Ард түмний өмчийг ард түмэн л захиран зарцуулах ёстой

Ард түмний өмчийг ард түмэн л захиран зарцуулах ёстой

Макро ертөнцөд үнэн бол ганцхан, нэг л хувилбартай. Харин микро ертөнцөд үнэн бол олон хувилбартай байж болдог. Жинхэнэ үнэн бол зөвхөн шинжилж судалж олоод туршлагаар нотолсон шинжлэх ухааны мэдлэгт байдаг. Чухам үүний учир аж ахуйн үйл ажиллагааг ч гэсэн шинжлэх ухааны мэдлэгт л тулгуурлаж төлөвлөдөг, хэрэгжүүлдэг. Энд эдийн засгийн шинжлэх ухааны мэдлэг хэрэгтэй, бас хууль, эрхийн мэдлэг, техник-технологийн мэдлэг гээд тун олон талын мэдлэг, мэдээлэл, хувийн туршлага, чадавх хэрэг болдог. Би эрхийн харилцаатай холбоотой нэг л асуудлыг хөндөх, тайлбарлах гэсэн юм. 

Өмч, өмчлөх харилцаа бол нийгмийн эдийн засгийн амьдралд хэрэгжиж байдаг үйлдвэрлэх, хуваарилах, солилцох, хэрэглэх бүхий л харилцааны үндэс болдог. Өмчлөх харилцаа бол тодорхой нэгэн баялгийн хувьд хүмүүсийн хооронд, төр ба аж ахуйн нэгжийн хувьд, мөн улс орнуудын хувьд үүсч, үйлчилдэг. Өмчлөх харилцаа нь эзэмших, ашиглах, өмчлөх, захиран зарцуулах, өвлүүлэх, өвлөх, захиран зарцуулах эрхгүйгээр өмчлөх гэх мэтийн олон хэлбэртэй...

Манай орны хувьд бол газар, түүний хөрсөн дээрх болон доорх бүх баялаг, ан амьтад, ус, ой мод бүгд л нийт ард түмний өмч. Энэ өмчийг нийт ард түмнээс сонгогдсон төр засаг нийт ард түмний нэрийн өмнөөс эзэн нь болж эзэмшиж, ашиглаж, захиран зарцуулдаг. 

100 хувь нийгэмчлэгдсэн (улсын болон хоршооллын өмч) байсан өмчийг хувьчлах ажил Монголд буруу, зөрүү явагдлаа. Энэ ажлыг эрхэлж явуулсан хүмүүст энэ талын шаардагдах зөв мэдлэг, мэдээлэл, туршлага байсангүй. Бас ч гэж чамлахааргүй хэмжээнд бүрэлдчихээд байсан материал-техникийн бааз, фондууд үрэгдэж, шамшигдаад олборлох болон боловсруулах аж үйлдвэрүүд зогсчээ.

Хувьчлагдсан бүх нэгжүүд зориулалтаараа ашиглагдсангүй. Хуучин хэвээр үлдэж, бүр чанаржиж, өргөжсөн нь архи, пивоны үйлдвэр л байв. Ажлын байрууд хот, хөдөөгүй хаврын цас мэт алга болж хүн амын ядуурал эхэлжээ...

Хууль, эрхийн нөхцөл, хяналт шалгалт үгүй шахам байхад ашигт малтмалыг хайх, олборлох лицензүүдийг кино үзэх тасалбар мэтээр тараажээ. Энд хатуу болзол, дүрэм, журам гэж байсангүй. Дээрээс нь ашигт малтмалын талаар мэдээлэл сайтай хуучин сайд, дарга нар шунал ихтэй залуусын нууц зөвлөх болж улсын зардлаар хайгуул хийж тодруулсан олон ордыг хулгай, луйврын замаар оруулжээ. Шуналтангууд дорхноо л гадаад хамсаатнуудтай болж чадаад нийт ард түмний өмч болох алт, мөнгө, зэс, нүүрс, үнэт чулуу, эмийн ургамал, ер нь л юм бүхнийг цөлмөн авч хил давуулж эхэлжээ. Тэд хайгуул хийх эрхээ шууд л өмчлөх эрх мэтээр, ашиглах эрх мэтээр, бүр захиран зарцуулах эрх, худалдах, өвлүүлэх эрх мэтээр ойлгож дураараа дургиж байв. Нийт ард түмний өмч, хөрөнгөнөөс хулгайлж, завшиж байгаагаа, гэмт хэрэг үйлдэж байгаагаа тэдний олонхи нь ойлгох хэмжээний боловсрол, мэдлэггүй хүмүүс байлаа.

Олон сая жилийн өмнө байгалийн жамаар үүссэн баялгийг олон мянган жил бидний өвөг дээдэс амь нас, цусаараа хамгаалан хадгалсаар өнөөгийн бидэнд өвлүүлэн үлдээснийг цөөн хэдхэн хүмүүс, гэр бүл хулгай, луйврын аргаар өмчлөх, ашиглах, зарцуулах болсныг хот, хөдөөгийн хүн амын олонхи нь бас ойлгосонгүй...

Хорлон сүйтгэгчид, хүйтэн гартангууд бараг л 30 шахам жил хулгайлж, луйвардлаа. Одоо болноо! “Эзэд нь юмаа мэдэж, эрэг нь усаа хашдаг” цаг иржээ. Энэнийг эс ойлгож, үл зөвшөөрөх аваас буруутай хүн бүхэнтэй “төр төмөр нүүрээрээ” л харьцах жамтай.

Зөвхөн түр эзэмших эрх, тодорхой хугацаагаар л ашиглах эрх, зарах, өвлүүлэх эрхгүйгээр өмчлөх эрх (захиран зарцуулах эрхгүйгээр өмчлөх эрх), өмчийн жинхэнэ эзний давуу эрх, нөхөн төлбөрийг олгоод өмнөх бүх гэрээ, хэлэлцээрийг хүчингүй болгох эрх гэх мэтийн олон хэлбэрийн, олон түвшний эрх байдгийг өнөөдөр дээр дооргүй мэдэх, сахих, үг дуугүй захирагдах ёстой. Шүүхүүд ч ийм байр, сууринаас санал, гомдлыг барагдуулж байх учиртай.

 

 

Судлаач, профессор Д.Чулуунжав

1
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Францын Орлеон хотын нэгдсэн эмнэлгийн эмч нарыг хотын Захирагч хүлээн авч уулзлаа

2019-05-21

Монголчууддаа үүнийг анхааруулахгүй байж чадсангүй ээ!

2019-05-21

"Шар айрагны гүзээ" гэж байдаггүй, харин...

2019-05-20

“ЭРҮҮЛ ИРГЭН, АРХИДАЛТГҮЙ ЭРҮҮЛ ХОРОО”-г бий болгоно

2019-05-20

Чи үнэтэй хувцас өмсөж, үнэтэй утас барьж, үнэт эдлэл зүүхгүй бол чамайг Монголд хэн ч тоож харьцахгүй!

2019-05-22

Би эхнэртээ "ТУСАЛДАГГҮЙ"...

2019-05-21

Өрөнд орох өвчин...

2019-05-20

Намайг 20-той байхад энэ бүгдийг хэлж өгсөн болоосой...

2019-05-20

Сэтгэхүй гэж...

2019-05-22

“Юм үзээгүй” 76 хүн

2019-05-21

Үнэн гэж…

2019-05-21

Цөмийн зэвсэг эрх зүй...

2019-05-20

Хачирхалтай байдлаар дурсгалын зураг авахуулдаг бүсгүй

2019-05-20

Манж Чин гүрний үеийн амьдралыг харуулсан ховор зургууд

2019-05-19

Монгол элдэв зураг (60 фото) №59

2019-05-18

Элдэв зураг (70 фото) №608

2019-05-17

Нийслэлийн ойгоос 2019 онд бэлтгэх модны хэмжээг тогтоолоо

2019-05-22

Ой, хээрийн гал түймэр унтраах дадлага сургууль хийлээ

2019-05-21

Улиасны “хөвөнгөөс” хамгаалах арга

2019-05-21

“Хөрсний бохирдлыг бууруулах шийдэл” сэдвээр уралдаан зарлалаа

2019-05-17

Хамтдаа бүтээх бус хоорондоо тэмцэлдсэн МАН

2019-05-20

Н.Номтойбаяр У.Хүрэлсүхэд агсам тавьжээ

2019-05-20

МАН: Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээж авах боломжгүй

2019-05-20

Хөндлөнгийн мэргэжлийн шинжээч оруулах хүсэлт тавьсан боловч прокурор татгалзжээ

2019-05-19

Нангиад хатан /өгүүллэг/

2019-05-19

Хадам ээж...

2019-05-13

"Алтан жүн жор" /өгүүллэг/

2019-05-04

Хүний хань (Өгүүллэг)

2019-04-28

Дональд Трамп "Huawei" компанид хүнд цохилт өглөө

2019-05-21

Хятад АНУ-тай хийж буй худалдааны дайнд бууж өгсөн үү?

2019-05-15

Трамп: “Их 20”-ийн уулзалтын үеэр БНХАУ, ОХУ-ын удирдагчидтай уулзана

2019-05-14

Худалдааны хэлэлцээрийг ойрын хугацаанд байгуулахыг Д.Трамп уриалжээ

2019-05-12

Мөр, шилэн хүзүүний чилээг гаргах 8 дасгал

2019-05-21

Орон байрны гал түймрээс амьд гарах 6 алтан дүрэм

2019-05-21

Ярилцаж буй хүнийхээ сэтгэл зүйгээр тоглох 6 арга

2019-05-20

Ажлын хүнд өдрийн дараа алжаалаа хэрхэн тайлах вэ?

2019-05-20

Нөхөртөө заавал уншуулаарай!

2019-05-20

Гэр бүлийн арчаагүй байдлыг харуулдаг зүйл нь хөргөгч юм

2019-05-16

Аавын сүлд хийморь, үйлийн үр хүүхэд нь хувь тавилан болж очдог

2019-05-13

Хүүхдийн сэвлэг даахь үргээх ёслолыг ингэж хийдэг!

2019-05-08

"iPhone" утасны ашиглалтыг хөнгөвчлөх 16 ухаалаг арга

2019-05-20

Бүх цаг үеийн хамгийн их борлуулалттай 10 гар утас

2019-05-19

Фэйсбүүкээр "Live" хийхэд хязгаартай боллоо

2019-05-15

1990 оноос хойш ШУА-д төр, засгийн тэргүүнүүдээс нэг ч хүн очоогүй, салбарын сайд нь ганцхан удаа очжээ

2019-05-14

30 гаруй цэцэрлэгийн тусгай зөвшөөрлийг цуцлах саналыг Нийслэлийн боловсролын газарт хүргүүлжээ

2019-05-21

Элсэж ороход хамгийн хэцүү 10 их сургуулийг тодруулжээ

2019-05-20

83 дугаар цэцэрлэгийн багш, ажилтнуудыг ИТХ, Засаг даргын шагналаар шагнаж урамшууллаа

2019-05-20

Нэгдүгээр ангид элсэгчдийн бүртгэл ҮРГЭЛЖИЛЖ байна

2019-05-20

Ч.Улаан: Махны экспортонд тодорхой хэмжээ тогтооно

2019-05-22
1:11:51

"Улаан бал" нэвтрүүлэгт МҮБХ-ны дэд тэргүүн Ц.Магалжав оролцов

2019-05-22

"Цензургүй яриа" нэвтрүүлэгт Зам Тээврийн Хөгжлийн сайд Б.Энх-Амгалан оролцов

2019-05-21

Дубайн гэрээг хүчингүй болгох саналыг ажлын хэсэг гаргалаа

2019-05-20

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Худалдаа Хөгжлийн Банкны Дархан салбарын үүсгэн байгуулагдсаны 25-н жилийн ойн арга хэмжээ амжилттай болж өндөрлөлөө

2019-05-22

“Голомт Банк” гадаад худалдааны санхүүжилтийн шилдэг хамтрагч банкаар өргөмжлөгдлөө

2019-05-22

0 хувийн хүүтэй зээлээр шинэ орон сууцтай болооорой!

2019-05-22

Монголын анхны Иргэний номын сан үүдээ нээлээ

2019-05-21

Ирээдүйд байгуулагдах өндөр магадлалтай 9 шинэ улс

2019-05-21

Илүүдэл жингээсээ болж найз охиндоо гологдсон залуугийн "өшөө авалт"

2019-05-21

Зүүдний ертөнцтэй эндүүрмээр гайхалтай сонин 10 газар

2019-05-21

Хачирхалтай аргаар биеэ хамгаалдаг амьтад

2019-05-21

Орос залуугийн зөвхөн балаар зурсан гайхалтай бүтээлүүд

2019-05-21

“Burn Your Maps” Америк хүү малчин Монгол болсон нь

2019-05-21

Халх голын ялалтын 80 жилийн ойд зориулсан эрдэм шинжилгээний хурал Ярославль хотноо болов

2019-05-21

Шилдэг кинонуудын урам хугалсан үргэлжлэлүүд

2019-05-20

Хамаарал бүхий этгээддээ давуу байдал олгосон албан тушаалтныг ажлаас чөлөөлжээ

2019-05-22

Ажлаас гарсан ч, халагдсан ч тэтгэмж авна

2019-05-21

Чехэд ажилладаг монголчуудын нийгмийн асуудлыг шийдэх боломж бүрдлээ

2019-05-21

Шар тэмдэглэгээний дүрэм ИЙМ УЧИРТАЙ

2019-05-21

Нийслэлийн шилдэг татвар төлөгчид шалгарлаа

2019-05-21

Хөгжлийн банкны гүйцэтгэх захирлаар Г.Амартүвшинг томилжээ

2019-05-21

Монголын эдийн засаг гаднын нөлөөнд эмзэг хэвээр байна гэж АХБ дүгнэжээ

2019-05-21

Валютын ханшийн өсөлт өргөн хэрэглээний үнийн өсөлтөд нөлөөлөөд байна Т.Баяртсайхан Ерөнхийлөгч өө

2019-05-20

Рок хөгжмийн домгуудын залуу насны дүр төрх

2019-05-21

Амжилттай бүсгүйчүүд цүнхэндээ юу авч явдаг вэ?

2019-05-16

Хүүхэд байхдаа "нугасны муухай дэгдээхий" байсан алдартнууд

2019-05-15

Он оны Дэлхийн миссүүд /1980-2018/

2019-05-14

Дубайн баяны "мангас" машин

2019-05-17

Хамгийн найдвартай, эдэлгээ сайтай 10 автомашиныг тодруулжээ

2019-05-10

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан шилдэг төмөр хүлгүүд

2019-04-05

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан онцлох төмөр хүлгүүд

2019-04-04

Шатахууны үнэ дахин 80 төгрөгөөр өсчээ

2019-05-22

Яармагийн гүүрийн замын хөдөлгөөнийг нээлээ

2019-05-22

Жолооны үнэмлэхээ хаяж, гээсэн бол Сүхбаатарын талбайг зориорой

2019-05-22

Өнөөдөр цахилгааны хязгаарлалт хийгдэх газрууд

2019-05-22

Д.Эрдэнэбат "Эрдэнэт"-ийн 49 хувийн хэрэгт яллагдагчаар татагджээ

2019-05-22

“Оюу Толгой”-н зэсийн баяжмалын агууламж нэмэгджээ

2019-05-18

Д.Сумъяабазар: "Эрдэнэс тавантолгой"-г улс төрөөс ангид байлгах хэрэгтэй

2019-05-16

УИХ-ын гишүүн Л.Энхболд хулгайд алдагдсан нүүрсний асуудлаар Ерөнхий сайдад асуулга тавилаа

2019-05-16

Э.Содномпилжээ мөнгөн медаль хүртлээ

2019-05-22

Б.Өнөрзаяа: Чамгүй амжилт гаргасан ч жүдогоо сагсан бөмбөгөөр солихдоо эргэлзээгүй

2019-05-21

Э.Содномпилжээ ДАШТ-ээс мөнгөн медаль хүртлээ

2019-05-21

Монголын бөхчүүд “Байгаль Опен”-оос 23 медаль хүртэв

2019-05-20

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
65.98%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.58%
Дональд Трамп (АНУ)
4.44%
Шинзо Абэ (Япон)
3.59%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
3.42%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.39%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
1.2%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.03%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.51%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.51%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.17%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.17%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,328

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,919

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,289

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,246