Г.Ганзориг: Гурван давхар тэтгэвэр авах боломжийг бүрдүүлсэн системтэй болох хэрэгтэй

Г.Ганзориг: Гурван давхар тэтгэвэр авах боломжийг бүрдүүлсэн системтэй болох хэрэгтэй

Эдийн засагч Г.Ганзоригтой ярилцлаа.


-Таны саяхны нийтлэлд манай улсын тэтгэврийн тогтолцоо олон улсынхаас өөр гэсэн санаа харагдсан. Яг юугаараа өөр вэ?

-Манай улсын тэтгэврийн систем хуучирсан. Тэр талаар хөндсөн юм. Өөрөөр хэлбэл олон улсын тэтгэврийн тогтолцооноос манайх арай өөр байна л гэсэн санаа. Зөвлөлт холбоот улсаас салсан улсууд бүгд ижил системтэй гарсан. Тодруулбал, тэтгэврийн ганц тулгуурт тогтолцоотойгоор. Гэхдээ эдгээр улс бүгд ээлж дарааллан тэтгэврийн реформ хийсэн. Тэтгэврийн реформ гэдэг нь тэтгэврийн олон тулгуурт тогтолцоог нэвтрүүлснийг хэлээд байна л даа. Казахстан 1998, Польш 1999, Латви 2001, Болгар 2002, Хорват 2002, ОХУ 2002 онд тогтолцоогоо өөрчилсөн. Харин яагаад ч юм манай улс л үлдчихсэн.

-Тэтгэврийн олон тулгуурт тогтолцоо гэдгээ тодруулаач?

-Иргэн тэтгэвэрт гарах үедээ гурван давхар тэтгэвэр авах боломж бүхий систем юм. Эхний тулгуур нь улсын тэтгэврийн сан буюу олон улсын хэллэг нь нийгмийн хамгаалал. Иргэдийг тэтгэвэрт гарах үед нь суурь хэрэгцээг нь хангах замаар амьдралын баталгааг нь олгодог гэсэн үг. Хүн ажиллах хугацаандаа албан журмаар шимтгэл төлж, тэтгэвэрт гарах үедээ тухайн үеийн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс хамааран суурь тэтгэврийг тогтоодог эхний тулгуур. Энэ тулгуур нь танил байгаа биз?

-Тийм байна. Манай улсын систем үү?

-Яг тийм. Манай улсын систем. Одоо харин үлдсэн хоёр тулгуур нь манайд харьцангуй шинэ ойлголт. Хоёрдох тулгуур нь хуулиар тогтоосон хувиар хүн бүр өөртөө хуримтлал үүсгэх тухай юм. Энэ тулгуурын хувьд яг л эхний тулгуур шигээ ажил хийж буй хүмүүс заавал төлдөг. Гэхдээ төлсөн мөнгө нь яг өөрийнх нь данс руу нь орно. Жил бүр тэрхүү мөнгө нь өсөн нэмэгдэж байдаг давуу талтай. Тэгээд тэтгэвэрт гарах үед нь мөн л адил хуримтлуулсан мөнгө болон өсөн нэмэгдсэн хувийг нь олгодог. Ийнхүү хүн бүр хоёр давхар тулгуураас тэтгэвэр авч эхэлнэ. Харин гурав дахь тулгуур нь ямар нэгэн улсаас заасан хувь гэж байхгүй. Хувь хүн бүр өөрийн хүссэнээр хувийн тэтгэврийн дансандаа хуримтлуулж болно. Зарим нэг хүмүүс залуудаа айхтар их хөдөлмөрсөн байж болно оо доо. Тэр хүн хангалттай хэмжээний тэтгэвэр тогтоолгохыг хүснэ. Үүнийг л бий болгосон тулгуур юм. Гадаадын иргэд тэтгэвэрт гарахдаа гадаад, дотоодоор зугаалаад байдаг нь ийм учиртай. Гурван тулгуурт тэтгэврийн тогтолцоотой учраас тэтгэврийн насныхан нь аялж зугаалж утга учиртай амьдардаг. Манайд бол зөвхөн эхний анхан шатны хэрэгцээг нь хангах төдий л систем бий.

-Гэхдээ манай систем олон жил явчихсан шүү дээ. Үнэхээр болохгүй байгаа хэрэг үү?

-Би бол шууд тийм гэж хэлнэ. Хэрэв бид тэтгэврийн даатгалын сангийн статистик үзүүлэлтийг харвал сүүлийн зургаан жил тасралтгүй алдагдалтай ажилласан. Жишээ нь 2018 онд улсын төсвөөс 600 орчим тэрбум төгрөгийн татаас авсан хэмээн өөрийн цахим хуудсанд бичсэн байгаа. Тэгсэн атлаа олгож буй тэтгэвэр үнэхээр бага. Дунджаар сарын 340 орчим мянган төгрөг шүү дээ. Энгийн ажил хийгээд явж байсан хүн тэтгэвэрт гармагцаа гурван дахин ядуу болдог.

-Шинэ тогтолцоог нэвтрүүллээ гэж бодъё. Манайханд тэгж их хуримтлал үүсгэх мөнгө байх уу. Дахиад бөөн дарамт биш үү?

-Наад асуудал чинь зөвхөн манайд тулгарсан хэрэг биш. Тийм ч болохоор тэдгээр улсууд үүнийгээ шийдэхийн тулд тодорхой татварын хөнгөлөлтүүд үзүүлдэг юм билээ. Тэгж байж л иргэдэд нь дарамт биш харин эсрэгээрээ амьдралд нь хэрэгтэй хуримтлал үүсдэг. Энэ асуудал зөвхөн манайд тулгамдсан зүйл биш болохоор энэ талаар маш олон судалгааны ажил, ном байдаг.

-Татварын хөнгөлөлт үзүүлэх гэхээр төсвийн алдагдал гэж нэг айхтар юм бий. Алдагдлаа барьж дийлэхгүй асуудалтай нүүр тулах биш үү?

-Манайх ч бас тийм ч татвар багатай улс биш шүү. Яг хувь хүн дээр бодоод үзэхэд орлогоос нь хувь хүний орлогын татвар авна. Нийгмийн даатгалын шимтгэл гээд 25 хувийг авна. Орлогоороо худалдан авалт хийх үед нь НӨАТ гэж 10 хувийн татвар төлнө. Гэтэл тэрхүү бараа нь аль хэдийнээ импортын 0 – 40 хувийг төлсөн байдаг. Ингээд бодохоор багагүй байгаа биз. Үүнээс багахан зэрэг л хөнгөлөлт үзүүлээд, тэр мөнгийг нь иргэнд нь хуримтлал болгож байгаа хэрэг. Тэгээд ч тэр мөнгө ямар Монгол Улсаас гараад явж байгаа биш улсдаа л үлдэж байгаа.

-Хэрэв бид энэхүү системийг нэвтрүүлэхгүй бол юу болох вэ. Манай тэтгэврийн систем дампуурах уу?

-Аль хэдийнээ дампуурчихсан шүү дээ. Ямар ч хувийн компани зургаан жил дарааллан алдагдал хийгээд жишим ч үгүй явахгүй. Тийм ч учраас улсаас тэтгэврийн насыг нэмж нэг үзэж байна. Нийгмийн даатгалын шимтгэлийн хувийг нэмж үзэж байна. Одоо сүүлдээ 2027 он гэхэд 65 хүрч байж л тэтгэвэр авах болсон. Гэтэл монгол эрэгтэй хүний дундаж наслалт 66 . Ердөө нэг л жил тэтгэвэр авах зураг харагдаад байгаа юм. Дампуурсан систем гээд байгаагийн учир нь энэ. Тэгээд болоогүй байгаа мөнгийг нь хаа нэгтээ дампуурах гэж байгаа байгууллагад хадгалаад үгүй хийчихдэг гэсэн яриа дуулддаг.

Ц.Баасансүрэн

Эх сурвалж: dnn.mn

3
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

"Нинаг буцаасан нь" /өгүүллэг/

2019-09-01

Зохиолчдын хачиргүй яриа

2019-08-22

Хуучны байрнууд дах зарим хачирхалтай зүйлс ямар зориулалттай байв?

2019-09-22

Америк бүсгүй эмчилгээ хийлгээд цэнхэр цустай болжээ

2019-09-21

Персийг яагаад Иран гэж нэрлэх болсон бэ?

2019-09-21

Таны дуу хоолойноос дараах 7 зүйлийг мэдэж болно

2019-09-21

"Mn Tower"- Төвийн оффис, төлбөргүй цэцэрлэг

2019-09-23

“King Tower” – Монголын их хаад

2019-09-23

Капитрон банк “Moody’s” агентлагаар зээлжих зэрэглэлээ тогтоолголоо

2019-09-23

Төрийн Банк утааг бууруулахад бодитой хувь нэмэр оруулахаар ажиллаж байна

2019-09-20

Хариугаа авсан гэрээслэл

2019-09-23

Ногооны хороор мөнгө угаахуй

2019-09-22

Судлаач Д.Ганхуяг: Монголчуудын "онолдох" өвчин ба сонгууль...

2019-09-22

Ядуурал гэх тэсрэх бөмбөгөн дээр амарлингуй суух гутамшиг

2019-09-22

Э.Цэндбаатар ДАШТ-ий хүрэл медаль хүртэнэ

2019-09-21

Хөдөлмөрийн баатар С.Батцэцэг Токио-2020 олимпийн эрхээ авлаа

2019-09-20

Олон улсын жүдо бөхийн холбоо Иран улсын цаашид тэмцээнд оролцох эрхийг нь түдгэлзүүлжээ

2019-09-20

Монголын өсвөрийн баг Вьетнамын шигшээд 0:7-оор хожигдлоо

2019-09-19

“Монгол Улсын Олборлох салбарын сургалтын цахим портал”-ыг аравдугаар сараас ашиглалтад оруулна

2019-09-17

УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Монголын Оюун Ухааны Академийн сурагчидтай уулзалт хийлээ

2019-09-17

“Говийн чоно-2019” олон улсын дадлага сургуульд 21 орны 500 гаруй төлөөлөгч оролцож байна

2019-09-16

Мансарданд үйл ажиллагаа явуулж байгаа “Билгүүн номч” сургуулийг шалгаж байна

2019-09-11

Солонгос зураачийн ахин "амьдруулсан" бүтээлүүд

2019-09-21

Б.Марал: Балетад өрсөлдөхөөс илүү өөртэйгөө тэмцэх нь чухал

2019-09-20

Оскарын шагналт "Амьдрал нулимсанд дургүй" киноны жүжигчид 40 жилийн дараа...

2019-09-19

“Хөх Тавилан” кино Флоренцийн Олон Улсын Эмэгтэй кино уран бүтээлчдийн наадамд шалгарчээ

2019-09-17

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Хурим хийхээсээ өмнө заавал асуух 11 асуулт

2019-09-08

"Босоо Хѳх Монгол" бүлгэмийн тэргүүн Г.Ганхуяг: Сэлэнгэ аймагт Монгол хүн ундны усаа хятадуудаас худалдаж авдаг болсон байна

2019-09-20
4:48

Одоо болон ирээдүйд хамгийн эрэлт хэрэгцээтэй МЭРГЭЖИЛ юу байх вэ?

2019-09-20

Н.Өнөрцэцэг: Ц.Гарамжав гишүүнтэй холбоотой хөдлөшгүй баримтууд байна

2019-09-18

"Ам нээвэл" нэвтрүүлгээр Х.Тэмүүжин УИХ-ын болон ерөнхийлөгчийн зөрчилдөөнийг ингэж шүүмжлэв

2019-09-18

Малынхаа буяныг барж байна даа. Монголчууд минь...

2019-09-20

Хүүхэдгүй юм шиг ажиллаж, ажилгүй юм шиг хүүхдээ өсгөдөг ганц бие ээжүүд...

2019-09-19

Хотын дарга аа, нийтийн тээврийн тоогоо нэмээч!

2019-09-18

Сайжруулсан түлш утааг 50 хувиар бууруулна гэдэгт иргэд итгэхгүй байна

2019-09-18

Баялгийн сан бол Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн гялайх ганц заалт

2019-09-20

Бүртгэл, санхүү, эдийн засгийн ажилтны улсын зөвлөгөөн эхэллээ

2019-09-19

Тэтгэвэр барьцаалсан зээлийн хугацааг бүх банканд адил 24 хүртэл сар болгох чиглэл өгчээ

2019-09-19

Монголбанк мөнгөний бодлогын хүүгээ хэвээр үлдээлээ

2019-09-18

Олборлолт хийж байсан 125 техник, бусад тоног төхөөрөмжийг буулгуулав

2019-09-21

Архангай аймагт алт олборлож байсан аж ахуйн нэгжүүд 110 га-д нөхөн сэргээлт хийжээ

2019-09-20

Хууль бус алт олборлолтыг зогсоов

2019-09-19

"Эрдэнэт" үйлдвэрт тогтоосон онцгой дэглэмийн хугацааг сунгахыг дэмжлээ

2019-09-13

О.Ариунзул: Би чиний талд үргэлж бат зогсоно

2019-09-22

Алдартнуудын хамгийн үнэтэй салалтууд

2019-09-21

Дуучин Б.Амархүүг машиндаа хар тамхи хэрэглэж байхад нь баривчилжээ

2019-09-20

Дэлхийн түүхийг бичилцэж явсан хүмүүсийн үр сад хэрхэн амьдарч байна вэ?

2019-09-13

Дэлхийн 160 орны хүүхдүүд хичээлээ хаяжээ

2019-09-20

АНУ, БНСУ-ын ерөнхийлөгч нар уулзана

2019-09-20

Хятадын шахалтаар Тайваниас дахин нэг улс холбоогоо тасаллаа

2019-09-20

Хойд Солонгос цөмийн пуужин тээвэрлэх чадвартай шумбагч онгоцоо усанд тавина

2019-09-20

Сэлбэ дэд төвийн 1000м3 хүчин чадал бүхий усан сан ашиглалтад орлоо

2019-09-23

Зам тээврийн ослоор хоёр өдрийн дотор дөрвөн иргэн нас барж, таван хүүхэд хүнд гэмтжээ

2019-09-23

Нийтийн тээврийнхэнд үүрэг өглөө

2019-09-22

3774 орон сууц, 102 сургууль, 51 цэцэрлэгийн халаалтыг өгөөд байна

2019-09-22

Дэлхийн интернэтийн VI их хурал нээлтээ хийлээ

2019-09-20

Компьютерээ хэрхэн вирустүүлэхгүй байх вэ?

2019-09-19

"Windows 10"-ийн шинэчлэлт хийсэн комьпютерүүд интернетэд холбогдох боломжгүй болжээ

2019-09-18

"Google" компани шинэ ухаалаг утсаа ирэх сарын 15-нд танилцуулна

2019-09-18

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН 2019 ОНЫ ЭЭЛЖИТ БУС ЧУУЛГАН: Хэлэлцэх асуудал, хуваарь

2019-09-23

Ард нийтийн санал асуулга МАН-ын тулгалт уу, ард нийтийн сонголт уу?

2019-09-23

Ирэх долоо хоногт УИХ-аар хэлэлцэх асуудлууд

2019-09-22

Монгол-Энэтхэг улсын хамтарсан мэдэгдэл

2019-09-21

Бохирдсон агаарыг хүчил төрөгч болгон хувиргадаг цамхаг бүтээжээ

2019-09-22

Засгийн газрын даалгавраар 110 га талбайд нөхөн сэргээлт хийжээ

2019-09-18

Аварга тосонгоос аврал эрэх хэрэггүй

2019-09-12

Улаанбаатар хотын ойг хамгаалах төсөл эхэллээ

2019-09-12

Жимс ногоо эрт цагт ямар харагддаг байсан бэ?

2019-09-22

Нэр бүхий эм ханган нийлүүлэх байгууллагуудын тусгай зөвшөөрлийг цуцлах санал хүргүүлнэ

2019-09-22

Сарын турш согтууруулах ундаа хэрэглэхгүй байснаар таны биед ямар өөрчлөлт гарах вэ?

2019-09-21

Томуугийн эсрэг вакциныг 40-45 мянган төгрөгөөр хувийн эмнэлэгүүдэд хийж эхэлжээ

2019-09-20

Хар тамхи хэрэглэсэн иргэнийг 100 мянган төгрөгөөр торгох эсвэл 7-30 хоног баривчлах хууль хэрэгжиж байна

2019-09-22

Авлигын талаар мэдээлсэн иргэний эрхийг хамгаалах эрх зүйн орчин бүрдэнэ

2019-09-22

Үндсэн хууль зөрчөөгүй гэсэн шийдвэр гаргалаа

2019-09-20

Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг шалгуулахаар Үндсэн хуулийн цэцэд хандлаа

2019-09-20

Амжилтанд хүрэхийн тулд та юуг “болих” ёстой вэ?

2019-09-23

Ямар хүнсний бүтээгдэхүүн хоолны хордлого үүсгэдэг вэ?

2019-09-21

Бүсээ айлд орхиж болдоггүй тухай...

2019-09-21

Худалдаж авахдаа мөнгөө хэмнэх хэрэггүй бүтээгдэхүүнүүд

2019-09-20

Нэрт зургийн эзэн Бүтэмдаа охин 21 нас хүрчээ

2019-09-22

"Ариун" Ганга мөрөн аврал эрж байна... (Фото төсөл)

2019-09-20

Элдэв зураг (80 фото) №626

2019-09-20

Берлин хотыг хоёр хуваасан нь... (Фото түүх)

2019-09-16

Podcast news - Цаг үе (2019.09.23)

2019-09-23

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.09.20)

2019-09-20

Podcast news - Цаг үе (2019.09.20)

2019-09-20

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.09.19)

2019-09-19

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.78%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
15.82%
Дональд Трамп (АНУ)
4.79%
Шинзо Абэ (Япон)
3.41%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.89%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.69%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.05%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.92%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.72%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.33%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.33%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.26%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,449

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,245

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,368

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,301