Дык ламтан зулын гол болж дэлхийг цочирдуулсан нь

2019-10-03, 10:54 Нийтлэл 20,519 3
Дык ламтан зулын гол болж дэлхийг цочирдуулсан нь

Би тэр харцыг дахин харах ёстой байсан ч нэг удаагийнх хангалттай. Амьд хүний биеэс гал гарч, түүний бие аажим алга болж, үнс болсон.

1963 оны 6-р сард Вьетнамын Махаяна буддын сүмийн лам Тич Куан Дык Сайгон хотын хамгийн өндөр ачаалал бүхий замын уулзвар дээр өөрийгөө шатаав. Сайгон дахь энэхүү эмгэнэлт явдлын гэрэл зургийг Associated Press агентлагийн зурагчин Малкольм Браун авсан бөгөөд тэр даруйдаа л 1960-аад оны үеийн дэлхий дахины хүнд хэцүү цаг үеийг илтгэх бэлэг тэмдэг болжээ. Кеннеди хүртэл “Шатаж буй Дык” гэрэл зургийг хараад “Түүхэн дэх ямар ч мэдээний гэрэл зураг дэлхий даяар ийм их хэмжээний сэтгэл хөдлөлийг үүсгэж байсангүй” хэмээсэн тухай баримт байдаг.

Өмнөд Вьетнамын Зьемийн дэглэмийн зүгээс католик шашныг дэмжих бодлого хүчтэй явуулж эхэлсэн болон буддын шашныг ялгаварлан гадуурхаж байгаагийн эсрэг Дык ламтан өөрийгөө шатаажээ. Францын колонид он удаан оршсон Вьетнам орон энэ үед христийн сүм хийдүүдэд "бүрэн эзлэгдчихээд" байжээ. Энэ байдал улам бүр гаарч засгийн бодлогын түвшинд буддын шашныг шахаж эхэлснээр лам нарын дургүйцэл өсөн нэмэгдэж байв.

Дык ламтан өөрийгөө шатаахаас сар гаруйн өмнө буддын шашны тэмдэг болсон элдэв туг дарцагийг хийсгэхийг хориглосны дараа лам нар уг хоригийг эсэргүүцэж жагсаал цуглаан зохион байгуулсан ч цэргүүд гал нээж есөн хүний аминд хүрч, хүчээр тараажээ.

1963 оны 6-р сарын 10-нд гадаадын сэтгүүлч, сурвалжлагч нар маргааш өглөө нь Сайгон дахь Камбожийн ЭСЯ-ны гадаах зам дээр “ямар нэгэн чухал зүйл” болох гэж буй мэдээллийг авчээ. Тэртэй тэргүй Вьетнамд дотоодын хямрал дээд цэгтээ хүрчихсэн, есөн шидийн үйл явдал хаа сайгүй өрнөж байсан тул сурвалжлагчдын олонх нь зурвасыг үл ойшоосон байна. Маргааш өглөө нь цөөн хэдэн сэтгүүлч талбай дээр очсоны нэг нь The New York Times-ийн Дэвид Халберстам болон Associated Press агентлагийн Сайгон дахь товчооны дарга Малкольм Браун нар байлаа.

Энэ үед ойролцоогоор 350 орчим лам, гэлэнмаа нар Засгийн газрыг эсэргүүцсэн лоозун барин жагсаж байв. Гэнэт Дык хоёр ламын хамт машинаас гарч ирэв. Нэг нь зам дээр дэр тавьж, нөгөө нь бензин бүхий савыг онгойлгож эхлэв. Жагсагчид юу болох гэж буйг мэдсэн мэт хуврагийг хүрээлэн тойрог үүсгэх зуур тэрээр буддын уламжлалт бясалгалын суудлаар тайван гэгч нь газарт суув. Хамтрагч нь түүний толгой дээр бүх бензинийг дуустал асгасны дараа Дык ламтан хэсэгхэн зуур бодолхийлэх мэт болсноо эрихээ гаргаж ирэн эргүүлээд, шүдэнз зуран түүний дээрээс хаях хүртэл “Амитаба, Буддад хүндэтгэл үзүүлье” хэмээх уншлагыг уншжээ. Гал түүний нөмрөг, дараа нь биеийг бүрхэн авч, түүний шатаж буй биенээс тосорхог хар утаа агаарт дэгдэв.

Цуглагчид дуугаа хурааж, зарим нь уйлж, цөөн хэд нь залбирч байлаа. Олон олон лам, гэлэнмаа нар төдийгүй цочирдсон иргэд шатаж буй ламд сунаж мөргөж байв. Гэнэт хүмүүсийг цочоон нэгэн ламтан чанга яригчаар англи болон вьетнам хэлээр “Буддын ламтан өөрийн биеэр сор заллаа. Тэр жинхэнэ тэмцэгч баатар” хэмээн давтан давтан хашгирч эхэллээ.

Арваад минутын дараа Дыкийн бие бүхэлдээ хөшиж, нуруугаараа газарт ойчив. Гал унтарсны дараа бүлэг лам нар ирж түүний цогцсыг шар нөмрөгөөр бүтээж, авсанд хийхийг оролдсон ч аль хэдийн хөшчихсөн байсан түүний мөчдийг тэгшилж чадаагүйн улмаас авснаас гар нь цухуйсан байдалтайгаар Сайгоны төв хийд рүү аваачсан байна.

Хуврагийн зулын гол болж буй Малкольм Брауны зураг маш хурдан тархаж, дэлхий даяарх олон сонины тэргүүн нүүрэнд гарсан. Болсон явдал Вьетнам төдийгүй дэлхийг цочроосон бөгөөд Но Дин Зьемийг маш ихээр дэмждэг байсан АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жон Кеннеди хүртэл байр сууринаасаа татгалзахад хүрсэн байдаг. 1963 оны 11-р сард Вьетнамын Ардын арми төрийн эргэлт хийж дарангуйлагч Но Дин Зьем, түүний дүү нарыг баривчилжээ. Харин Зьемийн дэглэмийг эсэргүүцэж өөрийн биеийг зулын гол болгосон хувраг Тич Куан Дыкийн зүрхийг ариун шүтээн болгож залжээ.

The New York Times-ийн Дэвид Халберстам Дэвид Халберстам сониндоо ийнхүү бичжээ.

“Би тэр харцыг дахин харах ёстой байсан ч нэг удаагийнх хангалттай. Амьд хүний биеэс гал гарч, түүний бие аажим алга болж, үнс болсон. Толгой нь эхлээд харлаж, дараа нь нүүрс болтлоо шатсан. Шатаж буй хүний үнэр агаарыг дүүргэж, гайхмаар хурдан шатчихсан. Миний ард цугласан вьетнамчууд мэгшин уйлахыг би сонссон. Би уйлахаа ч мэдэхгүй цочирдож, тэмдэглэл хийж, асуулт асууж ч чадахааргүй, бас тунгаан бодохын эцэсгүй сандарсан юм… Тэр шатаж байхдаа нэг ч хөдлөөгүй бөгөөд авиа ч гаргаагүй. Түүний гадаад байдал нь эргэн тойрны уйлж буй хүмүүсээс эрс тэс ялгаатай байсан."

Дык ламтан тэнгэрт халихын өмнө сүүлийн захиасаа гэрээслэлдээ ийн үлдээжээ. Тэнд “Би нүдээ аньж, Буддагийн мэлмийд очихоос өмнө Ерөнхийлөгч Но Дин Зьем танаас ард түмэнд энэрлээ хайрлаж, эх орныхоо бат бөх байдлыг үүрд хадгалахын тулд шашны тэгш байдлыг хэрэгжүүлнэ үү хэмээн хүндэтгэн гуйж байна” хэмээн бичсэн байжээ.

Дык ламтанг оршуулах үеэр шарилыг нь дахин чандарласан. Харин түүний зүрхийг шатаалгүй, бүрэн бүтэн үлдээж одоог хүртэл Сайгоны хийдэд хадгалж буй гэнэ. Барууны ард иргэдийн цочирдлыг эс тооцвол Вьетнам лам нарын зулын гол болох явдал үүгээр эцэс болоогүй гэнэ.

Харин гэрэл зургийн эзэн Малкольм Браун түүхэн үйл явдлыг мөнхөлж үлдээснийхээ төлөө Пулитцерийн шагнал хүртжээ.

Ц.Лхагвадулам

21
таалагдаж байна

16
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Эрүүл мэндийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэн баталлаа

2019-10-17

Удаа дараа автомашин хулгайлсан 16 настай хоёр хүүхдийг барьжээ

2019-10-16

Б.Амархүүгийн хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ

2019-10-16

Сэлэнгэ аймгийн Засаг дарга Ш.Оргилыг саатуулжээ

2019-10-16

Сувилахуйн боловсролын чиглэлээр үйл ажиллагаа хэрэгжүүлж байгаа төслийн багийг хүлээж авч уулзав

2019-10-17

Уран зохиолын хичээл хэрэгтэй юу?

2019-10-09

Сурагчдын амралт энэ сарын 28-нд эхэлнэ

2019-10-08

Г.Занданшатар: Дэлхий дахинд зэвсгийн хүчээр сөргөлдөхөөсөө илүү эрдэм оюунаар өрсөлдөх шинэ эрин эхэлжээ

2019-10-06

Биеэ үнэлэгч хийж байсан орангутан бичний сэтгэл өвдөм түүх

2019-10-17

Хамгийн шилдэг зохиол, өрнөлтэй 10 видео тоглоом

2019-10-17

"МакДональдс”-т хуримаа хийсэн хос

2019-10-17

Математик нь өнөө цагт хамгийн чухал шинжлэх ухаан болохыг батлах 12 шалтгаан

2019-10-17

Путин, Эрдоган нар 10-р сарын 22-нд Сочид уулзана

2019-10-17

Сирийн үндэсний армийн цэргүүд Турктэй хил залгаа хотод нэвтэрчээ

2019-10-17

Каталаны салан тусгаарлагчдын жагсаалын гурав дахь шөнө 80 хүн шархдаж, 33 хүн баривчлагджээ

2019-10-17

Хойд Солонгосын олзлогдсон ачааны хөлгийг зарж, амиа алдсан Америк оюутны ар гэрт нөхөн төлбөр олгоно

2019-10-17

Ирээдүйд эцэг, эх болох Монгол залуусын үнэн төрх!

2019-10-15

Сайн дураараа битгий кесар хагалгаа хийлгэ!

2019-10-14

Мао Зэдуныг “атгадаг” байсан эмэгтэйн түүх

2019-10-11

Мэргэжлийн хүний хувьд энэ шуугиан тариад байгаа шахмал түлшний талаар хэдэн үг хэлье...

2019-10-10

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

"Нинаг буцаасан нь" /өгүүллэг/

2019-09-01

ХҮНам: Ерөнхийлөгчийг УИХ-аас сонгодог болох ёстой

2019-10-16

Монгол хүний бүтээсэн утаагүй зуухыг туршлаа

2019-10-16

"Ам нээвэл" нэвтрүүлгээр Ардчилсан намын дарга, УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэ оролцлоо

2019-10-16
1:54:39

"УлаанБал" хэлэлцүүлэг: Түлш сайжирч нийслэлчүүд тайван унтаж болохоор болсон уу?

2019-10-16

Монгол улс саарал жагсаалтад орлоо!!! Харамсалтай

2019-10-17

С.Молор-Эрдэнэ: Далай лам бол гэмт хэрэгтэн!

2019-10-17

Тиймээ эмэгтэйчүүдийг битгий уйлуул!

2019-10-17

Үндсэн хуулийн асуудалд...

2019-10-17

Podcast news - Цаг үе,өдрийн мэдээ (2019.10.17)

2019-10-17

Podcast news - Цаг үе (2019.10.17)

2019-10-17

Podcast news - Цаг үе (2019.10.16)

2019-10-16

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.10.15)

2019-10-15

Төрөөд удаагүй нярайд төрөлхийн эмгэг гажиг засах мэс засал хийжээ

2019-10-17

Менингококкт халдвараас сэргийлье

2019-10-17

Эмнэлгүүдэд угаарын хий хэмжигч, илрүүлэгч багаж суурилуулна

2019-10-17

“Gerel Medical Tour” ХХК-ийн захирал Х.Гэрлээ: Үйлчлүүлэгчид маань Монгол дахь эмнэлгээсээ эмчийн дүгнэлт авах гэж удаан хүлээх шаардлага гардаг

2019-10-16

Олон нийтийн газар бие зассан цагдааг ажлаас нь халж, торгуулийн арга хэмжээ авчээ

2019-10-17

“Багануур” ХК-ийн лицензийг “Эрдэнэс МГЛ”-д шилжүүлэх бүртгэлийг хийж дуусжээ

2019-10-17

Д.Сарангэрэлийг НАМЭХ-ны ерөнхийлөгчөөр сонголоо

2019-10-17

Хадгаламж, зээлийн хоршоодын дотоод хяналтыг сайжруулахад чиглэгдсэн сургалтыг бүсчлэн зохион байгуулж байна

2019-10-17

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Хурим хийхээсээ өмнө заавал асуух 11 асуулт

2019-09-08

Гашуунсухайт боомтоор Хятад руу зорчих шинэ чиглэл нээгдлээ

2019-10-16

Алт, мөнгө боловсруулах үйлдвэр барих гэрээнд гарын үсэг зурлаа

2019-10-11

Оюутолгойн гэрээ эрх зүйн чадамжгүй

2019-10-09

Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн дэд бүтцийг Улсын комисс хүлээн авлаа

2019-10-08

УИХ-ын гишүүн, Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэл НАМЭХ-ны ерөнхийлөгчөөр сонгогдлоо

2019-10-17

УИХ-ын гишүүдийн хөрөнгө орлогыг шалгах хууль, эрх зүйн зохицуулалтыг өөрчлөх саналаа хүргүүллээ

2019-10-17

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх ирэх оны төсвийн төслийг танилцуулав

2019-10-17

МАН-ын удирдлагын зүгээс Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэлийг нэр дэвшүүлэхээр тохиролцжээ

2019-10-17

“Улаанбаатар” олон улсын кино наадам шилдгүүдээ тодрууллаа

2019-10-17

“Талын түмэн адуу”-ны баяр ирэх сард болно

2019-10-16

“Найрамдал-Хамтын ажиллагаа-СОЁЛЫН ДУРСГАЛУУД” үзэсгэлэн нээгдлээ

2019-10-16

Засгийн Газар Ж.Мөнхбатад кино хийхэд нь зориулж, 500 сая төгрөг өгөхөөр болжээ

2019-10-16

Голомт банкны “Зургаан буудал тооцооны төв” шинээр нээгдлээ

2019-10-17

Орчин үеийн ажлын орчин + Дадлага хийх байгууллагаа зөв сонгох нь

2019-10-17

ХХБанкны “Хязгааргүй мөрөөдөл” төсөл амжилттай үргэлжилж байна

2019-10-17

Сансарт хөөргөх бүтээлийг хүлээн авч дуусахад хоёр хоног үлдлээ

2019-10-16

Энэ амралтын өдөр бүх нийтийн гүйлттэй

2019-10-17

Улаанбаатарт олон улсын зэрэглэлтэй тэмцээн явуулах хөлбөмбөгийн талбай ашиглалтад орлоо

2019-10-17

Тамирчин О.Саруул самбо бөхийн дэлхийн аварга болжээ

2019-10-16

Х.Баттулга: Монгол хүүхдүүд хөлбөмбөгийн спортоор мэргэжлийн хэмжээнд хөгжихөд ОУХБХ-ны үзүүлж буй тусламж дэмжлэг их байгаа

2019-10-16

Эцэг эхчүүдийн ашиглаж болох овжин аргууд

2019-10-17

Болзоондоо хоцорч ирээд хайртай залуугийнхаа талаар юу мэдэж болох вэ?

2019-10-17

Нүдний зовхи яагаад татдаг вэ?

2019-10-16

Судас руу агаар орвол юу болох вэ?

2019-10-15

Гачуурт дахь ус хангамжийн эх үүсвэрийн хамгаалалтын бүсэд мод тарилаа

2019-10-15

Өнөөдөр бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-12

Сэлэнгэ мөрөн, Орхон голын ай савыг онцгойлон хайрлаж, хамгаалмаар байна

2019-10-11

Маргааш бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-11

Хятадууд хар тамхинд хэрхэн "живж" байсныг харуулсан түүхэн зургууд

2019-10-13

Халуухан Украин бүсгүйчүүд гэрэл зурагчин Давид Дубницкийн дуранд...

2019-10-13

Монголын үзэсгэлэнт охид (100 фото) №162

2019-10-12

Фотошопын засвар ороогүй хачирхалтай зургууд

2019-10-12

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Саарал жагсаалтад орсон эсэхийг маргааш эцэслэнэ гэв

2019-10-17

Монгол Улсыг саарал жагсаалтад оруулах шийдвэрийг гаргасан гэдгийг албаны эх сурвалжууд баталж байна

2019-10-16

С.Эрдэнэ: Дөнгөж сая миний авсан мэдээллээр ФАТФ Монгол улсыг саарал жагсаалтад оруулсан байна

2019-10-16

Хималайн бүсийн II форумд ГХЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга Д.Даваасүрэн үг хэлэв

2019-10-16

Хятад руу нэвтрэх эрхгүй болсон алдартнууд

2019-10-16

Нэрийг нь хүн бүр мэдэх ч царай нь төдийлөн танил биш алдартнууд

2019-10-02

Женнифер Лопез сүй тавьжээ

2019-09-30

Бид сүүлийн 20 жилийн дотор хэрхэн өөрчлөгдсөн бэ?

2019-09-24

Google компани "Pixel 4" утсаа танилцууллаа

2019-10-17

Монгол эрдэмтэд угаарын хий хэмжих мэдрэгч зохион бүтээжээ

2019-10-15

“Uber” компани такси үйлчилгээндээ нисдэг тэрэг ашиглаж эхэллээ

2019-10-09

Илон Маскийн "Ангарагийг эзлэх" хөлөг

2019-10-04

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.63%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
15.97%
Дональд Трамп (АНУ)
4.68%
Шинзо Абэ (Япон)
3.42%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.85%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.8%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.2%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.86%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.68%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.4%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.29%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.23%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,487

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,322

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,388

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,313