Балар эртний балиар зуршлаасаа хэзээ салах вэ, Нийслэлчүүд ээ!

Балар эртний балиар зуршлаасаа хэзээ салах вэ, Нийслэлчүүд ээ!

XX зууны эхэн үеийн Нийслэл хүрээний нэгэн бичлэгийг үзээгүй хүн тун цөөн биз ээ. Тэр үеийн түүхэн ховор бичлэг дээр хүрээнийхэн харамсалтай нь өвөг дээдэс минь энэ гэж хэлчих бахархалтайгаар үлдсэнгүй. Харин ч гудамжаар яваа хөдсөн дээлтэй хүмүүс хаа таарсан газраа “морь харж" байгааг бичлэгт тодхон буулгажээ. За яах вэ, Манж Чин гүрний олон зуун жилийн дарлалаас дөнгөж ангижирсан, цаг үе нь ийм юм гэж тэднийг өмгөөлж хаацайлж болох л юм.

Тэр цагаас хойш даруй бүтэн зууныг элээж цаг үе хувьсан өөрчлөгдсөн ч хотынхон өнгөрсөн зууны муу зангаасаа бүрэн хагацаж чадаагүй л явна. Өнөө үеийн хотын иргэд зам түгжих олон унаатай, найман настай балчраас 80 настай буурай хүртлээ ухаалаг гар утас барьсан, хоногийн 24 цаг мэдээлэл авдаг хэрнээ физиологийн хэрэгцээгээ хангаад, паалантайгаа байг гэхэд нүхэн жорлондоо ч бие засчих сэтгэл, ухаангүй байгаа нь харамсалтай. 

Ялангуяа үүнд хаа таарсан газраа бие засчихдаг эрчүүдийг “чичилчихвэл” нэг их буруудахгүй биз ээ. Учир нь, өвөлдөө “Утаанбаатар” гэх нэр зүүж ад үзэгддэг хот маань урин дулаан цагт “Жорлонбаатар” болчих гээд байна.

Ялангуяа үүнд хаа таарсан газраа бие засчихдаг эрчүүдийг “чичилчихвэл” нэг их буруудахгүй биз ээ. Учир нь, өвөлдөө “Утаанбаатар” гэх нэр зүүж ад үзэгддэг хот маань урин дулаан цагт “Жорлонбаатар” болчих гээд байна.

Гадаа дулаан ороод, өвөлжин утаанд нүдүүлсэн Улаанбаатарчууд арайхийн уушгиа дүүртэл амьсгалах нь уу гэтэл хаа сайгүй шээс шивхэг ханхийх болов. Ялангуяа гарааш, автобусны буудлын ТҮЦ хавьд удаан зогсвол бараг ухаан балартах нь холгүй болох юм. Тэгэхдээ бүр булан тохой, хүмүүсийн хөл хөдөлгөөн сийрэг хэсгийг андахгүй, “морь харна” гээч, тэд.

Ухаан балартана гэснээс дундад зууны үед бидний соёлтны өлгий гэгддэг Парист ч өнгөрсөн зуун, өнөө үеийн Улаанбаатар шиг шээс ханхалсан хэцүүхэн байсан гэдэг.

Францын хаадын ордон болох Луврт л гэхэд нэг ч бие засах газар байгаагүй юм гэнэ лээ. Тийм болохоор хаад, хатад ордондоо, шатан дээр, тагтан дээр л морь харж, хөнгөрнө. Эсвэл тэд том цонх нээгээд л шууд бие засах буюу вааранд хэрэгцээгээ хангадаг байжээ. Дараа нь тэрхүү ваартай өтгөн, шингэнийг ордны хойд хашаанд цацаж орхидог байсан гэдэг.

Жишээлбэл, XIV Людовик хааны үед Версалийн ордны хатагтай нар яриан дундаа шууд босоод л булан тохойд нь бие засчихдаг байж. Нэгэн удаа хаан дээр Испаниас элч иржээ. Элч хааны өргөөнд өглөө эрт ирсэн биш, үнэр танарт нь байж ядан нүднээс нь нулимс цувж гэнэ. Ингээд хэцүү байгаагаа мэдэгдэхгүйн тулд элч цэцэрлэгт хүрээлэнд уулзах санал соёлтойхон тавьж, хаантны унтлагын өрөөнөөс хар хурдаараа гарч иржээ.

Гэтэл цэвэр агаар амьсгална гэж найдсан цэцэрлэгт хүрээлэн нь ордны өтгөн, шингэнээ асгадаг газар байж таарч, сандарсан элч яаж ч чадалгүй ухаан алдан унасан гэдэг. Мэдээж ийм бохир заваан орчинд өвчин эмгэг яаж газар авч, хэрхэн тахал дэгдсэн нь ойлгомжтой. XIV зуунд Франц улс тахлаас болж нийт хүн амынхаа гуравны нэгийг алдсан түүхтэй.

Хаа холын дундад зуун, Францын талаарх яриагаа ингээд зогсооё. Тэр үеийн юм тэр үедээ дуусаж, өнөөдөр Парис үнэртний өлгий, цэвэр цэмцгэрийн туйл хот болчхоод байна. Гэтэл манай хот өнгөрсөн зууны үеийнхтэйгээ адил, бахь байдгаараа байгааг юу гэх вэ.

Ил задгай бие засах нь үнэр танараас гадна эрүүл мэндэд тун сөрөг нөлөөтэй. Тухайлбал, гэдэсний суулгалт, шар зэрэг олон төрлийн халдварт өвчний эх үүсвэр болдог байна.

Энэ талаар “Температур нэмэгдэхэд хий илүү дэгдэмхий болдог учраас зуны улиралд шивтрийн хий илүү үнэртэнэ. Тиймээс ч дулааны улиралд янз бүрийн таагүй үнэрээс шалтгаалсан асуудал их яригддаг гэж ойлгож болно.

 

Нийгмийн эрүүл мэндийн үндэсний төвийн Эрдэм шинжилгээний ажилтан, химийн ухааны доктор Ш.Батдэлгэр

Шивтрийн хий нь ихэвчлэн амьсгалын замаар хүний бие махбодод шингэж, эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг . Шивтрийн хийг амьсгалснаар хоолой загатнах, хорсох, ханиалгах, чээж давчдахаас гадна нүд загатнах, улайх, үрэвсэх, арьс улайж загатнах зэрэг өвчний шинж тэмдэг илэрдэг. Маш мэдрэмтгий хүмүүс их хэмжээгээр шивтрийн хийг амьсгалсан тохиолдолд толгой нь эргэж, бөөлжис цутгах, нүүр хавагнах явдал байдаг.

Мөн энэ хий эхийн урагт нөлөөлж, согогтой хүүхэд төрөх, цаашлаад хүнийг үргүйдүүлэх хор уршигтай. Жорлонгийн хаягдал, түүнээс ялгарах аммиак буюу шивтрийн хий, хүхэр хүчлийн давхар исэл зэрэг хорт бодис нь агаарт дэгдэж, амьсгалаар дамжин хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Эдгээр бодис нь 18 cap хүртэл хугацаанд цагаан хорхой, сүрьеэ зэрэг өвчин үүсгэгч нянг агуулдаг. Хортой нэгдлүүд нь амьсгалын замаар хүний биед орвол өвчин үүсгэнэ" гэж хэдэн жилийн өмнө нэгэн хэвлэлд мэдээлсэн байх юм.

Ил задгай бие зассанаас үүдэлтэй шивтрийн хий нь хорт хийн төрөлд хамаарагддаг бөгөөд хорын зэрэглэлээрээ дөрөвдүгээрт багтдаг гэнэ. Тэгэхээр хүн физиологийн хэрэгцээ шаардлагаа хангаад бие засаж байна, гудамжинд ил бие засах нь хүнд ямар нэгэн нөлөөгүй гэж бодож огт болохгүй юм. Хүүхдийн эмнэлгүүдэд өвлийн улиралд ханиад томуу, дулаараад ирэхээр гэдэсний халдварт өвчтэй хүүхдүүд нэмэгдэж, ачаалал ихэсдэг. Гэтэл тэр бүгдийн буруутан нь бидний харсан ч хараагүй мэт өнгөрдөг гудамжинд ил бие засах үзэгдэл аж.

Тиймээс ч бид өөрсдийнхөө болон үр хүүхдийнхээ эрүүл мэндийг бодож байвал гудамжинд хаа дуртай газраа морь харж байгаа хүмүүст дутагдлыг нь хэлэх, энэ асуудалд хяналт, торгуулиа чангатгах хэрэгтэй байгаа юм.

Эх сурвалж: Өглөөний сонин

7
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Үндсэн хуулийн өөрчлөлт хэнд ашигтай вэ?

2019-08-15

Б.Хурцыг шүүх хурал энэ сарын 12-нд болно

2019-08-08

Үндсэн хуульд авлигын эсрэг заалт оруулах санал гаргала

2019-08-08

Фэйсбүүк ашиглан залилан хийдэг залуусыг барьжээ

2019-08-08

Дараах зүйлсийн хадгалах хугацаа дуусдаг гэдгийг та мэдэх үү?

2019-08-18

Дараах зүйлсийн хадгалах хугацаа дуусдаг гэдгийг та мэдэх үү?

2019-08-18

Зүү сүвлэх хамгийн хялбархан аргыг сураад аваарай!

2019-08-17

Сарын тэмдгийн үеийн өвдөлтийг намдаах дасгалууд

2019-08-13

Ургамал, ойн дагалт баялаг ашиглахдаа хууль зөрчихгүй байхыг анхааруулж байна

2019-08-19

Голуудын үерийн түвшин 5-35 см нэмэгджээ

2019-08-18

Ургамал, ойн дагалт баялаг ашиглахдаа хууль зөрчихгүй байхыг анхааруулж байна

2019-08-15

Нэн ховор ургамлуудын удмын санг авч үлдэх судалгаа явагдаж байна

2019-08-10

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Казах курес бөхийн ААШТ Монгол бөхийн өргөөнд эхэллээ

2019-08-17

Н.Анударь чөлөөт бөхийн дэлхийн аваргаас мөнгөн медаль хүртлээ

2019-08-17

Дэлхийн спортын наадмаас хоёр алтан медаль хүртлээ

2019-08-16

Аварга Э.Оюунболдын цолны мялаалгыг хойшлуулжээ

2019-08-15

Көбэнхавн: Миний өнцөг ба төсөөлөл

2019-08-18

Долоо хоногоо амжилттай эхлүүлэхийг хүсвэл Баасан гарагаас эхлээрэй

2019-08-16

Хүүхдэдээ хэрхэн зөв үлгэр дууриал үзүүлэх вэ?

2019-08-14

Бид тархидуулжээ!!!

2019-08-13

Хамгийн халуухан косплэйчин охин

2019-08-17

Элдэв зураг (70 фото) №621

2019-08-17

Геологич залуугийн "Google Map" дээрээс олсон сонирхолтой газрууд

2019-08-17

Иран эмэгтэйчүүд Исламын хувьсгалын өмнө ба дараа...

2019-08-11

Эхнэр нөхөр хоёрын туулдаг хамтын амьдралын 7 үе шат

2019-08-17

Хүүхдээ үхэл рүү нь “түлхдэг” хэнэггүй монгол зан

2019-08-15

Хүүхэд бүрийн сонсож өсөх ёстой 7 өгүүлбэр

2019-08-07

Ууртай уцаартай хүүхэдтэйгээ хэрхэн харилцах вэ?

2019-08-07

KING TOWER: Европоор аялах эрх

2019-08-19

Технологийн салбарт рекорд эвдсэн компанийн мөрөөр...

2019-08-19

Төрийн Банкнаас жилийн 9 хувийн хүүтэй "Ногоон зээл" авах боломжтой боллоо

2019-08-16

ЮНИОНПЭЙ картын урамшуулал эхэллээ

2019-08-15

"FACE OF MONGOLIA 2020" тэмцээний ялагчаар 13 настай охин тодорлоо

2019-08-19

"Сайхан сэтгэлт Самар хүн..."

2019-08-19

“Япон фестиваль Монголд-2019” болж байна

2019-08-18

Манай гарагийн хамгийн үнэтэй зарагдсан уран зургууд

2019-08-18

Тархины хийдэг хачирхалтай 11 зүйл

2019-08-19

Хуучныг нь авбал илүү ашигтай тусдаг бүтээгдэхүүнүүд

2019-08-19

Дэлхийн хамгийн үнэтэй 17 материалууд

2019-08-18

Дэлхийн 4 дээд амжилтыг эзэмшигч Ш.Наранбат "Гайхамшигт хүмүүс" шоунд уригдлаа

2019-08-18

Хүүхдийн яаралтай тусламжийн бэлэн байдалд дэмжлэгт хяналт хийгдэж байна

2019-08-19

ХДХВ/ДОХ-ын тохиолдол гурваар нэмэгдлээ

2019-08-16

Гоо сайхны мэс заслын 2019 оны чиг хандлагууд

2019-08-15

Дэлгэцийн хамаарал хүүхдийн тархины хөгжилд хэрхэн нөлөөлж байна вэ?

2019-08-15

Ц.Эрдэнэбат: Технологийн компани таван жилийн дараа л ашиг ярьж эхэлнэ

2019-07-31

Машины хянах самбар дээр асдаг анхааруулах гэрлүүдийн тайлбар

2019-07-26

Өөрийн зургаа сэргэн мандалтын үеийн урлагийн бүтээл болгоорой!

2019-07-22

Илон Маск хүний тархийг ухаалаг утас, компьютертэй холбох төслөө танилцууллаа

2019-07-18

Шведэд хог хаягдал нь дуусжээ

2019-08-16

Италийн сансрын нисгэгч дэлхийн анхны сансрын ди-жей болжээ

2019-08-14

ОХУ, БНХАУ нарын барааны эргэлт 4.7 хувиар өсөж, 61 тэрбум ам.долларт хүрчээ

2019-08-14

Samsung electronics, Xiaomi компанитай хамтран өндөн нарийвчлал бүхий камертай утас үйлдвэрлэнэ

2019-08-14

"Оюу толгой" ХХК гамшгийн үед ОБЕГ-тай хамтран ажиллана

2019-08-19

Элчин сайд К.И.Кобландиныг хүлээн авч уулзлаа

2019-08-15

“Сауд гоби коэл транс” компаниар нөхөн сэргээлт хийлгэнэ

2019-08-15

Тост, Тосон бумбын талаар УУХҮЯ-ны сайд Д.Сумъяабазар бухимдалтай байна

2019-08-15

"Ганц бие хөгжимчин" /өгүүллэг/

2019-08-17

Алт мөнгө үнэт эдлэлээс илүү "Аав" нь хүүхэдтэйгээ тоглох дуу гэрийг чимдэг юм

2019-08-14

Хорвоогийн жамаар хоргодож цөөрч яваа ховордсон өвгөдийг битгий шоол!

2019-08-13

"Арван жилийн дараа" (өгүүллэг)

2019-08-11

“Говийн чоно-2019” ирэх есдүгээр сард болно

2019-08-19

Сургууль, цэцэрлэгийн засварын ажил 57 хувьтай байна

2019-08-19

Гэрэлт гудамжинд “Hobby street” цуврал өдөрлөг зохион байгуулна

2019-08-19

Нэгдүгээр ангийн сурагчдын дахин бүртгэл энэ сарын 21-30-нд болно

2019-08-19

Аялал жуулчлалын улсын олмипиад "Grand tour"-ийг санаачилсан нэг ангийнхан

2019-08-18

Боловсролын салбарт шалгалт хийж эхэллээ

2019-08-18

Ухаалаг байхын 7 сул тал

2019-08-17

Дараах ажлын байрт нээлттэй сонгон шалгаруулалт зарлаж байна

2019-08-16

У.Хүрэлсүх: Ч.Улаан сайд та мах, гурилын үнийг толгойгоороо хариуцна шүү!

2019-08-19

Улсын аварга Э.Оюунболд: Би допинг хэрэглээгүй, харин миний шээс солигдсон

2019-08-18
4:20

Газрын зөрчил арилгах, орчны аюулгүй байдлыг хангах ажлын хэрэгжилтийн талаар мэдээллээ

2019-08-16

Дэлхийн археологийн шинжлэх ухаанд нээлт болохуйц Монголын эзэнт гүрний цоо шинэ олдворуудыг нээжээ

2019-08-16

Дэлхийг байлдан дагуулж буй дуучин "Билли Эйлиш"

2019-08-18

Дэлхийн удирдагчдын залуу насны ховор зургууд

2019-08-07

Жүжигчин Киану Ривз гадаад төрхөө эрс өөрчилжээ

2019-08-05

54 настай Моника Беллуччи сэтгүүлд усны хувцастай зургаа авахуулжээ

2019-07-30

Гүзээ бол зүгээр л өвчин. Өөр юу ч биш!

2019-08-19

Залуучууд сул байна аа!

2019-08-19

Бүсгүй хүний сайхан нүд нулимсаар бүрхэхийн цагт эр хүнийг харахаа больдог

2019-08-19

Ерөнхий сайд аа! ЖДҮ бол МАН-ын хийгээд таны хувьд дүүжлүүрийн олс

2019-08-16

Мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх үндэсний зөвлөл хуралдав

2019-08-16

Н.Баяртсайхан: Үндэсний төлбөрийн системийг шинэ түвшинд гаргана

2019-08-15

Иргэд хадгаламж зээлийн хоршоонд хандах нь багасжээ

2019-08-15

Даатгалын компаниудын нөхөн олговрын хэмжээ буурчээ

2019-08-13

ТОЙМ: Улсын Их Хурал – Энэ долоо хоногт (2019.08.12-16)

2019-08-19

Улсын онцгой комиссын өргөтгөсөн хурал болж байна

2019-08-19

Б.Хурц нарын шүүх хурал зургаа дахь өдрөө үргэлжилж байна

2019-08-19

40 тн алт ямар ч татваргүй, нэг ч Монгол хүнд наалдсан юмгүйгээр гараад явчихсан

2019-08-19

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.61%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.37%
Дональд Трамп (АНУ)
4.71%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
3.19%
Шинзо Абэ (Япон)
3.19%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.72%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
1.04%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
0.8%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.56%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.32%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.32%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.16%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,401

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,117

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,332

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,277