Монголчууд Оюу толгойн гэрээнд өөрчлөлт хийвэл Олон улсын Арбитрын шүүхэд дуудагдах эрсдэлтэй

Монголчууд Оюу толгойн гэрээнд өөрчлөлт хийвэл Олон улсын Арбитрын шүүхэд дуудагдах эрсдэлтэй
Нидерландын Үндэстэн дамнасан корпорацуудыг судлах SOMO төвөөс Уул уурхайн татварууд, Оюу толгойн хэрэг ба Рио Тинтогийн Монгол дахь татвар зувчуулалтыг судалжээ. Бид энэ удаагийн дугаартаа тус төвийн судлаач Винсент Кизебринктэй ярилцаж судалгааных нь талаар зарим зүйлийг тодрууснаа уншигч танаа хүргэж байна.
 
-Танд энэ өдрийн мэнд хүргэе. SOMO судалгааны байгууллагын талаар манай сонины уншигч нарт танилцуулах уу?
 
-Нидерландын Үндэстэн дамнасан корпорацуудыг судлах төв /SOМO/ гэдэг байгууллага юм. Манай байгууллага бол ашгийн бус ТББ юм. Өмнө нь манай байгууллага “Алтайн хүрд” гэдэг компани дээр судалгаа хийж байсан. Хувь судлаачийн хувьд Монголд хийж байгаа хамгийн анхны судалгаа бол “Оюу толгой” ХХК болж байна. Би бусад улс оронд судалгаа хийж байсан туршлагатай.
 
-Танай байгууллагаас хийсэн судалгаа хэр үнэн бодитой вэ? Рио тинто манай улсад төлөх ёстой байсан татвараа зувчуулсан асуудлыг тодруулж өгнө үү. Яг ямар нөхцөл байдал үүссэн юм бол?
 
-Татвар зувчуулалт гэх энэ үйлдэл бол тухайн оронд үйл ажиллагаа явуулж байгаа компаниуд хууль эрх зүйн цоорхойг ашиглаад өөрийнхөө төлөх ёстой байсан татварыг аль болохоор хязгаарлах багасгах зорилгоор хийж байгаа үйлдэл гэж ойлгож болно. Рио Тинтогийн хувьд, хоёр оронд төлөх ёстой татвараа зувчуулсан байгаа. Нэгдүгээрт, Канад улсаас татвар зувчуулсан. Яаж зувчуулсан бэ гэхээр mail box буюу шуудангийн компаниудыг Люксенбургт байгуулаад тэр компаниараа дамжуулан зувчуулсан байна.
 
Харин Монгол Улсад төлөх ёстой татвараа Монгол Улсын Засгийн газартай хийсэн “Хөрөнгө оруулалтын гэрээ”-г ашиглаж бууруулсан үйлдлээр зувчуулсан байсан. 2009 онд Монгол Улсын Засгийн газартай Хөрөнгө оруулалтын гэрээг байгуулж байх үед Монголын тал цаашид нийгэм эдийн засагт учруулж болох үр дагавар, эрсдэлийг сайн тооцоолоогүй байж болох л юм.
 
Манай байгууллагаас хийсэн судалгааны талаар Нидерланд болон Канадын Засгийн газрын түвшинд тодорхой яриа хэлцэлүүд хийж, манай судалгааг авч үзсэн байгаа. Бид ТББ болон Иргэний нийгмийн байгууллагуудын зүгээс маш их дэмжлэгийг хүлээж байгаа. Ялангуяа Засгийн газрын хооронд байгуулсан гэрээнүүдийг сүүлийн үед шүүмжилж байна. Энэ шүүмжлэл хаанаас гарч байна гэвэл санхүүгийн салбарын байгууллагуудаас гарч байна. Бид энэ судалгааны ажлын үр дүнг мэдсэнээр мэдээж цаашид татварын бодлогыг хэрхэн сайжруулах, ялангуяа санхүүгийн тогтворжуулах заалтуудыг гэрээнд оруулж байгаа. Тэр заалтуудыг цаашид ямар байдлаар өгөөжтэй байлгах гэх зэрэг асуудалд илүү санаа оноо гарах байх гэж найдаж байна.
 
Мөнгөн дүнгээр илэрхийлэх боломжтой юу? Манай улс ойролцоогоор хичнээн төгрөгийн татвараа алдсан бол?
 
-Манай судалгааны багийнхан Монгол улс Канадад байрлах Оюутолгойн компанийн зүгээс хуримтлуулах ёстой байсан татварыг тооцож үзсэн. Монгол Улсын хувьд бол МУ-ын Засгийн газраас Оюу толгой төслийг хэрэгжүүлж байгаа байгууллага компани болон хөрөнгө оруулагчидтай хийсэн хөрөнгө оруулалтын гэрээний улмаас 2015 оны байдлаар 230 сая ам.долларын татварыг алдсан гэсэн тооцооллыг хийсэн.
 
2009 онд “Оюу толгой” ХХК МУ-ын Засгийн газар, Нидерландын Засгийн газартай байгуулсан давхар татварын гэрээнд заасан үнэ тогтворжуулах заалтын улмаас ганц Монгол Улс хохироогүй. Энэ заалтаас улбаалан Канад улс бас татвараа зувчуулсан байна. Тухайлбал, Канадын хувьд корпорацийн орлогын татвар гэж байдаг.
 
Рио тинто Люксенбургт шуудангийн компаниуд байгуулсан. Тийм учраас корпорацийн орлогын татварыг Канадад төлөөгүй. Үүнээс болж Канад Улс 560 сая ам.долларын алдагдал хүлээсэн байгаа. Хөрөнгө оруулалтын гэрээний заалтуудыг өөрчлөхгүй бол цаашид энэ мэт татвар зувчуулалтын мөнгөн дүн өссөөр байх юм.
 
-Олон Улсад хөрөнгө оруулалтын гэрээнд өөрчлөлт оруулсан тохиолдол байдаг уу? Үүнийг засч болох болов уу?
 
-Монголын Засгийн газраас Оюу толгойтой байгуулсан хөрөнгө оруулалтын гэрээнд ямар нэгэн өөрчлөлт хийх тохиолдолд Монгол Улсын Засгийн газрын ОУ-ын Арбитрын шүүхэд дуудах болно гэсэн заалт байгаа учраас МУ-ын Засгийн газраас гэрээг өөрчлөх эсвэл нэмэлт өөрчлөлт хийх тохиолдолд ОУ-ын Арбитрын шүүхэд дуудагдах эрсдэл үүсчихээд байгаа юм. 
Ганцхан энэ гэрээ ч биш л дээ. Жишээлбэл, Монгол, Недарландын Засгийн газар хоорондын хийсэн гэрээний заалт адилхан байгаа юм. Хэрвээ энэ гэрээг өөрчлөх гэж оролдох эсвэл ямар нэгэн өөрчлөлт хийчих юм бол ОУ-ын Арбитрын шүүхээр шийдвэрлүүлнэ гэсэн утгатай нэг заалт явж байгаа юм. Ялангуяа одоогийн мөрдөж байгаа татварын тогтолцоог татварын хувь хэмжээгээр оногдуулна гэдэг ч юм уу эсвэл “Оюу толгой” ХХК-тай ямар нэгэн байдлаар санал зөрөлдсөн тохиолдолд ОУ-ын Арбитрын шүүхэд дуудагдах эрсдэл бий болчихоод байгаа юм.
 
Татвар зувчуулалтыг ОУ-д яаж шийдвэрлэдэг юм бэ? Бусад орны тухай судалсан уу?
 
-Мэдээж ОУ-ын хэмжээнд татвар зувчуулалтыг шийдвэрлэх талаар санаачлагууд гарч байгаа. Гэхдээ ойрын хугацаанд энэ бүх санаачлагууд оновчтой шийдвэрлэгдэх хараахан боломжгүй. Шийдлийг олно гэж хэлэхэд ч тун хэцүү байна.
 
“Оюу Толгой” ХХК-ийн хувьд асуудал ямар эрх зүйн хүрээнд явагдаад байна гэхээр Монгол Улсын Засгийн газраас Оюу Толгой төсөлд хөрөнгө оруулагчидтай байгуулсан хөрөнгө оруулалтын гэрээгээр энэ бүх асуудал шийдвэрлэгдээд явж байна. Өөрөөр хэлбэл хөрөнгө оруулагч буюу Рио тинто гэх байгууллагаас татвар зувчуулалт явагдаж байгаа.
 
Яагаад энэ гэрээгэзр татвар зувчуулалт явагдаж байгаа гэж?
 
-Яагаад гэвэл Рио Тинто Монгол улстай  байгуулсан Хөрөнгө оруулалтын гэрээндээ татвар төвлөрүүлэхдээ үнэ тогтворжуулах заалт тусгасан байдаг. Энэ гэрээнд татвар яаж ч өссөн Монгол 2009 оны татварын тарифаар татвараа төвлөрүүлнэ. Харин татвар буурах юм бол дагаж бууна гэж заасан байгаагаас болж энэ бүх татвар зувчуулалт явагдаж байгаа юм.
 
-“Оюу толгой” ХХК-ийн хөрөнгө оруулалтын гэрээ Засгийн газрын зүгээс маш их хөндөгдөж байгаа. Харин Оюу толгойн зүгээс энэ асуудлыг тавих юм бол далд уурхайн санхүүжилтээ зогсооно гэх зэргээр шахаанд оруулдаг. Олон улсад ийм гэрээ барьчихаад ёс зүйгүй авирлаж байгаа үндэстэн дамнасан томоохон компаниудын ёс зүйд хэрхэн анхаарал хандуулдаг юм бэ? Нэгэнт гэрээний заалт ийм л учраас бид айх ёстой юу?
 
-Хөрөнгө оруулагчид ямар бодолтой байгааг, яг ямар алхам хийх гэж байгааг би хэлж мэдэхгүй юм. Гэхдээ миний ойлгож байгаагаар Монгол орон эрдэс баялгийн асар их нөөцтэй орон. Оюу толгой орд бол дэлхийд томоохонд тооцогдох их нөөц баялагтай. Магадгүй Хөрөнгө оруулалтын гэрээнд өөрчлөлт хийх боломж моментүүд гарч ирж болох л юм. Гэвч Оюу толгойн орд газрын хувьд маш их гарз хохирол харагдаж байгаа юм. Хамгийн гол зүйл бол цаашид эрдэс баялагтай холбоотой гэрээнүүдэд тухайн улс орон бэлтгэлтэй байх хэрэгтэй гэдэг нь гашуун сургамж болж байна, Хэзээ нэгэн цагт ганцхан Оюу толгой уурхайн ордоос гадна өөр орд газруудын эрдэс баялгийг ямар нэгэн байдлаар олборлох шаардлага үүснэ. Яагаад гэвэл цаашид үндэстэн дамнасан томоохон корпорацуудтай хийх гэрээний хувьд нөхцөлийг нь маш сайн шалгаж нягтлаж, улс оронд өгөөжтэй байгаа үгүйг хянаж, судлаад үзэглэх шаардлагатай гэсэн үг юм. Тэгэхгүй бол татвар төвлөрүүлэх бус харин ч хүүгийн өр төлдөг улс орон болох аюултай.
 
-Тэгэхээр бид хөрөнгө оруулалтын гэрээнд өөрчлөлт хийх ямар ч боломж байхгүй гэсэн үг үү?
 
-Оюу толгойн хувьд ямар нэгэн өөрчлөлт хийнэ гэдэг үнэхээр хэцүү. Мэдээж хөрөнгө оруулалтын гэрээний үнэ тогтворжуулах заалттай холбоотой асуудлаар шүү дээ. Гэхдээ арга зам үргэлж байдаг. Монголчууд Олон улсын татвар төлөгчдийн холбоонд санал хүсэлтээ илэрхийлж, тэдний дэмжлэг туслалцааг авч хөдлөх ёстой болов уу гэж хувь судлаачийн зүгээс харж байна.
 
 
 
Т.Солонго
Эх сурвалж: "Хөдөлмөр" сонин

4
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Нефть боловсруулах үйлдвэр барихад Энэтхэгээс дахин 236 сая ам.доллар зээлнэ

2019-11-14

Монголд алмазын орд байдаг уу?

2019-11-12

Оюу толгойн гэрээтэй холбоотой С.Баяр, Ч.Сайханбилэг, С.Баярцогт нарын хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн

2019-11-11

Ерөнхий Сайд газрын тос олборлолтын байдалтай танилцав

2019-11-08

Монголын нүүдлийн соёл цаг уурын дулаарлаас болж алдагдаж байна

2019-11-15

Баавгайн дайралтад өртсөн сумдад БОАЖЯ-ныхан ажиллажээ

2019-11-15

Мөсөн дээгүүр явах болон авто тээвэр хийхгүй байхыг анхааруулж байна

2019-11-14

Манай гарагийн хамгийн ухаалаг амьтад

2019-11-14

Допингийн шинжилгээний хариуг албан тушаалтнууд нуун дарагдуулж байсан уу

2019-11-17

"Amazon"-оос үнэгүй авч болох 10 бүтээгдэхүүн

2019-11-17

Африкруу НҮБ-ын хуралд явсан нэг монгол иргэн ХОЛЕР өвчин тусчээ

2019-11-17

Зураач Н.Амгаланбаатар уран бүтээлийн дөрөв дэх үзэсгэлэнгээ нээлээ

2019-11-17

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Санаандгүй байдлаар жүжигчний гараагаа эхлүүлсэн алдартнууд

2019-11-17

Хүүхдүүддээ өв хөрөнгө үлдээхээс "татгалзсан" чинээлэг эрхмүүд

2019-11-13

NBA-ын супер оддын тансаг харшуудаар зочилцгооё

2019-11-13

Алдартнуудын нэрд гарахаас өмнөх үеийн ховор зургууд

2019-11-12

ДОХ-ын халдвар авсан 281 тохиолдол бүртгэгджээ

2019-11-17

Чихний хулхи хүний биед хэрэгтэй юу

2019-11-17

Бүсийн оношилгоо, эмчилгээний төвийн Эмнэл зүйн сургагч багш нар Япон улсад суралцана

2019-11-16

928 шүдний эмч амилуулах тусламжийн сургалтад хамрагдлаа

2019-11-15

Podcast news - Цаг үе (2019.11.15)

2019-11-15

Podcast news - Цаг үе (2019.11.14)

2019-11-14

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.11.13)

2019-11-13

Podcast news - Цаг үе (2019.11.13)

2019-11-13

Хүүхдэдээ хэзээ ч хэлж болохгүй 9 үг

2019-10-22

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Т.Баянжаргал: Дэлхийн сонгодог балет “Жизель” Монголын тайзнаа тавигдсаны 40 жилийн ой тохиож байна

2019-11-14

"Мюзикл" хэмээх төрөл зүйл ба "дуурийн хий үзэгдэл" (Le fantôme de l'Opéra)-ийн тухайд

2019-11-14

И.Урангоо: Хувцас ч уран зураг шиг байж болно

2019-11-14

Олон улсын фестивалиас шагнал хүртлээ

2019-11-13

“Volkswagen” автомат жолоодлоготой тээврийн хэрэгслийг хөгжүүлэх охин компани байгуулна

2019-10-29

“Seven-Eleven” худалдагчгүйгээр худалдан авалт хийх үйлчилгээг туршиж байна

2019-10-29

“Huawei” зохиогчийн эрхийн гэрчилгээ авах хүсэлт гаргасан тоогоороо тэргүүлжээ

2019-10-28

“Toyota” компани нарны эрчим хүчээр ажилладаг автомашин туршжээ

2019-10-25

“Ирээдүйн ой тогтоолтын тамирчид” хөтөлбөрийн шилдэг сурагчид тодорлоо!

2019-11-15

Дубай руу аялах 3 азтан тодорлоо

2019-11-15

Жижиг дунд бизнес эрхлэгчид “Хөгжлийн хөтөлбөр”-т хамрагдсан үр дүнгээсээ хуваалцлаа

2019-11-15

Европоор аялцгаая! /Подкаст/

2019-11-15

Өрхийн сарын орлого дунджаар 1.3 сая төгрөгт хүрчээ

2019-11-15

Дэлхийн экспортыг дэмжих форумын бэлтгэл ажлын талаар зөвлөлдөв

2019-11-15

Алдагдалтай баталсан төсөвтөө орлогын эрсдэлээ тооцоолсонгүй

2019-11-15

Ерөнхий сайд Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банкны Ерөнхийлөгчийг хүлээн авч уулзав

2019-11-14

Жирэмсэн үедээ мөнгөөр тасрахгүй байх шилдэг аргууд

2019-11-16

Овьёосоор нүүрний арьсаа цайруулах арга

2019-11-15

Долоо хоногийн төгсгөлд ч эрч хүчтэй байх алтан зөвлөгөө

2019-11-15

Өвлийн гутал сонгохдоо дараах зүйлсийг анхаараарай

2019-11-15

Шинэ мянганы залуус яагаад ганц бие байх нь их болсон бэ?

2019-11-07

Хайрлуулах бус хайрлах нь илүү чухал

2019-11-01

Хятадууд удахгүй сүрэг жоом шиг л орж ирнэ!

2019-10-30

2019 онд ерөнхий боловсролын сургуулийн 12 хүүхэд хар тамхины хэрэгт холбогджээ

2019-10-29

ОУХМ Т.Түвшинтулга аваргын тавцанд зогсож чадлаа

2019-11-17

Монгол туургатны холимог тулааны тэмцээн болно

2019-11-15

Монголын 2 эрэгтэй, 6 эмэгтэй боксчин мөнгөн медалийн төлөө хүч үзнэ

2019-11-15

Монголын баг, Камбожийн шигшээтэй талбайд нь тоглож 1:1-ээр тэнцлээ

2019-11-15

Ирээдүйн эзэд мэргэжил сонголтын аян үргэлжилж байна

2019-11-16

"Хими" зэргийн хөтөлбөр олон улсад таван жилийн хугацаатай магадлан итгэмжлэгдлээ

2019-11-16

УИХ-ын гишүүн Д.Сумъяабазарын нэрэмжит “Сорилго шалгалт-2019” эхэллээ

2019-11-15

Б.ОТГОНСҮХ: Сургуулийн 40 автобусанд байршил тогтоогч суулгаж, эцэг эхчүүдийн гар утсанд нь мэдээлэл өгнө

2019-11-15

Угаартах эрсдэлтэй өрхийн пийшинг засах баг ажиллаж байна

2019-11-17

Цагдаа нар өндөрлөг дээрээс түүхий нүүрс хэрэглэж байгаа эсэхийг ажиглаж байна

2019-11-17

Хүүхдийн мөнгийг 100 хувь олгох эсэхийг хэлэлцэнэ

2019-11-17

Онгоцны зарим нислэг хойшиллоо

2019-11-17

Их сургуулийн хотхныг Зэвсгийн үйлдвэр болгон ашигласан уу?

2019-11-15

Америкийн иргэдийн өр 14 триллион ам.долларт хүрчээ

2019-11-15

Индонезод 7.1 магнитудын хүчтэй газар хөдөлсөн байна

2019-11-15

Жолоодлогын бүхээгт эмэгтэй зорчигчийг оруулсан онгоцны нисгэгч эрхээ хасуулжээ

2019-11-14

Кардашианы гэр бүлийнхний итгэмээргүй будаггүй зургууд

2019-11-16

Элдэв зураг (70 фото) №634

2019-11-15

Инстаграмчдын бодит байдал

2019-11-13

"1950-иад оны Хонконг" 13 настай хүүгийн дуранд

2019-11-12

Cэтгүүлч байгаа газар нар жаргадаггүй учир

2019-11-17

Нүглээ өөрсдөө бүтээж, буянаа сайн дураараа бузарлав

2019-11-17

Терроризм гэж...

2019-11-14

Сагсуурахаа больцгооё, хүмүүсээ!

2019-11-13

Н.Энхбаяр: З.Энхболд л сонгуулийн хуулийг хийж, МАН-ыг ялуулсан!

2019-11-15
18:40

Ц.Мөнхбаяр: Х.Баттулга, У.Хүрэлсүх хоёр УИХ-ыг тараах бодол нь хэвээрээ юу? больсон уу? гэдгээ хэлэх цаг болсон

2019-11-15
2:37

Төсөл сонгон шалгаруулах хорооны хурал боллоо

2019-11-14

Д.Эрдэнэбат: Зөвшилцлийн үр дүн гараагүй учир Ардчилсан нам цаашид ҮХНӨ-ийн хэлэлцүүлэгт оролцох боломжгүй

2019-11-14

"Эх" /өгүүллэг/

2019-10-27

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

Таны мэдэж байх ёстой Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт өөрчлөлтийн ЧУХАЛ ЗААЛТУУД

2019-11-17

АТГ: Багш, эмч, эрх зүйч бэлтгэдэг их сургуулиудад ёс зүйн тандалт судалгаа хийв

2019-11-15

УИХ-ын гишүүн асан Д.Гантулга давж заалдана

2019-11-15

ЦЕГ иргэн Ц.Пүрэвдоржийг эрүүдэн шүүсэн алба хаагчдадаа хариуцлага тооцжээ

2019-11-15

Прокуророос Ц.Элбэгдоржийг дуудаж ГЭРЧИЙН мэдүүлэг авчээ

2019-11-17

Ш.Гантулга: "Монголын үндэсний фронт" албан ёсны бүртгэлтэй

2019-11-15

Г.Занданшатарын тэргүүлсэн УИХ түүхэнд тэмдэглэгдэн үлдлээ

2019-11-15

Ерөнхийлөгчийн “Давхар дээлгүй сайд” саналыг дэмжихгүй бол хориг тавина

2019-11-14

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.22%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.37%
Дональд Трамп (АНУ)
4.55%
Шинзо Абэ (Япон)
3.56%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.97%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.52%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.29%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.79%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.69%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.45%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.3%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.3%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,519

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,431

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,421

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,339