Т.Намнан: Монгол оюутнуудын чадвар дэлхийн түвшинд хүрснийг дуу нэгтэй хүлээн зөвшөөрсөн

Т.Намнан: Монгол оюутнуудын чадвар дэлхийн түвшинд хүрснийг дуу нэгтэй хүлээн зөвшөөрсөн

Монгол Улсын инженерийн боловсролын түвшин, монгол инженерүүдийн чадал чансааг дэлхийд таниулсан түүхэн үйл явдал саяхан боллоо. Робот зохион бүтээгч оюутан залуусын дунд зохион байгуулдаг “ABU Robocon” олон улсын тэмцээнийг манай улсад анх удаа зохион байгуулав. 

МҮОНРТ, Ази, Номхон далайн өргөн нэвтрүүлгийн холбоо (ABU) хамтран, Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн ивээл доор зохион явуулсан тус тэмцээнд Монгол, Япон, БНХАУ, Казахстан, Энэтхэг, Египет, Индонез, Пакистан, Шри Ланка, Малайз, Балба, Тайланд, Вьетнам, Камбож, Фижи, Хонконг гэсэн 16 орны 17 багийн 270 гаруй тамирчин өрсөлдөв. Монгол Улсаа төлөөлж Шинжлэх ухаан, технологийн их сургууль (ШУТИС)-ийн Мэдээлэл, холбооны технологийн сургуулийн “Mongolia-I”, “Mongolia-II” баг өрсөлдөн, шилдэг наймд шалгарcан. Түүгээр зогсохгүй “Mongolia-I” баг дэд байр эзэлж, түүхэн амжилт үзүүллээ. Мөн “Mongolia-II” баг хагас шигшээд үлдсэн амжилтаараа “Тоёота” цом хүртсэн юм. Эх орондоо анх удаа зохион байгуулсан “ABU Robocon” тэмцээнд өндөр амжилт гаргахын тулд ШУТИС багш, оюутнуудаа бодлогоор дэмжиж, амжилт гаргах бүхий л нөхцөл боломжоор хангажээ. Тус сургуулийн Эрдэм шинжилгээ, хамтын ажиллагаа эрхэлсэн дэд захирал, доктор Т.Намнантай ярилцлаа. Монгол Улс 2002 онд анх дотооддоо робот техникийн тэмцээн зохион байгуулж, үндэсний аваргаа шалгаруулж эхэлснээс хойш тэрбээр таван жил ерөнхий шүүгчээр ажиллажээ. 

-“ABU Robocon-2019” тэмцээнд амжилттай оролцон, шигшээд шалгарч, улсынхаа нэрийг олон улсад таниулсан танай хамт олонд баяр хүргэе. Нэлээд бэлтгэлтэй, сайн зохион байгуулалттай оролцсоны үр дүнд ийм амжилтад хүрсэн байх. 

-Энэ удаагийн тэмцээнд ШУТИС-ийн багууд амжилттай сайн оролцлоо. “ABU Robocon” тэмцээнд оролцох Ази, Номхон далайн бүсийн орнууд жил бүр улсдаа үндэснийхээ аваргыг тодруулдаг. Үндэсний аварга болсон баг олон улсын тэмцээнд өрсөлддөг. Үндэсний аварга шалгаруулах тэмцээнийг МҮОНРТээс өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард зохион байгуулж, нийт 18 баг оролцсон. ШУТИС-иас зургаан баг өрсөлдсөний дөрөв нь финалд шалгарсан. ШУТИС-ийн Мэдээлэл, холбооны технологийн сургуулийн хоёр, Механик, тээврийн сургуулийн нэг, ШУТИС-ийн харяа КООСЕН Технологийн дээд сургуулийн нэг баг шигшээ дөрөвт шалгарч, хоорондоо өрсөлдөн, үндэсний аваргыг тодруулсан юм. Ингээд Мэдээлэл, холбооны технологийн сургуулийн хоёр баг Монгол Улсаа төлөөлөн олон улсын робот техникийн тэмцээнд оролцох эрх авсан. 

Тэмцээн зохион байгуулж буй орон хоёр баг оролцуулах давуу эрхтэй. Олон улсын тэмцээнд амжилттай оролцохын тулд бид маш шаргуу бэлдсэн. Яагаад гэвэл олон улсын тэмцээнд өрсөлдөнө гэдэг бол зөвхөн манай сургуулийн асуудал биш, Монгол Улсын нэр хүндийн хэрэг. Өөрөөр хэлбэл, манай улсын инженер бэлдэж байгаа арга технологи, оюутан суралцагчдын мэдлэг, чадварын түвшнийг дэлхий дахинд таниулах шаардлага бидний өмнө тулгарсан. Техник, технологи өндөр хөгжсөн, эдийн засгийн өндөр чадамжтай орнуудтай өрсөлдөх мэдээж амаргүй л дээ. Гэсэн ч бид оюутан, багш нарынхаа чадварт найдаж оролцлоо. Их хичээж, шаргуу хөдөлмөрлөсөн. Үр дүн ч гарлаа. Маш их баяртай байна. ШУТИС-ийн робоконы баг маань сургуулийнхаа түүхт 60 жилийн ойдоо хамгийн үнэ цэнтэй, том бэлгийг барьж чадлаа. 

-Тэмцээнд бэлдэхэд хэр хугацаа зарцуулав. Хамгийн хүндрэлтэй асуудал юу байсан бэ?

-Бид улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд уралдуулсан роботуудаа бүрэн шинэчилсэн. Яагаад гэвэл олон улсын түвшинд үндэсний роботын тэмцээнд оролцосон роботуудаараа оролцох боломжгүй байсан юм. Бусад улсын үндэсний аварга болсон их сургуулиуд тэмцээндээ хэрхэн бэлдэж байгааг нэлээд судалсан л даа. Жишээ нь, БНХАУ “Манай улсын баг 20 секундийн дотор цэвэр ялна. Бид технологийн гайхамшгийг дэлхий нийтэд харуулна” гээд өнгөрсөн зургадугаар сард л роботуудаа бэлэн болсныг интернэтийн орчинд мэдээлсэн байсан. БНХАУ-ын үндэсний аварга нь 600 гаруй багийг ялж, тодорсон. Индонезоос 100 орчим сургуулиас шигшигдсэн баг ирнэ. Вьетнамд мөн л 100 гаруй сургууль өрсөлдөж, шилдгээ шалгаруулдаг. Энэ мэтээр бид бусад улсын туршлагыг нэлээд судалсны дараа роботоо зайлшгүй сайжруулах шаардлагатай гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн юм. 

Хамгийн түрүүнд роботоо бүрэн шинэчлэхийн тулд шинэ санаа шийдлээ гаргах, зураг зохиомжоо боловсруулах, технологийн боломжуудаа судлах, хэрэгцээтэй эд анги, техник, эд хэрэглэгдэхүүнүүдээ худалдаж авах шаардлага тулгарсан. Манай улсаас олдохгүй учраас ойрхноор нь голдуу л урд хөршөөс захиалж, худалдаж авсан, мотор зэрэг зарим нэг эд ангийг япон улсаас захиалж авсан. Роботоо бүтээчихээд, зориулалтын талбайд олон удаа туршилт явуулсан. Оюутнууд, багш нарын гаргасан санаа тооцоо болж, цаасан дээр буугаад, зураг, төсөл боловсруулан, туршилт хийж, сайжруулах зэрэг олон үе шат дамжиж байж бодит ажил болдог. Туршилтын үр дүнд роботоо тухай бүрт нь сайжруулж, зүгшрүүлсэн. Мөн үзүүлэх тоглолтууд хийж, ШУТИС дотроо тэмцээн зохион байгуулж, оюутнуудаа чадавхжууллаа. Хамгийн гол зүйл бол хүүхдүүдийн ажиллах нөхцөлийг сайн хангах. ШУТИС-ийн удирдлага, захирлын зөвлөл оюутнуудаа дэмжиж, тусгайлсан орчин бүрдүүлж, ажиллах нөхцөлөөр хангасан нь амжилт гаргахад чухал нөлөө үзүүлсэн. Өнгөрсөн зургадугаар сараас хойш хоёр сар гаруйхан хугацаанд шинэ роботууд бүтээж, олон улсын уламжлалт тэмцээнд оролцож түүхэн амжилт гаргасан нь үнэхээр бахархууштай зүйл юм. 

-Хоёрхон сар гэдэг нь бусад улстай харьцуулахад маш богино хугацаа юу?

-Шинэ робот бүтээж байгаа хүмүүст бол маш богино хугацаа. Маш их цаг, хөдөлмөр, мэдлэг оюун шаардсан ажил юм. Миний бие зохион байгуулалтыг ерөнхийд нь хариуцаж ажилласан. Манай Мэдээлэл, холбооны технологийн сургуулийн багш, доктор Ц.Хүрэлбаатар, Б.Дорж нар оюутнуудынхаа хамт сургууль дээрээ байрлаж, өдөр шөнөгүй ажилласан. Долдугаар сарын 20-нд бүх улсын роботыг битүүмжлээд, наймдугаар сарын 15- ны дотор Монгол улс руу ачуулсан. Зохион байгуулагч орны роботыг ч яг ижил хугацаанд битүүмжилсэн. Тэрнээс өмнө амжиж манай багийнхан шинэ роботоо бүтээхээр үндэсний аваргыг тодруулснаас хойш их шаргуу ажиласан. Гэтэл бусад улсын их суруулиудын 10 гаруй сарын хугацаанд хийсэн роботуудтай өрсөлдлөө. 

-“ABU Robocon-2019”-ийн дүрэм, даалгавар шинэлэг, сонирхолтой болсон гэж тэмцээний үр дүнгийн хурлаар үнэлсэн байна лээ.

-Зохион байгуулагч орон түүхээ тэмцээний дүрэмд “шингээдэг” сайхан уламжлал бий. Энэ жилийн хувьд манай зохион байгуулагчид Монгол орноо таниулан, сурталчлах зорилгоор морийг бэлгэдэж, дөрвөн хөлт робот бүтээх даалгавар боловсруулсан байна лээ. Тус тэмцээний 18 жилийн түүхэнд дөрвөн хөлт робот бүтээх даалгавар байгаагүй гэдгээрээ энэ удаагийн тэмцээн онцлог болсон. Өмнөх жилүүдэд голдуу дугуйт роботоор өрсөлдсөн. Дугуйт роботын бараг төгс шийдлийг Япон, Хятад, Вьетнам зэрэг орнууд бүтээсэн гэж хэлж болох байх. 

-Эх орондоо өрсөлдсөн нь хүүхдүүдийн сэтгэл зүйн хувьд давуу тал болсон уу?

-Тэгэлгүй яах вэ. Сэтгэл зүйн бэлтгэл чухал нөлөөтэй. Оролцогчид гар, автомат гэсэн хоёр роботоор өрсөлдсөн. Гар роботыг хүүхэд гараараа удирдах ёстой. Өндөр хөгжсөн орнууд гар роботоо мөн автомат удирдлагатай болгосон байсан. Гараар удирдаж байгаа мэт харагдавч автоматаар ажилласан гэсэн үг. Манайхан болохоор яг үндсэн дүрмээрээ гараараа л удирдсан. Энэ жил манай автомат робот онцгой байлаа. Техник, технологи өндөр хөгжсөн орны роботуудаас илүү хурдалсан. Харин гар робот дээр бага зэрэг алдаа гаргасан. Оролцогчийн сэтгэл зүйн байдал үүнд нөлөөлсөн болов уу. Сургуулийнхаа, улсынхаа нэрийг олон улсад гаргах ёстой гэсэн хүнд даалгавар манай оюутнууд авсан. 16 орны телевиз тэмцээнийг сурвалжилсан. Улс бүрийн телевиз “ABU Robocon” тэмцээнийг бүтэн жилийн турш гаргадаг юм билээ. Тэмцээний үеэр 3000-4000 хүн цугларсан. 

ШУТИСиас 700 орчим оюутан очсон. Гадаадын 700 орчим хүн ирлээ. Бусад нь манай ерөнхий боловсролын сургуулийн хүүхдүүд, сонирхогчид байв. Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх, Манай салбарын сайд Ё.Баатарбилэг, Гадаад хэргийн сайд Д.Цогтбаатар, УИХ-ын гишүүн А.Ундраа болон Их дээд сургуулиудын удирдлагууд ирж үзэж сонирхон, энэ тэмцээний ач холбогдол, үр өгөөжийг ойлгож, үнэлж байгаад бид их баяртай байна. ЗГ-ын тэргүүн, сайд нарын өмнө, тэр олон хүмүүсийн чимээ шуугиан, хашхиралдаан дунд ганц хүүхэд робот удирдахаар сэтгэл зүй нь ямар байх вэ. Мэдээж хэцүү байна. Финалын үеэр манай хүүхэд жаахан сандарсан. Сандраагүй бол бид гран при шагнал хүртэх хэмжээнд өрсөлдсөн гэж дүгнэж байгаа. Гран при шагнал хүртсэн Хонконгийн баг 35 секундэд цэвэр ялалт байгуулсан юм. Манай баг хагас шигшээдмөн 35 секундэд цэвэр ялалт хийсэн. Монголын оюутнууд маань сэтгэлгээний цар хүрээ, хийж бүтээх авьяас, хамтран ажиллах чадвараа дэлхий дахинд харуулсан сайхан үйл явдал боллоо гэж дүгнэж байна. 

-Роботын эх орон хэмээгддэг Япон, технологийн хөгжлөөрөө гайхуулна гэж мэдэгдсэн БНХАУ зэрэг өрсөлдөгч орнуудыг харахад техник, технологийн хөгжил, эдийн засгийн чадамжаараа манайхтай харьцуулшгүй өндөр байна. Гэсэн ч Монгол Улс түүхэн амжилт үзүүллээ. Бусад орны оролцогчид манайхыг ийм амжилт гаргахад гайхсан уу?

-Үндэсний роботын тэмцээнийг 2002 онд анх зохион байгуулснаас хойш би эхний 6 жил тасралтгүй шүүгч, ерөнхий шүүгчээр ажилласан. Олон улсын тэмцээнийг үзэх сэн гэж боддог байлаа. Өнгөрсөн жил үзэх боломж олдож, Вьетнамд болсон олон улсын тэмцээнд үндэсний багаа удирдаж, оролцуулсан юм. Энэ жилийн тэмцээнийг манай улс зохион байгуулах болсон учир туршлага судлах зорилго бас байсан. Вьетнам бол техник, технологи өндөр хөгжсөн, хүчирхэг эдийн засагтай, үйлдвэржсэн орон. Их сургуулиуд нь дэргэдээ үйлдвэртэй. Оюутан залуус, багш нар сэтгэн бодсон зүйлээ бүтээл болгох бүх орчин, нөхцөл нь бүрдсэн гэсэн үг. Тийм орчинд ажилладаг хүмүүс манайхныг мундаг байхаар гайхалгүй яах вэ. “Танай улс ямар мундаг, хурдан ахисан юм бэ. Бид Монголыг ийм хүчтэй өрсөлдөгч гэж тооцоогүй. Гэтэл хамгийн хүчтэй өрсөлдөгчидтэй таараад, бүгдийг нь ялаад, шигшээ тоглолтод шалгарлаа” гэж урьд нь уулзаж, туршлага судалж байсан хүмүүс саяын тэмцээний үеэр хэлсэн. Манайх хэсгийн шатанд БНХАУ, Вьетнам, Япон гэсэн хамгийн хүчтэй өрсөлдөгчидтэй таарч ялаад, гран пригийн төлөө тоглохоор шалгарсан. Энэ нь бидний хувьд бахдам амжилт. БНХАУ олон улсад тав, Вьетнам зургаан удаа аварга. Япон мөн гурван удаа аварга болсон шүү дээ. Оролцогч улсуудын их сургуулиудын профессоруудтай уулзахад монгол оюутнуудын чадвар дэлхийн түвшинд хүрснийг дуу нэгтэй хүлээн зөвшөөрсөн. Энэ нь Монголын инженерийн боловсролын түвшин, чадал чансааг харууллаа. Энэ бол зөвхөн ШУТИС-ийн бус, Монголын амжилт. Тиймдээ ч бид хоёр багаа “Mongolia-I”, “Mongolia-II” гэж нэрлэсэн. 

-Олон хүн “Монголчууд яаж ийм хэмжээнд хүрэв” гэж асуусан уу?

-“Урьд нь манай оюутнууд сонирхлоороо л тэмцээнд оролцдог байсан. Энэ жил ШУТИС-ийн түвшинд онцгой анхаарсан. Монголдоо анх удаа зохион байгуулж буй нь мэдээж нөлөөллөө. Монгол Улсын эдийн засаг хэдийгээр хүчирхэг биш ч монгол хүний мэдлэг оюун хүчтэй шүү гэдгийг харуулах зорилгоор бид энэ жил нэгдсэн зохион байгуулалтад орж, хөрөнгө төсөв нэлээд зарцуулж, дэмжлэг туслалцаа хөөцөлдөж гүйсэн. Бид хүүхдүүдийн ажиллах боломжийг сайн хангахыг ихэд хичээсэн. “Бод, сэтгэ, ажилла, турш. Мөнгөнд бүү санаа зов” гэж оюутнууддаа хэлж байлаа. Урьд жилүүдэд бол багш, оюутангүй мөнгөнд л санаа зовж, төсөв олох гэж нэлээд гүйдэг байсныг сайн мэднэ л дээ. Жижиг эд анги, эрэг боолт хүртэл цагаа тулахаар үнэтэй санагдаж, хэчнээн гоё санаа байсан ч хэрэгжүүлэх алхам тутамд хүндрэл учирдаг. Тиймээс мөнгөнд санаа зовохоос өөр аргагүй. Сүүлийн тоглолт дээр манай роботын моторын гол тахийсан. 10 гаруй удаа бэлтгэл хийхэд зүгээр байсан хэрнээ шийдвэрлэх үед тахийж байгаа юм. Ачааллаа даахгүй байхгүй юу. Гэтэл өрсөлдөгчид манайхаас хэд хэд дахин үнэтэй мотор тавьж байна шүү дээ. 

-Төсвийг ШУТИС-иас гаргасан уу. Хэр их хөрөнгө зарцуулав? 

-Багагүй хөрөнгө шаардагддаг. Улс орны төлөөлөгчид үүнийгээ их нууцална. Өнгөрсөн жил Вьетнамд БНХАУ-ын нэг багштай уулзаж асуухад “50-100 мянган доллар зарцуулдаг” гэсэн. Төхөөрөмждөө их хөрөнгө зарахаас гадна хүүхдүүдийн амьдрах орчин нөхцөл, хоол унд, байр, талбай засах гэх мэтэд багагүй мөнгө зарна. Бидний хувьд мэдээж тэр хэмжээнд хүрэхгүй боловч чадлаараа л зүтгэсэн. Ихэнх мөнгөө роботдоо л зарцуулна. Хүүхдийн хоол ундны зардлыг удирдагч багш нар, эцэг, эх нь л гаргаж байгаа юм. Оюутнууддаа зааж зөвлөн, тусалсны үндсэн дээр энэ жил төсөл бичээд БСШУСЯ-ны Дээд боловсролын шинэчлэлийн төслөөс 10 сая төгрөгийн санхүүжилт авч чадсан. Уг мөнгөө талбай засахад зарцуулсан. Талбай засна гэдэг хамгийн чухал ажлуудын нэг. 2-3 өдөр тэмцээн явуулахад л талбайн өнгө будаг бүдгэрч, хэмжээ алдагддаг. Автомат роботууд талбайг мэдэрч явна. Нэг мм зөрөхөд, талбайг жаахан алдаатай угсрахад л олон сарын хөдөлмөр үгүй болно. Роботоо бүрэн шинэчлэхэд багагүй хөрөнгө мөнгө зарцууллаа. Сургуулийн удирдлага, ректорын зөвлөл дэмжиж тусалсан. Найман сая төгрөг дутаад, ийш тийшээ компаниуд руу нэлээд хандсан. Тэгэхэд “Эс Эл Эс Беарингс Монголиа” компани бидэнд найман сая төгрөг хандивласанд маш их баярласан. Энэ бүхний хүчээр бид хоёрхон сарын хугацаанд роботоо бүрэн шинэчилж чадлаа.

-Монгол Улсад “ABU Robocon” тэмцээний үндэсний аваргаа 2002 оноос тодруулж, олон улсад чадвараа сорьц эхэлсэн. Урьд нь ямар амжилтууд үзүүлж байв? 

-Тэмцээний санаачлагч нь Япон улс. Тус улсад 30 гаруй жил зохион байгуулсан. 2002 оноос Япон улс “ABU Robocon”-ыг олон улсын тэмцээн болгосноо зарласан. Японы үндэсний NHK телевиз, Ази, Номхон далайн бүсийн орнуудын үндэсний телевизүүд гэрээ байгуулаад, улс орон бүртээ “ABU Robocon” тэмцээн зохион байгуулж, үндэсний аваргуудыг шалгаруулдаг болсон. 2002 онд манай улс анх удаа үндэсний аварга шалгаруулах тэмцээн зохиосон. Анх телевизийн жижигхэн студид тэмцээн явуулахад би шүүгчээр ажиллаж байлаа. Сүүлийн жилүүдэд том цогцолборт зохион байгуулж, илүү өргөн хүрээг хамардаг боллоо. ШУТИС 2002 оноос хойших 18 удаагийн тэмцээнд тасралтгүй оролцсон. 13 удаад нь үндэсний аварга болсон. 2004 онд тухайн үеийн нэрээр Механик инженерийн сургууль, КТМС-ийнхны хамтарсан баг олон улсын тэмцээнд хоёрдугаар байр эзэлсэн. Тэр амжилтаа энэ жил ахиулж чадлаа. 2004 оноос хойш мэдээлэл, харилцаа холбооны технологи асар хурдтай өөрчлөгдөж, өндөр хөгжсөн. Ийм үед монголчууд бид олон улсад өрсөлдөхөд хэцүү гэж бид өөрсдөө хүртэл халгадаг байлаа. 2004 онд бол уг тэмцээнийг олон улсын түвшинд зохион байгуулаад удаагүй, хүүхдүүд роботоо гараараа, шударгаар хийж байсан. Одоо бол гараар хийсэн гэхэд итгэхээргүй роботоор оролцож байна. Их сургуулиуд дэргэдээ үйлдвэртэй болчихсон учраас аргагүй л дээ. Тийм улсуудтай бид робот техникээр өрсөлдөхөд хүнд. Гэсэн ч бид бүх боломжоо ашиглаад, зоригтой өрсөлдсөн. Түүнийхээ үр дүнд амжилт гаргаж чадлаа.

-ШУТИС үндэсний тэмцээний үнэмлэхүй аварга юм байна. Гол нууц нь сургалтын чанар уу, оюутнуудынх нь чадварт байна уу? 

-Аливаа улс үйлдвэржиж байж л хөгждөг. Бүхий төрлийн инженер бэлддэг, төрийн өмчийн том сургуулийн хувьд ШУТИС үүнд үүрэг, хариуцлага хүлээх ёстой. Тиймээс ч сургалтын арга, технологио шинэчлэх ажилд манай сургууль улсдаа байнга манлайлагч болж ирсэн. БСШУСЯ-аас хэрэгжүүлж буй дээд боловсролын шинэчлэлийн хүрээнд CDIO сургалтын арга, технологиудыг ШУТИС амжилттай хэрэгжүүлж, Боловсролын салбарт сургалтын шинэ арга, технологи санаачлахад манлайлан ажиллаж байна. Энэхүү инженерийн боловсрол, сургалтын шинэ хандлага, арга технологиуд нь бидний амжилтанд нөлөөлсөн. Олон чиглэлийн инженерүүд нэгдэж ажиллаж чадвал илүү цогц бүтээлийг бий болгож чадах юм. Дээр нь манай сургуулийн захирал, захирлын зөвлөл сайн дэмжиж ажиллаж, урамшуулж, итгэл өгч байна. Итгэл өгнө гэдэг их чухал. Хүүхдүүдэд итгэл өгөөд, орчныг нь бүрдүүлбэл сайн ажиллаж чаддаг. Энэ жил бид яг ингэж, сайн баг болж ажиллалаа. 

-“ABU Robocon-2020” тэмцээнд амжилтаа ахиулж, гран при шагналын төлөө өрсөлдөх нь мэдээж. Цаашид юунд гол анхаарал хандуулж, хэрхэн өрсөлдөхөө тодорхойлж амжив уу? 

-“ABU Robocon-2020” тэмцээн Фижи улсад болно. Зохион байгуулагч орон энэ жилийн тэмцээний дараа дүрмээ танилцууллаа. Монгол Улс өнгөрсөн жил Вьетнамд дүрмээ танилцуулсан юм. “ABU Robocon-2020” робот техникийн тэмцээнийг Фижигийн үндэсний спорт болох рагбигийн дүрмээр зохион байгуулах болсон. Мэдээж бид ирэх жил амжилтаа бататгахын төлөө хичээж ажиллана. Монгол хүүхдүүдийн чадварыг та бүхэн энэ жил харлаа. Тиймээс төр, засгаас, хувийн хэвшлийнхэн ч оюутнуудад дэмжлэг, туслалцаа үзүүлээсэй гэж хүсэж байна. Инженерийн боловсрол олгоно гэдэг асар их зардал шаардагддаг. Самбар, шохой байхад л олгочихдог боловсрол биш л дээ. Инженер бэлдэх зардал нэлээд өндөр. Техник, багаж хэрэгсэл их хэрэг болно. Цаг хугацаа, хүч хөдөлмөр их шаардана. Технологи асар хурдтай хувьсан өөрчлөгдөж байгаа үед бид хоцрохгүй байх ёстой. Уг нь манайханд чадвар, сэтгэлгээ, санаа бий тэдгээрийгээ бүтээгдэхүүн болгож ажиллах боломж хязгаарлагдмал. Засгийн газар “Инженер, технологийн дээд боловсрол”, Дээд боловсролын шинэчлэл зэрэг төсөл хэрэгжүүлж байгаа. Манай сургууль тэдгээрийн дэмжлэг болон өөрийн нөөц бололцоо, гадаад дотоод хамтын ажиллагааны хүрээнд лаборатори, сургалт, судалгааны орчноо нэлээд сайн шинэчилж чадсан. Гэхдээ л өндөр хөгжсөн орны томоохон сургуулиудтай эн зэрэгцэж чадахгүй байгаа шүү дээ. Тиймээс улсын хэмжээнд нэгдсэн бодлого гарган, хөгжлийн загвараа оновчтой тодорхойлж, үүнд монгол инженерүүдээ дэмжин, нэгтгэж чадвал асар хурдтай баялаг бүтээгч орон болон хөгжих боломжтой гэж харж байна.

Бэлтгэсэн: Х.Отгон-эрдэнэ

2
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Нэрт зургийн эзэн Бүтэмдаа охин 21 нас хүрчээ

2019-09-22

"Ариун" Ганга мөрөн аврал эрж байна... (Фото төсөл)

2019-09-20

Элдэв зураг (80 фото) №626

2019-09-20

Берлин хотыг хоёр хуваасан нь... (Фото түүх)

2019-09-16

АНУ-ын 6 мужид эмэгтэйчүүдийг цээж нүцгэн явахыг зөвшөөрчээ

2019-09-23

Хятад улс төрийн албан хаагчдаа "Алибаба" зэрэг 100 хувийн компани руу илгээнэ

2019-09-23

Ирэх оноос Украйн улс гадаадын иргэдэд газар эзэмшүүлнэ

2019-09-23

Хятад Орос улстай бүх салбарт харилцаагаа өргөжүүлнэ гэв

2019-09-23

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

"Нинаг буцаасан нь" /өгүүллэг/

2019-09-01

Зохиолчдын хачиргүй яриа

2019-08-22

Амжилтанд хүрэхийн тулд та юуг “болих” ёстой вэ?

2019-09-23

Ямар хүнсний бүтээгдэхүүн хоолны хордлого үүсгэдэг вэ?

2019-09-21

Бүсээ айлд орхиж болдоггүй тухай...

2019-09-21

Худалдаж авахдаа мөнгөө хэмнэх хэрэггүй бүтээгдэхүүнүүд

2019-09-20

Солонгос зураачийн ахин "амьдруулсан" бүтээлүүд

2019-09-21

Б.Марал: Балетад өрсөлдөхөөс илүү өөртэйгөө тэмцэх нь чухал

2019-09-20

Оскарын шагналт "Амьдрал нулимсанд дургүй" киноны жүжигчид 40 жилийн дараа...

2019-09-19

“Хөх Тавилан” кино Флоренцийн Олон Улсын Эмэгтэй кино уран бүтээлчдийн наадамд шалгарчээ

2019-09-17

“Монгол Улсын Олборлох салбарын сургалтын цахим портал”-ыг аравдугаар сараас ашиглалтад оруулна

2019-09-17

УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Монголын Оюун Ухааны Академийн сурагчидтай уулзалт хийлээ

2019-09-17

“Говийн чоно-2019” олон улсын дадлага сургуульд 21 орны 500 гаруй төлөөлөгч оролцож байна

2019-09-16

Мансарданд үйл ажиллагаа явуулж байгаа “Билгүүн номч” сургуулийг шалгаж байна

2019-09-11

Он гарсаар 3628 удаагийн аюулт үзэгдэл, осол бүртгэгджээ

2019-09-23

Бохирдсон агаарыг хүчил төрөгч болгон хувиргадаг цамхаг бүтээжээ

2019-09-22

Засгийн газрын даалгавраар 110 га талбайд нөхөн сэргээлт хийжээ

2019-09-18

Аварга тосонгоос аврал эрэх хэрэггүй

2019-09-12

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Хурим хийхээсээ өмнө заавал асуух 11 асуулт

2019-09-08

Ц.Сандуй, А.Ганбаатар нарыг шүүнэ

2019-09-23

Хар тамхи хэрэглэсэн иргэнийг 100 мянган төгрөгөөр торгох эсвэл 7-30 хоног баривчлах хууль хэрэгжиж байна

2019-09-22

Авлигын талаар мэдээлсэн иргэний эрхийг хамгаалах эрх зүйн орчин бүрдэнэ

2019-09-22

Үндсэн хууль зөрчөөгүй гэсэн шийдвэр гаргалаа

2019-09-20

Антибиотик үхэлд хүргэж байна!

2019-09-23

Малынхаа буяныг барж байна даа. Монголчууд минь...

2019-09-20

Хүүхэдгүй юм шиг ажиллаж, ажилгүй юм шиг хүүхдээ өсгөдөг ганц бие ээжүүд...

2019-09-19

Хотын дарга аа, нийтийн тээврийн тоогоо нэмээч!

2019-09-18

О.Ариунзул: Би чиний талд үргэлж бат зогсоно

2019-09-22

Алдартнуудын хамгийн үнэтэй салалтууд

2019-09-21

Дуучин Б.Амархүүг машиндаа хар тамхи хэрэглэж байхад нь баривчилжээ

2019-09-20

Дэлхийн түүхийг бичилцэж явсан хүмүүсийн үр сад хэрхэн амьдарч байна вэ?

2019-09-13

Булган аймгийн иргэд хууль бус уул, уурхайн үйл ажиллагааг зогсоож буйг дэмжив

2019-09-23

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Эрдэнэт үйлдвэрт зочиллоо

2019-09-23

Олборлолт хийж байсан 125 техник, бусад тоног төхөөрөмжийг буулгуулав

2019-09-21

Архангай аймагт алт олборлож байсан аж ахуйн нэгжүүд 110 га-д нөхөн сэргээлт хийжээ

2019-09-20

Иран эмэгтэйчүүд хөл бөмбөгийн тэмцээн үзэх эрхтэй болно

2019-09-23

Тэдэнд "Токио-2020" ойрхон байна

2019-09-23

Монголын уран сайхны гимнастикчид ДАШТ-д анх удаа оролцлоо

2019-09-23

Э.Цэндбаатар ДАШТ-ий хүрэл медаль хүртэнэ

2019-09-21

Алдаж үз, залуус аа!

2019-09-23

Хариугаа авсан гэрээслэл

2019-09-23

Ногооны хороор мөнгө угаахуй

2019-09-22

Судлаач Д.Ганхуяг: Монголчуудын "онолдох" өвчин ба сонгууль...

2019-09-22

Ван Баодун: Гурван орны бизнес эрхлэгчид 187 төслийг хэлэлцсэн

2019-09-23

Баялгийн сан бол Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн гялайх ганц заалт

2019-09-20

Бүртгэл, санхүү, эдийн засгийн ажилтны улсын зөвлөгөөн эхэллээ

2019-09-19

Тэтгэвэр барьцаалсан зээлийн хугацааг бүх банканд адил 24 хүртэл сар болгох чиглэл өгчээ

2019-09-19

Хуримтлалтай "Монгол Мөрөөдөл"

2019-09-23

"Mn Tower"- Төвийн оффис, төлбөргүй цэцэрлэг

2019-09-23

“King Tower” – Монголын их хаад

2019-09-23

Капитрон банк “Moody’s” агентлагаар зээлжих зэрэглэлээ тогтоолголоо

2019-09-23

Дэлхийн интернэтийн VI их хурал нээлтээ хийлээ

2019-09-20

Компьютерээ хэрхэн вирустүүлэхгүй байх вэ?

2019-09-19

"Windows 10"-ийн шинэчлэлт хийсэн комьпютерүүд интернетэд холбогдох боломжгүй болжээ

2019-09-18

"Google" компани шинэ ухаалаг утсаа ирэх сарын 15-нд танилцуулна

2019-09-18

"Босоо Хѳх Монгол" бүлгэмийн тэргүүн Г.Ганхуяг: Сэлэнгэ аймагт Монгол хүн ундны усаа хятадуудаас худалдаж авдаг болсон байна

2019-09-20
4:48

Одоо болон ирээдүйд хамгийн эрэлт хэрэгцээтэй МЭРГЭЖИЛ юу байх вэ?

2019-09-20

Н.Өнөрцэцэг: Ц.Гарамжав гишүүнтэй холбоотой хөдлөшгүй баримтууд байна

2019-09-18

"Ам нээвэл" нэвтрүүлгээр Х.Тэмүүжин УИХ-ын болон ерөнхийлөгчийн зөрчилдөөнийг ингэж шүүмжлэв

2019-09-18

Жимс ногоо эрт цагт ямар харагддаг байсан бэ?

2019-09-22

Нэр бүхий эм ханган нийлүүлэх байгууллагуудын тусгай зөвшөөрлийг цуцлах санал хүргүүлнэ

2019-09-22

Сарын турш согтууруулах ундаа хэрэглэхгүй байснаар таны биед ямар өөрчлөлт гарах вэ?

2019-09-21

Томуугийн эсрэг вакциныг 40-45 мянган төгрөгөөр хувийн эмнэлэгүүдэд хийж эхэлжээ

2019-09-20

Г.Лхагвадорж: Улстөрчдийн рейтингийг тогтоох ХАМГИЙН ТОМ цахим санал асуулга үргэлжилж байна

2019-09-23

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН 2019 ОНЫ ЭЭЛЖИТ БУС ЧУУЛГАН: Хэлэлцэх асуудал, хуваарь

2019-09-23

Ард нийтийн санал асуулга МАН-ын тулгалт уу, ард нийтийн сонголт уу?

2019-09-23

Ирэх долоо хоногт УИХ-аар хэлэлцэх асуудлууд

2019-09-22

Байгалийн түүхийн музейн барилгыг буулгах тендер зарлагдлаа

2019-09-23

Америкийн иргэн "Алтай таван богд" ууланд сураггүй алга болжээ

2019-09-23

Ч.Чинбат: Замын хөдөлгөөнд оролцохдоо явган зорчигч руу ус цацвал 100 мянган төгрөгөөр торгох хуулийн заалт бий

2019-09-23

Амралтын өдрүүдэд зам тээврийн ослоор гурван иргэн амь насаа алджээ

2019-09-23

Хуучны байрнууд дах зарим хачирхалтай зүйлс ямар зориулалттай байв?

2019-09-22

Америк бүсгүй эмчилгээ хийлгээд цэнхэр цустай болжээ

2019-09-21

Персийг яагаад Иран гэж нэрлэх болсон бэ?

2019-09-21

Таны дуу хоолойноос дараах 7 зүйлийг мэдэж болно

2019-09-21

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.09.23)

2019-09-23

Podcast news - Цаг үе (2019.09.23)

2019-09-23

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.09.20)

2019-09-20

Podcast news - Цаг үе (2019.09.20)

2019-09-20

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.86%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
15.85%
Дональд Трамп (АНУ)
4.76%
Шинзо Абэ (Япон)
3.39%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.87%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.67%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.04%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.91%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.72%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.33%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.33%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.26%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,449

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,245

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,368

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,301