Нацистын хорих лагераас онгоцоор оргосон Девятаевын түүх

Нацистын хорих лагераас онгоцоор оргосон Девятаевын түүх

Покрышкин гэж ийм л эр. Тэр Михаилийг ч зүгээр орхиогүй хүн.

Нийтлэлч Чалчаа саарал бичиж байна.

Зөвлөлтийн алдарт сөнөөгч, ас Александр Покрышкины дуртгал номд 1945 оны өвлийн сүүлээр хөлдүү газар унасан Германы бөмбөгдөгч онгоцноос хөлдөж, ядарч эцэж туйлдсан хэдэн хүн гарч ирсний нэг нь Михаил Девятаев хэмээх түүний дивизийн нисгэгч байсан тухай бичсэн байдаг билээ. Олон жилийн дараа энэ явдлын нарийн ширийн ил болж бас л цаг хугацааны хувиралд янз бүрийн үнэн худал зүйлээр хачирлагдан байсаар байна.

Сөнөөгч нисгэгч Михаил Девятаев 1944 оны 7-р сарын 13-ны нэгэн тулалдаанд буудуулж шатан унаж байгаа онгоцноосоо шүхрээр үсэрчээ. Буунгуут олзлогдож, хэд хэдэн жижиг хорих байр дамжсаар Кляйнкенигсберг хэмээх хорих лагерьт хоригдсон бөгөөд тэнд байсан хэсэг хоригдол-олзлогдсон цэргүүдтэй нийлж газар доогуур хонгил ухан оргох гэж байгаад баригдан үхлийн хорих лагерь хэмээгдэх Заксенхаузенд шилжлээ. Гимллерийн яг хяналт дор байдаг СС-ийн энэ хорих лагерьт нийт 200 мянга гаруй хүн хоригдсоноос 100 мянга нь өлсөж, буудуулж, хийн өрөөнд хордож, зодуулж, эмнэлгийн туршилтад орж үхсэн байдаг .

Ийм аймшигт газарт ирсэн Михаилын аз таарч тус хорих газар үсчин хийж байсан нэгэн хүн түүний үхлийн хэсгийн тэмдгийг нь өмнө амь үрэгдсэн Григорий Никитенко хэмээх хүний тэмдгээр сольж амийг нь аварчээ. Янз бүрийн хүнд ажил хийж нэлээд олон янзын хүнтэй танилцаж авсан сүйхээтэй эр маань Узедом хэмээх арал дээр ажил хийх хоригдлуудын тоонд багтаж авсан ба ямар ч байсан үхлийн лагериас салах хэрэгтэй байж.

Арал дээр ирсэн хойноо энэ газраас завиар оргох санаатай бэлдэж байсан хэдэн нөхөдтэй танил болж тэдний оргох санааг дэмжсэн боловч харин завиар биш энэ арал дээр байгаа нисэх онгоц ашиглах санаа гаргасан байна. Түүний саналыг зөвшөөрч нисэх буудал дээр ажилладаг хоригдлуудтай танилцаж, хэрэгтэй, санаа нийлэх хүмүүсийг олж баг бүрдүүлж авсан бөгөөд нисэх дээр ажилладаг найдлага муутай нөхдүүдийг янз бүрийн аргаар тэр ажлаас нь холдуулж оронд нь өөрсдийн хүнийг авч байжээ. Нэг жишээ  гэхэд тун эвгүй зан ааштай, хэзээ ч урваж мэдэх нөхөр байсныг нь Германы цэргүүдийн эд зүйлс хулгай хийсэн болгож зайлуулсан байдаг. Баг бүрдүүлж авах явцдаа Зөвлөлтийн олзлогдсон цэргүүдэд тун сайн ханддаг байсан Германы зенитчин цэрэгт төлөвлөгөөгөө ярьж цугтаа оргохыг санал болгоход  өнөөх нь татгалзаж байсан ч тэдний төлөвлөгөөг хэнд ч хэлээгүй байна.

Баг бүрдүүлж аваад оргох онгоцоо сонгосон бөгөөд энэ нь тусгай тоноглол бүхий Heinkel-111 бөмбөгдөгч байв. Михаил болон түүний баг ихээхэн зүтгэж байж уг онгоцны далдлалтын бүтээлгийг бүтээдэг, хуулж авдаг ажилтай болж аван бүхээгийн цонхоор хэрэгслүүдийг нь харж зориулалтыг нь ойлгохгүй байгаа зүйлээ тухайн нисэх буудлын эвдэрсэн онгоцны сэг дотроос хайж олон судалдаг байж.

Оргохоор төлөвлөсөн цаг дөхөж байх үед Михаил хорих лагерийн нэг “овгортой” муудалцаж гар зөрүүлснээс болон “10 хоногийн амьд явах эрх” хэмээх цаазын “ял” авсан байна. Энэ нь 10 хоногийн турш шөнөдөө зодуулж нүдүүлсээр үхэх шоронгийн муухай тамлалт байсан бөгөөд тэр энэ 10 шөнийн тамлалтыг дааж чадлаа гэхэд нэг л шөнө ортойгоо нэвт сүлбүүлэх байлаа. Ийм учраас оргох гэж бэлдэж байсан нөхдүүд яаравчилж эхэлсэн бөгөөд нэгэн өдөр сул зогсох Юнкерс байгааг хараад аргалж байгаад очиж үзэхэд нислэгт бэлэн биш гэмтэлтэй онгоц байж. Энэ мэтээр болон ажлын групп зохион байгуулж байгаа байдал...гэх зэрэг олон нөхцөл байдлаас нэлээдгүй хоригдлууд Михаилыг, түүний нөхдийг оргох гэж байгааг тааварлаж тэдний багт орохыг гуйж байлаа.

Оргохоор бэлдсэн өдөр хэн юу хийх, хаанаас хэдийд онгоц дээр цуглах болон бусад маш олон зүйлийг детальчилж, цаг минутаар тооцож төлөвлөсөн байсан бөгөөд германчуудын цаг нарийн барьдаг тэр байдал нь тэдэнд маш их тус болсон байна. Ингээд төлөвлөсөн цаг буюу германчуудын өдрийн хоолны цагийн үеэр ганцхан буутай харуул онгоцны хажууд үлдсэн байсныг нэг нь анхаарлыг сарниулж байх хооронд өөр нэг нь толгойг төмрөөр бяц цохиж хөнөөгөөд онгоцонд орж эхэлжээ.

Энэ үеэр бас энэ багийн бус гадны ганц нэг хоригдол нөхдүүд тэднийг даган онгоцонд суусан байсан боловч тэд эдгээр нөхдүүдийг оргох гэж байгаа болохоос хаашаа, яаж оргох тухай ямар ч юм мэдээгүй байж. Михаил иймэрхүү нөхдүүдэд “эх нутаг руугаа ниснэ” гэж хэлээд мотор асаах үед нутгийн цаг 12:15-ийг зааж байжээ. Тохирсон ёсоор мотор сэнсний бүтээлгийг хуулж авсан нөхдүүд орж ирэх үед онгоцоо асаах гэсэн боловч аккумулятор байсангүй. Бүгд онгоцноос гаран тэрэгтэй аккумуляторыг олон буцаан онгоц руу түрж байх үедээ зүрх нь амаараа гарах шахаж байсан гэдэг. Ийм байдлаар нэлээд хугацаа алдсан боловч онгоцоо асаан тасрах зурвасаар гүйж эхэллээ. Хангалттай хурд авсан боловч онгоц хөөрөхгүй байсаар тасрах зурвас давах үед Михаил зогсох гэж хүчтэй тоормослон онгоцоо огцом эргүүлж чадсан ба аз болоход онгоц гэмтсэнгүй.  Яагаад тасарч чадаагүйн учрыг олох гэж байх хооронд онгоц дотор ихээхэн юм болж зарим нэг нь худлаа том ярьсан Михаилыг бүр буудах дээрээ тулж байсан гэдэг. Онгоцны моторын чимээнээр германчууд гүйлдэн ирэх үед газраас тасарч чадаагүй бүтэлгүйтлийнхээ учрыг олж амжсан Михаил өндрийн триммер-ийг хөөрөх байдалд оруулаад дүүрэн хааз өглөө.  Сөнөөгч нисгэгч маань огт танихгүй, тэгээд бөмбөгдөгч онгоцыг удирдах гэж бас ихээхэн юм болсон бөгөөд онгоц газраас тасраад огцом өндөр авсан боловч хурд унаж өрөмд ордгийн даваан дээр онгоцоо тэгшилж чадсан байна.

Германууд бөмбөгдөгч онгоц хулгайлсан оргодлуудын тухай мэдээ авсан даруй сөнөөгч нарыг хөөргөсөн боловч тэд Хенкель аль зүгт ниссэнийг мэдэхгүй учир олж чадсангүй. Оргогчид зүгээ буруулан нисэж явахдаа Геманы фоккер-уудтай (Focke-Wulf FW-190) таарсан ба аз болоход тэд нь тулалдаанаас буцаж яваа, шатахуун болон сум хэрэгсэл үгүй байсан учир ганц нэгхэн сумаа тавиад нисэх буудал руугаа буцацгаажээ.

Олон ч удаа чигээ өөрчилсөөр Зөвлөлтийн эзэлж авсан газар нутагт орж ирэх үедээ Зөвлөлтийн зенитийн их буунуудад буудуулж гэмтсэн He-111 хөлдүү газар элэглэн ослын буулт хийсэн байна.

 Михаил Девятаевын энэ орголтын дараа Геринг өөрөө уг арал дээр ирж хорих лагерийн дарга болон дөрвөн албан тушаалтныг хээрийн шүүхээр оруулан буудан алах ял өгсөн гэдэг. Харин оргосон Хенкель-ийг далай дээр явах үед буудаж унагасан гэсэн мэдээний дараа (хуурамч мэдээ) Гитлер өөрөө тэр алах ялыг хүчингүй болгосон байна.

Оргодол оргож л байдаг баригдаж л байдаг. Харин яахаараа рейхсминистр өөрөө яаран давхин ирж сүйд болж байсан хэрэг вэ? Хамаг хэрэг тэрхүү арал, оргодлуудын авч явсан онгоцонд байсан юм. Уг арал дээр Германы Фау-1 далавчит пуужин, Фау-2 баллистик пуужинг бүтээж турших Пенемюнде төв байрлаж байсан ба хулгайлагдсан онгоц нь эдгээр пуужинг байнд чиглүүлэх, нислэгийн чиглэлийн засвар хийх зэрэг, туршилт шинжилгээний маш нарийн төхөөрөмжтэй онгоц байсан юм.

Чухам ингэж Михаил болон түүний нөхдүүд Германы хамгийн нууц зэвсгийн төв яг хаана байдгийг яг таг зааж өгсөн бөгөөд 1945 оны 9-р сард Королевын (өнөөх буюу Сергей Павлович) тушаалаар мань нөхөр дахин Узедом арал дээр ирж байжээ.

1990-ээд оноос энэ түүхийн төгсгөл хэсэг ихээхэн гажуудаж эхэлсэн бөгөөд Михаилийг Зөвлөлтийнхөн 15 жил хорих лагерт хорьсон (бүр Германы яг тэр хорих лагерьт хэдэн жил хоригдсон), гэх юм уу торгуулийн батальонд байлдаж байсан гэх зэргээр бичсэн, ярьсан юм олон гарсан билээ. Гэвч бодит байдал дээрээ тийм юм огт болоогүй бөгөөд тэрээр 2 сар гаруй шалгагдсан (ихэнх хугацаа нь Германы пуужинтай холбоотой мэдээлэл авах болон хуучин цол хэргэмийг нь сэргээх зэрэгтэй холбоотой) ба Королев, Покрышкин мэтийн хамгаалалтай хүн тэгж  олон жил хоригдоно гэж юу байх вэ. Дөнгөж чөлөөлөгдсөн Германы хорих лагериас Покрышкин уг лагерьт хоригдож байсан, чөлөөлөгдөөд шалгагдаж байгаа өөрийн дивизийн нисгэгчийг ямар ч бичиг баримт, элдэв зүйлгүйгээр шууд л булаагаад авч явж байсан тухай баримт бий. Покрышкин гэж ийм л эр. Тэр Михаилийг ч зүгээр орхиогүй хүн.

Михаилтай цуг оргосон бусад нөхдүүд нь эрүүл саруул болоод тулалдах ангид хуваарилагдаж очсон бөгөөд (хорих лагерь, торгуулийн суман-батальон гэдэг шал худал гэдгийн бас нэг баталгаа) тэд бүгд 777-р буудлагын хороонд очоод  удалгүй фронт явснаас 2-хон хүн дайны дараа амьд үлдсэн гэдэг.

Эх сурвалж: tolgoilogch.mn

15
таалагдаж байна

3
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Угаартах эрсдэлтэй өрхийн пийшинг засах баг ажиллаж байна

2019-11-17

Цагдаа нар өндөрлөг дээрээс түүхий нүүрс хэрэглэж байгаа эсэхийг ажиглаж байна

2019-11-17

Хүүхдийн мөнгийг 100 хувь олгох эсэхийг хэлэлцэнэ

2019-11-17

Онгоцны зарим нислэг хойшиллоо

2019-11-17

Podcast news - Цаг үе (2019.11.15)

2019-11-15

Podcast news - Цаг үе (2019.11.14)

2019-11-14

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.11.13)

2019-11-13

Podcast news - Цаг үе (2019.11.13)

2019-11-13

Өрхийн сарын орлого дунджаар 1.3 сая төгрөгт хүрчээ

2019-11-15

Дэлхийн экспортыг дэмжих форумын бэлтгэл ажлын талаар зөвлөлдөв

2019-11-15

Алдагдалтай баталсан төсөвтөө орлогын эрсдэлээ тооцоолсонгүй

2019-11-15

Ерөнхий сайд Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банкны Ерөнхийлөгчийг хүлээн авч уулзав

2019-11-14

Таны мэдэж байх ёстой Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт өөрчлөлтийн ЧУХАЛ ЗААЛТУУД

2019-11-17

АТГ: Багш, эмч, эрх зүйч бэлтгэдэг их сургуулиудад ёс зүйн тандалт судалгаа хийв

2019-11-15

УИХ-ын гишүүн асан Д.Гантулга давж заалдана

2019-11-15

ЦЕГ иргэн Ц.Пүрэвдоржийг эрүүдэн шүүсэн алба хаагчдадаа хариуцлага тооцжээ

2019-11-15

Шинэ мянганы залуус яагаад ганц бие байх нь их болсон бэ?

2019-11-07

Хайрлуулах бус хайрлах нь илүү чухал

2019-11-01

Хятадууд удахгүй сүрэг жоом шиг л орж ирнэ!

2019-10-30

2019 онд ерөнхий боловсролын сургуулийн 12 хүүхэд хар тамхины хэрэгт холбогджээ

2019-10-29

Нефть боловсруулах үйлдвэр барихад Энэтхэгээс дахин 236 сая ам.доллар зээлнэ

2019-11-14

Монголд алмазын орд байдаг уу?

2019-11-12

Оюу толгойн гэрээтэй холбоотой С.Баяр, Ч.Сайханбилэг, С.Баярцогт нарын хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн

2019-11-11

Ерөнхий Сайд газрын тос олборлолтын байдалтай танилцав

2019-11-08

Т.Баянжаргал: Дэлхийн сонгодог балет “Жизель” Монголын тайзнаа тавигдсаны 40 жилийн ой тохиож байна

2019-11-14

"Мюзикл" хэмээх төрөл зүйл ба "дуурийн хий үзэгдэл" (Le fantôme de l'Opéra)-ийн тухайд

2019-11-14

И.Урангоо: Хувцас ч уран зураг шиг байж болно

2019-11-14

Олон улсын фестивалиас шагнал хүртлээ

2019-11-13

ОУХМ Т.Түвшинтулга аваргын тавцанд зогсож чадлаа

2019-11-17

Монгол туургатны холимог тулааны тэмцээн болно

2019-11-15

Монголын 2 эрэгтэй, 6 эмэгтэй боксчин мөнгөн медалийн төлөө хүч үзнэ

2019-11-15

Монголын баг, Камбожийн шигшээтэй талбайд нь тоглож 1:1-ээр тэнцлээ

2019-11-15

Их сургуулийн хотхныг Зэвсгийн үйлдвэр болгон ашигласан уу?

2019-11-15

Америкийн иргэдийн өр 14 триллион ам.долларт хүрчээ

2019-11-15

Индонезод 7.1 магнитудын хүчтэй газар хөдөлсөн байна

2019-11-15

Жолоодлогын бүхээгт эмэгтэй зорчигчийг оруулсан онгоцны нисгэгч эрхээ хасуулжээ

2019-11-14

Санаандгүй байдлаар жүжигчний гараагаа эхлүүлсэн алдартнууд

2019-11-17

Хүүхдүүддээ өв хөрөнгө үлдээхээс "татгалзсан" чинээлэг эрхмүүд

2019-11-13

NBA-ын супер оддын тансаг харшуудаар зочилцгооё

2019-11-13

Алдартнуудын нэрд гарахаас өмнөх үеийн ховор зургууд

2019-11-12

“Ирээдүйн ой тогтоолтын тамирчид” хөтөлбөрийн шилдэг сурагчид тодорлоо!

2019-11-15

Дубай руу аялах 3 азтан тодорлоо

2019-11-15

Жижиг дунд бизнес эрхлэгчид “Хөгжлийн хөтөлбөр”-т хамрагдсан үр дүнгээсээ хуваалцлаа

2019-11-15

Европоор аялцгаая! /Подкаст/

2019-11-15

Хүүхдэдээ хэзээ ч хэлж болохгүй 9 үг

2019-10-22

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

“Volkswagen” автомат жолоодлоготой тээврийн хэрэгслийг хөгжүүлэх охин компани байгуулна

2019-10-29

“Seven-Eleven” худалдагчгүйгээр худалдан авалт хийх үйлчилгээг туршиж байна

2019-10-29

“Huawei” зохиогчийн эрхийн гэрчилгээ авах хүсэлт гаргасан тоогоороо тэргүүлжээ

2019-10-28

“Toyota” компани нарны эрчим хүчээр ажилладаг автомашин туршжээ

2019-10-25

Допингийн шинжилгээний хариуг албан тушаалтнууд нуун дарагдуулж байсан уу

2019-11-17

"Amazon"-оос үнэгүй авч болох 10 бүтээгдэхүүн

2019-11-17

Африкруу НҮБ-ын хуралд явсан нэг монгол иргэн ХОЛЕР өвчин тусчээ

2019-11-17

Зураач Н.Амгаланбаатар уран бүтээлийн дөрөв дэх үзэсгэлэнгээ нээлээ

2019-11-17

Ирээдүйн эзэд мэргэжил сонголтын аян үргэлжилж байна

2019-11-16

"Хими" зэргийн хөтөлбөр олон улсад таван жилийн хугацаатай магадлан итгэмжлэгдлээ

2019-11-16

УИХ-ын гишүүн Д.Сумъяабазарын нэрэмжит “Сорилго шалгалт-2019” эхэллээ

2019-11-15

Б.ОТГОНСҮХ: Сургуулийн 40 автобусанд байршил тогтоогч суулгаж, эцэг эхчүүдийн гар утсанд нь мэдээлэл өгнө

2019-11-15

ДОХ-ын халдвар авсан 281 тохиолдол бүртгэгджээ

2019-11-17

Чихний хулхи хүний биед хэрэгтэй юу

2019-11-17

Бүсийн оношилгоо, эмчилгээний төвийн Эмнэл зүйн сургагч багш нар Япон улсад суралцана

2019-11-16

928 шүдний эмч амилуулах тусламжийн сургалтад хамрагдлаа

2019-11-15

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Монголын нүүдлийн соёл цаг уурын дулаарлаас болж алдагдаж байна

2019-11-15

Баавгайн дайралтад өртсөн сумдад БОАЖЯ-ныхан ажиллажээ

2019-11-15

Мөсөн дээгүүр явах болон авто тээвэр хийхгүй байхыг анхааруулж байна

2019-11-14

Манай гарагийн хамгийн ухаалаг амьтад

2019-11-14

Жирэмсэн үедээ мөнгөөр тасрахгүй байх шилдэг аргууд

2019-11-16

Овьёосоор нүүрний арьсаа цайруулах арга

2019-11-15

Долоо хоногийн төгсгөлд ч эрч хүчтэй байх алтан зөвлөгөө

2019-11-15

Өвлийн гутал сонгохдоо дараах зүйлсийг анхаараарай

2019-11-15

Н.Энхбаяр: З.Энхболд л сонгуулийн хуулийг хийж, МАН-ыг ялуулсан!

2019-11-15
18:40

Ц.Мөнхбаяр: Х.Баттулга, У.Хүрэлсүх хоёр УИХ-ыг тараах бодол нь хэвээрээ юу? больсон уу? гэдгээ хэлэх цаг болсон

2019-11-15
2:37

Төсөл сонгон шалгаруулах хорооны хурал боллоо

2019-11-14

Д.Эрдэнэбат: Зөвшилцлийн үр дүн гараагүй учир Ардчилсан нам цаашид ҮХНӨ-ийн хэлэлцүүлэгт оролцох боломжгүй

2019-11-14

"Эх" /өгүүллэг/

2019-10-27

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

Кардашианы гэр бүлийнхний итгэмээргүй будаггүй зургууд

2019-11-16

Элдэв зураг (70 фото) №634

2019-11-15

Инстаграмчдын бодит байдал

2019-11-13

"1950-иад оны Хонконг" 13 настай хүүгийн дуранд

2019-11-12

Прокуророос Ц.Элбэгдоржийг дуудаж ГЭРЧИЙН мэдүүлэг авчээ

2019-11-17

Ш.Гантулга: "Монголын үндэсний фронт" албан ёсны бүртгэлтэй

2019-11-15

Г.Занданшатарын тэргүүлсэн УИХ түүхэнд тэмдэглэгдэн үлдлээ

2019-11-15

Ерөнхийлөгчийн “Давхар дээлгүй сайд” саналыг дэмжихгүй бол хориг тавина

2019-11-14

Cэтгүүлч байгаа газар нар жаргадаггүй учир

2019-11-17

Нүглээ өөрсдөө бүтээж, буянаа сайн дураараа бузарлав

2019-11-17

Терроризм гэж...

2019-11-14

Сагсуурахаа больцгооё, хүмүүсээ!

2019-11-13

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.22%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.37%
Дональд Трамп (АНУ)
4.55%
Шинзо Абэ (Япон)
3.56%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.97%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.52%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.29%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.79%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.69%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.45%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.3%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.3%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,519

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,431

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,421

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,339