Ч.Хүрэлбаатар: Ирэх жил бонд гаргаж, арилжааны банкнаас зээл авахгүй

Ч.Хүрэлбаатар: Ирэх жил бонд гаргаж, арилжааны банкнаас зээл авахгүй
Ирэх оны улсын төсвийг УИХ-аар хэлэлцэж эхэлсэнтэй холбогдуулан Сангийн сайд Ч.ХҮРЭЛБААТАРТАЙ ярилцлаа.
 
-Оны эцэс гэхэд төсвийн орлого 300-400 тэрбум төгрөгөөр давж биелэх хүлээлттэй байна-
 
Эдийн засгийн өсөлтийг ирэх жил 5.1 хувьтай байхаар тооцсон нь хэр бодитой вэ?
 
-Тэнцвэржүүлсэн тэнцэл гэж бий. 5.1 хувь бол тэнцвэржүүлсэн тэнцэл. Энэ нь орлогоо тэнцвэржүүлсэн байдлаар тооцсон гэсэн үг. Тэгэхээр үүнд хоёр төрлийн орлого ороогүй гэсэн үг. Тодруулбал, Монгол Улсын Тогтворжуулалтын сан, Ирээдүйн өв сангийн мөнгө хоёрыг орлогоосоо хасч байгаад тэнцвэржүүлсэн тэнцлээ тооцдог. Тэгэхээр цаана нь нэг их наяд орчим төгрөг үлдэж байгаа юм. Төсвийн зардал дотор хөнгөлөлттэй зээлээр хэрэгжүүлж байгаа төслүүд ордог. Тодруулбал, Налайх, Дархан чиглэлийн болон концессоор хийж буй бусад замын ажил, онгоцны буудлын зардал, Цэвэрлэх байгууламж төдийгүй зээл тусламжаар барьж буй эмнэлэг, сургуулийн барилга зэрэг бүгд санхүүжих дүндээ орчихсон байдаг. Үүний эх үүсвэр нь хөнгөлөлттэй зээл гэсэн үг. Тийм учраас бид төсөв зохиохдоо бонд гаргахгүй, арилжааны банкуудаас зээл авахгүй байхаар тооцоолж хийсэн.
 
Өөрөөр хэлбэл, 5.1 гэдэг тоо эдийн засагт дарамт үүсгэж, төвөг учруулахгүй. Үүнийг бид бүрэн зохицуулах боломжтой гэж үзсэн учраас төсвөө боловсруулсан. Угаасаа ч ингэж төсөвлөхгүй болохоор Монгол Улсын өр зээл нэмэгддэг, богино хугацаатай, өндөр хүүтэй зээл авах шаардлага гардаг. Нэг ёсондоо өмнө нь гарч байсан алдаа дутагдлыг гаргахгүй байх үүднээс л төсвөө тооцсон.
-Он гараад зэсийн үнэ унах талаар эдийн засагчид ярьж байна. Ийм нөхцөлд төсвийн орлогыг хэрхэх вэ гэдэг асуулт гарч ирэх байх л даа?
 
-Бүгд л ингэж ярьдаг шүү дээ. Энэ оны төсвийг УИХ-аар батлуулж байхад “Хэтэрхий өөдрөг төсөөлсөн байна, орлогоо биелүүлж чадах уу” л гээд байсан. Бид аль болохоор бодитой төсөвлөдөг, хийж чадах орлогоо л тооцдог. Тийм ч учраас одоогийн байдлаар төсвийн орлогоо биелүүлчихээд  явж байна. Оны төгсгөл гэхэд 300-400 тэрбум төгрөгөөр давж биелэх болов уу гэсэн хүлээлттэйгээр ажиллаж байна. Үүнээс үзэхэд, болоогүй зүйлийн төлөө сөрөг мессеж өгөөд байх нь буруу гэж би хувьдаа хардаг.
 
-Ирэх оны төсөвт цалин, тэтгэврийн нэмэгдлийг хэрхэн тусгасан бэ, тодорхой хувь ярих боломжтой юу?
 
-2020 оны төсвийг УИХ-д өргөн мэдүүлчихээд байна. Үүнд цалин, хөлс болон тэтгэвэр, тэтгэмжийг инфляцын түвшинтэй уялдуулж нэмэхээр төсөвлөсөн. Энэ тухайд нэг зүйлийг онцолж хэлэхэд, 2018 оноос хойш цалин, тэтгэврийг огт нэмээгүй байсан. Харин бид 2018, 2019 онд үе шаттайгаар нэмэгдүүлсэн шүү дээ. Өмнө нь явуулж ирсэн нэг буруу практик нь огт нэмэхгүй байж байгаад гэнэт 20 юмуу 30 хувиар нэмдэг байсан. Тэр дундаа сонгууль дөхөхөөр л нэмдэг байсныг хэн хүнгүй мэднэ. Гэтэл энэ нь эргээд инфляцыг хөөрөгддөг, үүнээс үүдэлтэйгээр өргөн хэрэглээний бүхий л бараа бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэх суурь болдог, иргэд бухимддаг болчихсон байсныг та бүхэн мэднэ. Харин жил бүр үе шаттайгаар нэмэгдүүлээд явахад энэ мэт сөрөг зүйл гарах нь бага.
 
-Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станц барихад шаардлагатай хөрөнгийг улсын төсвөөс гаргахаар болсон гэсэн. Ийм боломж байгаа юм уу?
 
-Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станц барихад шаардлагатай хөрөнгийг улсын төсвөөс гаргахаар шийдвэрлэсэн. Энэ цахилгаан станц бол манай улсын эрчим хүчний салбарт чухал ач холбогдолтой. Учир нь, баруун аймгуудад дутагдалтай эрчим хүчийг ОХУ-аас импортолж авдаг. Түүнд нь тодорхой хэмжээний төлбөр тооцоо зарцуулдаг буюу нэг улсаас хараат байдаг тал бий. Тиймээс Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцыг БНХАУ-ын “Эксим” банкны зээлийн хөрөнгөөр санхүүжүүлэх хүсэлт тавиад ТЭЗҮ-ээ хийгээд дууссан. Үүнтэй холбоотойгоор нэг зүйлийг хэлэхэд, төсвийн гүйцэтгэлийг УИХ-аар хэлэлцэх явцад зарим зээл тусламжийн хөрөнгө мөнгө гүйцэд гараагүй гэдэг асуудлыг ярьсан. Үүний шалтгаан нь тухайн төслийн ажил удаашралтай явахаар санхүүжилт нь орж ирдэггүйтэй холбоотой. Нөгөө талдаа зарим нь ажлаа цагтаа хийгээд явахаар хөрөнгө мөнгөний дутагдал үүсдэг тал бий. Тиймээс ийм байдлыг байхгүй болгоё гэж байгаа юм. Үүний хүрээнд гаднын зээл тусламжаар хэрэгжүүлж буй төслийн санхүүжилтийг зөвхөн Сангийн сайдын багцад суулгахаар болсон. Ингэснээр хоорондын шилжүүлэг хийх гэх мэтэд уян хатан байдал бий болно гэж үзсэн. Тиймээс Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын санхүүжилтийг дотоодоос гаргаад явах бүрэн боломжтой.
 
-Монгол Улс саарал жагсаалтад орох магадлал өндөр байна гэх юм. Энэ үнэн үү, ийм бодит эрсдэл манай улсад үүссэн үү?
 
-Үнэн. Улсын төсвийг танилцуулахдаа энэ талаар би хэлсэн.
 
Монгол Улсын эдийн засгийн өмнө тулгарсан эрсдэлүүдийн нэг нь саарал жагсаалт. Энэ бол маш тодорхой бөгөөд бодитой эрсдэл. Яагаад гэвэл, мөнгө угаах, терроризмтой холбоотойгоор шийдэгдсэн хэрэг нэг ширхэг ч байхгүй.
Ийм байдал асуудал үүсгэх талтай. Нөгөөтэйгүүр арилжааны банкуудын өөрийн хөрөнгийн нэмэгдэлтэй холбоотой хяналт шалгалтын асуудал бий. Өөрөөр хэлбэл, арилжааны банкууд өөрийн хөрөнгийн дутагдалтай гарч байсан. Үүнийгээ арилгах шаардлага тавьсны дагуу дотоод активаа нэмэгдүүлсэн. Харин эргээд өөрийн хөрөнгөө ямар эх үүсвэрээс нэмэгдүүлсэн бэ гэдэгт асуудал бий. Энэ талаар би хувьдаа оны эхнээс л ярьж эхэлсэн. Энэ талаарх шалгалт дууссан байх, үр дүн нь яаж гарсныг мэдэхгүй байна. Эдгээртэй холбоотой асуудал бий гэж ойлгож байна. Энэ бүхэн эргээд асуудал үүсгэх байх. Дээрээс нь санхүүгийн хяналтын асуудал бий. Тухайлбал, 2015 онд Эдийн засгийн ил тод байдлын тухай хууль батлаад 32 мянган их наяд төгрөгийг ил болгосон. Гэтэл үүнийг мөнгө угаасан байж болзошгүй хэрэгтэй шууд холбож авч үзээд байгаа. Энэ мэтийн санхүүгийн хяналттай холбоотой бодитой асуудал хэд хэд бий. Хамгаалах тухайд олон талын ахиц гарсан гэж ярьж байгаа ч сая хэлсэнчлэн асуудал байсаар байгаа учраас саарал жагсаалтад орох эрсдэл өндөр байгаа гэж хэлээд байгаа юм.
 
-НӨАТ-ын сугалааны оронд буцаан олголтын хувийг нэмэгдүүлэх санал маш их гардаг. Сангийн яам энэ тухайд тооцоо судалгаа хийсэн зүйл байна уу. Ийм боломж бий юү?
 
-НҮБ-д бүртгэлтэй улс орнуудаас НӨАТ-аас хувь олгодог улс дөрөвхөн байдаг. Үүний нэг нь Монгол Улс. Бүртгэлийн шахуу татварыг 100 хувь буцааж өгөх ёстой гэж зарим хүн яриад байдаг. Тэгвэл үүн шиг худлаа зүйл байхгүй. НӨАТ бол зөрүү тооцож байгаад буцааж олгодог татвар. Энэ татварыг анх Германд гаргаж байсан. Ингэхдээ гүйлгээний татварыг орлогоос авдаг байсан учраас шударга биш байна гэж үзсэн. Өөрөөр хэлбэл, өмнө нь төлчихсөн татварын орлогоос аваад байна гэж үзсэн учраас НӨАТ-аас хасалт хийж байгаад зөрүү дүнг нь олгодог болсон. Өөрөөр хэлбэл, нэмэгдсэн өртөг дээрээс нь татвар олгодог систем байдаг. Энэ нь цаанаа онолтой гэдгийг хэлье. Түүнчлэн НӨАТ-ын хамрагдалт жил ирэх бүр нэмэгдэж байгаа. Одоогийн байдлаар 121.5 тэрбум төгрөгийг 793 мянган хүн авч байна. Энэ тоог өмнөх жилийнхтэй харьцуулахад 30 гаруй хувиар нэмэгдсэн байгаа юм. Ийм нөхцөлд бид урамшууллыг зогсоохгүй, үргэлжлүүлнэ, Харин хамрагдалтын хэмжээ буурсан тохиолдолд дахин зохицуулалт хийх шаардлага үүсч таарна.
 
 
М.Өнөржаргал
Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонин

0
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Хүүхдийн шүдний өвчлөлд эцэг, эхийн арчаагүй байдал хамгийн их нөлөөлдөг

2019-10-21

Хятадын 428 хүн Монгол улсын иргэнтэй гэр бүл болж гэнэ!

2019-10-18

Ирээдүйд эцэг, эх болох Монгол залуусын үнэн төрх!

2019-10-15

Сайн дураараа битгий кесар хагалгаа хийлгэ!

2019-10-14

”Хөгширсөн хойно” хүүхэд төрүүлэх муу юу?

2019-10-21

Жорлонгоо өөрчлөхгүйгээр бид хөгжихгүй

2019-10-21

Үндэсний эв нэгдэл...

2019-10-21

Сэтгэл өөдрөг явах 13 зарчим

2019-10-18

Харьцангуй хямдаар Холливүүдийн од шиг харагдах будалтын аргууд

2019-10-19

Тахианы бөөрөнхий махтай шөл хийх жор

2019-10-18

Эдгээр өгүүлбэрийг танд байнга хэлдэг хүнд итгэх хэрэггүй!

2019-10-18

Усаар дамжих гэдэсний халдвараас сэргийлэхийг зөвлөж байна

2019-10-18

“Монгол тэмүүлэл” сургуулийн сурагчдын эцэг, эхчүүд жагсаал хийлээ

2019-10-21

139-р сургууль, 221-р цэцэрлэгийн цогцолборыг газын хийн халаалтанд амжилттай шилжүүллээ

2019-10-18

Сувилахуйн боловсролын чиглэлээр үйл ажиллагаа хэрэгжүүлж байгаа төслийн багийг хүлээж авч уулзав

2019-10-17

Уран зохиолын хичээл хэрэгтэй юу?

2019-10-09

Эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэй нь батлагдсан "зөв" зуршлууд

2019-10-21

Хүний биеийн талаар ихийг өгүүлэх сонирхолтой рентген зургууд

2019-10-21

Үзэмж, ухаалаг шийдлийг хослуулсан дизайнтай бүтээлүүд

2019-10-21

Бяцхан Грейсийг хэн алсан бэ

2019-10-20

Хятадын эдийн засгийн өсөлт 1992 оноос хойших хамгийн доод түвшинд хүрчээ

2019-10-21

БНСУ, Хятад улс анх удаа стратегийн батлан хамгаалахын хэлэлцээрийг хийнэ

2019-10-21

Алан хядах ажиллагаанд бэлтгэж байсан сэжигтнийг баривчилжээ

2019-10-21

АНУ Европоос импортлодог зарим төрлийн бараанд нэмэлт татвар тогтоолоо

2019-10-21

"Бидний амьдрал хэрхэн өөрчлөгдсөн бэ?" - Хөгжилтэй шог зургууд

2019-10-21

“Эрт-Эдүгээ-Ирээдүйн Улаанбаатар” гэрэл зургийн үзэсгэлэн нээлтээ хийлээ

2019-10-21

Улсын санд худалдан авах дүрслэх урлагийн бүтээлүүд тодорлоо

2019-10-19

Б.Эрдэнэхуяг: Франц улсад 87 дахь жилдээ зохион байгуулагдсан үзэсгэлэнд зочин орноор орж гурван бүтээн байгуулалтаараа гайхуулж чадлаа

2019-10-18

Google компани "Pixel 4" утсаа танилцууллаа

2019-10-17

Монгол эрдэмтэд угаарын хий хэмжих мэдрэгч зохион бүтээжээ

2019-10-15

“Uber” компани такси үйлчилгээндээ нисдэг тэрэг ашиглаж эхэллээ

2019-10-09

Илон Маскийн "Ангарагийг эзлэх" хөлөг

2019-10-04

King Tower: Төлбөрийн шинэ боломж

2019-10-21

Хийлч Дээгийгийн “Шинэ сонголт Баярсайхан”...

2019-10-18

Амжилт, бүтээл, бахархлаар дүүрэн 29-н жил ХХБанк

2019-10-18

Голомт банкны “Зургаан буудал тооцооны төв” шинээр нээгдлээ

2019-10-17

Ц.Сандуй нарт холбогдох шүүх хурал маргааш болно

2019-10-21

УИХ-ын гишүүн Ж.Энхбаярын амлалтаас болж "Монгол тэмүүлэл" сургууль тойрсон маргаан дэгджээ

2019-10-21

“Саарал жагсаалт”-д оруулсан буруутныг авлигачдаас, МАНАН-гийн шүүгч, прокуроруудаас хайна

2019-10-21

Д.Оюунхорол: Дүүрэг болон нийслэлийн удирдлагад төсвийн эрх мэдлийг нь өгөх хэрэгтэй

2019-10-21

Монгол Улсад КОКС-Химийн үйлдвэр хөгжүүлэх чиглэлээр хамтран ажиллана

2019-10-21

80 жилийн түүхэнд 1600 гаруй ордыг нээн илрүүлжээ

2019-10-21

“Эрдэнэс Монгол” ХХК-ийн ТУЗ-ийн хурал боллоо

2019-10-19

Гашуунсухайт боомтоор Хятад руу зорчих шинэ чиглэл нээгдлээ

2019-10-16

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27
58:25

"Бизнес өрөг" нэвтрүүлэгт ICT Group-ийн гүйцэтгэх захирал Г.Лхамсүрэн оролцов

2019-10-21

Саарал жагсаалтын сөрөг үр дагварын талаар улс төрч болон эдийн засагчид хэлэлцэв

2019-10-21
51:25

"Бадарчийн Жаргалмаа" нэвтрүүлэгт Ерөнхийлөгчийн тамгын газрын дарга З.Энхболд оролцов

2019-10-19

ХҮНам: Ерөнхийлөгчийг УИХ-аас сонгодог болох ёстой

2019-10-16

С.Баяр, Ч.Сайханбилэг нарт яллах дүгнэлт үйлдэн, шүүхэд шилжүүлжээ

2019-10-21

Дуучин Б.Амархүүгтийн шүүх хуралдаан 29-ны өдөр болно

2019-10-19

Өмгөөллийн тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн төслүүдийг эцэслэн баталлаа

2019-10-18

Монгол Улсын "Үндсэн хууль"-д оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг танилцуулж байна

2019-10-18

Монгол эмэгтэйчүүдэд аюулгүй орнуудын 47дугаар байрт жагслаа

2019-10-21

С.Эрдэнэ: Уутаа өөрчилж, залруулахгүй юм уу. Иргэдэд буруу өгч болохгүй

2019-10-21

Гэрэл цахилгаангүй, хаягжилтгүй, найман жил амьдарч байна гэв

2019-10-21

Баянхошуу дэд төвийн 1,000 метр куб хүчин чадалтай усан сан ашиглалтад орлоо

2019-10-21

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

"Нинаг буцаасан нь" /өгүүллэг/

2019-09-01

Балетчдийн тайзны ар дахь амьдрал

2019-10-19

Хятадууд хар тамхинд хэрхэн "живж" байсныг харуулсан түүхэн зургууд

2019-10-13

Халуухан Украин бүсгүйчүүд гэрэл зурагчин Давид Дубницкийн дуранд...

2019-10-13

Монголын үзэсгэлэнт охид (100 фото) №162

2019-10-12

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Хурим хийхээсээ өмнө заавал асуух 11 асуулт

2019-09-08

Podcast news - Цаг үе (2019.10.21)

2019-10-21

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.10.18)

2019-10-18

Podcast news - Цаг үе (2019.10.18)

2019-10-18

Podcast news - Цаг үе,өдрийн мэдээ (2019.10.17)

2019-10-17

Гачуурт дахь ус хангамжийн эх үүсвэрийн хамгаалалтын бүсэд мод тарилаа

2019-10-15

Өнөөдөр бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-12

Сэлэнгэ мөрөн, Орхон голын ай савыг онцгойлон хайрлаж, хамгаалмаар байна

2019-10-11

Маргааш бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-11

Б.Идэр-Од: Сүүлийн 5 жил манай хоёр компани санхүүгийн хувьд тогтмол өсөлттэй явж байна

2019-10-21

Монгол банкнаас саарал жагсаалтын талаар мэдэгдэл гаргажээ

2019-10-21

Ц.Нарангэрэл: Саарал жагсаалтад орсон хамгийн том шалтгаан нь оффшор

2019-10-21

Гадагшаа шилжүүлэх мөнгөн дүнг өдөрт нэг сая төгрөгтэй тэнцэхүйц вальют байхаар тогтоожээ

2019-10-18

"Тэд ч гэсэн зүдэрдэг" - Зээлээс зээлийн хооронд амьдарч буй алдартнууд

2019-10-21

Жүжигчин Женнифер Энистон инстаграмыг "эвдэлсэн" нь

2019-10-18

Хятад руу нэвтрэх эрхгүй болсон алдартнууд

2019-10-16

Нэрийг нь хүн бүр мэдэх ч царай нь төдийлөн танил биш алдартнууд

2019-10-02

Менингококкт халдвараас сэргийлэх зөвлөмж

2019-10-20

Ирэх оноос иргэдийг хавдрын үзлэгт хамруулна

2019-10-20

Д.Дамба-Очир: Долоон төрлийн хорт хавдрыг эрт илрүүлэх эрх зүйн орчин бүрдлээ

2019-10-20

Шинэхэн аавуудын бие болон сэтгэл зүйд гардаг өөрчлөлтүүд

2019-10-19

М.Цэнгүүн, Б.Тэлмэн, Ц.Баттулга нар мэдлэгээ дээшлүүлэв

2019-10-21

Армийн спортын наадмаас хүрэл медаль ихэрлүүлжээ

2019-10-21

Дэлхийн цэргийн наадамд монголын 82 тамирчин өрсөлдөж байна

2019-10-21

Өсвөрийн боксчин Т.Номин-Эрдэнэ Ази тивийн аварга болов

2019-10-18

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.54%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.06%
Дональд Трамп (АНУ)
4.66%
Шинзо Абэ (Япон)
3.48%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.92%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.75%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.18%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.84%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.67%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.39%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.28%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.22%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,491

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,334

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,392

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,313