Ард түмний өмчийг ард түмэн л захиран зарцуулах ёстой

Ард түмний өмчийг ард түмэн л захиран зарцуулах ёстой

Макро ертөнцөд үнэн бол ганцхан, нэг л хувилбартай. Харин микро ертөнцөд үнэн бол олон хувилбартай байж болдог. Жинхэнэ үнэн бол зөвхөн шинжилж судалж олоод туршлагаар нотолсон шинжлэх ухааны мэдлэгт байдаг. Чухам үүний учир аж ахуйн үйл ажиллагааг ч гэсэн шинжлэх ухааны мэдлэгт л тулгуурлаж төлөвлөдөг, хэрэгжүүлдэг. Энд эдийн засгийн шинжлэх ухааны мэдлэг хэрэгтэй, бас хууль, эрхийн мэдлэг, техник-технологийн мэдлэг гээд тун олон талын мэдлэг, мэдээлэл, хувийн туршлага, чадавх хэрэг болдог. Би эрхийн харилцаатай холбоотой нэг л асуудлыг хөндөх, тайлбарлах гэсэн юм. 

Өмч, өмчлөх харилцаа бол нийгмийн эдийн засгийн амьдралд хэрэгжиж байдаг үйлдвэрлэх, хуваарилах, солилцох, хэрэглэх бүхий л харилцааны үндэс болдог. Өмчлөх харилцаа бол тодорхой нэгэн баялгийн хувьд хүмүүсийн хооронд, төр ба аж ахуйн нэгжийн хувьд, мөн улс орнуудын хувьд үүсч, үйлчилдэг. Өмчлөх харилцаа нь эзэмших, ашиглах, өмчлөх, захиран зарцуулах, өвлүүлэх, өвлөх, захиран зарцуулах эрхгүйгээр өмчлөх гэх мэтийн олон хэлбэртэй...

Манай орны хувьд бол газар, түүний хөрсөн дээрх болон доорх бүх баялаг, ан амьтад, ус, ой мод бүгд л нийт ард түмний өмч. Энэ өмчийг нийт ард түмнээс сонгогдсон төр засаг нийт ард түмний нэрийн өмнөөс эзэн нь болж эзэмшиж, ашиглаж, захиран зарцуулдаг. 

100 хувь нийгэмчлэгдсэн (улсын болон хоршооллын өмч) байсан өмчийг хувьчлах ажил Монголд буруу, зөрүү явагдлаа. Энэ ажлыг эрхэлж явуулсан хүмүүст энэ талын шаардагдах зөв мэдлэг, мэдээлэл, туршлага байсангүй. Бас ч гэж чамлахааргүй хэмжээнд бүрэлдчихээд байсан материал-техникийн бааз, фондууд үрэгдэж, шамшигдаад олборлох болон боловсруулах аж үйлдвэрүүд зогсчээ.

Хувьчлагдсан бүх нэгжүүд зориулалтаараа ашиглагдсангүй. Хуучин хэвээр үлдэж, бүр чанаржиж, өргөжсөн нь архи, пивоны үйлдвэр л байв. Ажлын байрууд хот, хөдөөгүй хаврын цас мэт алга болж хүн амын ядуурал эхэлжээ...

Хууль, эрхийн нөхцөл, хяналт шалгалт үгүй шахам байхад ашигт малтмалыг хайх, олборлох лицензүүдийг кино үзэх тасалбар мэтээр тараажээ. Энд хатуу болзол, дүрэм, журам гэж байсангүй. Дээрээс нь ашигт малтмалын талаар мэдээлэл сайтай хуучин сайд, дарга нар шунал ихтэй залуусын нууц зөвлөх болж улсын зардлаар хайгуул хийж тодруулсан олон ордыг хулгай, луйврын замаар оруулжээ. Шуналтангууд дорхноо л гадаад хамсаатнуудтай болж чадаад нийт ард түмний өмч болох алт, мөнгө, зэс, нүүрс, үнэт чулуу, эмийн ургамал, ер нь л юм бүхнийг цөлмөн авч хил давуулж эхэлжээ. Тэд хайгуул хийх эрхээ шууд л өмчлөх эрх мэтээр, ашиглах эрх мэтээр, бүр захиран зарцуулах эрх, худалдах, өвлүүлэх эрх мэтээр ойлгож дураараа дургиж байв. Нийт ард түмний өмч, хөрөнгөнөөс хулгайлж, завшиж байгаагаа, гэмт хэрэг үйлдэж байгаагаа тэдний олонхи нь ойлгох хэмжээний боловсрол, мэдлэггүй хүмүүс байлаа.

Олон сая жилийн өмнө байгалийн жамаар үүссэн баялгийг олон мянган жил бидний өвөг дээдэс амь нас, цусаараа хамгаалан хадгалсаар өнөөгийн бидэнд өвлүүлэн үлдээснийг цөөн хэдхэн хүмүүс, гэр бүл хулгай, луйврын аргаар өмчлөх, ашиглах, зарцуулах болсныг хот, хөдөөгийн хүн амын олонхи нь бас ойлгосонгүй...

Хорлон сүйтгэгчид, хүйтэн гартангууд бараг л 30 шахам жил хулгайлж, луйвардлаа. Одоо болноо! “Эзэд нь юмаа мэдэж, эрэг нь усаа хашдаг” цаг иржээ. Энэнийг эс ойлгож, үл зөвшөөрөх аваас буруутай хүн бүхэнтэй “төр төмөр нүүрээрээ” л харьцах жамтай.

Зөвхөн түр эзэмших эрх, тодорхой хугацаагаар л ашиглах эрх, зарах, өвлүүлэх эрхгүйгээр өмчлөх эрх (захиран зарцуулах эрхгүйгээр өмчлөх эрх), өмчийн жинхэнэ эзний давуу эрх, нөхөн төлбөрийг олгоод өмнөх бүх гэрээ, хэлэлцээрийг хүчингүй болгох эрх гэх мэтийн олон хэлбэрийн, олон түвшний эрх байдгийг өнөөдөр дээр дооргүй мэдэх, сахих, үг дуугүй захирагдах ёстой. Шүүхүүд ч ийм байр, сууринаас санал, гомдлыг барагдуулж байх учиртай.

 

 

Судлаач, профессор Д.Чулуунжав

1
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Монголд гурван сарын хугацаанд 3.5 болон түүнээс дээш магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт 17 удаа болжээ

2019-03-20

Улаанбаатар хот газар хөдлөлтийн идэвхитэй бүсэд оршдог

2019-03-20

Баруун аймгуудыг чиглэсэн зам халтиргаа гулгаа ихтэй байна гэв

2019-03-20

Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговь аймгуудад цас орж, шуурч эхэллээ

2019-03-19

Хамгийн өндөр хамгаалалттай алдартнууд

2019-03-18

Жони Деппийг эхнэр нь хүчирхийлж, хурууг нь таслаж байсан тухай баримтуудыг өмгөөлөгч нь шүүхэд өгчээ

2019-03-15

Германы канцлер Ангелa Меркеллийн хувийн амьдралын нууцаас...

2019-03-14

Женнифер Лопез сүй тавьжээ!

2019-03-11

ХII ангийнхан сурах бичиггүй төгсч байна

2019-03-21

Майкл С.Клечески: Англи хэлний сургалтын чанарыг сайжруулахад анхаарч ажиллана

2019-03-20

ЕБС-ын сурагчдын дунд гэр бүлдээ захиа бичих захидлын улсын уралдаан зарлагдлаа

2019-03-20

Казахстан улсад тэтгэлгээр суралцах оюутны тоог нэмэгдүүлнэ

2019-03-19

Худалдаа хөгжлийн банкны ажилтнууд гамшгаас урдчилан сэргийлж чадлаа!

2019-03-21

Боломж, гарц санал болгосон “Business to Business” өдөрлөг боллоо

2019-03-21

Голомт банк монгол улсаас анх удаа Unep Fi-д нэгдэн “Хариуцлагатай банкны зарчмууд”-ыг гаргалаа

2019-03-20

Агаарт гарах, рашаанд явахад зуныг хүлээх шаардлагагүй

2019-03-19

Газар хөдлөлтийн чичирхийллийг биеэр мэдрүүлэх танхим нээгдлээ

2019-03-21

Ертөнцийг өөрчлөх "Графин" гэж юу вэ?

2019-03-21

Сансар огторгуйн гайхалтай 10 нээлт

2019-03-20

Газар хөдлөлтийн чичирхийллийг биеэр мэдрүүлэх сургалтын танхим нээлтээ хийнэ

2019-03-20

Чөлөөт бөхийн 23 хүртэлх насны Азийн аварга Улаанбаатарт болж байна

2019-03-21

Улсын заан Б.Сайнбаяр: Үндэсний бөхийн дүрэмд өөрчлөлт оруулж барьц сонгоог хална

2019-03-21

Монголчуудыг сүмочдоор төсөөлдөг эмээ, өвөө хоёр

2019-03-20

Х.Балжинням тусгай олимпын наадмын аварга болов

2019-03-20

"Бид ялав" (Өгүүллэг)

2019-03-17

Аав /Сургамжит өгүүллэг/

2019-03-16

Нобелийн шагнал хүртэх эрхтэй шилдэг ном зохиолууд

2019-03-14

Аавыгаа согтуу байхад нь үүрээд хэд алхах минь яав даа \өгүүллэг\

2019-03-12

Ээж нарын нэг өдөр хэрхэн өнгөрдөг вэ?

2019-03-14

Хожим харамсахгүйн тулд одооноос хүүхдүүдээ битгий даам гарга!

2019-03-14

Авга, нагац эгч нар хүүхдийн хүмүүжилд том нөлөө үзүүлдэг

2019-03-12

Хэвлий дэх үрийг юу жаргалтай болгодог вэ?

2019-03-10

Би та бүхэндээ сургамж болог гэж өөрийн түүхээ бичлээ би одоо ч түүнийхээ араас харамсдаг…

2019-03-21

Хүмүүс нас барахынхаа өмнө юунд хамгийн ихээр харамсдаг вэ?

2019-03-20

Хэн нэгэнд хэрэг болж юу магад хэмээн сийрүүлэв

2019-03-19

Бүргэд үхэх үү, амьдрах уу гэсэн хоёр сонголттой тулгардаг...

2019-03-19

Япон хүүхдүүд яагаад дэлхийн хамгийн эрүүл, жаргалтайд тооцогддог вэ?

2019-03-21

Бэлгийн замаар дамжих халдвараас сэргийлье

2019-03-21

“Зүсээ” хувилгасан сүрьеэ дийлдэхээ болих нь

2019-03-21

Х.Надмид: Элэгний өөхлөлт хавдар үүсэх шалтгаан болдог

2019-03-21

Хүлээлт үүссэн шийдвэрүүдээр барьцаалж хууль зөрчсөн томилгоо хийх вий

2019-03-21

“Мужик” хурандаагийн илхэн ПИАР

2019-03-21

Байх ёсгүй хурган дарга нарт зарах ёсгүй хэдэн зуун саяыг заржээ

2019-03-21

М.Энхболд: Н.Энхбаяр намайг ямар ч үндэслэлгүйгээр дахин гүтгэлээ

2019-03-20

Дэлхийн хамгийн алдартай 20 байгууламж хэрхэн баригдсан бэ?

2019-03-21

"Олон улсын хуримын гэрэл зургийн уралдаан"-д шалгарсан шилдгийн шилдэг бүтээлүүд

2019-03-17

Элдэв зураг (80 фото) №599

2019-03-15

Манай дэлхий маш хурдацтай өөрчлөгдөж байгааг гэрчлэх зургууд

2019-03-14

Тэд ард түмнээсээ уравсан

2019-03-20

Мэргэн ухаан гэж юу вэ...

2019-03-20

“Битгий шалчгана”, Монголчуудаа!

2019-03-19

Наурызын баяр...

2019-03-19

Хүнсний содын гайхалтай ач тус

2019-03-21

Шинийн 15-нд яагаад “Бэлгийн харьцаа”-нд орж болдоггүй вэ?

2019-03-21

Хамт олондоо хэрхэн гадуурхагдахгүй байх вэ?

2019-03-20

Одуудын зурган дээр дур булаам гардаг нууц

2019-03-20

Машиндаа шинэ аккумлятор худалдаж авахад анхаарах зүйлс

2019-02-12

“Приус”-ны зайг Монголд үйлдвэрлэж, нөхөн сэргээнэ

2019-02-11

Өвлийн улиралд жолооч нарт тулгардаг асуудлуудыг хурдан, шуурхай шийдэх аргууд!

2018-12-17

Машины дугуйг насосгүйгээр хэрхэн хийлэх вэ?

2018-11-10

Нүүрс тээврийн жолоочдыг кабиндаа хонох, хоол хийхийг хоригложээ

2019-03-21

Эрдэнэс тавантолгой ХК иргэдэд “шүлс” долоолгох гэж байна

2019-03-21

Таван толгойн орд газрыг түшиглэсэн ХОТ сүндэрлэн босох цаг айсуй...

2019-03-20

“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-г хаалттай хувьцаат компаниар бүртгэлээ

2019-03-19

Налайх дүүрэгт Наурызын баярын хурал боллоо

2019-03-21

Бодит түүхээс сэдэвлэсэн хамгийн шилдэг 15 кино

2019-03-21

Өөрсдөө уран бүтээл туурвидаг байсан урлагийн 9 охин тэнгэр

2019-03-19

“Ялалтад тэмүүлсэн морьд” хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлэв

2019-03-19

Хятадад дэлхийн хамгийн том "хөвдөг" нарны цахилгаан станц ашиглалтанд орлоо

2019-03-21

Шинэ Зеланд улс байлдааны зориулалттай галт зэвсгийг бүрэн хориглоно

2019-03-21

Өмнөд Солонгосын зочид буудлуудад мянга гаруй үйлчлүүлэгчийг нууц камераар бичиж байсан нь илчлэгджээ

2019-03-21

Математикийн хамгийн нэр хүндтэй шагналыг түүхэнд анх удаа эмэгтэй хүн хүртжээ

2019-03-20

Б.Баасандорж: Иргэд харьяалал харгалзахгүй хаанаас ч иргэний үнэмлэхээ захиалах боломжтой

2019-03-21

БНХАУ-д МУ-ын иргэний 2036 он хүртэл хоригдох ялыг хэрэгсэхгүй болгожээ

2019-03-21

"Сахал" Эрдэнэбилэг нарыг баривчилсан шалтгаан ба холбогдуулан шалгаж буй хэргүүд

2019-03-21

Д.Эрдэнэсувд: Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдоржийг гэрчээр дуудаж байцаалт авсан

2019-03-21

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Хөвсгөл аймагт “БАГА  ЖДҮ” илэрсэн үү?

2019-03-21

Гээгдсэн...гэхдээ амьдралд хайртай аав, охид

2019-03-21

Гал түймэр унтраах багаж, хөдөлмөр хамгаалалын хувцас хэрэгслийг хүлээлгэн өглөө

2019-03-21

Хотын дарга хоёр орлогчтой ажиллана

2019-03-21

Буддагийн баримал дотроос 1000 жилийн настай занданшуулсан шарил олджээ

2019-03-21

Япончуудын үр бүтээлтэй ажилладаг нууц юу вэ?

2019-03-21

Францын нэрт сэтгэгч Вольтерийн адал явдалт амьдралын түүх

2019-03-21

Соёл иргэншлээс тасарч үлдсэн нууцлагдмал овог аймгууд

2019-03-20

Сингапур улсад Монголын компаниудыг Азийн зах зээлд гаргах хөтөлбөр

2019-03-21

ЖДҮ сангийн журамд өөрчлөлт оруулах хэлэлцүүлэг болно

2019-03-21

Мөнгөний бодлогын хүүг 11 хувьд хэвээр хадгаллаа

2019-03-21

Ноолуурын зах зээл дэх хятадын “сүүдэр”

2019-03-21

Д.Эрдэнэсувд: Д.Эрдэнэбилэгийг яллагдагчаар татах үндэслэлгүй гэж үзээд саналыг буцаасан

2019-03-21

Ц.Нямдорж: Би амьдралдаа уучлалт гуйж үзээгүй, Б.Содномдаржаа Т.Чимгээ нарын ар гэрээс уучлалт гуйж байна

2019-03-21

Н.Энхбаяр: Би худлаа яриагүй, Е.Сагсай прокурорын бичлэг бидэнд байгаа

2019-03-21

Хууль зүйн сайд Ц.Нямдорж цаг үеийн асуудлаар ноцтой мэдэгдэл хийлээ

2019-03-21

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
37.93%
Дональд Трамп (АНУ)
31.03%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
13.79%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
6.9%
Тереза Мэй (Их Британи)
3.45%
Эммануэль Макрон (Франц)
3.45%
Шинзо Абэ (Япон)
3.45%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
0.0%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.0%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.0%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
0.0%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.0%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,255

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,761

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,245

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,218