О.Сумъяасүрэн: Баянтээгийн шахмал түлш агаарын бохирдлыг 80 хувь бууруулна

О.Сумъяасүрэн: Баянтээгийн шахмал түлш агаарын бохирдлыг 80 хувь бууруулна
Өвөрхангай аймгийн Баянтээгийн уурхайгаас ойролцоох арав гаруй аймаг нүүрсээ авдаг. Тэгвэл уурхай агаарын бохирдлын 80 хувь бууруулах шахмал түлшийг нэг тонныг нь зах зээлийн үнээс гурав дахин хямд борлуулахаар болжээ. Энэ талаар “Баянтээг” хувьцаат компанийн гүйцэтгэх захирал О.Сумъяасүрэнтэй ярилцлаа.
 
-Баянтээгийн уурхай аймгуудыг нүүрсээр хангахаас гадна экспортод гаргадаг. Нүүрсний онцлогт тохируулж зах зээлээ өргөжүүлэх ямар боломж байна вэ? 
 
-Манай уурхай Өвөрхангай, Архангай, Баянхонгор, Булган аймгийг нүүрсээр бүрэн хангадаг байсан бол сүүлийн жилүүдэд эрэлт хэрэгцээ нэмэгдэж Орхон, Дархан, Сэлэнгэ, Хөвсгөл, Завхан, Говь-Алтайн зарим сумдаас гадна Улаанбаатар руу зөөж байна. Бага хэмжээгээр экспортод гаргадаг. Жилдээ 150 мянгаас дээш тонн нүүрс борлуулдаг. Хөрс хуулалт жил ирэх тус нэмэгдэж 400-500 мянган тонн метр куб хөрс хуулж байна. Сүүлийн үед техникийн шинэчлэл хийж шахмал түлш үйлдвэрлэх зэргээр гадаад, дотоодын зах зээлээ  өргөжүүлж байна.  Зах зээлээ тэлэхэд илүү тодорхой, оновчтой бодлого авч хэрэгжүүлэхээр нэлээдгүй зүйл төлөвлөөд байна. Бид нүүрсээ түүхийгээр нь ашиглаж байна. Гэтэл гадаадад энгийн жишээ бол нүүрсээ боловсруулж замын битум, цахилгаан, газ, түлш зэргээр янз бүрийн бүтээгдэхүүн гаргадаг. Нүүрс хязгаартай нөөц учраас зах зээлээ өргөжүүлж ирээдүйгээ илүү хол харахын тулд нүүрснийхээ онцлогийг ч судаллаа. Манай нүүрс илчлэг өндөртэй ч тортог, хүхэр ихтэй. Тиймээс тохирсон технологийг зөв ашиглаж чадвал тогтвортой хөгжиж чадна. Баянтээгийн уурхайн нүүрсийг олон шат дамжлагаар бүрэн ашиглаж чадах юм бол битум, газ гаргах их нөөц бий. Түүнчлэн хагас  кокосжсон нүүрсээр шахмал түлш үйлдвэрлэж   эхний ээлжинд Өвөрхангай, Баянхонгор, цаашлаад Улаанбаатарыг утаагүй болгоход хувь нэмрээ оруулах боломжтой.
 
-Утааг хэдэн хувь бууруулах цаашлаад танайхаас нүүрсээ зөөдөг аймгуудыг шахмал түлшээр бүрэн хангах боломжтой юу? 
 
– Нүүрсний онцлогоос хамаарна. Манай нүүрс тортог их боловч эрүүл мэндэд нөлөөлөх нь бага. Мөн утаанаас нь тос ялгаруулж авах давуу талтай.  Шахмал түлшээ үйлдвэрлэж лабораторид шинжлүүлэхэд Монгол Улсын стандартад тохирч байна гэсэн.  Аймгийнхаа 2-3 уурын зуухан дээр туршсан. Нэг яндантай гурван зуухтай, гурван зуух нэг яндантай, босоо хэвтээ гээд бүгд дээр нь туршсан. Орон нутгийн удирдлагуудаас эхлээд холбогдох хүмүүс бүгд байлцсан. Шахмал түлшний тендер зарлаж сонгон шалгаруулалт хийсэн. Тоног төхөөрөмжийн асуудал ч шийдэгдсэн. Харин барьцуулдагч бодисоо урд хөршөөс нэлээд өндөр үнээр оруулж ирж байна. Энэ ажлууд цэгцэрчихвэл үйлдвэрээ ашиглаж эхэлнэ. Шахмал түлшээ амжилттай үйлдвэрлээд эхэлчихвэл эхний ээлжинд Өвөрхангай, Баянхонгорыг утаагүй болгоно. Хоёр аймгийн хувьд өвөл 50 мянган тонн шахмал түлш хэрэглэх тооцоо бий. Бидний төлөвлөж байгаа үйлдвэрлэл бол цагт 30 тонн, сард 10 мянган тонн шахмал түлш үйлдвэрлэх хүчин чадалтай. Жилийн дөрвөн улиралд 24 цагаар ажиллах юм бол төлөвлөснөөс илүүг үйлдвэрлэх боломжтой. Үнэхээр эрэлт хэрэгцээ ихтэй байх юм бол үйлдвэрийнхээ хүчин чадлыг нэмэгдүүлнэ.
 
-Утааг 80 хувь бууруулах нь баталгаажсан гэсэн үг үү?
 
-Цаг уур орчны шинжилгээний газраар мөн шинжлүүлсэн. Үр дүн нь илт гарсан.Утааг 80-аас дээш хувь бууруулж байна. Хоёр тонн түүхий нүүрс түлэхийн оронд нэг тонныг түлбэл автоматаар 50 хувь буурна гэж ярьдаг. Тэгвэл манайх огт өөр. Хагас кокосжуулсан шахмал түлш гэдгээрээ нүүрс болоод технологийн онцлогтой.
 
-Үйлдвэрийн хүчин чадал ямар байх вэ. Танайхаас нүүрсээ зөөдөг 17 аймгийг утаагүй болгоход хэр хугацаа шаардагдах бол?  
 
-Шахмал түлш үйлдвэрлэх хүчин чадлаа нэмэгдүүлчихвэл бололцоотой. Сард 10 мянган тонн шахмал үйлдвэрлэнэ гэж тооцоод жилийн дөрвөн улирлаар тооцвол 120 мянган тонн болно. Манайх 160 гаруй мянган тонн нүүрс борлуулдаг гэж үзвэл ойрын жилүүдэд аймгуудыг хангах боломжтой. Манай уурхай 50 гаруй ажилтантай ч бүх зүйлээ өөрсдөө хийдэг. Хөрсөө хуулна, нүүрсээ олборлоно.Жолооч нар зун том тэргээ бариад хөрсөө хуулна. Өвөл уурын зуух галлана. Уг нь хүн хүчнийхээ тоог нэмээд, хөрс хуулалт, олборлолт, шахмал түлш, аж ахуйн ажил гээд бүгд тусдаа ажилладаг бол зах зээлийн эрэлтийг бүрэн хангаж чадна. Утаагүй түлш үйлдвэрлэх бүтээгдэхүүнээ туршчихсан. Гэхдээ шууд ам гарч болохгүй. Коксын зуух нэлээн шинэ технологи шаарддаг. Монголд ганц хоёр л байдаг. Тиймээс мэргэжлийн хүмүүсээ сургахаас эхлээд ажил бий. Бид амбици ашгаа харвал Улаанбаатар руу нийлүүлэх санаа байна. Гэхдээ аймаг орон нутгийн бодлого давхар яваа учраас эхний ээлжинд Өвөрхангайг яваандаа манайхаас их бага хэмжээгээр нүүрс авдаг 17 аймгаа утаагүй болгохыг зорьж байна. Гэхдээ тэдгээр аймгууд яаж хандахыг харна.
 
-Нэг тонн шахмал түлш, тонн нүүрсний зөрүү ямар байх вэ. Иргэдэд хэдэн төгрөгөөр нийлүүлэх вэ? 
 
-Хамгийн гол нь цогц үйлдвэрлэл явуулж байж үнийг боломжийн хэмжээнд барина. Манай уурхайн нэг тонн нүүрс харьцангуй хямд буюу 29 мянган төгрөг байдаг. Илчлэгийн хувьд нэг тонн шахмал түлш хоёр тонн нүүрстэй тэнцдэг. Хоёр тонн нүүрс 60 мянган төгрөг. Шахмал түлшний үнэ үүнээс хол давахгүй байлгахаар тооцоолж байна. Улаанбаатарт нэг тонн шахмал түлшний үнэ 150 мянган төгрөг байна лээ. Үүнээс гурав дахин хямд байхаар тооцоолж байна. Улаанбаатар руу тээвэрлэлээ гэхэд замын зардлаа нэмээд 150 мянгаас хямд байх боломжтой. Нэг тонн нүүрсний барьцуулдуулагч бодис 25-30 мянган төгрөг байдаг. Харин бидний үйлдвэрлэх шахмал түлшний барьцуулдагч бодис амжилттай болох юм бол үнэ илүү хямдарна.
 
-Багануурын уурхай танайхыг бодвол нөөц, зах зээл өргөнтэй. Гэтэл нэг тонн нүүрснээс 3000 төгрөгийн алдагдал хүлээж байна. Танай уурхай хэрхэн ажиллаж байна вэ?
 
-Манай компани уул уурхайн салбарт 45 хувийн ашигтай ажиллаж байна. Өнгөрсөн жил таван тэрбум төгрөгийн борлуулалт хийгээд тал хувьд нь ашигтай ажилласан. Нийгмийн хариуцлагын хүрээнд хийгдсэн ажлуудаа хасвал хоёр тэрбум гаруй төгрөгийн цэвэр ашигтай байлаа. Олон улсын чиг хандлагаас харвал энэ нь илүү эрүүл, зах зээлээ тэлэх боломжтой байгаагийн илрэл. Мөн Баянтээг бол 58 дахь жилдээ ажиллаж байгаа ууган уурхайнуудын нэг л дээ. Нүүрсний нөөц анх 29 сая тонн гэж тогтоогдсон. Одоогоор 4.5 сая тонныг нь хэрэглэчихээд байна. Энэ байдлаар явахад хангалттай 100 жил болно. Том уурхайнуудын дэргэд жижигхэн ч гэсэн байршлын хувьд стратегийн ач холбогдол өндөр. 17 аймгийг их, бага хэмжээгээр нүүрсээр хангаж байна. Нүүрсний илчлэг өндөр учраас эрэлт ихтэй. Манайхаас Дундговь, Өмнөговийн хойд талын сумд, Ховд, Говь-Алтай руу зам тавьж байгаа компаниуд ирж авдаг. Мөн тоосго, ясны үйлдвэрүүдийг нүүрсээр хангаж байна.
 
-Нүүрсээ боловсруулж замын битум, цахилгаан, газ, түлш гаргаж авах боломжтойг та хэллээ. Ялангуяа, замын битумыг гаргаж авах боломжийг судалсан уу? 
 
-Коксын зуухнаас маш их утаа гардаг. 470 хэмд тортог, утаа ялгардаг. Тэгэхээр кокосын зууханд тортгоо утаанаас салгаж авч хэд хэдэн шат дамжлагаар оруулж байж тос гаргаж авдаг. Битумыг замын компаниуд хэрэглэдэг.Оросоос нэг тонныг нь 650 ам.доллараар оруулж ирж, нэг км замд 50 тонныг хэрэглэдэг. Хэрэв манайх битумаа үйлдвэрлээд эхлэх юм бол илүү өргөн зах зээл нээгдэнэ. Удахгүй битум гаргаж авна гэж тооцоолж байгаа.
 
-Баянтээг уурхай хувь эзэмшигчдэдээ ноогдол ашиг тараадаг уу. Уурхайнхаа хэтийн хөгжлийг хэрхэн төлөвлөж байна вэ?
 
-Манайх 70 хувь нь орон нутгийн төсөвтэй. 24 хувь нь Шунхлай, зургаан хувийг нь иргэд эзэмшдэг. Энэ жилээс анх удаагаа хамгийн их буюу  тэрбум төгрөгийн ноогдол ашиг тарааж байна. Уурхайн хөгжлийн төлөв­лөгөөгөө таван жилээр гаргадаг. Энэ жил техник эдийн засгийн үндэслэлээ шинэчилж байна. Техникийн шинэчлэл нэлээдгүй хийгдэж байна. Үндсэндээ гурван тэрбум гаруй төгрөгийн хөрөнгө оруулалтаар техникийн шинэчлэл хийж, хүчин чадлаа сайжруулж байна. Зах зээл тэлж байгаа учраас  хуулалтаас эхлээд дараа жилийнхээ ажлыг хөнгөвчилж, түрүүлж алхахыг хичээж байна.
 
 
С.Уянга
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

1
таалагдаж байна

2
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Podcast news - Цаг үе (2019.11.14)

2019-11-14

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.11.13)

2019-11-13

Podcast news - Цаг үе (2019.11.13)

2019-11-13

Podcast news - Цаг үе (2019.11.12)

2019-11-12

Монголд алмазын орд байдаг уу?

2019-11-12

Оюу толгойн гэрээтэй холбоотой С.Баяр, Ч.Сайханбилэг, С.Баярцогт нарын хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн

2019-11-11

Ерөнхий Сайд газрын тос олборлолтын байдалтай танилцав

2019-11-08

Иргэний мэдээлэлд "өвдөг шороодсон" Ашигт малтмалын тухай хуулийг өөрчлөхөөр болжээ

2019-11-04

Т.Батбилэг: Бизнес эрхлэгчдэд татварын орлогын 90 хувийг буцаан олгодог болно

2019-11-13

Төсвийн алдагдлыг нөхөх гарц байна уу?

2019-11-13

Монгол Улс 2019 оны эхний арван сард 152 улстай худалдаа хийжээ

2019-11-12

1072 хувьцааны асуудлыг хэлэлцэх байсан ч хойшлууллаа

2019-11-12

Ази тивийн залуу боксчид аваргаа шалгаруулж байна

2019-11-13

О.Мөнхжаргал: Бид харилцагчдынхаа гарт дэлхийн хөрөнгийн биржүүдийн арилжаанд оролцох удирдлагыг нь атгуулж байна

2019-11-13

0-6 хувийн хүүтэй зээлээр байртай болох боломжтой

2019-11-13

Г.Болорсүх: Зөв хандлагатай ажилтан байгууллагын хөгжилд бодит хувь нэмрийг оруулдаг

2019-11-13

“Volkswagen” автомат жолоодлоготой тээврийн хэрэгслийг хөгжүүлэх охин компани байгуулна

2019-10-29

“Seven-Eleven” худалдагчгүйгээр худалдан авалт хийх үйлчилгээг туршиж байна

2019-10-29

“Huawei” зохиогчийн эрхийн гэрчилгээ авах хүсэлт гаргасан тоогоороо тэргүүлжээ

2019-10-28

“Toyota” компани нарны эрчим хүчээр ажилладаг автомашин туршжээ

2019-10-25

Инстаграмчдын бодит байдал

2019-11-13

"1950-иад оны Хонконг" 13 настай хүүгийн дуранд

2019-11-12

100 жилийн өмнөх гоо үзэсгэлэн

2019-11-10

Элдэв зураг (70 фото) №633

2019-11-08

Б.Отгонсүх: Сургуулийн 40 автобусанд байршил тогтоогч суулгаж, эцэг эхчүүдийн гар утсанд нь мэдээлэл өгнө

2019-11-14

Ерөнхий сайдын нэрэмжит тэтгэлгийн материалыг энэ сарын 15-ныг хүртэл авна

2019-11-14

Цэцэрлэгүүдийн ачаалал гурав дахин их байжээ

2019-11-13

Азийн шилдэг 10 Их Сургууль тодорлоо

2019-11-13

Терроризм гэж...

2019-11-14

Сагсуурахаа больцгооё, хүмүүсээ!

2019-11-13

Мөнгө бариад ирсэн хүнд намуудын хаалга 24 цаг нээлттэй биз дээ?

2019-11-13

"Ухаарал"

2019-11-13

Томуу, томуу төст өвчлөлөөс үүдэн өрхийн эмнэлгүүдийн ачаалал нэмэгджээ

2019-11-14

Эрүүл аюулгүй орчны стандартыг 2020 оноос мөрдөж эхэлнэ

2019-11-14

Халдварт бус өвчин гэж өөрөө өөртөө өвчин бэлэглэхийг хэлнэ

2019-11-14

Чихрийн шижинтэй тэмцэх дэлхийн өдөр

2019-11-14

Украин Улсаас Монгол Улсад суух Өргөмжит консул Т.Мөнхбат үүрэгт ажилдаа орлоо

2019-11-14

"Жараахай" л намнаад байх уу, Ерөнхийлөгчөө?!

2019-11-14

Эв нэгдлийн дархлаагаа бэхжүүлье, үндэс нэгтэй Монгол минь ээ!

2019-11-14

УИХ: 20 мянган иргэн эвлэлдэн нэгдэж, нам байгуулж болно

2019-11-14

"Эх" /өгүүллэг/

2019-10-27

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

Хүүхдээ орхисон эцэг, эхэд ямар хариуцлага тооцох нь тодорхой бус байна

2019-11-14

Т.Баярхүү: Салхитын мөнгөний ордны асуудалд нэр холбогдсон зургаан шүүгчийн хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн

2019-11-14

Сонгогчдын нэг хувиас доошгүй нь нэгдэж нам байгуулах заалтыг 2024 оноос хэрэгжүүлнэ

2019-11-13

Д.Одбаярын хилийн хоригийг цуцалж, 7 сая воны торгууль ногдуулжээ

2019-11-13

Жолоодлогын бүхээгт эмэгтэй зорчигчийг оруулсан онгоцны нисгэгч эрхээ хасуулжээ

2019-11-14

“Google”-ийн эрүүл мэндийн төслийг АНУ-ын засгийн газар шалгаж эхэлжээ

2019-11-13

Иран улс уран баяжуулалтаа эхэлжээ

2019-11-13

Ганц бие хүмүүсийн өдөр “Alibaba” компани шинэ дээд амжилт тогтоожээ

2019-11-12

Нийслэлд шатахуун түгээх станц байх ёстой хэмжээнээс гурав дахин их болжээ

2019-11-14

Таван зуун кг сайжруулсан түлш тээвэрлэж явсан зөрчил илрүүллээ

2019-11-14

“Монголын түүх-Монгол бахархал” сэдэвт эсээ бичлэгийн уралдаан зарлаж байна

2019-11-14

"Аравт-2020"-д Узбекстан, Иран улс нэмэгдэх төлөвтэй байна

2019-11-14

Хятад улсад амьдрах хэрэггүй 5 шалтгаан

2019-11-13

Байгалийн хуулийг зөрчсөн гэмээр "этгээд" хүмүүс

2019-11-13

Бид яагаад бүх зүйлийг санаж чаддаггүй вэ?

2019-11-12

Чернобылийн ослын дараах Славутич хотын залуусын амьдрал

2019-11-12

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27
2:16

Хичээл зүтгэл шагнагддаг

2019-11-14

МАХН-ынхан Монголчуудыг өрнөөс чөлөөлөхийн тулд Ерөнхийлөгч Х.Баттулгатай хамтран ажиллах санал дэвшүүллээ

2019-11-13
1:16:44

"Улаанбал" нэвтрүүлэгт МУИС-ийн Хууль зүйн сургуулийн профессор О.Мөнхсайхан оролцов

2019-11-13
1:15:12

"Цензургүй яриа" нэвтрүүлэгт иргэн Б.Болороо оролцов

2019-11-13

"Алдар"-ынхан 671 медаль хүртжээ

2019-11-14

Б.Баттулга: Манайхан Токиогийн олимпоос алтан медальтай ирнэ

2019-11-14

“Токио-1964 ба Токио-2020” сэдэвт бага хурал болно

2019-11-13

17 орны залуу боксчид Улаанбаатарт өрсөлдөж байна

2019-11-13

Т.Баянжаргал: Дэлхийн сонгодог балет “Жизель” Монголын тайзнаа тавигдсаны 40 жилийн ой тохиож байна

2019-11-14

"Мюзикл" хэмээх төрөл зүйл ба "дуурийн хий үзэгдэл" (Le fantôme de l'Opéra)-ийн тухайд

2019-11-14

И.Урангоо: Хувцас ч уран зураг шиг байж болно

2019-11-14

Олон улсын фестивалиас шагнал хүртлээ

2019-11-13

Рашаан булаг ширгэхийн хэрээр амины ус ховордоно

2019-11-13

Ширгэж буй Монгол

2019-10-28

Сонирхолтой гарал үүсэл бүхий үгс

2019-10-24

Гол, усны ослоос урьдчилан сэргийлэхийг анхаарууллаа

2019-10-24

Залуу насандаа ухаарвал зохих амьдралын 6 үнэн

2019-11-11

Өлсөхгүйгээр жингээ хасах “5 халбаганы дэглэм”

2019-11-11

Унтахын өмнө мөрдөх 8 дүрэм

2019-11-10

Ууц нуруугаар нь өвддөг хүмүүс сармис хэрэглээрэй

2019-11-10

Хүүхдэдээ хэзээ ч хэлж болохгүй 9 үг

2019-10-22

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Шинэ мянганы залуус яагаад ганц бие байх нь их болсон бэ?

2019-11-07

Хайрлуулах бус хайрлах нь илүү чухал

2019-11-01

Хятадууд удахгүй сүрэг жоом шиг л орж ирнэ!

2019-10-30

2019 онд ерөнхий боловсролын сургуулийн 12 хүүхэд хар тамхины хэрэгт холбогджээ

2019-10-29

Хүүхдүүддээ өв хөрөнгө үлдээхээс "татгалзсан" чинээлэг эрхмүүд

2019-11-13

NBA-ын супер оддын тансаг харшуудаар зочилцгооё

2019-11-13

Алдартнуудын нэрд гарахаас өмнөх үеийн ховор зургууд

2019-11-12

Энэ оны дэлхийн хамгийн "залуу" 10 тэрбумтантай танилц

2019-11-11

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.35%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.27%
Дональд Трамп (АНУ)
4.56%
Шинзо Абэ (Япон)
3.51%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
3.0%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.55%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.3%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.75%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.65%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.45%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.3%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.3%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,517

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,415

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,417

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,336