Хятадууд Хүннү хувцсыг авчээ

Хятадууд Хүннү хувцсыг авчээ

Миний нэг гайхдаг зүйл бол хятадууд монгол цамц, Хүннү хувцас өмссөн хино гаргадаг болжээ. Бидний Хүннү хувцас гээд археологийн малтлагаас гарсан хувцас хятадаас авав уу, Эсвэл Хүннү буюу монголчуудаас хятад эрт үед авав уу гэж боддог байлаа. Хятадын түүх бичлэгийн эцэг Сыма Цян гэгч хүний бүтээлийг нэрлэдэг. Сыма Цян Эртний хятадын бүрэн түүх “Түүхэн тэмдэглэл” \”Шизи”\ -г МЭӨ 104-91 онд бичсэн гэж үздэг. “Тэрхүү түүхэн тэмдэглэл”-ийн 110 дугаар ботид Хүннү гүрний тухай ажээ. Тэрхүү 110 дугаар ботийг манайхан Оросуудын тайлбартайгаар орчуулсныг монголчилсон хэвлэл бий. Бас сүүлд Хятадаас тайлбартайгаар орчуулж 2016 онд хэвлэсэн ч байна. 

Орчуулгын энэ хоёр сурвалжийг ширээн дээрээ тавиад уншиж сонирхож суулаа. Бидний мэддэг Хүннү гүрний хаан Түмэн хятад сурвалжид Тоу мань \Tou man\, Моодуу \Mo dun\ эздээс өмнө үе юм. 110 дугаар ботийн эхэн үед тэмдэглэхдээ: “Жао-гийн У лин ван заншлаа огоорч Ху-гийн хувцасаар хувцаслав. Морь унаж, харваж, намнахад дасгав” гэж байна шүү. Энэ бол их сонирхолтой мэдээ юмаа. Миний сонирхлыг ихээхэн татлаа. Монголчуудаас урьд өмнө үүнийг анзаарч ялгаж салгаж бодсон судлаач бий юү, ээ дээ үгүй байх аа даа. Энэ бол хятадаас монголчилсон 110 дугаар ботид байгаа мэдээ. Тайлбарт: Ху- Хүннүг хэлж байгаа юм.. Жао-гийн У Лин ван НТӨ 325 оноос НТӨ 299 он хүртэл эзэн суудалд суув гэжээ

Жао гэдэг чин тэр үеийн Хятадын нэг улс л даа. Тэр үед хятад олон хэсэг улс байжээ. У лин ван гэдэг чинь тэр Жао улсын эзэн хаан ажээ. Тэр Жао улс нэлээд хүчирхэжсэн байна. Тал тал тийшээ дайтаж эзлээд л... Тайлбарт: “Заншлаа огоорч Ху-гийн хувцсаар хувцаслав. Унах намнахад дасгав” гэдэг нь Жао-гийн У лин вангийн арван есөн он, НТӨ 307 оны хэрэг” гэжээ. У лин ван олон жил төрийн эрх барихдаа 19 дэх жилдээ Хүннү хувцас хэрэглэж эхэлжээ. Хятадууд Хүннү гоё хувцас хэрэглэхээс өөр арга байсангүй. Хаан болон сайд цэргийн жанжин нар, зарим цэрэг морь унаж сурах хэрэгцээ гарчээ. Хятадын хил залгаа улс руу бол явган цэрэгтэй очиж болно. Гэтэл хүчирхэг Хүннү гүрэнтэй тулалдвал морь унах шаардлага тулгарчээ. Тэгээд морь унахад суурьшмал орны дэрс хулс зэгсэн шаахай, оодон хүрэм яаж ч нийцэхгүй. Тиймээс Хүннү хувцас зохимжтой нийцвэртэй бас гоё ганган байжээ.

Тэгэхлээр бидний монголчуудын хувцасны хэлбэр загварыг хятадууд авч хэрэглэжээ гэдгийг түүхэн үүднээс манайхан мэдвэл зохистой. Түүнээс гадна гадаадыханд бас тайлбарлавал зүйд нийцэх буюу. 

Өнөөдрийн миний олз гэвэл энэ юм. Их сайн өдөр юм. У лин ван сүрхий эр юм. Хүннү хувцас гоё, сэтгэлд ану нийцжээ. Тиймээс бүр заншлаа огоорч хүчирхэг гүрэн Хүннү хүмүүсийн хувцасны хэлбэр загварыг авч өмссөн төдийгүй, эзэмшил улсдаа нэвтрүүлжээ. Хаан тийм Хүннү хувцас өмсөхөд сайд ноёд, цэргийн жанжин, ахлаач, баячууд, газрын эзэд мөн адил хэрэглэхээс яах билээ. Аливаа үндэстэн ард түмний хувьд хувцас бол харахуй шууд өөрсдийгөө таниулдаг маш том чухал соёл билээ. 

Өөрсдийгөө соёлтой гэж сайрхдаг суурьшмал иргэд Хятадуудын сэтгэлийг татахаар гоё хувцастай ард түмэн Хүннү гүрнийхэн байжээ. Тухайн үедээ зэрлэг бүдүүлэг гэж хятадуудын ад үздэг Хүннү гүрний ард түмний хувцасны загвар хийц эдүгээ үед ч хүмүүсийн сонирхлыг татаж өмсөж гангарсаар байна. Монголчууд соёлын талаар юу ч бүтээгээгүй, бүдүүлэг нүүдэлчид гэж өөрсдийгөө голдог, үгүйсгэдэг хүмүүс бий. Загас бууз гээд З үсэг орсон үг бүрийг хятад гэж мэтгэнэ. Түүхэн сурвалж ном уншихаас залхуурч нойр хүрдгийн шинж юм уу даа. Хятадууд ч бас бидний соёлын хэрэгцээнээс олон зууны тэртээ авсан байна шүү дээ. Монголчууд бидний дээдэс Хүннү гүрэн их соёлтой тухайн үедээ хөгжилтэй орон байжээ. Монголчууд бид эртний соёлт орны хойчис гэдгээрээ бахархах учиртай.

С.Товуудорж

9
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Олборлолт хийж байсан 125 техник, бусад тоног төхөөрөмжийг буулгуулав

2019-09-21

Архангай аймагт алт олборлож байсан аж ахуйн нэгжүүд 110 га-д нөхөн сэргээлт хийжээ

2019-09-20

Хууль бус алт олборлолтыг зогсоов

2019-09-19

"Эрдэнэт" үйлдвэрт тогтоосон онцгой дэглэмийн хугацааг сунгахыг дэмжлээ

2019-09-13

Дэлхийн интернэтийн VI их хурал нээлтээ хийлээ

2019-09-20

Компьютерээ хэрхэн вирустүүлэхгүй байх вэ?

2019-09-19

"Windows 10"-ийн шинэчлэлт хийсэн комьпютерүүд интернетэд холбогдох боломжгүй болжээ

2019-09-18

"Google" компани шинэ ухаалаг утсаа ирэх сарын 15-нд танилцуулна

2019-09-18

Малынхаа буяныг барж байна даа. Монголчууд минь...

2019-09-20

Хүүхэдгүй юм шиг ажиллаж, ажилгүй юм шиг хүүхдээ өсгөдөг ганц бие ээжүүд...

2019-09-19

Хотын дарга аа, нийтийн тээврийн тоогоо нэмээч!

2019-09-18

Сайжруулсан түлш утааг 50 хувиар бууруулна гэдэгт иргэд итгэхгүй байна

2019-09-18

Нэрт зургийн эзэн Бүтэмдаа охин 21 нас хүрчээ

2019-09-22

"Ариун" Ганга мөрөн аврал эрж байна... (Фото төсөл)

2019-09-20

Элдэв зураг (80 фото) №626

2019-09-20

Берлин хотыг хоёр хуваасан нь... (Фото түүх)

2019-09-16

Бохирдсон агаарыг хүчил төрөгч болгон хувиргадаг цамхаг бүтээжээ

2019-09-22

Засгийн газрын даалгавраар 110 га талбайд нөхөн сэргээлт хийжээ

2019-09-18

Аварга тосонгоос аврал эрэх хэрэггүй

2019-09-12

Улаанбаатар хотын ойг хамгаалах төсөл эхэллээ

2019-09-12

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.09.20)

2019-09-20

Podcast news - Цаг үе (2019.09.20)

2019-09-20

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.09.19)

2019-09-19

Podcast news - Цаг үе (2019.09.19)

2019-09-19

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Төрийн Банк утааг бууруулахад бодитой хувь нэмэр оруулахаар ажиллаж байна

2019-09-20

UNEP FI-д нэгдсэн банкуудын төлөөлөл “Хариуцлагатай банкны зарчмууд”-ыг баталгаажуулах баримт бичигт гарын үсэг зурна

2019-09-20

Капитрон банк “Moody’s” агентлагаар зээлжих зэрэглэлээ тогтоолголоо

2019-09-20

"Эко констракшн" сэтгүүлч Ж.Жаргалсайханы эмчилгээнд таван сая төгрөг хандивлав

2019-09-20

Нийтийн тээврийнхэнд үүрэг өглөө

2019-09-22

3774 орон сууц, 102 сургууль, 51 цэцэрлэгийн халаалтыг өгөөд байна

2019-09-22

“УБТЗ” ХХН-ийн өвөлжилтийн бэлтгэл 80 орчим хувьтай байна

2019-09-22

Налайхын 20.9 км авто замыг ирэх сарын 30-нд нээнэ

2019-09-22

Жимс ногоо эрт цагт ямар харагддаг байсан бэ?

2019-09-22

Нэр бүхий эм ханган нийлүүлэх байгууллагуудын тусгай зөвшөөрлийг цуцлах санал хүргүүлнэ

2019-09-22

Сарын турш согтууруулах ундаа хэрэглэхгүй байснаар таны биед ямар өөрчлөлт гарах вэ?

2019-09-21

Томуугийн эсрэг вакциныг 40-45 мянган төгрөгөөр хувийн эмнэлэгүүдэд хийж эхэлжээ

2019-09-20

О.Ариунзул: Би чиний талд үргэлж бат зогсоно

2019-09-22

Алдартнуудын хамгийн үнэтэй салалтууд

2019-09-21

Дуучин Б.Амархүүг машиндаа хар тамхи хэрэглэж байхад нь баривчилжээ

2019-09-20

Дэлхийн түүхийг бичилцэж явсан хүмүүсийн үр сад хэрхэн амьдарч байна вэ?

2019-09-13

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

"Нинаг буцаасан нь" /өгүүллэг/

2019-09-01

Зохиолчдын хачиргүй яриа

2019-08-22

“Монгол Улсын Олборлох салбарын сургалтын цахим портал”-ыг аравдугаар сараас ашиглалтад оруулна

2019-09-17

УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Монголын Оюун Ухааны Академийн сурагчидтай уулзалт хийлээ

2019-09-17

“Говийн чоно-2019” олон улсын дадлага сургуульд 21 орны 500 гаруй төлөөлөгч оролцож байна

2019-09-16

Мансарданд үйл ажиллагаа явуулж байгаа “Билгүүн номч” сургуулийг шалгаж байна

2019-09-11

Солонгос зураачийн ахин "амьдруулсан" бүтээлүүд

2019-09-21

Б.Марал: Балетад өрсөлдөхөөс илүү өөртэйгөө тэмцэх нь чухал

2019-09-20

Оскарын шагналт "Амьдрал нулимсанд дургүй" киноны жүжигчид 40 жилийн дараа...

2019-09-19

“Хөх Тавилан” кино Флоренцийн Олон Улсын Эмэгтэй кино уран бүтээлчдийн наадамд шалгарчээ

2019-09-17

Ирэх долоо хоногт УИХ-аар хэлэлцэх асуудлууд

2019-09-22

Монгол-Энэтхэг улсын хамтарсан мэдэгдэл

2019-09-21

Ерөнхийлөгч Ард нийтийн санал асуулга явуулах, Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн эхийг батлах тогтоолд хориг тавилаа

2019-09-20

Г.Уянга: Өдгөө улстөр бол тэрбумтнуудын хийдэг ажил болж хувирсан байна

2019-09-20

Хар тамхи хэрэглэсэн иргэнийг 100 мянган төгрөгөөр торгох эсвэл 7-30 хоног баривчлах хууль хэрэгжиж байна

2019-09-22

Авлигын талаар мэдээлсэн иргэний эрхийг хамгаалах эрх зүйн орчин бүрдэнэ

2019-09-22

Үндсэн хууль зөрчөөгүй гэсэн шийдвэр гаргалаа

2019-09-20

Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг шалгуулахаар Үндсэн хуулийн цэцэд хандлаа

2019-09-20

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Хурим хийхээсээ өмнө заавал асуух 11 асуулт

2019-09-08

Хуучны байрнууд дах зарим хачирхалтай зүйлс ямар зориулалттай байв?

2019-09-22

Америк бүсгүй эмчилгээ хийлгээд цэнхэр цустай болжээ

2019-09-21

Персийг яагаад Иран гэж нэрлэх болсон бэ?

2019-09-21

Таны дуу хоолойноос дараах 7 зүйлийг мэдэж болно

2019-09-21

"Босоо Хѳх Монгол" бүлгэмийн тэргүүн Г.Ганхуяг: Сэлэнгэ аймагт Монгол хүн ундны усаа хятадуудаас худалдаж авдаг болсон байна

2019-09-20
4:48

Одоо болон ирээдүйд хамгийн эрэлт хэрэгцээтэй МЭРГЭЖИЛ юу байх вэ?

2019-09-20

Н.Өнөрцэцэг: Ц.Гарамжав гишүүнтэй холбоотой хөдлөшгүй баримтууд байна

2019-09-18

"Ам нээвэл" нэвтрүүлгээр Х.Тэмүүжин УИХ-ын болон ерөнхийлөгчийн зөрчилдөөнийг ингэж шүүмжлэв

2019-09-18

Дэлхийн 160 орны хүүхдүүд хичээлээ хаяжээ

2019-09-20

АНУ, БНСУ-ын ерөнхийлөгч нар уулзана

2019-09-20

Хятадын шахалтаар Тайваниас дахин нэг улс холбоогоо тасаллаа

2019-09-20

Хойд Солонгос цөмийн пуужин тээвэрлэх чадвартай шумбагч онгоцоо усанд тавина

2019-09-20

Э.Цэндбаатар ДАШТ-ий хүрэл медаль хүртэнэ

2019-09-21

Хөдөлмөрийн баатар С.Батцэцэг Токио-2020 олимпийн эрхээ авлаа

2019-09-20

Олон улсын жүдо бөхийн холбоо Иран улсын цаашид тэмцээнд оролцох эрхийг нь түдгэлзүүлжээ

2019-09-20

Монголын өсвөрийн баг Вьетнамын шигшээд 0:7-оор хожигдлоо

2019-09-19

Ямар хүнсний бүтээгдэхүүн хоолны хордлого үүсгэдэг вэ?

2019-09-21

Бүсээ айлд орхиж болдоггүй тухай...

2019-09-21

Худалдаж авахдаа мөнгөө хэмнэх хэрэггүй бүтээгдэхүүнүүд

2019-09-20

Тахианы махан "наггет"-ийг гэртээ хийж сурцгаая!

2019-09-20

Ногооны хороор мөнгө угаахуй

2019-09-22

Судлаач Д.Ганхуяг: Монголчуудын "онолдох" өвчин ба сонгууль...

2019-09-22

Ядуурал гэх тэсрэх бөмбөгөн дээр амарлингуй суух гутамшиг

2019-09-22

Спорт бол Улс төр биш. Биеэрээ нэг үзээрэй өөрийнхөө сэтгэгдлийг бичлээ

2019-09-21

Баялгийн сан бол Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн гялайх ганц заалт

2019-09-20

Бүртгэл, санхүү, эдийн засгийн ажилтны улсын зөвлөгөөн эхэллээ

2019-09-19

Тэтгэвэр барьцаалсан зээлийн хугацааг бүх банканд адил 24 хүртэл сар болгох чиглэл өгчээ

2019-09-19

Монголбанк мөнгөний бодлогын хүүгээ хэвээр үлдээлээ

2019-09-18

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.78%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
15.86%
Дональд Трамп (АНУ)
4.8%
Шинзо Абэ (Япон)
3.42%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.89%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.7%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
0.99%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.92%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.72%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.33%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.33%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.26%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,448

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,241

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,368

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,301