Нацистын хорих лагераас онгоцоор оргосон Девятаевын түүх

Нацистын хорих лагераас онгоцоор оргосон Девятаевын түүх

Покрышкин гэж ийм л эр. Тэр Михаилийг ч зүгээр орхиогүй хүн.

Нийтлэлч Чалчаа саарал бичиж байна.

Зөвлөлтийн алдарт сөнөөгч, ас Александр Покрышкины дуртгал номд 1945 оны өвлийн сүүлээр хөлдүү газар унасан Германы бөмбөгдөгч онгоцноос хөлдөж, ядарч эцэж туйлдсан хэдэн хүн гарч ирсний нэг нь Михаил Девятаев хэмээх түүний дивизийн нисгэгч байсан тухай бичсэн байдаг билээ. Олон жилийн дараа энэ явдлын нарийн ширийн ил болж бас л цаг хугацааны хувиралд янз бүрийн үнэн худал зүйлээр хачирлагдан байсаар байна.

Сөнөөгч нисгэгч Михаил Девятаев 1944 оны 7-р сарын 13-ны нэгэн тулалдаанд буудуулж шатан унаж байгаа онгоцноосоо шүхрээр үсэрчээ. Буунгуут олзлогдож, хэд хэдэн жижиг хорих байр дамжсаар Кляйнкенигсберг хэмээх хорих лагерьт хоригдсон бөгөөд тэнд байсан хэсэг хоригдол-олзлогдсон цэргүүдтэй нийлж газар доогуур хонгил ухан оргох гэж байгаад баригдан үхлийн хорих лагерь хэмээгдэх Заксенхаузенд шилжлээ. Гимллерийн яг хяналт дор байдаг СС-ийн энэ хорих лагерьт нийт 200 мянга гаруй хүн хоригдсоноос 100 мянга нь өлсөж, буудуулж, хийн өрөөнд хордож, зодуулж, эмнэлгийн туршилтад орж үхсэн байдаг .

Ийм аймшигт газарт ирсэн Михаилын аз таарч тус хорих газар үсчин хийж байсан нэгэн хүн түүний үхлийн хэсгийн тэмдгийг нь өмнө амь үрэгдсэн Григорий Никитенко хэмээх хүний тэмдгээр сольж амийг нь аварчээ. Янз бүрийн хүнд ажил хийж нэлээд олон янзын хүнтэй танилцаж авсан сүйхээтэй эр маань Узедом хэмээх арал дээр ажил хийх хоригдлуудын тоонд багтаж авсан ба ямар ч байсан үхлийн лагериас салах хэрэгтэй байж.

Арал дээр ирсэн хойноо энэ газраас завиар оргох санаатай бэлдэж байсан хэдэн нөхөдтэй танил болж тэдний оргох санааг дэмжсэн боловч харин завиар биш энэ арал дээр байгаа нисэх онгоц ашиглах санаа гаргасан байна. Түүний саналыг зөвшөөрч нисэх буудал дээр ажилладаг хоригдлуудтай танилцаж, хэрэгтэй, санаа нийлэх хүмүүсийг олж баг бүрдүүлж авсан бөгөөд нисэх дээр ажилладаг найдлага муутай нөхдүүдийг янз бүрийн аргаар тэр ажлаас нь холдуулж оронд нь өөрсдийн хүнийг авч байжээ. Нэг жишээ  гэхэд тун эвгүй зан ааштай, хэзээ ч урваж мэдэх нөхөр байсныг нь Германы цэргүүдийн эд зүйлс хулгай хийсэн болгож зайлуулсан байдаг. Баг бүрдүүлж авах явцдаа Зөвлөлтийн олзлогдсон цэргүүдэд тун сайн ханддаг байсан Германы зенитчин цэрэгт төлөвлөгөөгөө ярьж цугтаа оргохыг санал болгоход  өнөөх нь татгалзаж байсан ч тэдний төлөвлөгөөг хэнд ч хэлээгүй байна.

Баг бүрдүүлж аваад оргох онгоцоо сонгосон бөгөөд энэ нь тусгай тоноглол бүхий Heinkel-111 бөмбөгдөгч байв. Михаил болон түүний баг ихээхэн зүтгэж байж уг онгоцны далдлалтын бүтээлгийг бүтээдэг, хуулж авдаг ажилтай болж аван бүхээгийн цонхоор хэрэгслүүдийг нь харж зориулалтыг нь ойлгохгүй байгаа зүйлээ тухайн нисэх буудлын эвдэрсэн онгоцны сэг дотроос хайж олон судалдаг байж.

Оргохоор төлөвлөсөн цаг дөхөж байх үед Михаил хорих лагерийн нэг “овгортой” муудалцаж гар зөрүүлснээс болон “10 хоногийн амьд явах эрх” хэмээх цаазын “ял” авсан байна. Энэ нь 10 хоногийн турш шөнөдөө зодуулж нүдүүлсээр үхэх шоронгийн муухай тамлалт байсан бөгөөд тэр энэ 10 шөнийн тамлалтыг дааж чадлаа гэхэд нэг л шөнө ортойгоо нэвт сүлбүүлэх байлаа. Ийм учраас оргох гэж бэлдэж байсан нөхдүүд яаравчилж эхэлсэн бөгөөд нэгэн өдөр сул зогсох Юнкерс байгааг хараад аргалж байгаад очиж үзэхэд нислэгт бэлэн биш гэмтэлтэй онгоц байж. Энэ мэтээр болон ажлын групп зохион байгуулж байгаа байдал...гэх зэрэг олон нөхцөл байдлаас нэлээдгүй хоригдлууд Михаилыг, түүний нөхдийг оргох гэж байгааг тааварлаж тэдний багт орохыг гуйж байлаа.

Оргохоор бэлдсэн өдөр хэн юу хийх, хаанаас хэдийд онгоц дээр цуглах болон бусад маш олон зүйлийг детальчилж, цаг минутаар тооцож төлөвлөсөн байсан бөгөөд германчуудын цаг нарийн барьдаг тэр байдал нь тэдэнд маш их тус болсон байна. Ингээд төлөвлөсөн цаг буюу германчуудын өдрийн хоолны цагийн үеэр ганцхан буутай харуул онгоцны хажууд үлдсэн байсныг нэг нь анхаарлыг сарниулж байх хооронд өөр нэг нь толгойг төмрөөр бяц цохиж хөнөөгөөд онгоцонд орж эхэлжээ.

Энэ үеэр бас энэ багийн бус гадны ганц нэг хоригдол нөхдүүд тэднийг даган онгоцонд суусан байсан боловч тэд эдгээр нөхдүүдийг оргох гэж байгаа болохоос хаашаа, яаж оргох тухай ямар ч юм мэдээгүй байж. Михаил иймэрхүү нөхдүүдэд “эх нутаг руугаа ниснэ” гэж хэлээд мотор асаах үед нутгийн цаг 12:15-ийг зааж байжээ. Тохирсон ёсоор мотор сэнсний бүтээлгийг хуулж авсан нөхдүүд орж ирэх үед онгоцоо асаах гэсэн боловч аккумулятор байсангүй. Бүгд онгоцноос гаран тэрэгтэй аккумуляторыг олон буцаан онгоц руу түрж байх үедээ зүрх нь амаараа гарах шахаж байсан гэдэг. Ийм байдлаар нэлээд хугацаа алдсан боловч онгоцоо асаан тасрах зурвасаар гүйж эхэллээ. Хангалттай хурд авсан боловч онгоц хөөрөхгүй байсаар тасрах зурвас давах үед Михаил зогсох гэж хүчтэй тоормослон онгоцоо огцом эргүүлж чадсан ба аз болоход онгоц гэмтсэнгүй.  Яагаад тасарч чадаагүйн учрыг олох гэж байх хооронд онгоц дотор ихээхэн юм болж зарим нэг нь худлаа том ярьсан Михаилыг бүр буудах дээрээ тулж байсан гэдэг. Онгоцны моторын чимээнээр германчууд гүйлдэн ирэх үед газраас тасарч чадаагүй бүтэлгүйтлийнхээ учрыг олж амжсан Михаил өндрийн триммер-ийг хөөрөх байдалд оруулаад дүүрэн хааз өглөө.  Сөнөөгч нисгэгч маань огт танихгүй, тэгээд бөмбөгдөгч онгоцыг удирдах гэж бас ихээхэн юм болсон бөгөөд онгоц газраас тасраад огцом өндөр авсан боловч хурд унаж өрөмд ордгийн даваан дээр онгоцоо тэгшилж чадсан байна.

Германууд бөмбөгдөгч онгоц хулгайлсан оргодлуудын тухай мэдээ авсан даруй сөнөөгч нарыг хөөргөсөн боловч тэд Хенкель аль зүгт ниссэнийг мэдэхгүй учир олж чадсангүй. Оргогчид зүгээ буруулан нисэж явахдаа Геманы фоккер-уудтай (Focke-Wulf FW-190) таарсан ба аз болоход тэд нь тулалдаанаас буцаж яваа, шатахуун болон сум хэрэгсэл үгүй байсан учир ганц нэгхэн сумаа тавиад нисэх буудал руугаа буцацгаажээ.

Олон ч удаа чигээ өөрчилсөөр Зөвлөлтийн эзэлж авсан газар нутагт орж ирэх үедээ Зөвлөлтийн зенитийн их буунуудад буудуулж гэмтсэн He-111 хөлдүү газар элэглэн ослын буулт хийсэн байна.

 Михаил Девятаевын энэ орголтын дараа Геринг өөрөө уг арал дээр ирж хорих лагерийн дарга болон дөрвөн албан тушаалтныг хээрийн шүүхээр оруулан буудан алах ял өгсөн гэдэг. Харин оргосон Хенкель-ийг далай дээр явах үед буудаж унагасан гэсэн мэдээний дараа (хуурамч мэдээ) Гитлер өөрөө тэр алах ялыг хүчингүй болгосон байна.

Оргодол оргож л байдаг баригдаж л байдаг. Харин яахаараа рейхсминистр өөрөө яаран давхин ирж сүйд болж байсан хэрэг вэ? Хамаг хэрэг тэрхүү арал, оргодлуудын авч явсан онгоцонд байсан юм. Уг арал дээр Германы Фау-1 далавчит пуужин, Фау-2 баллистик пуужинг бүтээж турших Пенемюнде төв байрлаж байсан ба хулгайлагдсан онгоц нь эдгээр пуужинг байнд чиглүүлэх, нислэгийн чиглэлийн засвар хийх зэрэг, туршилт шинжилгээний маш нарийн төхөөрөмжтэй онгоц байсан юм.

Чухам ингэж Михаил болон түүний нөхдүүд Германы хамгийн нууц зэвсгийн төв яг хаана байдгийг яг таг зааж өгсөн бөгөөд 1945 оны 9-р сард Королевын (өнөөх буюу Сергей Павлович) тушаалаар мань нөхөр дахин Узедом арал дээр ирж байжээ.

1990-ээд оноос энэ түүхийн төгсгөл хэсэг ихээхэн гажуудаж эхэлсэн бөгөөд Михаилийг Зөвлөлтийнхөн 15 жил хорих лагерт хорьсон (бүр Германы яг тэр хорих лагерьт хэдэн жил хоригдсон), гэх юм уу торгуулийн батальонд байлдаж байсан гэх зэргээр бичсэн, ярьсан юм олон гарсан билээ. Гэвч бодит байдал дээрээ тийм юм огт болоогүй бөгөөд тэрээр 2 сар гаруй шалгагдсан (ихэнх хугацаа нь Германы пуужинтай холбоотой мэдээлэл авах болон хуучин цол хэргэмийг нь сэргээх зэрэгтэй холбоотой) ба Королев, Покрышкин мэтийн хамгаалалтай хүн тэгж  олон жил хоригдоно гэж юу байх вэ. Дөнгөж чөлөөлөгдсөн Германы хорих лагериас Покрышкин уг лагерьт хоригдож байсан, чөлөөлөгдөөд шалгагдаж байгаа өөрийн дивизийн нисгэгчийг ямар ч бичиг баримт, элдэв зүйлгүйгээр шууд л булаагаад авч явж байсан тухай баримт бий. Покрышкин гэж ийм л эр. Тэр Михаилийг ч зүгээр орхиогүй хүн.

Михаилтай цуг оргосон бусад нөхдүүд нь эрүүл саруул болоод тулалдах ангид хуваарилагдаж очсон бөгөөд (хорих лагерь, торгуулийн суман-батальон гэдэг шал худал гэдгийн бас нэг баталгаа) тэд бүгд 777-р буудлагын хороонд очоод  удалгүй фронт явснаас 2-хон хүн дайны дараа амьд үлдсэн гэдэг.

Эх сурвалж: tolgoilogch.mn

15
таалагдаж байна

3
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Ж.Эрдэнэбат: Бүх хүн жигдхэн 950 сая

2019-10-18

Н.Мишигдорж: Гадаад бодлогын ноён нуруу “шохойжчихоод” байна

2019-10-18

Ц.Цогзолмаа НАМЭХ-г удирдсан таван жилийн хугацаанд шийдвэр гаргах түвшний эмэгтэйчүүдийн оролцоо огцом өсчээ

2019-10-18

УИХ-ын гишүүн, Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэл НАМЭХ-ны ерөнхийлөгчөөр сонгогдлоо

2019-10-17

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Гачуурт дахь ус хангамжийн эх үүсвэрийн хамгаалалтын бүсэд мод тарилаа

2019-10-15

Өнөөдөр бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-12

Сэлэнгэ мөрөн, Орхон голын ай савыг онцгойлон хайрлаж, хамгаалмаар байна

2019-10-11

Маргааш бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-11

Фитнес клубүүд магадлан итгэмжлэгдэж эхэллээ

2019-10-18

Хорт хавдар илрүүлэх төхөөрөмж 39.4 тэрбум төгрөгөөр суурилуулна

2019-10-18

Төрөөд удаагүй нярайд төрөлхийн эмгэг гажиг засах мэс засал хийжээ

2019-10-17

Менингококкт халдвараас сэргийлье

2019-10-17

Хийлч Дээгийгийн “Шинэ сонголт Баярсайхан”...

2019-10-18

Амжилт, бүтээл, бахархлаар дүүрэн 29-н жил ХХБанк

2019-10-18

Голомт банкны “Зургаан буудал тооцооны төв” шинээр нээгдлээ

2019-10-17

Орчин үеийн ажлын орчин + Дадлага хийх байгууллагаа зөв сонгох нь

2019-10-17

Гашуунсухайт боомтоор Хятад руу зорчих шинэ чиглэл нээгдлээ

2019-10-16

Алт, мөнгө боловсруулах үйлдвэр барих гэрээнд гарын үсэг зурлаа

2019-10-11

Оюутолгойн гэрээ эрх зүйн чадамжгүй

2019-10-09

Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн дэд бүтцийг Улсын комисс хүлээн авлаа

2019-10-08

Хятадууд хар тамхинд хэрхэн "живж" байсныг харуулсан түүхэн зургууд

2019-10-13

Халуухан Украин бүсгүйчүүд гэрэл зурагчин Давид Дубницкийн дуранд...

2019-10-13

Монголын үзэсгэлэнт охид (100 фото) №162

2019-10-12

Фотошопын засвар ороогүй хачирхалтай зургууд

2019-10-12

Б.Эрдэнэхуяг: Франц улсад 87 дахь жилдээ зохион байгуулагдсан үзэсгэлэнд зочин орноор орж гурван бүтээн байгуулалтаараа гайхуулж чадлаа

2019-10-18

"Өнөөгийн Монголын эгэл төрх" - Гэрэл зурагчин Б.Инжинаашийн шилдэг бүтээлүүд

2019-10-18

“Улаанбаатар” олон улсын кино наадам шилдгүүдээ тодрууллаа

2019-10-17

“Талын түмэн адуу”-ны баяр ирэх сард болно

2019-10-16

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Хурим хийхээсээ өмнө заавал асуух 11 асуулт

2019-09-08

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.10.18)

2019-10-18

Podcast news - Цаг үе (2019.10.18)

2019-10-18

Podcast news - Цаг үе,өдрийн мэдээ (2019.10.17)

2019-10-17

Podcast news - Цаг үе (2019.10.17)

2019-10-17

Өмгөөллийн тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн төслүүдийг эцэслэн баталлаа

2019-10-18

Монгол Улсын "Үндсэн хууль"-д оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг танилцуулж байна

2019-10-18

Польшоос эрэн сурвалжилж буй Монгол Улсын иргэдтэй холбоотой хэргийн талаар санал солилцжээ

2019-10-18

Эрүүл мэндийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэн баталлаа

2019-10-17

Сэтгэл өөдрөг явах 13 зарчим

2019-10-18

Судлаач Ганаа: Цифрийн эдийн засгийн тухай товч өгүүлэх нь

2019-10-18

Амархан улайдаг хүмүүс өгөөмөр, итгэл даахуйц байдаг

2019-10-18

Гэр бүл салалтын хамгийн утгагүй шалтгаанууд

2019-10-18

Google компани "Pixel 4" утсаа танилцууллаа

2019-10-17

Монгол эрдэмтэд угаарын хий хэмжих мэдрэгч зохион бүтээжээ

2019-10-15

“Uber” компани такси үйлчилгээндээ нисдэг тэрэг ашиглаж эхэллээ

2019-10-09

Илон Маскийн "Ангарагийг эзлэх" хөлөг

2019-10-04

Гадагшаа шилжүүлэх мөнгөн дүнг өдөрт нэг сая төгрөгтэй тэнцэхүйц вальют байхаар тогтоожээ

2019-10-18

Саарал жагсаалтад орсон эсэхийг маргааш эцэслэнэ гэв

2019-10-17

Монгол Улсыг саарал жагсаалтад оруулах шийдвэрийг гаргасан гэдгийг албаны эх сурвалжууд баталж байна

2019-10-16

С.Эрдэнэ: Дөнгөж сая миний авсан мэдээллээр ФАТФ Монгол улсыг саарал жагсаалтад оруулсан байна

2019-10-16

Таны нойронд сайнаар нөлөөлөх тасалгааны ургамлууд

2019-10-18

Дилов хутагт ба Корбеттын бар

2019-10-18

Биеэ үнэлэгч хийж байсан орангутан бичний сэтгэл өвдөм түүх

2019-10-17

Хамгийн шилдэг зохиол, өрнөлтэй 10 видео тоглоом

2019-10-17

Хятадын 428 хүн Монгол улсын иргэнтэй гэр бүл болж гэнэ!

2019-10-18

Ирээдүйд эцэг, эх болох Монгол залуусын үнэн төрх!

2019-10-15

Сайн дураараа битгий кесар хагалгаа хийлгэ!

2019-10-14

Мао Зэдуныг “атгадаг” байсан эмэгтэйн түүх

2019-10-11

Орос, Энэтхэгийн талууд аюулгүй байдлын стратегийн хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлнэ

2019-10-18

Аляска мужид 5.7 баллын хүчтэй газар хөдлөлт болжээ

2019-10-18

Нельсон Манделагийн охин Өмнөд Солонгос дахь Африкийн элчин сайдаар томилогдлоо

2019-10-18

АНУ, Туркийн талууд Сири дэх цэргийн ажиллагааг түр зогсоох тохиролцоонд хүрчээ

2019-10-18

Тахианы бөөрөнхий махтай шөл хийх жор

2019-10-18

Эдгээр өгүүлбэрийг танд байнга хэлдэг хүнд итгэх хэрэггүй!

2019-10-18

Усаар дамжих гэдэсний халдвараас сэргийлэхийг зөвлөж байна

2019-10-18

Дасгалын зөв хувцас сонгохын давуу талууд

2019-10-18

Өсвөрийн боксчин Т.Номин-Эрдэнэ Ази тивийн аварга болов

2019-10-18

Э.Содномпилжээгийн зардлыг Японы Фүжи хот хариуцна

2019-10-18

ОУОХ, Токиогийн Олимпын хорооны төлөөлөгчид хэлэлцжээ

2019-10-18

Энэ амралтын өдөр бүх нийтийн гүйлттэй

2019-10-17

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

"Нинаг буцаасан нь" /өгүүллэг/

2019-09-01

ХҮНам: Ерөнхийлөгчийг УИХ-аас сонгодог болох ёстой

2019-10-16

Монгол хүний бүтээсэн утаагүй зуухыг туршлаа

2019-10-16

"Ам нээвэл" нэвтрүүлгээр Ардчилсан намын дарга, УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэ оролцлоо

2019-10-16
1:54:39

"УлаанБал" хэлэлцүүлэг: Түлш сайжирч нийслэлчүүд тайван унтаж болохоор болсон уу?

2019-10-16

139-р сургууль, 221-р цэцэрлэгийн цогцолборыг газын хийн халаалтанд амжилттай шилжүүллээ

2019-10-18

Сувилахуйн боловсролын чиглэлээр үйл ажиллагаа хэрэгжүүлж байгаа төслийн багийг хүлээж авч уулзав

2019-10-17

Уран зохиолын хичээл хэрэгтэй юу?

2019-10-09

Сурагчдын амралт энэ сарын 28-нд эхэлнэ

2019-10-08

Жүжигчин Женнифер Энистон инстаграмыг "эвдэлсэн" нь

2019-10-18

Хятад руу нэвтрэх эрхгүй болсон алдартнууд

2019-10-16

Нэрийг нь хүн бүр мэдэх ч царай нь төдийлөн танил биш алдартнууд

2019-10-02

Женнифер Лопез сүй тавьжээ

2019-09-30

Маргааш "Дүнжингарав" худалдааны төвийн урдаас Амгалан хүртэлх замын хөдөлгөөнийг хаана

2019-10-18

Х.Цогбаяр: Цэнхэр дуулгатны эгнээнд орох нь миний мөрөөдөл

2019-10-18

Энэ долоо хоногт зам тээврийн ослоор гурван хүн амь насаа алджээ

2019-10-18

Онцгой албан татвараас чөлөөлөх хуулийг гишүүдийн олонхийн саналаар баталлаа

2019-10-18

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.5%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.07%
Дональд Трамп (АНУ)
4.66%
Шинзо Абэ (Япон)
3.46%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.9%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.78%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.19%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.85%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.68%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.4%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.28%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.23%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,489

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,327

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,390

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,313