Хятадууд Хүннү хувцсыг авчээ

Хятадууд Хүннү хувцсыг авчээ

Миний нэг гайхдаг зүйл бол хятадууд монгол цамц, Хүннү хувцас өмссөн хино гаргадаг болжээ. Бидний Хүннү хувцас гээд археологийн малтлагаас гарсан хувцас хятадаас авав уу, Эсвэл Хүннү буюу монголчуудаас хятад эрт үед авав уу гэж боддог байлаа. Хятадын түүх бичлэгийн эцэг Сыма Цян гэгч хүний бүтээлийг нэрлэдэг. Сыма Цян Эртний хятадын бүрэн түүх “Түүхэн тэмдэглэл” \”Шизи”\ -г МЭӨ 104-91 онд бичсэн гэж үздэг. “Тэрхүү түүхэн тэмдэглэл”-ийн 110 дугаар ботид Хүннү гүрний тухай ажээ. Тэрхүү 110 дугаар ботийг манайхан Оросуудын тайлбартайгаар орчуулсныг монголчилсон хэвлэл бий. Бас сүүлд Хятадаас тайлбартайгаар орчуулж 2016 онд хэвлэсэн ч байна. 

Орчуулгын энэ хоёр сурвалжийг ширээн дээрээ тавиад уншиж сонирхож суулаа. Бидний мэддэг Хүннү гүрний хаан Түмэн хятад сурвалжид Тоу мань \Tou man\, Моодуу \Mo dun\ эздээс өмнө үе юм. 110 дугаар ботийн эхэн үед тэмдэглэхдээ: “Жао-гийн У лин ван заншлаа огоорч Ху-гийн хувцасаар хувцаслав. Морь унаж, харваж, намнахад дасгав” гэж байна шүү. Энэ бол их сонирхолтой мэдээ юмаа. Миний сонирхлыг ихээхэн татлаа. Монголчуудаас урьд өмнө үүнийг анзаарч ялгаж салгаж бодсон судлаач бий юү, ээ дээ үгүй байх аа даа. Энэ бол хятадаас монголчилсон 110 дугаар ботид байгаа мэдээ. Тайлбарт: Ху- Хүннүг хэлж байгаа юм.. Жао-гийн У Лин ван НТӨ 325 оноос НТӨ 299 он хүртэл эзэн суудалд суув гэжээ

Жао гэдэг чин тэр үеийн Хятадын нэг улс л даа. Тэр үед хятад олон хэсэг улс байжээ. У лин ван гэдэг чинь тэр Жао улсын эзэн хаан ажээ. Тэр Жао улс нэлээд хүчирхэжсэн байна. Тал тал тийшээ дайтаж эзлээд л... Тайлбарт: “Заншлаа огоорч Ху-гийн хувцсаар хувцаслав. Унах намнахад дасгав” гэдэг нь Жао-гийн У лин вангийн арван есөн он, НТӨ 307 оны хэрэг” гэжээ. У лин ван олон жил төрийн эрх барихдаа 19 дэх жилдээ Хүннү хувцас хэрэглэж эхэлжээ. Хятадууд Хүннү гоё хувцас хэрэглэхээс өөр арга байсангүй. Хаан болон сайд цэргийн жанжин нар, зарим цэрэг морь унаж сурах хэрэгцээ гарчээ. Хятадын хил залгаа улс руу бол явган цэрэгтэй очиж болно. Гэтэл хүчирхэг Хүннү гүрэнтэй тулалдвал морь унах шаардлага тулгарчээ. Тэгээд морь унахад суурьшмал орны дэрс хулс зэгсэн шаахай, оодон хүрэм яаж ч нийцэхгүй. Тиймээс Хүннү хувцас зохимжтой нийцвэртэй бас гоё ганган байжээ.

Тэгэхлээр бидний монголчуудын хувцасны хэлбэр загварыг хятадууд авч хэрэглэжээ гэдгийг түүхэн үүднээс манайхан мэдвэл зохистой. Түүнээс гадна гадаадыханд бас тайлбарлавал зүйд нийцэх буюу. 

Өнөөдрийн миний олз гэвэл энэ юм. Их сайн өдөр юм. У лин ван сүрхий эр юм. Хүннү хувцас гоё, сэтгэлд ану нийцжээ. Тиймээс бүр заншлаа огоорч хүчирхэг гүрэн Хүннү хүмүүсийн хувцасны хэлбэр загварыг авч өмссөн төдийгүй, эзэмшил улсдаа нэвтрүүлжээ. Хаан тийм Хүннү хувцас өмсөхөд сайд ноёд, цэргийн жанжин, ахлаач, баячууд, газрын эзэд мөн адил хэрэглэхээс яах билээ. Аливаа үндэстэн ард түмний хувьд хувцас бол харахуй шууд өөрсдийгөө таниулдаг маш том чухал соёл билээ. 

Өөрсдийгөө соёлтой гэж сайрхдаг суурьшмал иргэд Хятадуудын сэтгэлийг татахаар гоё хувцастай ард түмэн Хүннү гүрнийхэн байжээ. Тухайн үедээ зэрлэг бүдүүлэг гэж хятадуудын ад үздэг Хүннү гүрний ард түмний хувцасны загвар хийц эдүгээ үед ч хүмүүсийн сонирхлыг татаж өмсөж гангарсаар байна. Монголчууд соёлын талаар юу ч бүтээгээгүй, бүдүүлэг нүүдэлчид гэж өөрсдийгөө голдог, үгүйсгэдэг хүмүүс бий. Загас бууз гээд З үсэг орсон үг бүрийг хятад гэж мэтгэнэ. Түүхэн сурвалж ном уншихаас залхуурч нойр хүрдгийн шинж юм уу даа. Хятадууд ч бас бидний соёлын хэрэгцээнээс олон зууны тэртээ авсан байна шүү дээ. Монголчууд бидний дээдэс Хүннү гүрэн их соёлтой тухайн үедээ хөгжилтэй орон байжээ. Монголчууд бид эртний соёлт орны хойчис гэдгээрээ бахархах учиртай.

С.Товуудорж

9
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Нэрийг нь хүн бүр мэдэх ч царай нь төдийлөн танил биш алдартнууд

2019-10-02

Женнифер Лопез сүй тавьжээ

2019-09-30

Бид сүүлийн 20 жилийн дотор хэрхэн өөрчлөгдсөн бэ?

2019-09-24

О.Ариунзул: Би чиний талд үргэлж бат зогсоно

2019-09-22

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Хурим хийхээсээ өмнө заавал асуух 11 асуулт

2019-09-08

Уран зохиолын хичээл хэрэгтэй юу?

2019-10-09

Сурагчдын амралт энэ сарын 28-нд эхэлнэ

2019-10-08

Г.Занданшатар: Дэлхий дахинд зэвсгийн хүчээр сөргөлдөхөөсөө илүү эрдэм оюунаар өрсөлдөх шинэ эрин эхэлжээ

2019-10-06

С.Чинзориг: Мэргэжлийн боловсролын салбарт үнэлэлт, дүгнэлт өгөх цаг болсон

2019-10-02

Ч.Хүрэлбаатар: Цалин, тэтгэврийг инфляцын түвшинтэй уялдуулан нэмнэ

2019-10-15

Хоёр их гүрний худалдааны дайн Монголд хэрхэн нөлөөлөх вэ?

2019-10-14

Э.Болортулга: МСНЭ-ийн гишүүдийн татварын орлого нийт зардлын 15 хувиас хэтэрдэггүй

2019-10-08

Д.Оюунхорол: Төр иргэддээ боломж олгох үүднээс барьцаагүй зээл олгох шийдэлд хүрсэн

2019-10-04

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Гачуурт дахь ус хангамжийн эх үүсвэрийн хамгаалалтын бүсэд мод тарилаа

2019-10-15

Өнөөдөр бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-12

Сэлэнгэ мөрөн, Орхон голын ай савыг онцгойлон хайрлаж, хамгаалмаар байна

2019-10-11

Маргааш бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-11

Судас руу агаар орвол юу болох вэ?

2019-10-15

Хүүхэдтэйгээ муудалцахгүйгээр даалгавар хийлгэх ШИЛДЭГ АРГУУД

2019-10-15

Хэрхэн олны өмнө цэгцтэй, сандралгүйгээр ярьж сурах вэ?

2019-10-14

Анхаар: Хоолны үлдэгдэл, аяга тавгаа угаахгүй хонуулах нь ямар аймшигтайг мэдэх үү…

2019-10-14

Ирээдүйд эцэг, эх болох Монгол залуусын үнэн төрх!

2019-10-15

Сайн дураараа битгий кесар хагалгаа хийлгэ!

2019-10-14

Мао Зэдуныг “атгадаг” байсан эмэгтэйн түүх

2019-10-11

Мэргэжлийн хүний хувьд энэ шуугиан тариад байгаа шахмал түлшний талаар хэдэн үг хэлье...

2019-10-10

Саарал жагсаалтын “хаалгач” нь сайд Ц.Нямдорж байжээ

2019-10-16

Ч.Хүрэлбаатар: Дараа нь бичиг өгсөн гишүүд, тэгээд концесс, тендер орж ирнэ

2019-10-16

Монголд өнөөдөр шударга бусаар баяжсан хөрөнгөтний төр засаг ноёрхлоо тогтоожээ

2019-10-16

ТББХ: Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийв

2019-10-15

"Аль нь дийлэх бол?" - Байгаль дээр өрнөхгүй сонирхолтой тулаанууд

2019-10-15

М.Өлзийтөмөр: Амьтанд хайртай хүмүүст зориулсан муур, нохойны кафе нээнэ

2019-10-15

Дэлхийн хамгийн "хөгжилтэй" оршуулга Ирландад болж өнгөрчээ

2019-10-15

Хуучин Югославын орнууд дахь жуулчдын заавал үзэх 7 газар

2019-10-15

Ноолуурын үнэ дунджаар 53-64 мянган төгрөгийн үнэтэй байна

2019-10-15

Х.Мандахбаяр: Мөнгөгүй байгаа нь сэтгүүлч худалдагдах эрсдэлийг өсгөөд байна

2019-10-15

Ховд чиглэлд зорчиж явсан 35 зорчигчтой автобус шатжээ

2019-10-15

Дани улсын банк хасах хүүтэй орон сууцны зээл гаргажээ

2019-10-15

УИХ-ын гишүүн Т.Аюурсайхан Оюутолгойн талаар ноцтой баримтыг дэлгэлээ

2019-10-15

Т.Хасбаатар: Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг үргэлжлүүлэн хэлэлцвэл "зулын гол" болно

2019-10-15

Шахмал түлшний асуудлаар нийтийн сонсгол явуулах, эсэх асуудлаар НИТХ-ын тэргүүлэгчид хэлэлцэж байна

2019-10-15
1:05:09

"Цензургүй яриа" нэвтрүүлэгт МБШТ Гандантэгчинлин хийдийн их Шанзодва А.Ариунжаргал оролцлоо

2019-10-15

Алт, мөнгө боловсруулах үйлдвэр барих гэрээнд гарын үсэг зурлаа

2019-10-11

Оюутолгойн гэрээ эрх зүйн чадамжгүй

2019-10-09

Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн дэд бүтцийг Улсын комисс хүлээн авлаа

2019-10-08

Угтаалцайдамаас кварц олборлохыг зөвшөөрөхгүй

2019-10-08

Б.Хурц нарт холбогдох хэргийн анхан шатны шүүхийн тогтоолыг хүчингүй болгов

2019-10-09

Ш.Батхүү гомдлоо татсан тул хэргийг хэлэлцэхгүй

2019-10-09

УИХ-ын гишүүн, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Ц.Нямдорж 4 хуулийн төсөл өргөн барилаа

2019-10-09

Үндсэн хуулийн цэцийн их суудлын хуралдаан маргааш болно

2019-10-08

Майкл Вайс: Монголын шигшээ сүүлийн 2.5 жилд юу сурснаа харуулна

2019-10-15

Манай 3х3 сагсан бөмбөгийн эрэгтэй Элсний наадамд 2 хожил авчээ

2019-10-15

Мастеруудын дэлхийн аваргад түрүүлсэн Монголын долоо, найм дахь тамирчин болж байна

2019-10-14

Шинэ аваргууд тодорсон ахмад даамчдын "УАШТ-2019"

2019-10-14

Хорт хавдрын эсрэг шинэ вакциныг амжилттай туршжээ

2019-10-15

200 гаруй хүүхдийг хүчирхийлсэн гаж донтон шоронд нас барсан байдалтайгаар олджээ

2019-10-15

Владимир Путин: Хятадыг тогтоон барих боломж байхгүй

2019-10-15

Өмнөд Африкт арслангийн 342 кг ясыг хилээр гаргахыг завджээ

2019-10-15

Ямар ч эм хэрэглэхгүйгээр ханиадаа эдгээж сурсан ээж охин хоёр

2019-10-15

Ш.Ариунжаргал: Намар өвлийн завсарт аньс, нэрс, чацарганаар дархлаагаа дэмжиж хэвшээрэй

2019-10-15

ЭХЭМҮТ вакумжсан мэс заслын хэсэгтэй боллоо

2019-10-14

Эрүүл Мэндийн Яамны ТНБ Даргыг улс төрөөс ангид томилж чадах уу?

2019-10-14

Драмын театрын ягаан байшингийн дотор талын бодит байдал

2019-10-14

Кёкүшюзан Д.Батбаярын хүү шинэ уран бүтээлээ гаргажээ

2019-10-13

"Нарантуул" захын нэг өдөр

2019-10-13

Богд Жавзандамба хутагтын мэндэлсний 150 жилийн ойд зориулсан хурал болж байна

2019-10-11

Монгол эрдэмтэд угаарын хий хэмжих мэдрэгч зохион бүтээжээ

2019-10-15

“Uber” компани такси үйлчилгээндээ нисдэг тэрэг ашиглаж эхэллээ

2019-10-09

Илон Маскийн "Ангарагийг эзлэх" хөлөг

2019-10-04

Франц улс "Facebook" компанийн криптовалютыг европд ашиглуулахгүй байх арга хэмжээ авна

2019-10-03

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.10.15)

2019-10-15

Podcast news - Цаг үе (2019.10.15)

2019-10-15

Podcast news - Цаг үе (2019.10.14)

2019-10-14

Podcast news - Цаг үе,өдрийн мэдээ (2019.10.11)

2019-10-11

Хятадууд хар тамхинд хэрхэн "живж" байсныг харуулсан түүхэн зургууд

2019-10-13

Халуухан Украин бүсгүйчүүд гэрэл зурагчин Давид Дубницкийн дуранд...

2019-10-13

Монголын үзэсгэлэнт охид (100 фото) №162

2019-10-12

Фотошопын засвар ороогүй хачирхалтай зургууд

2019-10-12

Монголын Залуучуудын Холбооны гадаад дахь салбар зөвлөл байгуулагдаж байна

2019-10-15

5 жил тутам интернет роутерээ шинэчлэх шалтгаан

2019-10-15

“Мэдээлэл технологийн чиглэлээр суралцагч оюутнуудад зориулсан Хаан банкны нэрэмжит тэтгэлэгт хөтөлбөр 2019-2020" зарлагдлаа

2019-10-15

Картаар төлбөр тооцоо хүлээн авагч байгууллагуудын Х зөвлөгөөн амжилттай зохион байгуулагдлаа

2019-10-15

Аавын үгүйд...

2019-10-16

Хагас зуун жил нум эвшээлгэсэн нутгийн ах...

2019-10-15

Нүд бүр харж, хамар болгон үнэрлэж байна...

2019-10-15

Хараагүй хүүг ирээдүйн агуу хүн болоход ангийнхан нь тусалжээ

2019-10-15

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

"Нинаг буцаасан нь" /өгүүллэг/

2019-09-01

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.46%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.02%
Дональд Трамп (АНУ)
4.73%
Шинзо Абэ (Япон)
3.4%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.88%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.82%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.21%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.86%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.69%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.4%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.29%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.23%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,482

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,320

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,386

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,312