Банк бол улстөржүүлэх, оноо цуглуулах "хөзөр" биш

Банк бол улстөржүүлэх, оноо цуглуулах "хөзөр" биш

Арилжааны банк үйл ажиллагаа явуулах эрх зүйн орчин манай улсад 1990 онд тавигдсан. Тухайн үеийн Сайд нарын зөвлөл 422 тоот тогтоол гаргасан нь улсад аж ахуйн банк буюу хувийн банк байгуулахыг зөвшөөрсөн явдал юм. Ингэснээр Монгол Улсад банкны хоёр шатлалт тогтолцоо бий болж, өнөөдрийн арилжааны банкны түүх эхэлсэн билээ. Эргэн харахад, өнгөрсөн 29 жилийн хугацаанд нийгэм, эдийн засгийн амьдралд өчнөөн зүйл өөрчлөгдөж, банк гэдэг ойлголт бидний хувьд хэрэгцээ, шаардлага болон хувирчээ.

Мөнгөний гэнэтийн хэрэг гарлаа гэхэд ойр тойрны нэгнээсээ сураглахаас илүүтэй банк бидний очих газрын нэг болтлоо энэ амьдралтай холбогджээ. Цалингийн зээл, байрны зээл, автомашины зээл энэ бүхэн байгаагүй бол хэзээ мөнгөө хурааж, хэзээ нь байртай, машинтай болох байснаа ер төсөөлшгүй. Энэ төрлийн үйлчилгээг төв банк бус түүний хараа хяналт дор үйл ажиллагаа явуулдаг арилжааны банкууд иргэдэд олгож, санхүүгийн хэрэгцээгээ банкны тусламжтайгаар хангаж өдий хүрлээ. Цаашдаа ч ийм байх нь дамжиггүй.

Дэлхий нийтээр банк, санхүүгийн үйлчилгээ авснаар боломжоо нэмэгдүүлж, цаг хугацааг хэмнэж, амьдралаа сайжруулж байна. Хувийн хэвшлийн томоохон компани, аж ахуйн нэгжээс эхлээд өрхийн үйлдвэрлэл хүртэл банкны зээлээр бойжиж, өөрсдийн өндөрлөгт хүрцгээсэн юм. Иргэдийн хадгаламжийг татан төвлөрүүлж, хэрэгцээтэй байгаа хэсэгт нь зээл болгон гаргаснаар банкны зуучлал хөгжиж, өнөөдөр бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээрээ хоорондоо тэд өрсөлдөж, төрөлжиж байна. Үүнийг бичих сэтгүүлч миний хувьд ч ялгаагүй банкны зээлээр наад захын хэрэгцээгээ хангаж, байрны зээлд хүртэл хамрагдсан нэгэн. Хувь хүний санхүүгийн сахилга баттай ч болгосон. Хэрэв мөнгөө хураагаад байртай болно гэвэл залуучуудын хувьд бараг л боломжгүй. Залуу гэр бүлүүд урьдчилгаа нөхцөлөө хангаж л байвал орон байртай болох боломжийг банк олгож байгаа.

Арилжааны банк бий болсноор хүн хувийн өмч хөрөнгөтэй болж, баялгийн эзэн болсон. Тухайлбал, хувийн хэвшлүүдийн дийлэнх нь банкны зээлээр босож ирсэн юм. Банкны салбар хамгийн ээдрээтэй, хүнд хэцүү цагийн шалгаралд орж, тэндээс тэсэж үлдсэн нь өнөөдрийн санхүүгийн зах зээлийн 95 хувийг бүрдүүлж байна. Алдаа оноо нь олон нийтэд ил, хүмүүсийн итгэл дээр оршин тогтнож ирсэн банкны салбар хамгийн өрсөлдөх чадвартай салбарт тооцогдож, үйлчилгээ, бүтээгдэхүүнээрээ эрс ялгарах боллоо.

Нөгөө талдаа банкны хөгжил эрчимжиж, түүний нийгэм, эдийн засагт гүйцэтгэх үүрэг, оролцоо нэмэгдэх хэрээр банк гэдэг санхүүгийн тогтвортой байдлыг илтгэх чухал багана болж байна. Эдийн засгийн тусгаар тогтнолын нэг хэмжүүр нь банк гэгдэх хэмжээнд ирлээ. Нийгэм, эдийн засгийн хөгжлийн хурдасгуур нь банк болж, хүмүүсийн ахуй амьдралд ч тэр банкаар дамжуулан эрүүл мэнд, боловсрол, амьжиргааны тулгамдсан асуудлыг шийдэж байна. Хэрэв банкны систем гэнэт байхгүй боллоо гэж бодоход хэн бидэнд банк шиг бага хүүтэй, урт хугацаатай зээлийн үйлчилгээ санал болгох вэ. Хэн бидэнд итгэж хэрэглээний зээл олгож, хөл дүүжлэх унаатай болгох вэ. Ингээд бодохоор банк зөвхөн ашгийн төлөө бус нийгмийн өмнө хариуцлага хүлээдэг байгууллага болж таарч байгаа юм. Тиймээс ч дэлхийн нийтээр банктай холбоотой мэдээлэлд хамгийн эмзэг, хамгийн хариуцлагатай ханддаг.

Популист улстөрчийн хийтэй үг, үйлдэл, тэдний гаргасан ойворгон гэнэтийн шийдвэр бүхэл бүтэн банкны систем, үүнээс улбаалан эдийн засгийн урт хугацааны хямрал, уналтыг дагуулах хэмжээний эрсдэлтэйг хэн хүнгүй бодох учиртай. Банк харилцагчийнхаа өмнө, хадгаламж эзэмшигчийнхээ өмнө, нийгмийн өмнө ямагт хариуцлага хүлээж байдаг. Тиймээс банкны салбар, түүний дотор системийн нөлөө бүхий банк руу чиглэсэн халдлага, нийгмийг тэвдүүлсэн огцом мэдэгдэл болгон нь эдийн засгийн эрсдэлийг нэмэгдүүлэх хүчин зүйлийн нэгд тооцогддог.

Тухайлбал, худалдаа хөгжлийн банктай холбоотой, тус банк руу чиглэсэн дайралт эргээд санхүүгийн салбарт хамгийн том цочроо болж, олон нийтэд харилцан адилгүй цуурхал түгсэн. Монголын банкны системийн 25 хувийг бүрдүүлдэг, олон талт банк гэж тодотгодог тус банк руу бүлэглэн дайрсан явдлууд нийгмийг, бизнесийн орчныг айдас хүйдэстэй болгосон гэхэд хилсдэхгүй.

• Хувийн хэвшлийн томоохон компани, аж ахуйн нэгжээс эхлүүлээд өрхийн үйлдвэрлэл хүртэл банкны зээлээр бойжиж, өөрсдийн өндөрлөгт хүрцгээсэн. 

• Банкны салбар хамгийн ээдрээтэй, хүнд хэцүү цагийн шалгуурт орж, тэндээс тэсэж үлдсэн нь өнөөдрийн санхүүгийн зах зээлийн 95 хувийг бүрдүүлж байна. 

• Мөнгөний гэнэтийн хэрэг гарлаа гэхэд ойр тойрны нэгнээсээ сураглахаас илүүтэй банк л бидний очих газрын нэг болтлоо энэ амьдралтай холбогджээ.

Санхүүгийн зах зээлийн 95 хувийг банкны систем бүрдүүлж байгааг эхэнд дурдсан. Банк өөрөө нийгэм, эдийн засагт хамгийн том хариуцлага үүрч яваа нөхцөлд хий хардах эсвэл гүтгэх чухамдаа улсаа нураах ч аюултай. Банк бол улстөржүүлэх, оноо цуглуулах “хөзөр” биш юм. Улсад олон улсын санхүүгийн зах зээлээс валют авчирдаг, монголын банкны салбарын нэр нүүр болсон, гадаад төлбөр тооцооны 80 гаруй хувийг хийдэг худалдаа хөгжлийн банкны нэр төрд санаатайгаар бүдүүлгээр халдсан үйл явдал эргээд монголд итгэх хөрөнгө оруулагчдыг нүүрээ бууруулахад хүргэж байна. Энэ нь эдийн засагт хамгийн том шок гэсэн үг.

Валютын нөөцийг зузаатгахад хүчин зүтгэдэг банк монголд хэд билээ. Хэрэв төв банкны нөөц дундарч, ширгэсээр байвал энэ нь ам.долларын ханш өсөх, улмаар бидний хэрэглээ улам үнэтэй болох наад захын эрсдэлд хөтлөх билээ. Ам.доллар тэргүүтэй валютын ханш өссөнөөр шатахууны үнэ нэмэгдэх, олон улсад төлөх Монгол Улсын өр ханшийн зөрүүнээс болоод улам л нэмэгдэнэ гэсэн үг. Том зургаар нь харвал, зүгээр нэг банкны эсрэг хийсэн харалган дайралт бүхэл бүтэн эдийн засгаа эрсдэл рүү түлхэж мэдэх нөлөөтэйг анзаарсан болов уу. Жишээ нь, банкны салбар эвгүйтэхэд, бүхэлдээ даалуу шиг эрсдэлд ороход танай байгууллагын цалинд хүртэл өөрчлөлт орох, хүндрэл үүсэх нөлөөтэй.

Иргэн хүний амьдралд хүртэл банкны үйлчилгээ авах боломж, бололцоо улам хумигдах эрсдэлтэй. Нөгөө талдаа иргэдийн хувьд банктай холбоотой цуурхалд итгэж, түүнийг ам дамжуулан ярихгүй байхаас хүртэл энэ нь хамаарна. Банктай холбоотой сөрөг мэдээллүүд жишээ нь өрсөлдөгчийнх нь зохион байгуулалттай тараасан цуурхал байсан бол яах вэ. Системийн нөлөө бүхий банк гэдэг бүхэл бүтэн салбарыг авч явдаг, цаашилбал, улсын эдийн засгийн тусгаар байдал, тогтвортой хөгжлийн баталгаа болдог. Тиймээс л эдгээрийг хөндлөө.

Эх сурвалж: zgm.mn

1
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Ж.Цолмон: АШУҮИС судалгааны их сургууль болно

2019-04-23

Ял шийтгүүлсэн захиралтай сургуулиудаа хэзээ эзэнтэй болгох вэ?

2019-04-22

"Үдийн цай"-г "Үдийн хоол" болгосноор ямар өөрчлөлт гарах вэ?

2019-04-20

Хан-Уул дүүргийн X хороонд цэцэрлэг, сургуулийн барилгын ажлууд зэрэг эхэллээ

2019-04-19

Хэн ч тайлбарлаж чадаагүй далай тэнгисийн 10 нууц

2019-04-23

Түүхийн хуудаснаа тодоор бичигдэн үлдэх өнөө цагийн ололт амжилтууд

2019-04-23

Орон орны хуримын хачирхалтай зан үйл

2019-04-22

Түүхэн дэх хамгийн том "шаталтууд"

2019-04-22

Хятадын ногоон хэрэм

2019-04-23

6.52 сая га газрыг цөлжилтөөс хамгаалжээ

2019-04-23

“Монгол Улсын бэлчээрийн эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх нь” үндэсний хэлэлцүүлгийн талаар санал солилцов

2019-04-23

Шилийн богдод түймэр тавьсан байж болзошгүй Улаанбаатарын харьяат таван иргэнийг саатуулжээ

2019-04-23

Өргөн жийнсийг дэгжин хослуулах 5 арга

2019-04-23

Гэрийн эд хогшлын эвгүй үнэрийг дарах хялбар аргууд

2019-04-23

Өргөн жийнсийг дэгжин хослуулах 5 арга

2019-04-23

Бэлгэвчтэй сексээс хэрхэн таашаал авах вэ?

2019-04-23

Би гэр бүлээ цуцлахыг хүсч байгаагаа эвтэйхнээр эхнэртээ хэллээ...

2019-04-09

Ээж нь үргэлж ерөөлөө хайрладаг “хүүхдийн” ажил үйлс нь бүтэж, цаашлаад “хүчирхэг” хүн болдог…

2019-04-08

Эдгээр хоолыг хэдэн цагт идвэл таргалахгүй вэ?

2019-03-23

Ээж нарын нэг өдөр хэрхэн өнгөрдөг вэ?

2019-03-14

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

100 гаруй жилийн өмнөх Орос орныг өнгөтөөр буулгасан нь

2019-04-23

Өнөө үед Инстаграмын од болох байсан түүхэн хүмүүс

2019-04-19

Элдэв зураг (80 фото) №604

2019-04-19

Гайхалтай түүх өгүүлэх ховор гэрэл зургууд

2019-04-18

Ж.Питер Морроугийн нэрэмжит олимпиадын ялагчид тодорлоо

2019-04-23

“Монос Хүнс” компанийн хувьцааны захиалга эхэллээ

2019-04-22

Хаваршилтыг хааш нь чиглүүлэх вэ?

2019-04-22

“King Tower”: Дэлхийн брэндүүдийг цогцлоов

2019-04-22

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан шилдэг төмөр хүлгүүд

2019-04-05

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан онцлох төмөр хүлгүүд

2019-04-04

2019 оны бартаат замын шилдэг машинууд

2019-03-27

Машиндаа шинэ аккумлятор худалдаж авахад анхаарах зүйлс

2019-02-12

Т.Батцогт: Э.Бат-Амгалан тэргүүтэй МАН-ын хүмүүс том биетэй залуус хөлслөж дүүргийг булааж авах гэж оролдлоо

2019-04-23

Сүхбаатарын талбайн залгаа 3.2 га газрын зөвшөөрлийг цуцаллаа

2019-04-23
1:06:14

Цензургүй сурвалжлага: Тавантолгойг авах олигархуудын нууц төлөвлөгөө

2019-04-23

56-р сургуулийн хөлбөмбөгийн талбайг "Эмт гол ХХК"-д хотын дарга захирамж гаргаад олгожээ

2019-04-22

Дархлаажуулалтын хяналт хийж байна

2019-04-23

Ходоодны үрэвслийг анагаах органик шүүсийг гэртээ бэлтгэж ууцгаая! /8 жор/

2019-04-23

Хүнсний соданы гайхалтай ашиг тусууд

2019-04-23

“Эрүүл шүд-Эрүүл хүүхэд"үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх эмнэлгүүдийн нэрсийг танилцуулж байна

2019-04-23

Хүүхдүүдийн ачаар цэцэглэж буй "TikTоk"

2019-04-23

Интернэт дэх худал хуурмаг мэдээлэл ба түүнтэй хийж эхэлсэн тэмцэл

2019-04-22

Дөрөвдүгээр сард технологийн ертөнцөд болсон онцлох үйл явдлууд

2019-04-18

Сансарт зочид буудал хөөрөх нь

2019-04-17

У.Хүрэлсүх: Төр үндэсний урлаг, ард түмний соён гэгээрэлд анхаарах цаг болсон

2019-04-23

“Дэлхийн номын өдөр” тохиож байна

2019-04-23

Д.Отгонбаяр: Спортоор тууштай хичээллэсэн бол Гавьяат тамирчин болох л байсан

2019-04-22

Б.Амарсайхан: Холливудад авьяастай, хөдөлмөрч хүмүүс ажилладаг

2019-04-19

Чөлөөт бөхийн Азийн АШТ: Ө.Батзул алтан медалийн төлөө барилдана

2019-04-23

Л.Отгонбаатар Азийн аварга боллоо

2019-04-23

Каратегийн Дэлхийн аварга Н.Нэмүн хүү эх орондоо ирлээ

2019-04-23

Улсын харцага О.Хангай чансаагаар тэргүүлэв

2019-04-23

Энэ пүрэв гарагт иргэд юу хийх ёстой вэ?

2019-04-23

Хөлбөмбөгийн талбай дээрээ өргөтгөл барихад хүрсний учир

2019-04-23

ТБХ:Төрийн аудитын байгууллагын 2019, 2020 онд гүйцэтгэх аудитын сэдвийг баталлаа

2019-04-23

“Suruga development” компани ням гариг гэхэд дугуйн замыг чөлөөлөхөө мэдэгдэв

2019-04-23

Үрт амьтан /өгүүллэг/

2019-04-14

Сүүдэр /өгүүллэг/

2019-04-07

"Бид ялав" (Өгүүллэг)

2019-03-17

Аав /Сургамжит өгүүллэг/

2019-03-16

ХБИ-ий хөдөлмөр эрхлэлтийн асуудлаар цахим хурал хийлээ

2019-04-23

“Фэйсбүүк” компанийн зүгээс хууль эрх зүйн орчноо боловсронгуй болгох шаардлага тавьжээ

2019-04-23

“УБТЗ”-ын Ерөнхий хорооноос ёс зүйн хариуцлага хүлээсэн дэд сайдыг хэзээ чөлөөлөх вэ?

2019-04-23

ЭЗБХ: Дөрвөн хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийлээ

2019-04-23

Аж үйлдвэрийн салбарын нийт үйлдвэрлэл 572.3 тэрбум төгрөгөөр өслөө

2019-04-22

Нийт өрийн үлдэгдлийн 10.7 хувийг чанаргүй зээл эзэлж байна

2019-04-22

Капитал банкны ТУЗ-ийн гишүүн асан Ш.Гоохүү: Харилцах, хадгаламж эзэмшигчдийн төлбөрийг төлөх хөрөнгө хангалттай байгаа

2019-04-22

Ноолуурын үнэ буурч, махных өсжээ

2019-04-22

Алдартай уран бүтээлчид яагаад ихэвчлэн 27 насандаа хорвоог орхидог вэ?

2019-04-23

Зөвлөлтийн нууц саятнуудын хөрөнгөжсөн түүх

2019-04-21

Будаггүй үедээ улам сайхан харагддаг одод

2019-04-15

Нямтайширын Цэлмүүн хэдэн долларын хувцас өмсдөг вэ?

2019-04-09

Багшаа та яагаад үргэлж тайван, амгалан инээмсэглэж байдаг юм бэ?

2019-04-23

Гадаад улс оронд очоод юу сурах вэ? гэсэн хүмүүст хэлэхэд...

2019-04-22

Хятадын тэргүүн хатагтай Пэн Ли Юань-ийн эмэгтэйчүүддээ хандан хэлсэн үгс

2019-04-19

Хэрэггүй ээ, хүүхнүүд ээ...

2019-04-16

Уурхайд тэсрэлт болж хятадын иргэн амиа алджээ

2019-04-23

Нүүрс олборлолт 505.4 тэрбум төгрөгөөр өслөө

2019-04-23

Осол болсон уурхайн эзэд зугтаажээ

2019-04-23

Цэргүүд нефть боловсруулах үйлдвэрийн төмөр замыг барьж байна

2019-04-22

Эрдэмтэд үхсэн тархийг амилуулжээ

2019-04-22

БНХАУ-ын байгалийн цогцолборт 2 газар Юнеско-д бүртгэгджээ

2019-04-21

Хойд Солонгосын ЭСЯ-руу дайрсан этгээдүүдийн нэгийг баривчилжээ

2019-04-21

Энэ долоо хоногт ДЭЛХИЙ ДАХИНАА

2019-04-21

С.Зориг агсны 22 настайдаа бичсэн захидал

2019-04-23

Та Чингисийн үр сад мөн үү?

2019-04-23

Монголд хүн байна уу?

2019-04-22

Жирвий саарал…

2019-04-22

Б.Дэлгэрмааг Элчин сайдаас эгүүлэн татахыг дэмжлээ

2019-04-23

Ардчилсан намын тавьсан "ХҮҮГИЙН" ШАЛАА

2019-04-23

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга БНХАУ-д Төрийн айлчлал хийж, “Бүс ба зам” дээд түвшний уулзалтад оролцоно

2019-04-23

У.Хүрэлсүхийн рейтинг цойлж, С.Амарсайханы рейтинг өмнөх сараас өсчээ

2019-04-23

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
63.87%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
17.37%
Дональд Трамп (АНУ)
6.16%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
3.36%
Шинзо Абэ (Япон)
3.36%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
1.4%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.4%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.84%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.84%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.84%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.28%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.28%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,301

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,846

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,272

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,232