Малын дайвар бүтээгдэхүүн ууц, өвчүүнээс дутахгүй эрэлттэй байна

Малын дайвар бүтээгдэхүүн ууц, өвчүүнээс дутахгүй эрэлттэй байна

Шинэ он давахтай зэрэгцэн монголчуудын хувьд Цагаан сар буюу хаврын тэргүүн сарын шинийн нэгний баярын уур амьсгал орж, тавгийн боов, чихэр жимс, цагаан ногоон идээний реклам сурталчилгаагаар “бөмбөгдүүлж” эхэлдэг нь гэм биш зан билээ. Түүний дотор Цагаан сарын баярын идээ шүүсний гол хүндтэй байр суурийг эзэлж, тухайн жилийн аж амьдралын өнгө төрх, амны хишгийн бэлгэдлийг илэрхийлдэг хонины ууц, үхрийн өвчүүний үнэ ханш зарим үед дотор муухайруулавч ёсыг бодож, нэрийг хичээн сарын орлогынхоо тодорхой (бараг тал) хувийг зарцуулдаг маань янзаараа. Энэ жишгийг дагаж өнгөрсөн амралтын өдөр мах болон өргөн хэрэглээний хүнсний барааны дундаж ханшийг барьдаг гэх “Хүчит шонхор” захыг зорилоо.

Амралтын өдөр хэрэндээ эртлэн боссон ч замын түгжрэлд боогдсоор 10.30 цагийн орчимд тус хүнсний захад очиход машин тэрэг тавих зай завсар ч хомсдож, арилжаа наймаа аль хэдийнэ жигдэрсэн байлаа. Сар шинийн баяр арай алсхан байгаа хэдий ч долоо хоногоор ойртох тусам хамаг юмны үнэ хором цагаар нэмэгдчихдэг “уламжлал”-ыг санаж, эртлэн хөдөлсөн минь бас ч талаар болсонгүй. Ууц нурууны үнэ тэгтлээ тэнгэрт хөөрчихөөгүй байгаа бололтой. “Архангай, Өвөрхангай, Дундговь, Сэлэнгээс ирсэн” гэх хонины ууц, гулууз, үхрийн өвчүүг ёстой л ёоз ёозоор нь өрсөн худалдаачид нэхий дээл, дах дэгтий, үстэй малгай дороос уур савсуулах шахам “халуун үнэ” хэлж, “ярина, хөөрнө” л гэцгээж байна.

Нэлээд явлаа. Дундажлаад бодвол 25 кг-ээс дээш жинтэй, төлөгнөөс арай дээгүүр хонины гулууз мах хамгийн доод тал нь 140-170 мянган төгрөгийн ханштай байна. Үүнээс цааш 30-40 кг жин татах оцойж овойсон сүүлтэй хонины мах 280 мянга хүртэл төгрөгөөр үнэлэгдсэн байлаа. Урьд өмнөхийг бодвол бэлтгэн нийлүүлэгчид Цагаан сарын ууцны маханд нэлээд ач холбогдол өгч, анхаардаг болсон шиг санагдсан. Учир нь, жижиглэнгийн махтай харьцуулбал хадгалалт хамгаалалтад нь санаа тавьж, өвчүү цоройг нь цэвэрхэн эвдэж, арьс нэхийгээр нь хулдаж тээвэрлэдэг болсон байна. Бас гулууз махны дотор гургалдай энэ тэрийг нь багтааж, хонины толгойг цээжинд нь наагаад хөлдөөчихсөн байх юм.

Энэ нь идээ шүүснийхээ дээр тавих толгойг тусад нь хайж явахгүй боломжийн шийдэл шиг харагдаж байлаа. Хонины гулууз мах нийт жин болон үзэгдэх байдлаасаа шалтгаалан (сүүлний хэмжээ, тарган туранхай) харилцан адилгүй үнэтэй байгаа ч дундажлаад үзвэл кг нь 6500-7500 төгрөг болж байлаа. Үүнийг одоохондоо боломжийн гэж үзэж болохоор байгаа юм. “Хүчит шонхор” захын махны жижиглэнгийн тасаг дээр хонины нэг кг ястай мах 6500-6900, цул нь 7000-7800 , төгрөгийн ханштай худалдаалагдаж байсан юм. Харин Цагаан сарын баярын буузанд голчлон ашигладаг үхрийн махны үнэ багагүй өссөн байна. Тодруулбал, үхрийн нэг кг ястай мах дунджаар 8500- 9000 төгрөг байгаа бол цул нь 10-12 мянган төгрөгт хүрчээ.

Энэ нь олны таамаглаж байгаагаар хятадууд үхрийн махыг ихээр авч, хагас боловсруулан хил давуулж эхэлсэнтэй холбоотой гэх боловч “Хүчит шонхор”-ын худалдаачид нийлүүлэлт багассан нь үнэн ч сар шинийн баярын үеэр иймэрхүү үнэ ханштай болдог тухай хэлж байлаа. Орон нутгаас шинээр нь авчирсан үхрийн өөчүү ховор байгаагаас харахад энэ тайлбар бодит байдалд ойрхон санагдсан. Дундговийн Эрдэнэдалайгаас авчирсан гэх үхрийн өвчүүг кг-ыг нь 6800-гаар тооцож худалдана гэж байгаа залуутай уулзаж ярилцлаа.

“Өнгөрсөн зун, намар сайхан байсан болохоор малын тарга тэвээрэгч гайгүй, одоохондоо өвөлжилт хэвийн байна” гэж ярих малчин залуу Н.Эрдэнэсайхан сар шинийн бэлтгэлээ хийхээр хэдэн бог, бод нядалсан гэнэ. Тэдний нутаг оронд хятадууд мал мах өндөр үнээр худалдаж авч байгаа явдал байхгүй гэдгийг тэр хэлж байсан юм. Тэрбээр, өөрийн төхөөрсөн үхрийн өвчүүг тавгийн шүүс болгоход бэлтгэн ном журмаар нь янзалсан гэдгээ хэлж, “дунджаар 25-40 кг татна” гэж сурталчилж байлаа. Өнгөрсөн бямба гарагт гадаа хүйтэн байсан ч иргэд баярын бэлтгэлээ базаахаар хөгшин залуугүй л хөшилдөж байв.

Энэ удаа “Хүчит шонхор” зах дээр нэг сонирхолтой худалдаа үзлээ. Махны төрөлжсөн худалдааны павильон дотор орж, хонины дан сүүл сураглатал “Хэдийг авах юм бэ” гэж байна. Өчнөөн хонины гулууз махны цаана мөн л олноор нь овоолсон харагдайа. Гэтэл нэг кг-ыг нь 6000-аар бодоод хэдэн ч сүүл худалдахад бэлэн байгаагаа хоёр залуу хэллээ. “Сүүлийг нь тасадчихсан мах авах хүн байдаг юмуу” гэж сонирхвол сүүл байтугай өөхтэй хэсгийг чь салгаад авчих гэдэг хүн ч байдаг тухай сонсоод ёстой л “нүд орой дээрээ гарах” гэгч боллоо.

Сүүлийн үед монголчуудын зарим нь эрүүл мэнддээ анхаарч, өөх тосноос татгалздаг болсон нь энэ юм байх. Мөн малын дайвар бүтээгдэхүүний тусгайлсан тасагт хүний хөл хөдөлгөөн их байдаг болсон байна билээ. Үхрийн цагаан гүзээ, адууны цагаан гол, умс хитай, хонины гэдэс цувдайны эрэлт ихэсч байгааг худалдаачид хэлж байсан. Үүнийг дагаад үнэ нь ч харьцангуй өсч, ямааны махтай бараг өрсөлддөг болсон байна. Хөдөөнөөс оруулж ирсэн, хонины шинэ цувдай гэдэс 5000 төгрөг байхад адууны умс хитай, үхрийн зүрх 4500 төгрөгөөр борлогдож байлаа.

Тэдгээрийн нийлүүлэлт бас ч сайнгүй болохоор үдээс хойшдоо олдохгүй янзтай болдог тухай худалдагч нар “ам халж” байсан юм. Харин хонины хөлдүү цувдай гэдэсний хувьд жаахан асуудалтай байна. Хонины шинэ гэдэсний шөл уучих санаатай хөдөөний нэг нөхрөөс ганц цувдай авсан чинь ихэнх нь дотор өөр байж баахан гонсойлгов. Амралтын өдрийн сонин сайхан нэг иймэрхүү.

Д.Мөнхжаргал

Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонин

1
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Өрсөлдөх чадвараараа Архангай сүүл мушгив

2019-01-24

Төрийн банк: Харилцагчдын АНХААРАЛД

2019-01-24

Засгийн газар эх оронч худалдан авалтыг дэмжинэ

2019-01-24

Монголчууд финтект бэлэн үү?

2019-01-24

Дорноговьд дахин түүх дурсгалын таван ч газарт ЛИЦЕНЗ ОЛГОЖЭЭ

2019-01-24

Дулдуйтын Равжаа дуулж явсан нутгийг харь хэлтнүүд хар тортгоор дарахаар зэхэж байна

2019-01-23

Байгалийн нөөц ашигласны төлбөр хөгжил авчрах мөнгө мөн үү?

2019-01-22

“Эрдэнэс Тавантолгой”-н нүүрсний хулгайн хэргийг замхруулахыг хүсэв үү

2019-01-19

“Магнай трейд”-ийг гурван саяар торгожээ

2019-01-24

Анхан шатны шүүхийн шүүгчийн сул орон тооны бүртгэл дуусахад 8 хоног үлдлээ

2019-01-24

Орцонд эмэгтэйг зодож, дээрэмдсэн этгээдийг нэг сар хорихоор боллоо

2019-01-24

Р.Улам-Оргих: Иргэнийхээ үг хэлэх эрх чөлөөг хамгаалсан шүүхэд баярлалаа

2019-01-24

Эдгээр үгсийг хүүхдэдээ хэлвэл өөртөө итгэлтэй, аз жаргалтай хүн болж төлөвшдөг

2019-01-23

Хүүхэд хүмүүжүүлэх аавуудын зөв арга

2019-01-21

Үхрийн махыг хэрхэн шүүслэг, зөөлөн болгож чанах вэ?

2019-01-12

Хүүхдийг шөнийн турш бат бөх унтуулах 12 арга

2019-01-12

Кендал Женнерийг шоглосон нь (II хэсэг)

2019-01-22

"10 Year Challenge"-ийг элэглэсэн нь

2019-01-21

Элдэв зураг (80 фото) №591

2019-01-18

Литва эмэгтэйн нүд хальтрам төрх

2019-01-15

Энэ миний мэдэх хамгийн тэнэг жаал хүү

2019-01-24

СААK.MN өнөөдөр 13 нас хүрлээ!

2019-01-23

Аавуудын баатарлаг түүх дуусашгүй...

2019-01-23

Намайг 20-тойд энэ бүхнийг хэлж өгсөн ч болоосой

2019-01-22

Мялзангаар өвчилсөн 97 гахайг устгалд оруулжээ

2019-01-24

Дэлхийн шилдэг номын санчийн тоонд Монгол номын санч багтжээ

2019-01-24

Мөсний баяр зохион байгуулахдаа аюулгүй байдлаа сайтар хангахыг анхаарууллаа

2019-01-24

40 мянга орчим албан тушаалтнуудын дөнгөж 37 хувь нь хөрөнгө орлогоо мэдүүлжээ

2019-01-24

Элон Маскийн гайхамшигтай шинэ бүтээлүүд

2019-01-23

Ц.Эрдэнэбат: Мэдээллийн аюулгүй байдлын гарц нь үндэсний сошиал сүлжээ байх болно

2019-01-14

"Google", Фэйсбүүк та бидний талаар яг юу мэддэг вэ?

2018-12-25

Н.Зоригт: Италичуудын гайхуулдаг технологи манайд байсан

2018-12-21

Өвлийн улиралд жолооч нарт тулгардаг асуудлуудыг хурдан, шуурхай шийдэх аргууд!

2018-12-17

Машины дугуйг насосгүйгээр хэрхэн хийлэх вэ?

2018-11-10

Монголчуудын бүтээсэн цахилгаан машин ОУ-ын үзэсгэлэнээс шагнал хүртлээ

2018-10-23

Машинаа угаахдаа анхаарах зүйлс!

2018-10-22

Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн үйл ажиллагааны рейтинг хамгийн өндөр байна

2019-01-23

С.Мөнхчулууныг хотын даргаар томилох тухай албан бичгийг Ерөнхий сайдад хүргүүлжээ

2019-01-23

Д.Цогтбаатар: 10 орчим элчин сайдыг эргүүлэн татах, шинээр томилох асуудал яригдаж байгаа

2019-01-23

Гурван асуудлаар УИХ, Засгийн газарт хандана

2019-01-23

Олон удаа үхлээс мултарсан аймшиггүй зоригтой эрс

2019-01-24

Орос хэлэн дэх Монголоос зээлсэн үгсийн тухай

2019-01-24

Хар тамхины эцэг Пабло Эскобарын тухай итгэмээргүй 8 баримт

2019-01-24

Жанжин Сүхбаатартай уулзсан хүний яриа

2019-01-24

Сурагчдад цахимаар хичээл заана

2019-01-23

Н.Учрал: Цэцэрлэг болон бага ангийн багш нар хамгийн өндөр цалинтай байна

2019-01-21

2018 онд 1,120 хүүхэд зам тээврийн осолд өртжээ

2019-01-18

Сургууль, цэцэрлэгийн барилга аюул дагуулсаар байна

2019-01-18

Эмэгтэй хүн танд талтай байгааг хэрхэн мэдэх вэ?

2019-01-24

Эмэгтэйчүүдтэй хэрхэн харилцах нь таны ирээдүйн амьдралд шууд нөлөөтэй

2019-01-23

Урт ургасан чёлкоо янзлах гайхалтай 5 арга

2019-01-23

Амтат Узбек плов хийж сурцгаая!

2019-01-22

“UB Пропертиз” сар шинийн хөнгөлөлт,урамшуулал & бэлэг

2019-01-23

“Signature”үйлчилгээний шинэ нүүр царай тодорлоо

2019-01-21

ХААН Банк харилцагч байгууллагууддаа зориулан хөгжлийн хөтөлбөр зарлалаа

2019-01-17

Зөвхөн таньд 3-6 хувийн хүүтэй онцгой зээлийг санал болгож байна!

2019-01-17

Хамгийн үнэтэй хөхний хагалгаа хийлгэсэн одууд

2019-01-08

Кайли Женнер сүй тавьсан уу?

2019-01-07

Английн хатан хааны гэр бүлийг дохио зангааны мэргэжилтэн шинжсэн нь...

2018-12-22

2018 онд улаан хивсний ёслолд хамгийн содон хувцас өмссөн одод!

2018-12-18

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Дүнсгэр шаналан

2019-01-24

Хүний дотоод мөн чанарыг тайлбарласан мэргэжлийн сэтгэл зүйчийн бүтээлүүд

2019-01-24

Алдартай "Meme"-ийн эзэд одоо хэрхэн амьдарч байна вэ?

2019-01-24

Ирээдүйд бид ийм бялуу иддэг болно!

2019-01-24
2:50

Л.Болд: Тэр лицензийг би олгоогүй

2019-01-24
0:00

УИХ-н Чуулганы Нэгдсэн Хуралдааныг шууд дамжуулж байна

2019-01-24
2:18:41

МУ-ын Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж гурван жилийн өмнө Цензургүй яриагаар юу ярьсан бэ?

2019-01-22
10:21

Д.Эрдэнэбат: АН дахиад ямар нэг бичигт гарын үсэг зурахгүй

2019-01-22

“Болор цом”-ын эзэн Б.Баттулга байртай болно

2019-01-23

Найруулагч Б.Баатар агсныг эргэн дурсана

2019-01-23

Г.Жигжидсүрэн: Хувь хүний ертөнцийг үзэх үзэл, мэдрэмжийг л харна даа

2019-01-23

Орон орны үндэсний соёлын онцлогийг харуулсан шог зургууд

2019-01-23

Өвөр Монголд түрүүлсэн П.Бүрэнтөгс арслан 50 мянган юаниар шагнуулжээ

2019-01-24

Морин цэргийн наадам Монголд болох нь

2019-01-24

Г.Занданшатар: 12 нас хүртэлх хүүхдийг хурдан морь унуулахгүй байх шийдвэр гаргасан

2019-01-24

Их аварга Хакүхо М.Даваажаргал, Митакэүмид уналаа

2019-01-24

Олон жил ухаангүй байсан эмэгтэйг жирэмслүүлсэн этгээдийг тогтоожээ

2019-01-24

Николас Мадуро Америкийн дипломатчдыг 72 цагийн дотор Венесуэлийн нутаг дэвсгэрээс гарч явахыг шаардлаа

2019-01-24

Авлигын түвшин хамгийн багатай 10 орон

2019-01-23

20 мянга гаруй эмэгтэй Мали улсад бэлгийн мөлжлөгийн золиос болжээ

2019-01-23

Н.Мөнхбаяр: Зээлийн барьцаанд ч тавьж болохгүй цом, өргөмжлөлөөр яах юм бэ?

2019-01-23

Ричард Гирийн интернетийг шуугиулсан нийтлэл

2019-01-22

Цай…

2019-01-21

Үй олноор хөнөөх зэвсэг...

2019-01-15

Агаарын бохирдол ихтэй үед гадуур гарахгүй байхыг зөвлөж байна

2019-01-24

У.Хүрэлсүх: Сайжруулсан шахмал түлш утааг 50 хувь бууруулна

2019-01-24

ОБЕГ: Мөс цөмрөх аюулаас сэрэмжлүүлж байна

2019-01-24

Монгол Улс 2030 он гэхэд хүлэмжийн хийн ялгарлаа 14 хувиар бууруулна

2019-01-24

Нүхжилттэй арьсыг хэрхэн толигор болгох вэ?

2019-01-24

H1N1 эмзэг “цэг”-ийг онилж байна

2019-01-24

Багахангай дүүргийн Эрүүл мэндийн төвд дэмжлэгт хяналтыг хийлээ

2019-01-24

ДЭМБ-аас Н1N1 вирусын эсрэг үйлчилгээтэй осельтамивар эмийг хүлээлгэн өглөө

2019-01-24

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

ШУТИС
29.91%
МУИС
26.53%
СЭЗИС
8.59%
ХААИС
6.75%
АШУҮИС
6.13%
Хууль Сахиулахын Их Сургууль
5.83%
Бусад
4.6%
МУБИС
3.99%
Батлан Хамгаалахын Их Сургууль
2.91%
Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль
2.45%
СУИС
2.3%

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,594

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,171

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,169

Та ямар брэндийн гар утас барьдаг вэ?

7,823