Банк бол улстөржүүлэх, оноо цуглуулах "хөзөр" биш

Банк бол улстөржүүлэх, оноо цуглуулах "хөзөр" биш

Арилжааны банк үйл ажиллагаа явуулах эрх зүйн орчин манай улсад 1990 онд тавигдсан. Тухайн үеийн Сайд нарын зөвлөл 422 тоот тогтоол гаргасан нь улсад аж ахуйн банк буюу хувийн банк байгуулахыг зөвшөөрсөн явдал юм. Ингэснээр Монгол Улсад банкны хоёр шатлалт тогтолцоо бий болж, өнөөдрийн арилжааны банкны түүх эхэлсэн билээ. Эргэн харахад, өнгөрсөн 29 жилийн хугацаанд нийгэм, эдийн засгийн амьдралд өчнөөн зүйл өөрчлөгдөж, банк гэдэг ойлголт бидний хувьд хэрэгцээ, шаардлага болон хувирчээ.

Мөнгөний гэнэтийн хэрэг гарлаа гэхэд ойр тойрны нэгнээсээ сураглахаас илүүтэй банк бидний очих газрын нэг болтлоо энэ амьдралтай холбогджээ. Цалингийн зээл, байрны зээл, автомашины зээл энэ бүхэн байгаагүй бол хэзээ мөнгөө хурааж, хэзээ нь байртай, машинтай болох байснаа ер төсөөлшгүй. Энэ төрлийн үйлчилгээг төв банк бус түүний хараа хяналт дор үйл ажиллагаа явуулдаг арилжааны банкууд иргэдэд олгож, санхүүгийн хэрэгцээгээ банкны тусламжтайгаар хангаж өдий хүрлээ. Цаашдаа ч ийм байх нь дамжиггүй.

Дэлхий нийтээр банк, санхүүгийн үйлчилгээ авснаар боломжоо нэмэгдүүлж, цаг хугацааг хэмнэж, амьдралаа сайжруулж байна. Хувийн хэвшлийн томоохон компани, аж ахуйн нэгжээс эхлээд өрхийн үйлдвэрлэл хүртэл банкны зээлээр бойжиж, өөрсдийн өндөрлөгт хүрцгээсэн юм. Иргэдийн хадгаламжийг татан төвлөрүүлж, хэрэгцээтэй байгаа хэсэгт нь зээл болгон гаргаснаар банкны зуучлал хөгжиж, өнөөдөр бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээрээ хоорондоо тэд өрсөлдөж, төрөлжиж байна. Үүнийг бичих сэтгүүлч миний хувьд ч ялгаагүй банкны зээлээр наад захын хэрэгцээгээ хангаж, байрны зээлд хүртэл хамрагдсан нэгэн. Хувь хүний санхүүгийн сахилга баттай ч болгосон. Хэрэв мөнгөө хураагаад байртай болно гэвэл залуучуудын хувьд бараг л боломжгүй. Залуу гэр бүлүүд урьдчилгаа нөхцөлөө хангаж л байвал орон байртай болох боломжийг банк олгож байгаа.

Арилжааны банк бий болсноор хүн хувийн өмч хөрөнгөтэй болж, баялгийн эзэн болсон. Тухайлбал, хувийн хэвшлүүдийн дийлэнх нь банкны зээлээр босож ирсэн юм. Банкны салбар хамгийн ээдрээтэй, хүнд хэцүү цагийн шалгаралд орж, тэндээс тэсэж үлдсэн нь өнөөдрийн санхүүгийн зах зээлийн 95 хувийг бүрдүүлж байна. Алдаа оноо нь олон нийтэд ил, хүмүүсийн итгэл дээр оршин тогтнож ирсэн банкны салбар хамгийн өрсөлдөх чадвартай салбарт тооцогдож, үйлчилгээ, бүтээгдэхүүнээрээ эрс ялгарах боллоо.

Нөгөө талдаа банкны хөгжил эрчимжиж, түүний нийгэм, эдийн засагт гүйцэтгэх үүрэг, оролцоо нэмэгдэх хэрээр банк гэдэг санхүүгийн тогтвортой байдлыг илтгэх чухал багана болж байна. Эдийн засгийн тусгаар тогтнолын нэг хэмжүүр нь банк гэгдэх хэмжээнд ирлээ. Нийгэм, эдийн засгийн хөгжлийн хурдасгуур нь банк болж, хүмүүсийн ахуй амьдралд ч тэр банкаар дамжуулан эрүүл мэнд, боловсрол, амьжиргааны тулгамдсан асуудлыг шийдэж байна. Хэрэв банкны систем гэнэт байхгүй боллоо гэж бодоход хэн бидэнд банк шиг бага хүүтэй, урт хугацаатай зээлийн үйлчилгээ санал болгох вэ. Хэн бидэнд итгэж хэрэглээний зээл олгож, хөл дүүжлэх унаатай болгох вэ. Ингээд бодохоор банк зөвхөн ашгийн төлөө бус нийгмийн өмнө хариуцлага хүлээдэг байгууллага болж таарч байгаа юм. Тиймээс ч дэлхийн нийтээр банктай холбоотой мэдээлэлд хамгийн эмзэг, хамгийн хариуцлагатай ханддаг.

Популист улстөрчийн хийтэй үг, үйлдэл, тэдний гаргасан ойворгон гэнэтийн шийдвэр бүхэл бүтэн банкны систем, үүнээс улбаалан эдийн засгийн урт хугацааны хямрал, уналтыг дагуулах хэмжээний эрсдэлтэйг хэн хүнгүй бодох учиртай. Банк харилцагчийнхаа өмнө, хадгаламж эзэмшигчийнхээ өмнө, нийгмийн өмнө ямагт хариуцлага хүлээж байдаг. Тиймээс банкны салбар, түүний дотор системийн нөлөө бүхий банк руу чиглэсэн халдлага, нийгмийг тэвдүүлсэн огцом мэдэгдэл болгон нь эдийн засгийн эрсдэлийг нэмэгдүүлэх хүчин зүйлийн нэгд тооцогддог.

Тухайлбал, худалдаа хөгжлийн банктай холбоотой, тус банк руу чиглэсэн дайралт эргээд санхүүгийн салбарт хамгийн том цочроо болж, олон нийтэд харилцан адилгүй цуурхал түгсэн. Монголын банкны системийн 25 хувийг бүрдүүлдэг, олон талт банк гэж тодотгодог тус банк руу бүлэглэн дайрсан явдлууд нийгмийг, бизнесийн орчныг айдас хүйдэстэй болгосон гэхэд хилсдэхгүй.

• Хувийн хэвшлийн томоохон компани, аж ахуйн нэгжээс эхлүүлээд өрхийн үйлдвэрлэл хүртэл банкны зээлээр бойжиж, өөрсдийн өндөрлөгт хүрцгээсэн. 

• Банкны салбар хамгийн ээдрээтэй, хүнд хэцүү цагийн шалгуурт орж, тэндээс тэсэж үлдсэн нь өнөөдрийн санхүүгийн зах зээлийн 95 хувийг бүрдүүлж байна. 

• Мөнгөний гэнэтийн хэрэг гарлаа гэхэд ойр тойрны нэгнээсээ сураглахаас илүүтэй банк л бидний очих газрын нэг болтлоо энэ амьдралтай холбогджээ.

Санхүүгийн зах зээлийн 95 хувийг банкны систем бүрдүүлж байгааг эхэнд дурдсан. Банк өөрөө нийгэм, эдийн засагт хамгийн том хариуцлага үүрч яваа нөхцөлд хий хардах эсвэл гүтгэх чухамдаа улсаа нураах ч аюултай. Банк бол улстөржүүлэх, оноо цуглуулах “хөзөр” биш юм. Улсад олон улсын санхүүгийн зах зээлээс валют авчирдаг, монголын банкны салбарын нэр нүүр болсон, гадаад төлбөр тооцооны 80 гаруй хувийг хийдэг худалдаа хөгжлийн банкны нэр төрд санаатайгаар бүдүүлгээр халдсан үйл явдал эргээд монголд итгэх хөрөнгө оруулагчдыг нүүрээ бууруулахад хүргэж байна. Энэ нь эдийн засагт хамгийн том шок гэсэн үг.

Валютын нөөцийг зузаатгахад хүчин зүтгэдэг банк монголд хэд билээ. Хэрэв төв банкны нөөц дундарч, ширгэсээр байвал энэ нь ам.долларын ханш өсөх, улмаар бидний хэрэглээ улам үнэтэй болох наад захын эрсдэлд хөтлөх билээ. Ам.доллар тэргүүтэй валютын ханш өссөнөөр шатахууны үнэ нэмэгдэх, олон улсад төлөх Монгол Улсын өр ханшийн зөрүүнээс болоод улам л нэмэгдэнэ гэсэн үг. Том зургаар нь харвал, зүгээр нэг банкны эсрэг хийсэн харалган дайралт бүхэл бүтэн эдийн засгаа эрсдэл рүү түлхэж мэдэх нөлөөтэйг анзаарсан болов уу. Жишээ нь, банкны салбар эвгүйтэхэд, бүхэлдээ даалуу шиг эрсдэлд ороход танай байгууллагын цалинд хүртэл өөрчлөлт орох, хүндрэл үүсэх нөлөөтэй.

Иргэн хүний амьдралд хүртэл банкны үйлчилгээ авах боломж, бололцоо улам хумигдах эрсдэлтэй. Нөгөө талдаа иргэдийн хувьд банктай холбоотой цуурхалд итгэж, түүнийг ам дамжуулан ярихгүй байхаас хүртэл энэ нь хамаарна. Банктай холбоотой сөрөг мэдээллүүд жишээ нь өрсөлдөгчийнх нь зохион байгуулалттай тараасан цуурхал байсан бол яах вэ. Системийн нөлөө бүхий банк гэдэг бүхэл бүтэн салбарыг авч явдаг, цаашилбал, улсын эдийн засгийн тусгаар байдал, тогтвортой хөгжлийн баталгаа болдог. Тиймээс л эдгээрийг хөндлөө.

Эх сурвалж: zgm.mn

1
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Өнөө үед Инстаграмын од болох байсан түүхэн хүмүүс

2019-04-19

Элдэв зураг (80 фото) №604

2019-04-19

Гайхалтай түүх өгүүлэх ховор гэрэл зургууд

2019-04-18

Та бидний өдөр тутамдаа хэрэглэдэг зүйлсийг маш ойрхноос харвал...

2019-04-16

Дөрөвдүгээр сард технологийн ертөнцөд болсон онцлох үйл явдлууд

2019-04-18

Сансарт зочид буудал хөөрөх нь

2019-04-17

Цахим төлбөрийн баримтын системд нэвтрэх НЭР, НУУЦ ҮГ хэрхэн сэргээх вэ?

2019-04-11

Амьдрах орчны судалгааг ухаалаг утасны аппликейшн ашиглан хийнэ

2019-04-10

Японы Асо галт уул оргилж эхэлжээ

2019-04-19

Перугийн Ерөнхийлөгч асан амиа егүүтгэжээ

2019-04-18

ОХУ, Японы энхийн гэрээ байгуулснаар газрын тосны импортыг нэмэгдүүлэх боломжтой гэв

2019-04-17

Парисын Эх дагинын сүмд гал гарлаа

2019-04-16

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Би гэр бүлээ цуцлахыг хүсч байгаагаа эвтэйхнээр эхнэртээ хэллээ...

2019-04-09

Ээж нь үргэлж ерөөлөө хайрладаг “хүүхдийн” ажил үйлс нь бүтэж, цаашлаад “хүчирхэг” хүн болдог…

2019-04-08

Эдгээр хоолыг хэдэн цагт идвэл таргалахгүй вэ?

2019-03-23

Ээж нарын нэг өдөр хэрхэн өнгөрдөг вэ?

2019-03-14

Татварын буцаалт иргэдийн дансанд орж эхэллээ

2019-04-19

Капитал банкны харилцагчдын мөнгийг өнөөдрөөс олгож эхэлнэ

2019-04-19

Д.Сарангэрэл: Капитал банкнаас мөнгөө авна

2019-04-18

Сумын төвийн 10 малчин өрх тутмын нэг нь бизнес эрхэлдэг

2019-04-18

Улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхөд татварын албанд очих шаардлагагүй

2019-04-19

Фэйсбүүкийн нууц үг хулгайлж, мөнгө залилдаг оюутан, залуусыг Дундговьд баривчиллаа

2019-04-19

“Жаст”-ын Ш.Батхүү цагаадна

2019-04-19

М.Чинбат, С.Алиманцэцэг нарыг УЕП-ын орлогчоор томилохыг дэмжлээ

2019-04-18

Солонгосын үзэсгэлэнтэй одууд ямар “хоолны дэглэм” барьдаг вэ?

2019-04-19

Эвгүй нөхцөл байдлаас эвтэйхэн гарах аргууд

2019-04-18

Цахим орчинд таны цагийг хэмнэж, ажлыг тань хөнгөвчлөх ухаалаг аргууд

2019-04-17

Хүний биед дасгал болдог энгийн зүйлс

2019-04-17

Учрыг нь хэн ч тайлж чадаагүй археологийн олдворууд

2019-04-19

Бидний тархи ямар үед буруу ажилладаг вэ?

2019-04-19

Хаант Оросын "галзуу санваартан" Распутины тухай итгэмээргүй 10 баримт

2019-04-19

Өнөөдөр ЯГААН САР мандана

2019-04-19

Он гарсаар 1.1 мянган га ой түймэрт шатжээ

2019-04-19

Хэрлэн голоос 500 орчим малын сэг зэмийг зайлуулж цэвэрлэжээ

2019-04-19

Маргааш 30 байршилд дахин боловсруулах хог хаягдлыг урамшуулалтай үнээр худалдаж авна

2019-04-19

Хил орчмын түймэр дээр хамтарч ажиллана

2019-04-19

Хятад хэлээр эсээ бичих анхдугаар уралдааны шилдгүүд шагналаа гардлаа

2019-04-19

“Сод монгол" ХХК иргэдийг хохироосныг шүүх тогтоолоо

2019-04-19

Баригдаж буй барилгаас блок унаж нэг хүн гэмтлээ

2019-04-19

Дөрөвдүгээр сарын 24-26-ны өдрүүдэд архи худалдахыг ХОРИГЛОЛОО

2019-04-19

“Рио Тинто”-гийн Монгол дахь захирал ажлаа өгчээ

2019-04-19

Уул уурхайн маргааны уг сурвалж

2019-04-19

Хууль зөрчсөн "Олон ихт баян" ХХК-ийн үйл ажиллагааг зогсоолоо

2019-04-18

​"Рио Тинто"-гийн Монгол дахь үйл ажиллагаа хариуцсан захирал Д.Мөнхтүшиг ажлаа өгнө

2019-04-18

Малчны гэрт жирэмсэн эхэд кесерово хагалгаа хийжээ

2019-04-19

''Мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний сувилалуудын эмч, сувилагчдын мэдлэг чадварыг дээшлүүлэх нь'' сэдэвт сургалт боллоо

2019-04-19

Таны нойр юунаас болоод хулжаад байна вэ?

2019-04-19

Тусгай зөвшөөрөлгүй эмчилгээ хийсэн "Финикс" төвийг торгожээ

2019-04-19

Б.Амарсайхан: Холливудад авьяастай, хөдөлмөрч хүмүүс ажилладаг

2019-04-19

У.Хүрэлсүх: Байгалийн түүхийн музейн газарт өөр музей байгуулахаар судалж байгаа

2019-04-19

“Монгол тулгатны 100 эрхэм”-д Халимагийн туульч О.Цагаанзам оролцож байна

2019-04-19

“Гарын таван хуруу” киноны бяцхан жүжигчид 37 жилийн дараа

2019-04-19

Л.Оюун-Эрдэнэ: Стандарт банкинд өгсөн 40 сая ам.долларыг төлүүлэх ёстой!

2019-04-19

М.Мөнхчулуун: Улаанбаатар хотод 50 га газрыг Хятадын компанид өгөхөөр хотын дарга шийдсэн

2019-04-19

Ц.Ганхуяг: Захиалагчид нь ул мөрөө баллан, С.Зоригийг хөнөөсөн хэрэг хэзээ ч илрэхгүй болчих вий гэдэгт санаа зовж байна

2019-04-19

УИХ-ын гишүүн Сү.Батболдын эгч С.Алтанцэцэгийг МҮОНРТ-ийн Үндэсний зөвлөлийн гишүүнээр томилохыг дэмжлээ

2019-04-19

"Positive NOW" гэрэл зургийн уралдаан зарлагдлаа

2019-04-19

Хаврын арьс арчилгааны шилдэг бүтээгдэхүүн “BRIGHT NOW”

2019-04-19

Төрсөн өдрийн төгс бэлэг

2019-04-19

Дугуйны эдэлгээг уртасгах аргууд

2019-04-19

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан шилдэг төмөр хүлгүүд

2019-04-05

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан онцлох төмөр хүлгүүд

2019-04-04

2019 оны бартаат замын шилдэг машинууд

2019-03-27

Машиндаа шинэ аккумлятор худалдаж авахад анхаарах зүйлс

2019-02-12

Баянзүрх дүүргийн ИТХ хуралдлаа

2019-04-19

Томилгооны дараах ТӨРХ

2019-04-19

ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнийн нэр хүнд огцом өсч, ТОП 3-т багтлаа

2019-04-19

Ж.Батзандан: Надад ТЕГ-аас хамгаалалт гаргаж өгсөн, гэхдээ би айдасгүй байна

2019-04-19

Т.Их-Уул Европын лигт тоглоно

2019-04-18

Манай хөлбөмбөгчид Брунейн багтай тоглоно

2019-04-18

“Ази тивийн 3.3” бүсийн аварга шалгаруулах шатрын тэмцээний аваргууд тодорлоо

2019-04-16

Боксын Үндэсний шигшээ баг Тайландыг зорилоо

2019-04-16

Үрт амьтан /өгүүллэг/

2019-04-14

Сүүдэр /өгүүллэг/

2019-04-07

"Бид ялав" (Өгүүллэг)

2019-03-17

Аав /Сургамжит өгүүллэг/

2019-03-16

Хураах ба нүүх...

2019-04-19

Цент мөнгөний үнэ цэнэ...

2019-04-19

Сэтгүүлч Лү Чан Ин: “Монголчууд Хятадад тийм ч таатай ханддаггүй”

2019-04-18

Мэхийж сураагүй Монголын мөхөх дөхсөн соёлын хэмжүүр

2019-04-17

Хан-Уул дүүргийн X хороонд цэцэрлэг, сургуулийн барилгын ажлууд зэрэг эхэллээ

2019-04-19

Г.Гэрэлмаа: Залуус үсгийн дүрмийг анзаарч, ач холбогдол өгөхөө больжээ

2019-04-18

Улсын шалгалтын хуваарь гарлаа

2019-04-18

Элсэгчдийн гаргадаг түгээмэл алдаанууд

2019-04-18

Будаггүй үедээ улам сайхан харагддаг одод

2019-04-15

Нямтайширын Цэлмүүн хэдэн долларын хувцас өмсдөг вэ?

2019-04-09

Алдартнууд ямар харшид амьдардаг вэ?

2019-03-29

Өндрийн зөрүү ихтэй алдартай хосууд

2019-03-27

Хятадын тэргүүн хатагтай Пэн Ли Юань-ийн эмэгтэйчүүддээ хандан хэлсэн үгс

2019-04-19

Хэрэггүй ээ, хүүхнүүд ээ...

2019-04-16

Өөртөө үргэлж хэлж сануулж байх 13 зүйл

2019-04-15

Тэр хүртэл чи битгий ирээрэй...

2019-04-12

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
64.0%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.92%
Дональд Трамп (АНУ)
6.15%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
3.69%
Шинзо Абэ (Япон)
3.38%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.54%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
1.23%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.92%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.92%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.62%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.31%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.31%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,295

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,833

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,271

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,231