Хотын төвийн хөдөөх тосгон жуулчдын өмнө өмхий “арал” болов

2019-06-11, 17:28 Нийгэм 2,018 7
Хотын төвийн хөдөөх тосгон жуулчдын өмнө өмхий “арал” болов

Улаанбаатар хотыг 2020 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөө, 2030 он хүртэлх хөгжлийн чиг хандлагад Гандантэгчэнлин хийд орчмын гэр хорооллыг түүх соёлын дурсгал, аялал жуулчлалын цогцолбор байхаар тусгасан. Мөн Нийслэлийн Засаг даргын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт Зүүн Хойд Азийн, соёлын болон дамжин өнгөрөх жуулчлалын төв болох, гэр хороолол дахь соёлын өвийг сэргээх чиглэлээр төсөл хэрэгжүүлж, жуулчдыг татах газрыг бий болгох гэсэн гоё заалтууд бий. Гэвч нийслэлийн өнгө үзэмжид чухалд тооцогдох, Монгол Улсын аялал жуулчлалын голлох газрын нэг болсон гандангийн дэнж гундуу байна.

Тагтааны сангасаар хучигдсан төв талбайгаас нь эхлээд нурсан хашаа, хуучирсан байшингууд, бохир орчин, утаа тортогт дарагдсан гэрүүдээс бүрдсэн гэр хорооллыг бурхан шашны төв гэж нэрлэхэд ичмээр болжээ. Нийслэлийн төвийн бүс дэх тохижилтгүй, хөгжилгүй, өмхий “арал” дээр өдөртөө гадаадын олон зуун жуулчин, гаднын зочид төлөөлөгчид хөлхөж байна.

Нийслэлд түүх соёлын дурсгалт газар цөөн тул жуулчны компаниуд аялагчдыг дагуулан тийш зүглэхээс ч аргагүй. Зөвхөн аялагчид төдийгүй төрийн айлчлалаар ирсэн зочид, төлөөлөгчдийг ч Жанрайсэг бурхантай танилцуулахаар гандан тийш зорьдог. Гэтэл тэнд нь хашаа хороо навсайсан, байшин барилга нь нурж унах дөхсөн, гудамжнууд нь өмхий ханхалсан орчин угтаж байна. Гэгээн цагаан өдрөөр хээв нэг бие засаж зогсоо эр, гуйлгачин архичин, гудамжны ноход гээд бохир орчныг тодотгосон бараан өнгө бүрдсэн. Өнгө гундсан, өмхий нэвширсэн газраар “аялсан” жуулчид ямар сэтгэгдэлтэй буцах нь тодорхой. Ичих багадаж, уйлах ихдэх гэдгийг аялал жуулчлалын салбарынхан ч ярьж халаглахаараа л нэг боллоо. Нэг салбар гэлтгүй нийслэл даяараа уурлах нөхцөл ч тэнд бас бүрдсэнийг судалгаа баримт харуулна.

Улаанбаатар хотын хөрсний бохирдол дээд цэгтээ хүрсэн газрын жагсаалтын тэргүүнд гандангийн дэнж бичигдсээр олон жилийг үдлээ. Гандангийн орчноос ч өвчний голомт дэгдэхэд ч ойрхон байна. 2015 онд нийслэлийн есөн дүүрэгт хөрсний бохирдлын хэмжээг судлахад гандан орчмын гэр хорооллын хөрс хамгийн их бохирдолтой гэж тогтоожээ. Орчны бохирдлын судалгаа ч өвөлдөө асгасан үнс, муу ус зундаа ууршиж иргэдийн эрүүл мэндэд нөлөөлж буйг баталсан. Нийслэлийн эрүүл мэндийн газраас орчны ариун цэврийг сахиулах арга хэмжээ авдаг ч хөрсний бохирдол дээд цэгтээ хүрсэн гэр хорооллыг дахин төлөвлөхөөс аргагүй гэсэн дүгнэлттэй эвлэрчээ.

Уг нь эл байдлыг засахаар нийслэлийн удирдлага дөрвөн ч удаа ерөнхий төлөвлөгөө баталсан боловч нэг нь ч хэрэгжсэнгүй.

Анх 2003 онд тухайн үеийн дэд бүтцийн сайдын тушаал, Нийслэлийн засаг даргын захирамжаар “Улаанбаатар хотыг 2020 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөө”-ний хүрээнд “Гандан хүрээ” нэртэй олон нийтэд зориулсан төвийг байгуулахаар зорьж байжээ. Тухайн үеийн төлөвлөлтөөр Гандантэгчэнлин хийдийн өмнө газар доороо автомашины зогсоолтой, цамын талбай, баруун дөрвөн замаас хийдийн хаалга хүртэл Богдын найман дүр, найман тахилын чулуун сийлбэр бүхий талбай барих байж. Тус төлөвлөгөө санхүүжилтгүйн улмаас хэрэгжиж чадаагүй байна.

Түүнээс хойш 2007, 2012, 2015 онд гандан орчмын гэр хорооллын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөг Нийслэлийн Засаг дарга захирамжилж, НИТХ-аар баталсан ч бас л ажил хэрэг болж чадсангүй.

2015 онд хотын мээр асан Э.Бат-Үүл, Баянгол дүүргийн удирдлага “гудамж” төслийн хүрээнд ганц гудамжны хашааг жигдэлж, авто болон явган замыг тохижуулсан байна. Мөн тухайн гудамжинд дулаан, цэвэр, бохир усны шугам татаж өгсөн ч төвийн шугамд холбож чадаагүйгээс газарт булаад “мартжээ”. Хөгжлийн банкны санхүүжилтээр хэрэгжиж байсан төсөл сонгуулийн дуулианаар хумигдаж, нам солигдсоноор нам жим болсон талаар тэндэхийн иргэд ярьж байна.
Гандангийн хөрсний бохирдол өвчний голомт болоход ойрхон байна

Түүнчлэн 2017 онд Гандангийн дэнжид “Аялал жуулчлалын жишиг гудамж” гэгчийг байгуулахаар нийслэлийн Засаг дарга асан С.Батболд хийгээд албаныхан шав тавьж ёслол үйлдсэн удаатай. Гэвч тэр төсөл Нийслэлийн ерөнхий төлөвлөгөөний газраар батлагдаж чадалгүй сураг алдарлаа. Тус төслийн хүрээнд Гандангийн гурван гудамж, 1.9 га талбайг чөлөөлж түүхэн дүр төрх, өв уламжлалыг хадгалсан дөрвөн давхар 1500-1700 м.кв үйлчилгээ, 300 айлын орон сууцны барилга барихаас гадна шашны эртний эдлэлийн дэлгүүр, хүрээ соёлыг харуулсан музей, уламжлалт монгол үндэсний хоолны газар, театр, гар урлалын үйлдвэртэй аялал жуулчлалын загвар гудамж, хороолол бий болох байв. Эхний ээлжинд найман айлын газрыг чөлөөлж түр оршин суух байрны түлхүүрийг эздэд нь гардуулсан ч бас л бүтэл муутай байна. Чөлөөлсөн газар дээр нь төлөвлөснөөс өөр барилга баригдсан зүйл ч гарсан байгаа.

Эдгээр төсөл бүтэлгүйтсэний шалтгааныг нийслэлийн түүх дурсгалын гол бүсэд иргэдэд газар өмчлүүлсэнтэй холбон тайлбарлана. Улмаар иргэдийн амин хувиа хичээсэн байдал, шуналдаа хөтлөгдсөн зан нөлөөлж байгааг ч албаныхан хэлж буй. Уг нь 2003 онд баталсан анхны төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэх үед гандан орчмын газрыг иргэдэд өмчлүүлэхгүй, эзэмшүүлэх чиглэлийг барьж байжээ. Харин 2004 оны сонгуулиар тухайн тойрогт нэр дэвшигч нэгэн нийслэлийн удирдлага, газрын албаныхныг загнасаар өмчид шилжүүлж улсыг хохироосон дуулдана. Нөгөөтэйгүүр нийслэлийн удирдлага сайхан төсөл ярьж иргэдийн газрыг чөлөөлчихөөд хэрэгжүүлэх шатанд удаашруулж гацаадаг нь Гандангийн оршин суугчдыг хашраачихсан талтай. Төр, иргэн зохицож чадаагүйгээс нийслэлийн иргэд, цаашлаад улсын эрх ашиг хохирч байгааг ч тоохгүй орхиж боломгүй. Үүнийг яаралтай нэг талд нь шийдэхгүй бол аюулт өвчин дэгдэж ниргэсэн хойно нь хашгирах нөхцөл үүссэнийг дээр өгүүлсэн. Тиймээс Гандангийн орчны ерөнхий төлөвлөгөөний хэрэгжихгүй байгаагийн шалтгаан, дээрх олон төсөл бүтэлгүйтсэний учрыг албаны эх сурвалжаас тодруулах нь зүй.

Д.Хан-Уул: Газраа чөлөөлөхгүй гэсэн иргэд Гандангийн төлөвлөлтөд саад болдог

Гандангийн орчныг тохижуулах ерөнхий төлөвлөгөөний талаар Нийслэлийн Хот төлөвлөлт, ерөнхий төлөвлөгөөний газрын ахлах мэргэжилтэн Д.Хан-Уулаас тодрууллаа.

-Ганданг тохижуулах дөрвөн ч төлөвлөгөө бүтэлгүйтсэний шалтгаан юунд вэ?

-Бүгд бүтэлгүйтсэн гэж үзэхгүй байна. Гандангийн төлөвлөлт хангалттай хийгдсэн. Гэвч газрыг нь хуулиар иргэдийн өмчлөлд шилжүүлсэн учраас өмнөх ерөнхий төлөвлөгөө хэрэгжих боломжгүй удааширсан. Сүүлд хийсэн төлөвлөгөөгөөр орчны нөхцөл, инженерийн дэд бүтэц зэрэгт тохируулаад нам давхар, дан давхар, үйлчилгээний гэсэн гурван бүсийг барилгажуулахаар болсон. Энэ төлөвлөгөө хэрэгжих шатандаа байгаа. Ерөнхий төлөвлөгөөнд тусгаснаар улсаас нийтийн эзэмшлийн зам талбайг тохижуулах, дэд бүтцийг нь бэлтгэх ажлуудыг хийгээд эхэлсэн. Харин иргэд хашаа байшингаа түүх дурсгал, шашны уламжлалд тохируулж барих шаардлагатай.

-Мөнгөгүй гэр хорооллын иргэдэд тийм боломж байхгүй учраас улсаас нэгдсэн журмаар тохижилтыг хийхээр ерөнхий төлөвлөгөөнд тусгаж болоогүй юм уу?

-Хашаа гудамжийг шинэчлэх ажлыг дүүргийн төсөвт мөнгө суулгаж нэгдсэн зохион байгуулалтаар хийх боломж бий. Хамгийн гол нь төрөөс дэд бүтэц, дулаан дамжуулах дэд станцуудыг барихад бэлэн болгож ажлаа эхлэх болоход иргэд газраа хэдхэн метрээр чөлөөлж өгөөгүйгээс ажил гацчихаад байна. Мөн Гандангийн ерөнхий төлөвлөгөөгөөр Гандантэгчэнлин хийдийг гороолсон зам барих ёстой. Тэнд байгаа айлууд газраа чөлөөлөхгүй бол ерөнхий төлөвлөгөө хэрэгжих боломжгүй. Мэдээж хүний хөрөнгийг хүчээр булааж болохгүй учраас зохицохоос өөр аргагүй.

-“Аялал жуулчлалын жишиг гудамж” төслийг хэрэгжүүлэхээр чөлөөлсөн газар дээр өөр барилга барьчихаар Гандангийн ерөнхий төлөвлөгөө хэрэгжих боломжгүй болсон юм биш үү?

-“Аялал жуулчлалын жишиг гудамж” төсөл НИТХ-аар батлагдаагүй. Гэхдээ манайхаас төслийг хэрэгжүүлэхдээ Гандангийн ерөнхий төлөвлөгөө болон бусад шаардлагад нийцүүлж засуулах ёстой гэсэн шаардлагыг тавьж хэдэн янзаар засаж өөрчилсөн. Энд бас газрын эзэн болох хөрөнгө оруулагч иргэн, ерөнхий төлөвлөгөө зөрчилдсөн тал бий. Бидний зүгээс ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу хийсэн зургийг л батлах чиглэл барьж байгаа. Хоёр, гуравхан өрхийн эрх ашгийг бодож нийтийн эрх ашиг тухайн гудамжны хорь, гучин айлын боломжийг хааж болохгүй.

Эх сурвалж: ЗГМ сонин

1
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

“Монгол Улсын Олборлох салбарын сургалтын цахим портал”-ыг аравдугаар сараас ашиглалтад оруулна

2019-09-17

УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Монголын Оюун Ухааны Академийн сурагчидтай уулзалт хийлээ

2019-09-17

“Говийн чоно-2019” олон улсын дадлага сургуульд 21 орны 500 гаруй төлөөлөгч оролцож байна

2019-09-16

Мансарданд үйл ажиллагаа явуулж байгаа “Билгүүн номч” сургуулийг шалгаж байна

2019-09-11

Берлин хотыг хоёр хуваасан нь... (Фото түүх)

2019-09-16

Монгол элдэв зураг №60 (95 фото)

2019-09-14

Элдэв зураг (70 фото) №625

2019-09-13

Ердийн зүйлсийг ер бусын өнцгөөс харвал...

2019-09-12

Сайжруулсан түлш утааг 50 хувиар бууруулна гэдэгт иргэд итгэхгүй байна

2019-09-18

Хүүхдээ золионд гаргах хариуцлагагүй "томчууд"

2019-09-17

Спиннингээр хичээллээд 45 хоногийн хугацаанд 20 кг жинг хаях боломжтой

2019-09-17

Дэнжийн мянгын дэрчгэр шар буюу Монголчуудад хүндлэгдсэн боксчин

2019-09-17

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.09.18)

2019-09-18

Podcast news - Цаг үе (2019.09.18)

2019-09-18

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.09.17)

2019-09-17

Podcast news - Цаг үе (2019.09.17)

2019-09-17

"Windows 10"-ийн шинэчлэлт хийсэн комьпютерүүд интернетэд холбогдох боломжгүй болжээ

2019-09-18

"Google" компани шинэ ухаалаг утсаа ирэх сарын 15-нд танилцуулна

2019-09-18

Монгол төрийн мэдээлэл хакерчдын гарт байна

2019-09-12

"Apple" компани шинэ бүтээгдэхүүнээ танилцууллаа

2019-09-11

"Эрдэнэт" үйлдвэрт тогтоосон онцгой дэглэмийн хугацааг сунгахыг дэмжлээ

2019-09-13

Сэлэнгэ аймагт хууль зөрчсөн уурхайнуудын үйл ажиллагааг зогсоолоо

2019-09-11

Стратегийн ордыг ашиглахдаа үр ашгийн дийлэнхийг ард түмэнд ногдуулна

2019-09-11

Хууль зөрчсөн уул уурхайн 63 ААН, 87 иргэний үйл ажиллагааг таслан зогсоов

2019-09-11

Тууш замын хөдөлгөөнд оролцох үедээ анхаарах зүйл

2019-09-18

Иргэний үнэмлэхээ хаяж, гээгдүүлсэн иргэд маргааш "Нээлттэй хаалга"-ны өдөрлөгийг зориорой

2019-09-18

Хар тамхины хэргээр 13 хүүхэд шалгагджээ

2019-09-18

Утаа, дуу ихтэй автомашины гэрчилгээг түр хураана

2019-09-18

Дэлхийн түүхийг бичилцэж явсан хүмүүсийн үр сад хэрхэн амьдарч байна вэ?

2019-09-13

Дуучин А.Мөнгөншагай автын ослоор амиа алджээ

2019-09-08

Үзэсгэлэнт бүсгүйчүүдийн хүүхдүүд

2019-09-08

Жастин Бибер алдар нэр амьдралыг нь хэрхэн сүйтгэсэн болохыг харуусан дурсав

2019-09-05

Н.Өнөрцэцэг: Ц.Гарамжав гишүүнтэй холбоотой хөдлөшгүй баримтууд байна

2019-09-18

"Ам нээвэл" нэвтрүүлгээр Х.Тэмүүжин УИХ-ын болон ерөнхийлөгчийн зөрчилдөөнийг ингэж шүүмжлэв

2019-09-18

"Гацуурт"-ын Л.Чинбат Дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэд МҮБХ-ны албан ёсны тамга тэмдгийг хүлээлгэж өгч, хоёр холбоо гэх хагарал дууслаа

2019-09-18
1:38:28

"Улаанбал" нэвтрүүлэгт Э.Бат-Үүл оролцов

2019-09-18

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Хурим хийхээсээ өмнө заавал асуух 11 асуулт

2019-09-08

Хууль зүйн салбарын ХӨГЖЛИЙН дараагийн ШАТ

2019-09-17

АТГ АН-ын дарга С.Эрдэнэд хэрэг үүсгэн шалгах шаардлаггүй гэж үзжээ

2019-09-17

"Эрэл"-ийн Б.Эрдэнэбатыг яллагдагчаар татжээ

2019-09-17

Б.Эрдэнэбатыг яллагдагчаар татжээ

2019-09-16

Голомт банк “Global investor” арга хэмжээг зохион байгууллаа

2019-09-18

Монгол Улсад суугаа элчин сайдууд, төлөөлөгчид хөлбөмбөгийн аваргуудаа 10 дахь жилдээ тодрууллаа

2019-09-18

"Итгэл найдвар, боломж - Улаанбаатар 2019" амжилттай зохион байгуулагдлаа

2019-09-18

Цэнхэр дэлгэцийн хамгийн алдартай машинууд

2019-09-17

Хүнд насаа хэлдэггүйн учир...

2019-09-17

Гадныхан орон гэргүйчүүдтэй хэрхэн "тэмцдэг" вэ?

2019-09-16

Дэлхийн бүх хүнийг тэрбумтан болгох солир

2019-09-16

Бодит амьдрал дээр хамгийн их хэрэг болдог тулааны урлагууд

2019-09-16

“Хөх Тавилан” кино Флоренцийн Олон Улсын Эмэгтэй кино уран бүтээлчдийн наадамд шалгарчээ

2019-09-17

“70 түүх, 70 агшин” гэрэл зургийн үзэсгэлэн нээлтээ хийлээ

2019-09-17

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Энэтхэг дэхь Буддын шашны түүх дурсгалт газруудыг үзнэ

2019-09-16

“The Hu” хамтлагийнхан анхны цомгоо өлгийдөн авлаа

2019-09-15

“Салхинцэцэг” өвчний халдвараас сэргийлэх зөвлөмж

2019-09-17

Эх, нярайн тусламж үйлчилгээнд шинэ техник, технологи нэвтрүүлэв

2019-09-17

Дорнод аймгийн Булган сумд дуут хавдар илэрч, хязгаарлалт тогтоожээ

2019-09-17

Дорнод аймгийн Булган сумд дуут хавдар илэрч, хязгаарлалт тогтоожээ

2019-09-16

Ж.Сүхбаатар МАХН-аас гарч, Г.Занданшатарын ахлах зөвлөх болжээ

2019-09-18

Гурван ерөнхийлөгч юу шийдсэн бэ?

2019-09-18

Ард нийтийн санал асуулгыг УИХ-ын сонгуультай хамтатгах эсэхийг ярьж эхэллээ

2019-09-18

Элчин сайд Жалгас Адылбаевыг хүлээн авч уулзлаа

2019-09-18

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

"Нинаг буцаасан нь" /өгүүллэг/

2019-09-01

Зохиолчдын хачиргүй яриа

2019-08-22

Чамайг хайрлах тэр...

2019-08-20

Саудын Араб Ираныг газрын тосны байгууламж руу нь халдсан болохыг баримттайгаар нотолно гэв

2019-09-18

Билл Гэйтс энэ онд 35 тэрбум ам.долларын хандив өгсөн ч хувийн хөрөнгө нь буурсангүй

2019-09-18

Д.Трамп худалдааны дайныг ирэх жилийн АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуулиас өмнө шийдвэрлэх ёстойг Хятадад санууллаа

2019-09-18

Өмнөд Солонгос - Японы худалдааны дайн улам хурцдав

2019-09-18

Э.СУМЪЯА: Би хүмүүсийн харааж зүхэж байгаа харцнаас айж байна

2019-09-18

Ц.Амарсанаагийн дараагийн учраа нь Антонио Карусо

2019-09-18

Манай 3 боксчин дараагийн учраагаа ялбал медалийн төлөө өрсөлдөнө

2019-09-17

Тархины бяд, торгон мэдрэмж шалгадаг спорт

2019-09-16

10 жилийн дараа Монголдоо амьдраад төрсөн бодол минь

2019-09-18

Хэл...

2019-09-18

Зээлээ төл!

2019-09-17

Тэнгэрлэг заяат тэнэг новшнууд

2019-09-17

Хэрхэн эрүүл давс сонгох вэ?

2019-09-18

Дотно харилцааны талаарх худал зүйлс

2019-09-17

Хүүхэд төрүүлэх хамгийн тохиромжтой насыг 34 гэж тогтоожээ

2019-09-17

Уншсан бүхнээ тогтоох 8 шилдэг арга

2019-09-14

Монголбанк мөнгөний бодлогын хүүгээ хэвээр үлдээлээ

2019-09-18

С.Даваасүрэн: Үнэт цаасны зах зээл дээр 28 жил үзэгдээгүй тэсрэлт бий болсон

2019-09-18

О.Эрдэмбилэг: Мөнгөний бодлогын хүүг 11 хувьд хадгална

2019-09-17

Ипотекийн хөтөлбөрт энэ онд нийт 430 тэрбум төгрөг олгоно

2019-09-17

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Засгийн газрын даалгавраар 110 га талбайд нөхөн сэргээлт хийжээ

2019-09-18

Аварга тосонгоос аврал эрэх хэрэггүй

2019-09-12

Улаанбаатар хотын ойг хамгаалах төсөл эхэллээ

2019-09-12

Цэнгэл, Цагаан-Үүр сумаас бусад газарт самар бэлтгэж, ашиглахыг хориглоно

2019-09-09

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.94%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
15.79%
Дональд Трамп (АНУ)
4.86%
Шинзо Абэ (Япон)
3.51%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.83%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.63%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.94%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
0.94%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.74%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.34%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.27%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.2%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,442

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,230

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,365

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,298