Г.Ганзориг: Гурван давхар тэтгэвэр авах боломжийг бүрдүүлсэн системтэй болох хэрэгтэй

Г.Ганзориг: Гурван давхар тэтгэвэр авах боломжийг бүрдүүлсэн системтэй болох хэрэгтэй

Эдийн засагч Г.Ганзоригтой ярилцлаа.


-Таны саяхны нийтлэлд манай улсын тэтгэврийн тогтолцоо олон улсынхаас өөр гэсэн санаа харагдсан. Яг юугаараа өөр вэ?

-Манай улсын тэтгэврийн систем хуучирсан. Тэр талаар хөндсөн юм. Өөрөөр хэлбэл олон улсын тэтгэврийн тогтолцооноос манайх арай өөр байна л гэсэн санаа. Зөвлөлт холбоот улсаас салсан улсууд бүгд ижил системтэй гарсан. Тодруулбал, тэтгэврийн ганц тулгуурт тогтолцоотойгоор. Гэхдээ эдгээр улс бүгд ээлж дарааллан тэтгэврийн реформ хийсэн. Тэтгэврийн реформ гэдэг нь тэтгэврийн олон тулгуурт тогтолцоог нэвтрүүлснийг хэлээд байна л даа. Казахстан 1998, Польш 1999, Латви 2001, Болгар 2002, Хорват 2002, ОХУ 2002 онд тогтолцоогоо өөрчилсөн. Харин яагаад ч юм манай улс л үлдчихсэн.

-Тэтгэврийн олон тулгуурт тогтолцоо гэдгээ тодруулаач?

-Иргэн тэтгэвэрт гарах үедээ гурван давхар тэтгэвэр авах боломж бүхий систем юм. Эхний тулгуур нь улсын тэтгэврийн сан буюу олон улсын хэллэг нь нийгмийн хамгаалал. Иргэдийг тэтгэвэрт гарах үед нь суурь хэрэгцээг нь хангах замаар амьдралын баталгааг нь олгодог гэсэн үг. Хүн ажиллах хугацаандаа албан журмаар шимтгэл төлж, тэтгэвэрт гарах үедээ тухайн үеийн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс хамааран суурь тэтгэврийг тогтоодог эхний тулгуур. Энэ тулгуур нь танил байгаа биз?

-Тийм байна. Манай улсын систем үү?

-Яг тийм. Манай улсын систем. Одоо харин үлдсэн хоёр тулгуур нь манайд харьцангуй шинэ ойлголт. Хоёрдох тулгуур нь хуулиар тогтоосон хувиар хүн бүр өөртөө хуримтлал үүсгэх тухай юм. Энэ тулгуурын хувьд яг л эхний тулгуур шигээ ажил хийж буй хүмүүс заавал төлдөг. Гэхдээ төлсөн мөнгө нь яг өөрийнх нь данс руу нь орно. Жил бүр тэрхүү мөнгө нь өсөн нэмэгдэж байдаг давуу талтай. Тэгээд тэтгэвэрт гарах үед нь мөн л адил хуримтлуулсан мөнгө болон өсөн нэмэгдсэн хувийг нь олгодог. Ийнхүү хүн бүр хоёр давхар тулгуураас тэтгэвэр авч эхэлнэ. Харин гурав дахь тулгуур нь ямар нэгэн улсаас заасан хувь гэж байхгүй. Хувь хүн бүр өөрийн хүссэнээр хувийн тэтгэврийн дансандаа хуримтлуулж болно. Зарим нэг хүмүүс залуудаа айхтар их хөдөлмөрсөн байж болно оо доо. Тэр хүн хангалттай хэмжээний тэтгэвэр тогтоолгохыг хүснэ. Үүнийг л бий болгосон тулгуур юм. Гадаадын иргэд тэтгэвэрт гарахдаа гадаад, дотоодоор зугаалаад байдаг нь ийм учиртай. Гурван тулгуурт тэтгэврийн тогтолцоотой учраас тэтгэврийн насныхан нь аялж зугаалж утга учиртай амьдардаг. Манайд бол зөвхөн эхний анхан шатны хэрэгцээг нь хангах төдий л систем бий.

-Гэхдээ манай систем олон жил явчихсан шүү дээ. Үнэхээр болохгүй байгаа хэрэг үү?

-Би бол шууд тийм гэж хэлнэ. Хэрэв бид тэтгэврийн даатгалын сангийн статистик үзүүлэлтийг харвал сүүлийн зургаан жил тасралтгүй алдагдалтай ажилласан. Жишээ нь 2018 онд улсын төсвөөс 600 орчим тэрбум төгрөгийн татаас авсан хэмээн өөрийн цахим хуудсанд бичсэн байгаа. Тэгсэн атлаа олгож буй тэтгэвэр үнэхээр бага. Дунджаар сарын 340 орчим мянган төгрөг шүү дээ. Энгийн ажил хийгээд явж байсан хүн тэтгэвэрт гармагцаа гурван дахин ядуу болдог.

-Шинэ тогтолцоог нэвтрүүллээ гэж бодъё. Манайханд тэгж их хуримтлал үүсгэх мөнгө байх уу. Дахиад бөөн дарамт биш үү?

-Наад асуудал чинь зөвхөн манайд тулгарсан хэрэг биш. Тийм ч болохоор тэдгээр улсууд үүнийгээ шийдэхийн тулд тодорхой татварын хөнгөлөлтүүд үзүүлдэг юм билээ. Тэгж байж л иргэдэд нь дарамт биш харин эсрэгээрээ амьдралд нь хэрэгтэй хуримтлал үүсдэг. Энэ асуудал зөвхөн манайд тулгамдсан зүйл биш болохоор энэ талаар маш олон судалгааны ажил, ном байдаг.

-Татварын хөнгөлөлт үзүүлэх гэхээр төсвийн алдагдал гэж нэг айхтар юм бий. Алдагдлаа барьж дийлэхгүй асуудалтай нүүр тулах биш үү?

-Манайх ч бас тийм ч татвар багатай улс биш шүү. Яг хувь хүн дээр бодоод үзэхэд орлогоос нь хувь хүний орлогын татвар авна. Нийгмийн даатгалын шимтгэл гээд 25 хувийг авна. Орлогоороо худалдан авалт хийх үед нь НӨАТ гэж 10 хувийн татвар төлнө. Гэтэл тэрхүү бараа нь аль хэдийнээ импортын 0 – 40 хувийг төлсөн байдаг. Ингээд бодохоор багагүй байгаа биз. Үүнээс багахан зэрэг л хөнгөлөлт үзүүлээд, тэр мөнгийг нь иргэнд нь хуримтлал болгож байгаа хэрэг. Тэгээд ч тэр мөнгө ямар Монгол Улсаас гараад явж байгаа биш улсдаа л үлдэж байгаа.

-Хэрэв бид энэхүү системийг нэвтрүүлэхгүй бол юу болох вэ. Манай тэтгэврийн систем дампуурах уу?

-Аль хэдийнээ дампуурчихсан шүү дээ. Ямар ч хувийн компани зургаан жил дарааллан алдагдал хийгээд жишим ч үгүй явахгүй. Тийм ч учраас улсаас тэтгэврийн насыг нэмж нэг үзэж байна. Нийгмийн даатгалын шимтгэлийн хувийг нэмж үзэж байна. Одоо сүүлдээ 2027 он гэхэд 65 хүрч байж л тэтгэвэр авах болсон. Гэтэл монгол эрэгтэй хүний дундаж наслалт 66 . Ердөө нэг л жил тэтгэвэр авах зураг харагдаад байгаа юм. Дампуурсан систем гээд байгаагийн учир нь энэ. Тэгээд болоогүй байгаа мөнгийг нь хаа нэгтээ дампуурах гэж байгаа байгууллагад хадгалаад үгүй хийчихдэг гэсэн яриа дуулддаг.

Ц.Баасансүрэн

Эх сурвалж: dnn.mn

2
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Эхнэр нөхөр хоёрын туулдаг хамтын амьдралын 7 үе шат

2019-08-17

Хүүхдээ үхэл рүү нь “түлхдэг” хэнэггүй монгол зан

2019-08-15

Хүүхэд бүрийн сонсож өсөх ёстой 7 өгүүлбэр

2019-08-07

Ууртай уцаартай хүүхэдтэйгээ хэрхэн харилцах вэ?

2019-08-07

KING TOWER: Европоор аялах эрх

2019-08-19

Технологийн салбарт рекорд эвдсэн компанийн мөрөөр...

2019-08-19

Төрийн Банкнаас жилийн 9 хувийн хүүтэй "Ногоон зээл" авах боломжтой боллоо

2019-08-16

ЮНИОНПЭЙ картын урамшуулал эхэллээ

2019-08-15

Аялал жуулчлалын улсын олмипиад "Grand tour"-ийг санаачилсан нэг ангийнхан

2019-08-18

Боловсролын салбарт шалгалт хийж эхэллээ

2019-08-18

Ухаалаг байхын 7 сул тал

2019-08-17

Дараах ажлын байрт нээлттэй сонгон шалгаруулалт зарлаж байна

2019-08-16

Дараах зүйлсийн хадгалах хугацаа дуусдаг гэдгийг та мэдэх үү?

2019-08-18

Дараах зүйлсийн хадгалах хугацаа дуусдаг гэдгийг та мэдэх үү?

2019-08-18

Зүү сүвлэх хамгийн хялбархан аргыг сураад аваарай!

2019-08-17

Сарын тэмдгийн үеийн өвдөлтийг намдаах дасгалууд

2019-08-13

Дэлхийг байлдан дагуулж буй дуучин "Билли Эйлиш"

2019-08-18

Дэлхийн удирдагчдын залуу насны ховор зургууд

2019-08-07

Жүжигчин Киану Ривз гадаад төрхөө эрс өөрчилжээ

2019-08-05

54 настай Моника Беллуччи сэтгүүлд усны хувцастай зургаа авахуулжээ

2019-07-30

"Ганц бие хөгжимчин" /өгүүллэг/

2019-08-17

Алт мөнгө үнэт эдлэлээс илүү "Аав" нь хүүхэдтэйгээ тоглох дуу гэрийг чимдэг юм

2019-08-14

Хорвоогийн жамаар хоргодож цөөрч яваа ховордсон өвгөдийг битгий шоол!

2019-08-13

"Арван жилийн дараа" (өгүүллэг)

2019-08-11

"FACE OF MONGOLIA 2020" тэмцээний ялагчаар 13 настай охин тодорлоо

2019-08-19

"Сайхан сэтгэлт Самар хүн..."

2019-08-19

“Япон фестиваль Монголд-2019” болж байна

2019-08-18

Манай гарагийн хамгийн үнэтэй зарагдсан уран зургууд

2019-08-18

Гүзээ бол зүгээр л өвчин. Өөр юу ч биш!

2019-08-19

Залуучууд сул байна аа!

2019-08-19

Бүсгүй хүний сайхан нүд нулимсаар бүрхэхийн цагт эр хүнийг харахаа больдог

2019-08-19

Ерөнхий сайд аа! ЖДҮ бол МАН-ын хийгээд таны хувьд дүүжлүүрийн олс

2019-08-16

Ц.Эрдэнэбат: Технологийн компани таван жилийн дараа л ашиг ярьж эхэлнэ

2019-07-31

Машины хянах самбар дээр асдаг анхааруулах гэрлүүдийн тайлбар

2019-07-26

Өөрийн зургаа сэргэн мандалтын үеийн урлагийн бүтээл болгоорой!

2019-07-22

Илон Маск хүний тархийг ухаалаг утас, компьютертэй холбох төслөө танилцууллаа

2019-07-18

Мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх үндэсний зөвлөл хуралдав

2019-08-16

Н.Баяртсайхан: Үндэсний төлбөрийн системийг шинэ түвшинд гаргана

2019-08-15

Иргэд хадгаламж зээлийн хоршоонд хандах нь багасжээ

2019-08-15

Даатгалын компаниудын нөхөн олговрын хэмжээ буурчээ

2019-08-13

Казах курес бөхийн ААШТ Монгол бөхийн өргөөнд эхэллээ

2019-08-17

Н.Анударь чөлөөт бөхийн дэлхийн аваргаас мөнгөн медаль хүртлээ

2019-08-17

Дэлхийн спортын наадмаас хоёр алтан медаль хүртлээ

2019-08-16

Аварга Э.Оюунболдын цолны мялаалгыг хойшлуулжээ

2019-08-15

Хамгийн халуухан косплэйчин охин

2019-08-17

Элдэв зураг (70 фото) №621

2019-08-17

Геологич залуугийн "Google Map" дээрээс олсон сонирхолтой газрууд

2019-08-17

Иран эмэгтэйчүүд Исламын хувьсгалын өмнө ба дараа...

2019-08-11

Тархины хийдэг хачирхалтай 11 зүйл

2019-08-19

Хуучныг нь авбал илүү ашигтай тусдаг бүтээгдэхүүнүүд

2019-08-19

Дэлхийн хамгийн үнэтэй 17 материалууд

2019-08-18

Дэлхийн 4 дээд амжилтыг эзэмшигч Ш.Наранбат "Гайхамшигт хүмүүс" шоунд уригдлаа

2019-08-18

ТОЙМ: Улсын Их Хурал – Энэ долоо хоногт (2019.08.12-16)

2019-08-19

Улсын онцгой комиссын өргөтгөсөн хурал болж байна

2019-08-19

Б.Хурц нарын шүүх хурал зургаа дахь өдрөө үргэлжилж байна

2019-08-19

40 тн алт ямар ч татваргүй, нэг ч Монгол хүнд наалдсан юмгүйгээр гараад явчихсан

2019-08-19

У.Хүрэлсүх: Ч.Улаан сайд та мах, гурилын үнийг толгойгоороо хариуцна шүү!

2019-08-19

Улсын аварга Э.Оюунболд: Би допинг хэрэглээгүй, харин миний шээс солигдсон

2019-08-18
4:20

Газрын зөрчил арилгах, орчны аюулгүй байдлыг хангах ажлын хэрэгжилтийн талаар мэдээллээ

2019-08-16

Дэлхийн археологийн шинжлэх ухаанд нээлт болохуйц Монголын эзэнт гүрний цоо шинэ олдворуудыг нээжээ

2019-08-16

Үндсэн хуулийн өөрчлөлт хэнд ашигтай вэ?

2019-08-15

Б.Хурцыг шүүх хурал энэ сарын 12-нд болно

2019-08-08

Үндсэн хуульд авлигын эсрэг заалт оруулах санал гаргала

2019-08-08

Фэйсбүүк ашиглан залилан хийдэг залуусыг барьжээ

2019-08-08

Сургууль, цэцэрлэгийн засварын ажил 57 хувьтай байна

2019-08-19

Гэрэлт гудамжинд “Hobby street” цуврал өдөрлөг зохион байгуулна

2019-08-19

Нэгдүгээр ангийн сурагчдын дахин бүртгэл энэ сарын 21-30-нд болно

2019-08-19

Амралтын өдрүүдэд автомашины дугаарын хязгаарлалтыг хэрэгжүүлнэ

2019-08-19

Шведэд хог хаягдал нь дуусжээ

2019-08-16

Италийн сансрын нисгэгч дэлхийн анхны сансрын ди-жей болжээ

2019-08-14

ОХУ, БНХАУ нарын барааны эргэлт 4.7 хувиар өсөж, 61 тэрбум ам.долларт хүрчээ

2019-08-14

Samsung electronics, Xiaomi компанитай хамтран өндөн нарийвчлал бүхий камертай утас үйлдвэрлэнэ

2019-08-14

Хүүхдийн яаралтай тусламжийн бэлэн байдалд дэмжлэгт хяналт хийгдэж байна

2019-08-19

ХДХВ/ДОХ-ын тохиолдол гурваар нэмэгдлээ

2019-08-16

Гоо сайхны мэс заслын 2019 оны чиг хандлагууд

2019-08-15

Дэлгэцийн хамаарал хүүхдийн тархины хөгжилд хэрхэн нөлөөлж байна вэ?

2019-08-15

"Оюу толгой" ХХК гамшгийн үед ОБЕГ-тай хамтран ажиллана

2019-08-19

Элчин сайд К.И.Кобландиныг хүлээн авч уулзлаа

2019-08-15

“Сауд гоби коэл транс” компаниар нөхөн сэргээлт хийлгэнэ

2019-08-15

Тост, Тосон бумбын талаар УУХҮЯ-ны сайд Д.Сумъяабазар бухимдалтай байна

2019-08-15

Ургамал, ойн дагалт баялаг ашиглахдаа хууль зөрчихгүй байхыг анхааруулж байна

2019-08-19

Голуудын үерийн түвшин 5-35 см нэмэгджээ

2019-08-18

Ургамал, ойн дагалт баялаг ашиглахдаа хууль зөрчихгүй байхыг анхааруулж байна

2019-08-15

Нэн ховор ургамлуудын удмын санг авч үлдэх судалгаа явагдаж байна

2019-08-10

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Көбэнхавн: Миний өнцөг ба төсөөлөл

2019-08-18

Долоо хоногоо амжилттай эхлүүлэхийг хүсвэл Баасан гарагаас эхлээрэй

2019-08-16

Хүүхдэдээ хэрхэн зөв үлгэр дууриал үзүүлэх вэ?

2019-08-14

Бид тархидуулжээ!!!

2019-08-13

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.61%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.37%
Дональд Трамп (АНУ)
4.71%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
3.19%
Шинзо Абэ (Япон)
3.19%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.72%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
1.04%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
0.8%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.56%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.32%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.32%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.16%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,401

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,117

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,332

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,277