүл эхлэх шинжтэй. Энэ тухай товч өгүүлсү…
 
Оросууд юу хийсэн бэ ?
 
Аль эрт 2007.03.22-нд ОХУ-ын Засгийн Газар Курогино-Кызылийн чиглэлд төмөр зам барьж, Тувагийн эрдэс-түүхий эдийн баазыг ашиглах төслийг дэмжсэнээс хамаг юм эхэлжээ.
Энэхүү Курогино гэдэг нь Транссибирийн төмөр замын урагш цүлхийсэн хэсэгт орших Красноярскийн хязгаарын жижиг хот-станц юм. Харин Кызыль нь Тувагийн нийслэл. Яагаад заавал тийшээ гэж ?! Яагаад гэвэл Тувад Улуг-Хем хэмээх чулуун нүүрсний аварга сав газар буй. Энэ Улуг Хемийн хамаг өрөм нь Элегестское буюу монголоор Элстэйн коксждог нүүрсний 1 сая тонн нөөцтэй орд юм. Эргэн тойрон маш олон бүлэг орд бий. Оросууд үүнийгээ ашиглах гэж төмөр зам тавьж байгаа юм.
Нэг их урт биш. Ердөө л 411,7 километр төмөр зам барих ёстой. 2011 онд тавьж эхэлсэн зам үй түмэн зовлон туулжээ. Учир нь Орост яг манайхтай адил хэрүүл үүсчээ. Том олигархууд төмөр зам, ашигт малтмалыг булаацалдан, санхүүжилт тасрах зэргээр 7-8 жилд бантан хутгасан онигоог ярих ч шаардлага байхгүй. Ядаж байхад экологийн нөхцөл нь их хүнд аж. Харин тэд одоо л нэг учраа олж байх шиг…
 
 
Оросууд Курагино-Кызыль хоёрыг төмөр замаар холбочихвол Трассибирийн төмөр замаараа нүүрсээ зөөх өргөн боломж нээгдэнэ. Гэтэл Трассибирийн төмөр зам ачааллаа даахад түвэгтэй болсон. Харин шууд урагш нь Хятад руу Монголоор дайруулан төмөр зам тавих юм бол бас л өргөн боломж нээгдэнэ. Энэ хоёр чиглэлээр маш их маргалдсан хэрэлдсэн, олон удаа ярьсан, хэлэлцсэн.
 
 
2014.04.03-нд Оросын Засгийн Газрын хуралдаан дээр Сергей Шойгу энэ төмөр замыг Баруун Монгол, Өрөмч хүртэл сунган Хятад руу, тэндээсээ Пакистан, Энэхтэг хүртэл дурын чиглэлд тавьж Ази руу нэвтрэх “нэмэлт хаалга” нээж болно гэсэн тун өвөрмөц санаа хэлсэн юм. Энэ их сонирхолтой, идээдүйтэй санал шүү.
Ингээд 2017 онд болсон Дорнын эдийн засгийн форум дээр энэ ажлыг дахин сэргээж байгаагаа зарласан ба энэ ажлыг Оросын Төмөр зам нийгэмлэг хэрэгжүүлж, санхүүжүүлэхээр болсон. Энэ үеэр Курогино-Кызылийн төмөр замын Монгол болон Хятадын төмөр замын сүлжээтэй холбох төлөвлөгөөг ярьж эхэлсэн. Төслийн өртөг нь 100 миллиард рубль.
Одоо бол Оросууд энэ санаагаа л хэрэгжүүлж байна. Хятадтай энэ талаар олон удаа ярьсан. Хэрэв Оросууд зоригтой ярьж эхэлж байгаа бол энэ талаар Хятадтай тохиролцож чадсан гэж гэж үзэж болно.
 
Монголд юу болсон ?
 
Оросуудын хэрүүл нэгэнт сонгосон чиглэлээ огт өөрчлөхгүй, харин өмчлөл, санхүүжилт, хөрөнгө босгох асуудлаар болж байсан бол монголын хэрүүл газрын зураг, шугам, харандаа барьсан “лалрын тэнэгүүдийн” дунд болж байгаагаараа ялгаатай байв.
Энэ удаад манайд болсон төмөр замын хэрүүлийг бүхэлд нь ярихгүй, ярьж ч амжихгүй. Тэгээд ч бүгдээрээ мэдэх хойно. Харин манай Баруун босоо тэнхлэгийн төмөр замын асуудлыг хөндөхийг оролдъё.
Орост Курагино-Кызылийн төмөр зам барьж эхлэхээс нэг жилийн өмнө Монгол Улс 2010 онд УИХ-ын 32 дугаар тогтоолоор “Төрөөс төмөр замын тээврийн талаар баримтлах бодлого” батлан гаргав. Ингэснээр шугам, харандаа барьсан улс төрчдийн хэрүүл дуусаагүй юм.
Энэ хэрүүл дундаас: 1. Төвийн босоо шугамын хүчин чадлыг нэмэх, шинэчлэх 2. Хэвтээ тэнхлэгийн шугам барих (хаагуур гэдэг нь бас л бөөн хэрүүл), 3. Хоёр талдаа баруун, зүүн гэсэн босоо тэнхлэгүүд барих гэсэн ерөнхий дүр зураглал харагддаг юм. Өөрөөр хэлбэл стратегийн энэ чиглэл дээр маргалдаж хэрэлдэх нь арай гайгүй байлаа.
Гэхдээ хэвтээ, төвийн болон зүүн чиглэл дээр маргалдаж, баруун чиглэлийг сул анхаарч байв. Энэ талаар би аль эрт 2013 онд “Зүүн гар” гэсэн өгүүлэл бичиж, баруун чиглэлээ анхаарах ёстойг сануулж байсан. https://ganaa.mn/2013/05/04/shgysyyya/
Төмөр замын ерөнхий зураглал
 
Төмөр замын: Төвийн буюу Улаанбаатарын чиглэлийг сайжруулах; хэвтээ тэнхлэг барих; баруун зүүн хоёр талдаа босоо тэнхлэг барих стратегийн чиглэлүүдийн асуудлаар онцгой маргаан байхгүй гэдгийг дээр дурдсан. Харин түүнийгээ хаагуур тавих талаар маргалдаж хэрэлдэж буй.
 
Сүүлийн үед манай хэрүүл “нэг хэвтээ, гурван босоо” гэсэн стратегийн чиглэлээ “мартаж”, харин тодорхой ордоос баялаг гаргах тактикийн асуудлаарх маргалдаан болж хувирав.
 
“Тактикгүй стратеги бол ялалтад хүрэх хамгийн удаан зам, харин стратегигүй тактик бол ердөө л ялагдлын өмнөх үймээн бужигнаан мөн” гэж Сүнз (НТӨ 542-251 он) хэлсэн нь чухам манайд зориулсан мэт.
Ямар ч гэсэн төвийн том төмөр зам, баруун, зүүн хоёр талын босоо шугам, дээрээс нь хэвтээ чиглэлийн төмөр замын сүлжээ бол Монголын хөгжлийн ирээдүй гэдэгт эргэлзэх зүйлгүй.
Одоо дэс дарааны асуудал гарч ирнэ. Хэвтээ нэг, босоо гурван тэнхлэгийн алийг нь түрүүлж барих вэ ? Яахав, эдийн засгийн тооцооны зарим нэг ялгаа гарч болох авч нэгэнт сонгосон стратегийн чиглэлийн алинаас нь ч эхэлсэн зарчмын том ялгаа гарахгүй.
Одоо “мартаад удсан” баруун чиглэлээ ярья. Мартсан ч гэж дээ, аль дээр цагаас үе үе ярьж маргаж ирсэн асуудал байгаа юм. Харин хэрүүл нь төв, зүүн, хэвтээ чиглэлийн хэрүүлээс даван гарч чадаагүйд л байгаа.
Курогино-кызылийн төмөр зам манай Завхан, Увсын аймгуудын зааг хавьцаа харалдаа ард, маш ойрхон 500-600 км дөхөн иржээ. Зарим газрын зурагт Цагаантолгой, Арц суурийн боомт гэж нэн тодорхой тэмдэглэсэн байгаа. Өөрөөр хэлбэл төмөр замын босоо баруун тэнхлэг Завхан, Увсын заагаар дамжин наашаа орж ирэх боломжтой. Харин Цагаан толгой болон Арц суурийн боомт гэж янз бүрээр нэрлэж буй газрууд нь нэг газар, эсвэл тун ойрхон газрууд бололтой.
Оросоос орж ирэх төмөр зам ийм байдаг байж. Тэгвэл Монголд хойт болон баруун чиглэлийн төмөр замын тухай ярьж байсан уу ? Ярихаар үл барам ланжгар том том төсөл хийгээд удаж байгааг манайхан анзаардаггүй шахам.
Энд манай Хөвсгөл аймгийн Цэцэрлэг сумын нутагт олдсон Овоотын коксждог нүүрсний орд болон түүнд эзэн сууж, гадаадын хөрөнгийн бирж дээр Овоот толгойгоор мөнгө босгож, төмөр зам барих том төсөл аль хэдийнээ хийчихсэн “Aspire Mining Limited” компанийг ярих хэрэгтэй болно. “Aspire Mining Limited” Овоотын нүүрсний ордыг түшиглэн төмөр зам барих санааг анх сэдсэн бөгөөд Монголын үе үеийн Засгийн Газар энэ асуудлыг дэмжиж ирсэн байдаг. Учир нь манай Хөвсгөлийн коксждог нүүрсний Овоотын орд 255 сая тонн коксын нөөцтэй энэ цааш нэмэгдэх маш их боломжтойд буй…
2012 онд “Aspire Mining Limited” компани төмөр зам барих зорилготой Хятад-Австралийн хамтарсан “Нортерн Рэйлвэйс ХХК” охин компаниа Монголд бүртгүүлэв.
“Нортерн Рэйлвэйс ХХК” Эрдэнэт-Овоотыг чиглэлд 547 км урттай, 1.3 тэрбум ам доллар өртөгтэй төсөл боловсруулж, Монгол, Орос, Хятадтай олон талын яриа хэлэлцээр өрнүүлэх болсон. Харин түүнийг нь Оросын тал Арц суурийн боомтоор Кызылийн шугамтай холбох ерөнхий тохиролцоонд хүрчээ. Ингэвэл Орос хятадын хооронд нүүрс болон бусад баялаг зөөх замыг 1250 км-ээр хэмнэх юм.
“Нортерн Рэйлвэйс” ХХК Эрдэнэт-Овоотын төмөр замын ажилдаа Нобел Групп болон Хятадын Төмөр Замын Корпорацийн хоёр салбар, тухайлбал, “Чайна Рэйлвэйс 20 Бюро Групп” Корпораци (CR20G) ба “Хятадын төмөр замын анхдагч дизайны геофизик, дизайны Хүрээлэн”-тэй (FSDI) хамтран ажиллах болж нэгдсэн консерциум байгуулан Монголын Засгийн Газартай концессийн гэрээ байгуулах ажлыг хийж байгаа. Төмөр замыг 3 жил барих ба 2019 онд дуусгахаар төлөвлөсөн гэж “Нортерн Рэйлвэйс” саяхан мэдэгдсэн.
2014.09.04-нд В.Путин Монгол, Орос улсын хооронд төмөр замын шинэ холбоо байгуулах, Эрдэнэтээс Овоот болон Монголын хилийн Арц Суурь боомт руу төмөр замыг өргөтгөх, улмаар Оросын Кызыл хоттой холбох талаар хамтран ажиллах тухай хэд хэдэн гэрээ, хэлцлийг Монгол Улсын ерөнхийлөгч Цахиагийн Элбэгдоржтой байгуулсан.
2014 оны 10-р сард одоогийн төмөр замыг Эрдэнэтээс сунган Арц Суурийн хилийн боомттой холбох хойд чиглэлийн “Талын төмөр зам” байгуулах талаар Монгол Улсын үндэсний төмөр замын бодлогод нэмж тусгасан.
2014 оны 11-р сард “Талын төмөр зам”-ын Эрдэнэт-Овоотын бүтэц хэсгийг Монгол улсын Засгийн Газартай “Төр-Хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагаа явуулах Батлагдсан төслүүдийн Концессийн Жагсаалтад” нэмж оруулсан.
2015 оны 3-р сард Эрдэнэт-Овоотын төмөр замын хэсгийн Концессийн Гэрээг “Нортерн Рэйлвэйс” компанитай зөвшилцөн байгуулах талаар Монгол улсын Засгийн Газар Хөрөнгө Оруулалтын Агентлагт зааварчилгаа өгсөн.
2015.08.11. Эрдэнэт-Овоотын төмөр замыг барих “Northern Railways” компанитай концессын гэрээ байгуулах тухай эрхийг Хөрөнгө оруулалтын газарт олгосон тухай Засгийн газрын тогтоол гарав.
Концессийн гэрээнд төмөр замын нийт өртөг нь 1,3 тэрбум ам.доллар. Үүнийг концесс эзэмшигч гаргана. 20 жилийн дотор зардлаа бүрэн нөхөх ба 30 жилийн хугацаатай гэж тусгасан. 30 жилийн дараа концесс эзэмшигч “Нортерн Рэйлвэйс” төмөр замын бүх суурь бүтцийг Монголын Засгийн газарт хүлээлгэн өгнө гэж тусгасан.
Ингээд 2016 онд Монгол, Орос, Хятад гурван улсын удирдагчид гурван улсын хооронд эдийн засгийн коридор байгуулах хөтөлбөрийг баталсан. Энэ хөтөлбөрт: төмөр замын Курагино-Кызыл-Цагаан Толгой-Өрөмчийг дамжсан Баруун чиглэлийн, мөн Курагино-Кызыл–Цагаантолгой–Эрдэнэт–Бээжин–Тянжин хүрэх зүүн чиглэлийн хоёр том төсөл орсон юм.
Иймээс энэ асуудлыг “дөнгөж өнөөдөр” үүссэн гэж үзэж болохгүй нь хэн бүхэнд ойлгомжтой.
Ахиад л хэрүүл…
Өчигдөр Ерөнхийлөгчийн Тамгын Газрын дарга З.Энхболд: “В.Путин Тува, Монгол, Хятадыг холбосон төмөр замыг бодит ажил болгох тухай ярив” гэсэн товч мэдээлэл нетэд цацав.
Хэлэмгий доломгой нь хэтэрсэн, фанатик либерал үзлээсээ болоод ухааны хомсдолтой болчихсон Бат инженер мэтийн тэнэг лаларууд хэрүүл өдөж эхлэв.
Батый: “Төрийн тэргүүний алба Кремлийн суурин төлөөлөгчийн газар дахиад битгий болчихоосой гэж бодох юм. Гэвч тэд ОХУ-н ЭСЯ-г ажилгүй болтол нь ВВП-г долоох юм. Ардчилсан хувьсгалын бараг #1 зорилго Кремлээс тусгаарлах байсан учраас хуучин шинэгүй хамтарч чадсан түүхтэйг сануулах цаг болж” гэсэн лут дүгнэлт хийв.
Х.Баттулгад энэ лалар дургүй байж болно, үүнийгээ ил тод хэлдэг байж болно. Мөн Ц.Элбэгдоржийн үеэс эхлээд маш олон Засгийн Газар энэ шийдвэрийг дэмжсэн болон олон улсын оролцоо нь нэн тодорхой болж, хөдөлж буй энэ төслийг шүүмжилж ч болно. Тэр ч байтугай энэхүү “буруу ажил”-д Ерөнхийлөгч Х.Баттулга орооцолдсон бол түүнийг зад шүүмжилж ч болно. Энэ нь түүний эрх…
Харин эл асуудалд ганцхан Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын үед буруу шийдвэр гаргаж, улмаар Оросын боол болсон мэт гүтгэх нь байж болшгүй тэнэглэл…
Ингээд би түүнд: “Гурван улсыг холбосон төмөр зам барих нь МУ-ыг олон улсын хөдөлмөрийн хуваарьт оролцуулах амин чухал ач холбогдолтой. Энд уурлах биш, харин баярлах ёстой” гээд жиргэж орхив. Би бодохдоо Бат инженер эсвэл дуугай болно, эсвэл өөрийн үндэслэлийг гаргаж нотолно гэж хүлээж байв. Гэтэл тэр яаж новширсон гэж санана ?!
“Уянгаа та нар ч дээ. Автоматаар эсэргүүцэхэд л зөвдөхөөр тэнэг юм ярьдаг бүлэглэл болчихоод бгаагаа мэдэж бдымуудаа” гэж шаадаг лалар юм.
Эндээс Бат инженер гэх тэнэг лаларын сэтгэлгээний гажиг, оюуны хомсдол нэвт харагдана.
Энэ бол мэтгэлзэж буй сэдвээс санаатайгаар зугтаж, хаа хамаагүй хүнтэй холбож завхруулдаг, 2000 жилийн турш хүн төрөлхтөн жигшиж ирсэн сэтгэлгээний хамгийн ядарсан “арга” юм.
Г.Уянга энд ямар хамаатай юм, биднийг “тэнэг бүлэглэл” гэж нэрлэх нь төмөр замын асуудлыг шийдэх үү ?, ойлгомжтой болгох уу ? Бүх хүн үгүй гэж хариулна. Харин Бат инженер орь ганцаараа тийм гэж үхэр шиг зүтгэж байна.
 
 
Яг үнэндээ бол манай баруун болон хойт төмөр замын асуудалд ОХУ-ын оролцоо бага, учир нь тэд өөрийн нутаг дээр л төмөр зам барьж байгаа. Харин Овоотын ордыг ашиглах, төмөр зам барих гэсэн “Aspire Mining Limited” болон Хятад-Австралийн хамтарсан “Нортерн Рэйлвэйс ХХК”-ын оролцоо маш их, мөн Монголын үе үеийн Засгийн Газрын дэмжлэг бүр ч их гэдэгт нь тэнэг хүнд ч ойлгомжтой байна. Гэтэл Бат инженер гэх энэ тэнэг лалар ганцхан Оросыг загнаж байгаа нь утгагүй бөгөөд жигшилтэй. Наад зах нь шударга бус…
 
Энэ тэнэгтэй хэрэлдээд ядаж байхад Ерөнхий сайд асан С.Баяр хажуунаас орж ирээд бүр ч их бантан хутгав. С.Баяр: “Тувагаас зорчигч биш нүүрс зөөнө. Оросын нүүрсийг Монголоор дамжуулж зам товчлон Хятад руу. Харин Монголын нүүрсийг Оросоор дамжуулж зам сунган Хятад руу… Логик, тооцоо, эрүүл ухаан где ? Уурлах, баярлах элдэв эмоцгүй асуухад…” гэж жиргэв. Түүний энэ үндэслэл зөв ч байж магадгүй. Учир нь тэр үүнийг “дөнгөж сая” мэдсэн бололтой юм. Тэгээд ч энэ асуултыг надаас биш, төр засгаас асуух ёстой л доо…
Ноён С.Баяр “логик, эрүүл ухаан” ярьж байна, гэхдээ ганцхан төмөр замын асуудал дээр. Харин миний бодлоор Монголын төр засгийн олон жилийн олон удаагийн мулгуу, үхээнц бодлого, үйлдлээс “логик эрүүл ухаан” нэхэх ёстой гэж санана…
“Логикгүй, эрүүл ухаангүй” төр засгийг хэн хэн удирдаж байсан бэ ? гэдэг асуулт зүй ёсоор гарна. Харин үүнийг би жичид нь ярих болно. Монголд би хэнбугайгаар ч “логик, эрүүл ухаан” заалгахгүй…
 
 
Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
Эх сурвалж: ganaa.mn блог 

2
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

"1950-иад оны Хонконг" 13 настай хүүгийн дуранд

2019-11-12

100 жилийн өмнөх гоо үзэсгэлэн

2019-11-10

Элдэв зураг (70 фото) №633

2019-11-08

Оросын л гудамжинд харж болох "сонирхолтой" дүр зургууд

2019-11-05

Боломжтой үедээ аялах биш, аялах боломжийг өөртөө гарга

2019-11-12

ХХБанкны 300-н номын сан тохижуулах хөтөлбөр амжилттай үргэлжилж байна

2019-11-12

Хүүхдүүд “Дэлхийн шинжлэх ухааны өдөр”-ийг тэмдэглэн өнгөрүүллээ

2019-11-12

Капитрон банк 18 жилийн ойгоороо хосоор нь Европ аялуулна

2019-11-12

“Volkswagen” автомат жолоодлоготой тээврийн хэрэгслийг хөгжүүлэх охин компани байгуулна

2019-10-29

“Seven-Eleven” худалдагчгүйгээр худалдан авалт хийх үйлчилгээг туршиж байна

2019-10-29

“Huawei” зохиогчийн эрхийн гэрчилгээ авах хүсэлт гаргасан тоогоороо тэргүүлжээ

2019-10-28

“Toyota” компани нарны эрчим хүчээр ажилладаг автомашин туршжээ

2019-10-25

Шинэ мянганы залуус яагаад ганц бие байх нь их болсон бэ?

2019-11-07

Хайрлуулах бус хайрлах нь илүү чухал

2019-11-01

Хятадууд удахгүй сүрэг жоом шиг л орж ирнэ!

2019-10-30

2019 онд ерөнхий боловсролын сургуулийн 12 хүүхэд хар тамхины хэрэгт холбогджээ

2019-10-29

Алдартнуудын нэрд гарахаас өмнөх үеийн ховор зургууд

2019-11-12

Энэ оны дэлхийн хамгийн "залуу" 10 тэрбумтантай танилц

2019-11-11

NBA-ын одуудын үзэсгэлэнт эхнэрүүд

2019-11-11

Нүүрээ будаагүй ч, үзэсгэлэнтэй харагддаг одууд

2019-11-10

Ганц бие хүмүүсийн өдөр “Alibaba” компани шинэ дээд амжилт тогтоожээ

2019-11-12

Хонг Конгт зорчих Монгол иргэдийн анхааралд

2019-11-12

Денге хэмээх чичрэг өвчин бэлгийн замаар халдварласан 2 дахь тохиолдол бүртгэгдлээ

2019-11-11

Хятадад “Ганц биечүүдийн өдөр”-т зориулан цахим дэлгүүрүүд хямдрал зарлажээ

2019-11-11

Баянхошууны Жокероос хотын дарга Жокерт...

2019-11-12

Монгол хар ухаанаар...

2019-11-12

Дотор арзайтал бичжээ. Юм бичвэл ингэж л бичих хэрэгтэй...

2019-11-11

Бүргэд...

2019-11-11

Podcast news - Цаг үе (2019.11.12)

2019-11-12

Цаг үе, өдрийн дугаар (2019.11.11)

2019-11-11

Podcast news - Цаг үе (2019.11.11)

2019-11-11

Podcast news - Таны амралтанд (2019.11.09)

2019-11-09

ТБХ: Төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийж, конвенцид нэгдэн орох тухай гэрээний төслийг зөвшилцөхийг дэмжлээ

2019-11-12

Хүүхдийн мөнгөн тэтгэмжийн талаар авах зарим арга хэмжээний тухай хэлэлцэнэ

2019-11-12

Монгол Улсын Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөл (слайд танилцуулга) НУТГИЙН УДИРДЛАГАТАЙ ХОЛБООТОЙ НЭМЭЛТ, ӨӨРЧЛӨЛТ

2019-11-12

Үндсэн хуулийг өөрчлөх төсөлгүй болжээ

2019-11-12

Ерөнхий хяналтын сонсголыг УИХ-ын гишүүн Н.Учрал даргална

2019-11-12

Монголын төр дэх МАН-ын ЖДҮ-чдийн жагсаалт ил боллоо

2019-11-12

АН-ын мөнгөний сонгууль

2019-11-12

Х.Баттулга ард түмнээс сонгогдсон сүүлчийн Ерөнхийлөгч болох уу?

2019-11-12

Залуу насандаа ухаарвал зохих амьдралын 6 үнэн

2019-11-11

Өлсөхгүйгээр жингээ хасах “5 халбаганы дэглэм”

2019-11-11

Унтахын өмнө мөрдөх 8 дүрэм

2019-11-10

Ууц нуруугаар нь өвддөг хүмүүс сармис хэрэглээрэй

2019-11-10

Кюүшюү башёгийн 2 дахь өдөр Их аварга Хакүхо Дайэйшод уналаа

2019-11-12

Н.Төгсцогт Гарри Рассельтэй /WBС/-гийн Дэлхийн аваргын төлөө тулалдана

2019-11-12

Алина Загитова: Шүхэртэй үсрэлт хийхийг хүсдэг

2019-11-12

Н.Түвшинбаяр сагсан бөмбөгийн багтай боллоо

2019-11-12

Ширгэж буй Монгол

2019-10-28

Сонирхолтой гарал үүсэл бүхий үгс

2019-10-24

Гол, усны ослоос урьдчилан сэргийлэхийг анхаарууллаа

2019-10-24

Анхаар: Богд ууланд баавгайн мөр илэрчээ

2019-10-22

Сүрьеэгийн өвчлөлийг бууруулахад хүүхдийн байгууллагын эмч нартай хамтарна

2019-11-11

Эрдэмтэд залуудаа их ажиллавал хөгшрөхдөө хурдан халцардаг болохыг тогтоожээ

2019-11-10

“City Cancer Challange” хөтөлбөрийн төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзав

2019-11-08

Олон эмэнд тэсвэртэй сүрьеэ өвчний эмчилгээний хугацааг 9 сар болтол богиносгож чадсан анхдагч орны нэг болжээ

2019-11-07

БОЛОВСРОЛ гэж юу вэ?

2019-11-11

Д.Ундармаа: Сэтгэл зүйч ажилласан сургуулиудад олон эерэг өөрчлөлт ажиглагддаг

2019-11-08

Монгол Улсын Ерөнхий Сайдын нэрэмжит тэтгэлгийн материал хүлээн авч байна

2019-11-04

О.Янжмаа: МУ-ын хэмжээнд хөгжлийн бэрхшээлтэй 1466 оюутан суралцаж байна

2019-11-01

Монголд алмазын орд байдаг уу?

2019-11-12

Оюу толгойн гэрээтэй холбоотой С.Баяр, Ч.Сайханбилэг, С.Баярцогт нарын хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн

2019-11-11

Ерөнхий Сайд газрын тос олборлолтын байдалтай танилцав

2019-11-08

Иргэний мэдээлэлд "өвдөг шороодсон" Ашигт малтмалын тухай хуулийг өөрчлөхөөр болжээ

2019-11-04

“Цөмөөхэй” балет ирэх сард тоглогдоно

2019-11-12

О.Есүгэн "Токио 2020" олимпийн наадмын эрхээ авлаа

2019-11-07

“Монгол гэр, өв соёл”-ыг уламжлан үлдээсэн оюуны бүтээл хэвлэгдлээ

2019-11-07

"Дулаахан намар”-тай нэг үдшийг нижгэр өнгөрүүлье

2019-11-07

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

“Шуурхай удирдлага, зарлан мэдээллэх төв”-тэй боллоо

2019-11-12

Шинэчлэгдсэн стандартуудыг танилцууллаа

2019-11-12

Олон Улсын Монгол судлалын Холбооны Азийн бүсийн III хурал боллоо

2019-11-12

Найман аймагт хуванцар хог бутлагч, пресллэгч машин хүлээлгэж өгөв

2019-11-12

"Эх" /өгүүллэг/

2019-10-27

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15
13:11

Ш.Гантулга: Бид одоо олон таван үггүй дайрч, олигархиудыг сөнөөнө...

2019-11-12

Тоймч Ш.Гантулга Монголын Үндэсний Фронтын тэргүүн болжээ

2019-11-12
56:22

"Ам нээвэл" нэвтрүүлэгт "Bloomberg" телевизийн гүйцэтгэх захирал Э.Долгион оролцов

2019-11-12

Эрчүүд яагаад эгчмэд бүсгүйд татагддаг вэ

2019-11-11

Бид яагаад бүх зүйлийг санаж чаддаггүй вэ?

2019-11-12

Чернобылийн ослын дараах Славутич хотын залуусын амьдрал

2019-11-12

Африкт дэгдсэн "үхрийн бослого"

2019-11-12

Дэггүй Маша-гийн ард хэн байсан бэ?

2019-11-12

Монгол Улс 2019 оны эхний арван сард 152 улстай худалдаа хийжээ

2019-11-12

1072 хувьцааны асуудлыг хэлэлцэх байсан ч хойшлууллаа

2019-11-12

61 иргэнд хүүгүй, барьцаагүй зээл олгоно

2019-11-12

Шимтгэл нэмэгдсэнээр тэтгэврийн санд 540 тэрбумын ачаалал үүснэ

2019-11-11

Хүүхдэдээ хэзээ ч хэлж болохгүй 9 үг

2019-10-22

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.45%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.32%
Дональд Трамп (АНУ)
4.55%
Шинзо Абэ (Япон)
3.44%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
3.03%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.53%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.21%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.76%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.66%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.45%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.3%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.3%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,515

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,410

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,416

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,335