Жирвий саарал…

Социализмийн үед манайх азаргаар тоологдох адуугүй ч боломжийн хэдэн сайхан морьдтой, улаан хүрэн зүсмийн хоёр гүүтэй байв. Манай аав хамгийн том эгч Ролмаад бор морио, улаан гүүний удам сайвар хээр морийг эгч Сумъяад, хүрэн гүүний удам хүрэн халзан морийг ах Эрдэнэбилэгт, хүрэн халзангийн дүү хамар цагааныг эгч Цагаанхүүд, жороо халтрыг дүү Эрдэнэ-Оргилд гэх мэтчилэн хүүхэд бүртээ тэмээ адуу зэрэг амины бод малаа бараг бүгдийг нь зүслээд өгчихнө. Энэ нь хүүхдийг багаас нь өөрийн гэсэн өмчтэй харьцуулж сургах, түүнийгээ хайрлаж хамгаалах үзэлтэй болгох монгол арга ухаан байж.

1970 оны хавар намайг сургуульд ордог жил улаан гүүнээс эр хонгор унага гарч, аав надад зааж өгч би мөн ч их баярлаж билээ. Даага болонгуут нь сумын наадамд уралдаж хоёрт оров. Уг нь сумын төвийн Сайрын адгаас даага гарахад миний хонгор даага хамгийн түрүүн цойлон түрүүлж явав. Би баяртай нь гэгч аргагүй ташуурдсаар түрүүлж барианд бараг орж явтал улаан гүү наадамчин олны дундаас янцгаахад миний хонгор даага бариа руу бус шууд л янцгаах эх рүүгээ ам булааж хадуурах нь тэр. Тэгтэл миний даагыг сойсон Сайханжаргал ах бор морьтойгоо давхин ирж намайг цулбуурдаж барианд хүргэхэд миний ард явсан хээр даага өмнүүр орж билээ. Түүнээс хойш даага сойхдоо эхийг нь наадмын талбайд аваачиж болдоггүй юм байна гэдгийг ойлгосон доо.

Дараагийн жил нь хонгор шүдлэнгээ сумын наадамд унаж түрүүлж, наадмын стадионд морьдоо цоллуулж, морь цоллодог, хурдны морины нэр өгдөг Бүрүү Бүбүүгээс хонгор шүдлэндээ Булган халиун хэмээх цол чимэг авч, чихэнд нь шивнүүлж билээ. Жил ирэх тутам хонгор үрээний өнгө нь бүдгэрч саарал болж сумын наадамдаа олон жил тоосоо өргөн үзүүр түрүү айргийн тавд найдвартай давхисан даа.

Миний саарал морийг аав болон бусад ах, эгч, дүү нар тэр болгон бараг унахгүй. Би амралтаараа ирэхээр унана, уяна. Хөдөө бол зургаагаас арванхоёр хүртлээ хурдны морь унаж, арвангурван наснаас морь уяж эхлэнэ дээ. Хамгийн сүүлд би аавыг өнгөрдөг жил саарал морио зэргэлдээ сум Завханмандалын баярт сойж айрагдаж байлаа. Түүнээс хойш би ер нь морь уясангүй юм байна. Орост курсант зургаан жил болохдоо зуны амралтаар ирэх болгондоо саарал мориныхоо дэлийг засч, Хүнгийн голоо өгсөж уруудан нутгийнхаа айлуудаар орж гарч хэсэж давхидаг байлаа.

Миний хайртай саарал морь хорь гаруй жилийг насалж, миний дүү Эрдэнэ-Оргил сүүлийн гурван жил нь уналга эдэлгээнд хэрэглэлгүй зөнгөөр нь байлгаад тогоо тосдох зүрх нь хүрэлгүй зөнөөж. Тэгээд Баруун Багалууртад зөнөж үхсэн байсныг нь олж, сайхан толгойг нь огтолж Цагаан овооны оройд тахьсан гэдэг. Гэсэн ч миний эгч яруу найрагч Сумъяа Нутаг амьтай аав дуундаа Жирвий саарал нэрээр мөнхжүүлсэн юм.

Ер нь манай улаан гүүний удам бага залуу насандаа бол зураачийн уран бийрээр зурсан юм шиг уран нарийн саарал морьд байсан. Эгчийнхээ зохиосон Нутаг амьтай аав минь дууг сонсохоор миний бага нас, нутаг орон, аав ээж, нутагтаа зуны амралтаараа очиж байсан зэрэг идэр насны  амьдрал маань тэр чигээрээ л багтдаг. Миний Жирвий саарал морь яалт ч үгүй хурдан, номхон, хатираа сайтай, гүүн сайвар, алс замд эцэнэ цуцна гэж үгүй, бас их ухаантай, эзнээ хээр хаядаггүй аргагүй л жинхэнэ монгол морь байсан юм.

Нутаг амьтай аав

Талын гурван улаан минь

Тарж нэг хурж нэг тослоо доо

Тамхиа нэрээд аав минь

Таниад чиг инээгээд чиг байх шиг ээ

Газрын эмжээр Хүнгүй минь

Галгиж нэг цалгиж нэг тослоо доо

Гандуу дээлтэй аав минь

Гаднаа чиг гэртээ чиг байх шиг ээ

Жирмийн сүлжээ харгуй минь

Жиндээ нэг аяндаа нэг хөтлөө юу

Жирвий саарлаараа аав минь

Жилдээ ч нэг сардаа ч нэг ирэх шиг ээ.

Нүүдлийн олон шувууд нь

Нуураа нэг тойрмоо нэг эргэлээ дээ

Нутгийн хэдэн буурлаасаа би

Нуугдаж нэг зүүгдэж нэг уйллаа даа

ОУ-ын зэвсгийн шинжээч, хурандаа Доржпаламын Эрдэнэцогт

12
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

ХААН Банк “ТОП 100 ААН”-ийн эхний дөрөвт дахин эрэмбэлэгдлээ

2019-05-20

Капитрон банк “Топ 100 аж ахуйн нэгж”-ээр гурван жил дараалан тодорлоо

2019-05-20

‘’Эко Констракшн’’ ХХК 4 дэхь жилдээ “Топ – 100 ААН”-ээр шалгарч амжилтаа бататгалаа

2019-05-20

“King Tower”: Зөвхөн танд зориулсан бэлэгтэй урамшуулал санал болгож байна!

2019-05-20

Валютын ханшийн өсөлт өргөн хэрэглээний үнийн өсөлтөд нөлөөлөөд байна Т.Баяртсайхан Ерөнхийлөгч өө

2019-05-20

Автомашины татвар төлөх хугацаа дуусахад 15 хоног үлдлээ

2019-05-16

Х.БАДЕЛХАН: Анх удаагаа ипотекийн зээлийн эх үүсвэрийг 2 дахин нэмэгдүүлсэн

2019-05-16

Эдийн засаг 8.6 хувиар өсжээ

2019-05-16

Хамтдаа бүтээх бус хоорондоо тэмцэлдсэн МАН

2019-05-20

Н.Номтойбаяр У.Хүрэлсүхэд агсам тавьжээ

2019-05-20

МАН: Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээж авах боломжгүй

2019-05-20

Хөндлөнгийн мэргэжлийн шинжээч оруулах хүсэлт тавьсан боловч прокурор татгалзжээ

2019-05-19

Шилдэг кинонуудын урам хугалсан үргэлжлэлүүд

2019-05-20

Мусейоноос эхтэй музей Монголд ирсэн нь...

2019-05-18

Хүн төрөлхтөнд агуу санаа бэлэглэсэн “ЭРҮҮЛ БУС” зохиолчид

2019-05-18

Музей бол нийгмийн зүрх

2019-05-18

Монголын бөхчүүд “Байгаль Опен”-оос 23 медаль хүртэв

2019-05-20

Допингийн асуудалд холбогдсон Ө.Бат-Орших тэргүүтэй бөхчүүдийн барилдах эрхийг сэргээжээ

2019-05-20

О.Насанбурмаа, Ц.Намуунцэцэг нар алтан медаль хүртэв

2019-05-20

Улсын харцага Б.Бат-Өлзий: Бөхийн дэвжээнд зохисгүй үйлдэл гаргасан нь миний буруу

2019-05-19

Хятад АНУ-тай хийж буй худалдааны дайнд бууж өгсөн үү?

2019-05-15

Трамп: “Их 20”-ийн уулзалтын үеэр БНХАУ, ОХУ-ын удирдагчидтай уулзана

2019-05-14

Худалдааны хэлэлцээрийг ойрын хугацаанд байгуулахыг Д.Трамп уриалжээ

2019-05-12

Эртний Египетийн бунхан илрүүлжээ

2019-05-10

Элсэж ороход хамгийн хэцүү 10 их сургуулийг тодруулжээ

2019-05-20

83 дугаар цэцэрлэгийн багш, ажилтнуудыг ИТХ, Засаг даргын шагналаар шагнаж урамшууллаа

2019-05-20

Нэгдүгээр ангид элсэгчдийн бүртгэл ҮРГЭЛЖИЛЖ байна

2019-05-20

Японд суралцах хүсэлтэй оюутнаас авах сорилын бүртгэлийн хугацааг сунгав

2019-05-17

Нангиад хатан /өгүүллэг/

2019-05-19

Хадам ээж...

2019-05-13

"Алтан жүн жор" /өгүүллэг/

2019-05-04

Хүний хань (Өгүүллэг)

2019-04-28

Хачирхалтай байдлаар дурсгалын зураг авахуулдаг бүсгүй

2019-05-20

Манж Чин гүрний үеийн амьдралыг харуулсан ховор зургууд

2019-05-19

Монгол элдэв зураг (60 фото) №59

2019-05-18

Элдэв зураг (70 фото) №608

2019-05-17

"Шар айрагны гүзээ" гэж байдаггүй, харин...

2019-05-20

“ЭРҮҮЛ ИРГЭН, АРХИДАЛТГҮЙ ЭРҮҮЛ ХОРОО”-г бий болгоно

2019-05-20

Гуравдугаар эмнэлэг ангиографийн аппараттай боллоо

2019-05-20

Өсвөр насныхны сэтгэцийн эмгэг өвчлөл ихсэх хандлагатай байна

2019-05-20

Нөхөртөө заавал уншуулаарай!

2019-05-20

Гэр бүлийн арчаагүй байдлыг харуулдаг зүйл нь хөргөгч юм

2019-05-16

Аавын сүлд хийморь, үйлийн үр хүүхэд нь хувь тавилан болж очдог

2019-05-13

Хүүхдийн сэвлэг даахь үргээх ёслолыг ингэж хийдэг!

2019-05-08

Ярилцаж буй хүнийхээ сэтгэл зүйгээр тоглох 6 арга

2019-05-20

Ажлын хүнд өдрийн дараа алжаалаа хэрхэн тайлах вэ?

2019-05-20

Өөх шатаах 10 алтан дүрэм!

2019-05-20

Ном унших хурдаа 3 дахин нэмэгдүүлэх арга

2019-05-19

Цөмийн зэвсэг эрх зүй...

2019-05-20

Зэвсгийн шинжээчид...

2019-05-17

Такси баригч...

2019-05-16

Б.Ринчен: Аав нь Монголоо гэсээр яваад ийм боллоо доо

2019-05-14

VI сарын 1-ний өдрөөс өмнө татвараа төлөөрэй

2019-05-20

Б.СҮНДЭРЪЯА: Төрийн өмчит компанийн засаглалыг буруу хандлага эвдэж байна

2019-05-20

Цагдаагийн алба хаагч ажил үүргээ гүйцэтгэж байгаад нас баржээ

2019-05-20

ЦЕГ: Талийгаачийн ар гэрийнхнийг нь хүндэтгэхийг хүсч байна

2019-05-20

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

УИХ-ын гишүүн Д.Гантулгыг чөлөөлсөн нь хууль зөрчсөн эсэхийг Цэц хэлэлцэнэ

2019-05-20

Г.Занданшатар: Аудитын байгууллага сайн ажиллавал төр, төсөвт нүүрлэсэн хулгай байхгүй болно

2019-05-20

Гэр бүлийн хамаарал бүхий харилцаатай бага насны хүүхдүүдийг хүчирхийлсэн этгээдүүдэд 15, 18 жилийн хорих ял оноожээ

2019-05-20

Үндсэн хуулийн цэцийн дунд суудлын хуралдаан болно

2019-05-20

Ходоодондоо нүхтэй үнээнүүдийн нууц

2019-05-20

Дэлхийн хамгийн аюултай 10 шашны бүлэглэл

2019-05-19

Хүмүүсийн төдийлэн мэддэггүй 10 жижигхэн улс

2019-05-19

Байгаль эхийн хүмүүст өгсөн 9 анхааруулга

2019-05-19

“Оюу Толгой”-н зэсийн баяжмалын агууламж нэмэгджээ

2019-05-18

Д.Сумъяабазар: "Эрдэнэс тавантолгой"-г улс төрөөс ангид байлгах хэрэгтэй

2019-05-16

УИХ-ын гишүүн Л.Энхболд хулгайд алдагдсан нүүрсний асуудлаар Ерөнхий сайдад асуулга тавилаа

2019-05-16

С.Арслан: Монголын нутаг лиценз нэрийн дор 300 мянган жилээр бусдын мэдэлд орсон

2019-05-16

Дубайн баяны "мангас" машин

2019-05-17

Хамгийн найдвартай, эдэлгээ сайтай 10 автомашиныг тодруулжээ

2019-05-10

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан шилдэг төмөр хүлгүүд

2019-04-05

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан онцлох төмөр хүлгүүд

2019-04-04

“Хөрсний бохирдлыг бууруулах шийдэл” сэдвээр уралдаан зарлалаа

2019-05-17

100 га талбайд ойжуулалт хийх тендерт дөрвөн оролцогч саналаа ирүүлжээ

2019-05-17

100 га талбайд ойжуулалт хийх тендерт дөрвөн оролцогч саналаа ирүүлжээ

2019-05-17

Баянхонгорт 5.2, Сүхбаатар аймагт 4.1 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

2019-05-17

Дубайн гэрээг хүчингүй болгох саналыг ажлын хэсэг гаргалаа

2019-05-20

Г.Батхүү агсантай хамгийн сүүлд уулзсан УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаяр мэдээлэл хийлээ

2019-05-20

Талийгаач Г.Батхүү агсаны нас барсан харамсалтай хэргийн талаар АН-аас мэдээлэл хийж байна

2019-05-20

Ц.Даваасүрэн: Яагаад Н.Багабанди "Оюутолгой" ХХК-ийн ТУЗ-д суух гээд дурлаад байдаг юм

2019-05-17

Өрөнд орох өвчин...

2019-05-20

Намайг 20-той байхад энэ бүгдийг хэлж өгсөн болоосой...

2019-05-20

А.Гантигмаа: Та бид хүүхдүүдээ санаандгүй хоролсоор байдаг!

2019-05-17

Монгол эмэгтэйчүүд хэтэрхий тэвчээртэй!

2019-05-17

Амжилттай бүсгүйчүүд цүнхэндээ юу авч явдаг вэ?

2019-05-16

Хүүхэд байхдаа "нугасны муухай дэгдээхий" байсан алдартнууд

2019-05-15

Он оны Дэлхийн миссүүд /1980-2018/

2019-05-14

"Ералаш" цувралын бяцхан жүжигчид хэрхэн өөрчлөгдсөн бэ?

2019-05-14

"iPhone" утасны ашиглалтыг хөнгөвчлөх 16 ухаалаг арга

2019-05-20

Бүх цаг үеийн хамгийн их борлуулалттай 10 гар утас

2019-05-19

Фэйсбүүкээр "Live" хийхэд хязгаартай боллоо

2019-05-15

1990 оноос хойш ШУА-д төр, засгийн тэргүүнүүдээс нэг ч хүн очоогүй, салбарын сайд нь ганцхан удаа очжээ

2019-05-14

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
65.85%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.55%
Дональд Трамп (АНУ)
4.53%
Шинзо Абэ (Япон)
3.66%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
3.48%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.44%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
1.05%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.05%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.52%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.52%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.17%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.17%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,324

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,915

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,287

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,244