Жирвий саарал…

Социализмийн үед манайх азаргаар тоологдох адуугүй ч боломжийн хэдэн сайхан морьдтой, улаан хүрэн зүсмийн хоёр гүүтэй байв. Манай аав хамгийн том эгч Ролмаад бор морио, улаан гүүний удам сайвар хээр морийг эгч Сумъяад, хүрэн гүүний удам хүрэн халзан морийг ах Эрдэнэбилэгт, хүрэн халзангийн дүү хамар цагааныг эгч Цагаанхүүд, жороо халтрыг дүү Эрдэнэ-Оргилд гэх мэтчилэн хүүхэд бүртээ тэмээ адуу зэрэг амины бод малаа бараг бүгдийг нь зүслээд өгчихнө. Энэ нь хүүхдийг багаас нь өөрийн гэсэн өмчтэй харьцуулж сургах, түүнийгээ хайрлаж хамгаалах үзэлтэй болгох монгол арга ухаан байж.

1970 оны хавар намайг сургуульд ордог жил улаан гүүнээс эр хонгор унага гарч, аав надад зааж өгч би мөн ч их баярлаж билээ. Даага болонгуут нь сумын наадамд уралдаж хоёрт оров. Уг нь сумын төвийн Сайрын адгаас даага гарахад миний хонгор даага хамгийн түрүүн цойлон түрүүлж явав. Би баяртай нь гэгч аргагүй ташуурдсаар түрүүлж барианд бараг орж явтал улаан гүү наадамчин олны дундаас янцгаахад миний хонгор даага бариа руу бус шууд л янцгаах эх рүүгээ ам булааж хадуурах нь тэр. Тэгтэл миний даагыг сойсон Сайханжаргал ах бор морьтойгоо давхин ирж намайг цулбуурдаж барианд хүргэхэд миний ард явсан хээр даага өмнүүр орж билээ. Түүнээс хойш даага сойхдоо эхийг нь наадмын талбайд аваачиж болдоггүй юм байна гэдгийг ойлгосон доо.

Дараагийн жил нь хонгор шүдлэнгээ сумын наадамд унаж түрүүлж, наадмын стадионд морьдоо цоллуулж, морь цоллодог, хурдны морины нэр өгдөг Бүрүү Бүбүүгээс хонгор шүдлэндээ Булган халиун хэмээх цол чимэг авч, чихэнд нь шивнүүлж билээ. Жил ирэх тутам хонгор үрээний өнгө нь бүдгэрч саарал болж сумын наадамдаа олон жил тоосоо өргөн үзүүр түрүү айргийн тавд найдвартай давхисан даа.

Миний саарал морийг аав болон бусад ах, эгч, дүү нар тэр болгон бараг унахгүй. Би амралтаараа ирэхээр унана, уяна. Хөдөө бол зургаагаас арванхоёр хүртлээ хурдны морь унаж, арвангурван наснаас морь уяж эхлэнэ дээ. Хамгийн сүүлд би аавыг өнгөрдөг жил саарал морио зэргэлдээ сум Завханмандалын баярт сойж айрагдаж байлаа. Түүнээс хойш би ер нь морь уясангүй юм байна. Орост курсант зургаан жил болохдоо зуны амралтаар ирэх болгондоо саарал мориныхоо дэлийг засч, Хүнгийн голоо өгсөж уруудан нутгийнхаа айлуудаар орж гарч хэсэж давхидаг байлаа.

Миний хайртай саарал морь хорь гаруй жилийг насалж, миний дүү Эрдэнэ-Оргил сүүлийн гурван жил нь уналга эдэлгээнд хэрэглэлгүй зөнгөөр нь байлгаад тогоо тосдох зүрх нь хүрэлгүй зөнөөж. Тэгээд Баруун Багалууртад зөнөж үхсэн байсныг нь олж, сайхан толгойг нь огтолж Цагаан овооны оройд тахьсан гэдэг. Гэсэн ч миний эгч яруу найрагч Сумъяа Нутаг амьтай аав дуундаа Жирвий саарал нэрээр мөнхжүүлсэн юм.

Ер нь манай улаан гүүний удам бага залуу насандаа бол зураачийн уран бийрээр зурсан юм шиг уран нарийн саарал морьд байсан. Эгчийнхээ зохиосон Нутаг амьтай аав минь дууг сонсохоор миний бага нас, нутаг орон, аав ээж, нутагтаа зуны амралтаараа очиж байсан зэрэг идэр насны  амьдрал маань тэр чигээрээ л багтдаг. Миний Жирвий саарал морь яалт ч үгүй хурдан, номхон, хатираа сайтай, гүүн сайвар, алс замд эцэнэ цуцна гэж үгүй, бас их ухаантай, эзнээ хээр хаядаггүй аргагүй л жинхэнэ монгол морь байсан юм.

Нутаг амьтай аав

Талын гурван улаан минь

Тарж нэг хурж нэг тослоо доо

Тамхиа нэрээд аав минь

Таниад чиг инээгээд чиг байх шиг ээ

Газрын эмжээр Хүнгүй минь

Галгиж нэг цалгиж нэг тослоо доо

Гандуу дээлтэй аав минь

Гаднаа чиг гэртээ чиг байх шиг ээ

Жирмийн сүлжээ харгуй минь

Жиндээ нэг аяндаа нэг хөтлөө юу

Жирвий саарлаараа аав минь

Жилдээ ч нэг сардаа ч нэг ирэх шиг ээ.

Нүүдлийн олон шувууд нь

Нуураа нэг тойрмоо нэг эргэлээ дээ

Нутгийн хэдэн буурлаасаа би

Нуугдаж нэг зүүгдэж нэг уйллаа даа

ОУ-ын зэвсгийн шинжээч, хурандаа Доржпаламын Эрдэнэцогт

12
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

"Youtube" дээрх хамгийн аймшигтай 10 бичлэг

2019-05-22

Ямар ордны хүмүүс хоорондоо таарч тохирдоггүй вэ?

2019-05-22

Иргэн бүр нь тэрбумтан болсон дэлхийн цорын ганц улстай танилц!

2019-05-22

"Үнэгүй юм зөвхөн хавханд л байдаг" /Сургамжит комикс/

2019-05-22

Дубайн баяны "мангас" машин

2019-05-17

Хамгийн найдвартай, эдэлгээ сайтай 10 автомашиныг тодруулжээ

2019-05-10

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан шилдэг төмөр хүлгүүд

2019-04-05

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан онцлох төмөр хүлгүүд

2019-04-04

Нөхөртөө заавал уншуулаарай!

2019-05-20

Гэр бүлийн арчаагүй байдлыг харуулдаг зүйл нь хөргөгч юм

2019-05-16

Аавын сүлд хийморь, үйлийн үр хүүхэд нь хувь тавилан болж очдог

2019-05-13

Хүүхдийн сэвлэг даахь үргээх ёслолыг ингэж хийдэг!

2019-05-08

Хачирхалтай байдлаар дурсгалын зураг авахуулдаг бүсгүй

2019-05-20

Манж Чин гүрний үеийн амьдралыг харуулсан ховор зургууд

2019-05-19

Монгол элдэв зураг (60 фото) №59

2019-05-18

Элдэв зураг (70 фото) №608

2019-05-17

30 гаруй цэцэрлэгийн тусгай зөвшөөрлийг цуцлах саналыг Нийслэлийн боловсролын газарт хүргүүлжээ

2019-05-21

Элсэж ороход хамгийн хэцүү 10 их сургуулийг тодруулжээ

2019-05-20

83 дугаар цэцэрлэгийн багш, ажилтнуудыг ИТХ, Засаг даргын шагналаар шагнаж урамшууллаа

2019-05-20

Нэгдүгээр ангид элсэгчдийн бүртгэл ҮРГЭЛЖИЛЖ байна

2019-05-20

"Marvel"-ын жүжигчид нүүр хувиргалтгүйгээр...

2019-05-22

В.Оросоо агсны 80 насны хүндэтгэлийн тоглолт боллоо

2019-05-22

Битүү амьсгааг өвлүүлэх төсөл хэрэгжүүлж эхэллээ

2019-05-22

“Өхөөрдөм гоёо” монгол туургатны хүүхдийн загварын их наадам болно

2019-05-22

Т.Аюурсайхан: Монгол улсыг 3 их наяд төгрөгөөр хохироосон Н.Золжаргал хаана байна?

2019-05-22

С.Эрдэнэ: АН бүтэн сарын хугацаанд жагсана, ЗГ-ын огцоруулна

2019-05-22

Ч.Улаан: Махны экспортонд тодорхой хэмжээ тогтооно

2019-05-22
1:11:51

"Улаан бал" нэвтрүүлэгт МҮБХ-ны дэд тэргүүн Ц.Магалжав оролцов

2019-05-22

"iPhone" утасны ашиглалтыг хөнгөвчлөх 16 ухаалаг арга

2019-05-20

Бүх цаг үеийн хамгийн их борлуулалттай 10 гар утас

2019-05-19

Фэйсбүүкээр "Live" хийхэд хязгаартай боллоо

2019-05-15

1990 оноос хойш ШУА-д төр, засгийн тэргүүнүүдээс нэг ч хүн очоогүй, салбарын сайд нь ганцхан удаа очжээ

2019-05-14

“Жем Интернэшнл”ХХК 12 дахь жилдээ Топ-100 ААН-ээр шалгарлаа

2019-05-22

“ИНВЕСКОР ББСБ” ХК анхдагч зах зээлийн арилжааны захиалгын нээлт, цан цохих ёслол боллоо

2019-05-22

Бяцхан үрсдээ хадгаламж нээгээд зуны амралтаар нь сургалтад хамруулаарай

2019-05-22

ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ Хөгжлийн банкинд хийсэн шалгалтын дүнг танилцуулж байна

2019-05-22

Батганаас бүрэн ангижирч чадахгүй байгаагийн тань 11 шалтгаан

2019-05-22

Мөр, шилэн хүзүүний чилээг гаргах 8 дасгал

2019-05-21

Орон байрны гал түймрээс амьд гарах 6 алтан дүрэм

2019-05-21

Ярилцаж буй хүнийхээ сэтгэл зүйгээр тоглох 6 арга

2019-05-20

Ажлын хэсгийн ахлагчаар Ж.Бат-Эрдэнэ нарыг томилов

2019-05-22

МАН-ын бага хурал ирэх мягмар гаригт хуралдана

2019-05-22

БНСУ-ын Авлигын эсрэг, иргэний эрхийн хорооны төлөөлөгчид айлчилж байна

2019-05-22

Г.Занданшатар: ХЭҮК-ын үйл ажиллагаа хууль эрх зүйн, зохион байгуулалтын шинэчлэл хийх шаардлагатай

2019-05-22

Чи үнэтэй хувцас өмсөж, үнэтэй утас барьж, үнэт эдлэл зүүхгүй бол чамайг Монголд хэн ч тоож харьцахгүй!

2019-05-22

Би эхнэртээ "ТУСАЛДАГГҮЙ"...

2019-05-21

Өрөнд орох өвчин...

2019-05-20

Намайг 20-той байхад энэ бүгдийг хэлж өгсөн болоосой...

2019-05-20

Нангиад хатан /өгүүллэг/

2019-05-19

Хадам ээж...

2019-05-13

"Алтан жүн жор" /өгүүллэг/

2019-05-04

Хүний хань (Өгүүллэг)

2019-04-28

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Дональд Трамп "Huawei" компанид хүнд цохилт өглөө

2019-05-21

Хятад АНУ-тай хийж буй худалдааны дайнд бууж өгсөн үү?

2019-05-15

Трамп: “Их 20”-ийн уулзалтын үеэр БНХАУ, ОХУ-ын удирдагчидтай уулзана

2019-05-14

Худалдааны хэлэлцээрийг ойрын хугацаанд байгуулахыг Д.Трамп уриалжээ

2019-05-12

Сэтгэхүй гэж...

2019-05-22

“Юм үзээгүй” 76 хүн

2019-05-21

Үнэн гэж…

2019-05-21

Цөмийн зэвсэг эрх зүй...

2019-05-20

Рок хөгжмийн домгуудын залуу насны дүр төрх

2019-05-21

Амжилттай бүсгүйчүүд цүнхэндээ юу авч явдаг вэ?

2019-05-16

Хүүхэд байхдаа "нугасны муухай дэгдээхий" байсан алдартнууд

2019-05-15

Он оны Дэлхийн миссүүд /1980-2018/

2019-05-14

Баянзүрхчүүд энэ Бямба гаригт зуслан, ногоон бүсийг цэвэрлэнэ

2019-05-22

С.Амарсайхан: Туул голын сав дагуу нөхөн сэргээлт хийсэн ААН, иргэн байхгүй

2019-05-22

Хууль зөрчиж ойн санд газар олгосноос байгаль орчин сүйдэж байна

2019-05-22

Нийслэлийн ойгоос 2019 онд бэлтгэх модны хэмжээг тогтоолоо

2019-05-22

Нийслэлийн шилдэг татвар төлөгчид шалгарлаа

2019-05-21

Хөгжлийн банкны гүйцэтгэх захирлаар Г.Амартүвшинг томилжээ

2019-05-21

Монголын эдийн засаг гаднын нөлөөнд эмзэг хэвээр байна гэж АХБ дүгнэжээ

2019-05-21

Валютын ханшийн өсөлт өргөн хэрэглээний үнийн өсөлтөд нөлөөлөөд байна Т.Баяртсайхан Ерөнхийлөгч өө

2019-05-20

Дөрвөн настай дагавар хүүгээ хэрцгийгээр зодсон Б.Тодзаяаг шүүнэ

2019-05-22

Хамаарал бүхий этгээддээ давуу байдал олгосон албан тушаалтныг ажлаас чөлөөлжээ

2019-05-22

Ажлаас гарсан ч, халагдсан ч тэтгэмж авна

2019-05-21

Чехэд ажилладаг монголчуудын нийгмийн асуудлыг шийдэх боломж бүрдлээ

2019-05-21

Монгол залуу ARNOlD klassik-ийн аварга боллоо

2019-05-22

3х3 сагсанбөмбөгийн Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээн эхэллээ

2019-05-22

Э.Содномпилжээ мөнгөн медаль хүртлээ

2019-05-22

Б.Өнөрзаяа: Чамгүй амжилт гаргасан ч жүдогоо сагсан бөмбөгөөр солихдоо эргэлзээгүй

2019-05-21

Д.Эрдэнэбат "Эрдэнэт"-ийн 49 хувийн хэрэгт яллагдагчаар татагджээ

2019-05-22

“Оюу Толгой”-н зэсийн баяжмалын агууламж нэмэгджээ

2019-05-18

Д.Сумъяабазар: "Эрдэнэс тавантолгой"-г улс төрөөс ангид байлгах хэрэгтэй

2019-05-16

УИХ-ын гишүүн Л.Энхболд хулгайд алдагдсан нүүрсний асуудлаар Ерөнхий сайдад асуулга тавилаа

2019-05-16

ХӨСҮТ: Зайсангийн “Бургер кинг“-ээс нийт 140 иргэн хордсон

2019-05-22

Сүрьеэгийн далд хэлбэр болон сүрьеэ өвчний ялгаа

2019-05-22

Эрүүл мэндийн сургалтын хэрэгцээ үнэхээр их ч хэн ч үүнд мөнгө төлдөггүй

2019-05-22

Өдөрт нэг халбага шар тос идэж сурвал зөнөглөх өвчнөөс бүрэн ангижирна

2019-05-22

Хүүхдийн эрх, хүчирхийллийн эсрэг арга хэмжээний үр дүнтэй танилцах Ерөнхий хяналтын сонсголд оролцох иргэдийг бүртгэж байна

2019-05-22

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлаас харамласан хөрөнгө хүний амиар хэмжигддэг

2019-05-22

Нөөцийн махыг 135 цэгээр худалдаалж байна

2019-05-22

“Монгол оюуны тэрбумтнуудыг” хэрхэн бүтээх вэ?

2019-05-22

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
65.76%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.61%
Дональд Трамп (АНУ)
4.41%
Шинзо Абэ (Япон)
3.56%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
3.39%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.71%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
1.19%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.02%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.51%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.51%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.17%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.17%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,328

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,922

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,289

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,246