Алдарт "TIME" сэтгүүл Монголын талаар ингэж бичжээ

2018-12-12, 14:11 Нийгэм 1,631 7
Алдарт "TIME" сэтгүүл Монголын талаар ингэж бичжээ

Дэлхийн хамгийн их бохирдолтой хотын амьдрал

Алдарт "TIME" сэтгүүл Улаанбаатар хотод тулгамдсан асуудал болоод байгаа агаарын бохирдлын тухай төдийгүй энэ нь нийслэлчүүдэд ямар аюул занал учруулж байгаа талаар сурвалжилсан "Дэлхийн хамгийн их бохирдолтой нийслэл дэх амьдрал" гарчигтай нийтлэл гаргажээ. Олон улсын сэтгүүлч Жозеф Хинксийн бичсэн тус нийтлэлд Улаанбаатар хотын утаа ДЭМБ-аас тогтоосон аюултай хэмжээг хэдийн давсан буюу гамшгийн хэмжээнд хүрсэн, үүнээс улбаалж хотынхны дунд уушги, амьсгалын тогтолцооны өвчин сүүлийн 10 жилийн дотор 270 хувиар нэмэгдсэн төдийгүй мөн Улаанбаатарт төрж өссөн хүүхдүүдийн уушгины ажиллагаа хөдөөний хүүхдүүдийнхээс 40 хувиар муу байгаа гэдгийг дурдсан байна.

Ингээд та бүхэнд тус нийтлэлийн онцлох хэсгүүдээс хүргэе. 

2016 онд Улаанбаатар хот Шинэ Дели, Бээжин хоёрыг гүйцэж дэлхийд агаарын бохирдлын түвшин хамгийн өндөртэй нийслэл хот болсон юм. Үүнд нөлөөлсөн гол шалтгаануудын нэг нь хотын газарзүйн байрлал. Бээжингийн нэгэн адил Улаанбаатар нь голын хөндийд байрлах бөгөөд дөрвөн талаас нь хүрээлсэн уулс утааг гаргалгүй хашиж байдаг аж. Өөр нэг шалтгаан нь хатуу ширүүн уур амьсгал. Дэлхийн хамгийн хүйтэн нийслэл дэх нэгдүгээр сарын үнэмлэхүй бага температур дунджаар цельсийн -33 хэм байдаг бөгөөд зарим үед -40 хэмээс доошилдог байна. 

2000-аад оны үед агаарын бохирдол байгаа үгүй нь бараг мэдэгддэггүй байв гэж хотын унаган иргэд ярьж байна. Харин одоо Улаанбаатар хотын агаарт хэт нарийн ширхэглэгт "PM2.5" тоосонцор дэлхийн өөр хаана ч байхгүй их хэмжээгээр агуулагдах болжээ. Уг тоосонцор нь арсений, мөнгөн усны нэгэн адил хорт хавдар үүсгэгч агуулах бөгөөд нарийн ширхэгтэй тул хүний биед ямар ч саадгүйгээр нэвтэрдэг байна. 

Бусад хөгжиж буй орнуудтай адил Монгол улсад хүн амын төвлөрөлт, хотжилт эрчимтэй нэмэгдэж байгаа бөгөөд үүнийг даган үйлдвэрийн гаралтай болон автомашины ялгаруулж буй хорт хийний аюул занал ихэсжээ. Агаарын бохирдлоос болж ургийн эндэгдлийн тоо дэлхий дахинд 9 саяд хүрсэн буюу зургаан үхэл тутмын нэг нь агаарын бохирдлоос шалтгаалж байна гэсэн тооцоог анагаах ухааны "The Lancet" сэтгүүл өнгөрсөн онд хийсэн байдаг. Тэрхүү 9 сая эндэгдлийн 90 хувь нь Монгол мэтийн дундаж бөгөөд буурай эдийн засагтай орнуудад тохиолддог ажээ.

Улаанбаатарын агаарын бохирдол нялх хүүхдийн эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлж буйг "TIME" сэтгүүл хотын гэр хороололд амьдардаг Т. Алпысбайн гэр бүлийн амьдралаар жишээ аван сурвалжилжээ.  Тус айлын шинэхэн гишүүн 11 сартай хүү Алмасбек төрөөд удаагүй байхдаа бронхит болон уушгины үрэвсэлтэй (хатгалгаа) гэж оношлогдож бүтэн хоёр сарыг эмнэлэгт өнгөрүүлсэн гэнэ.

Алпысбай эхнэр Нурсауле болон гурван хүүхдийнхээ хамт

Алпысбайн амьдардаг "гэр" буюу нүүдэлчдийн уламжлалт майхан маягийн сууцанд эмч орж ирлээ. Алмасбекэд туссан хатгалгаа өвчний эмчилгээ болгож түүнд найман цаг бүр хүчтэй антибиотик тарих ёстой аж. Тариаг нь ихэвчлэн тэдний хөрш, өмнө нь эмнэлэгт цэвэрлэгчээр ажиллаж байсан эмэгтэй хийж өгдөг гэнэ. Харин өнөөдөр Алпысбай эмч дууджээ...

Эхнэр Нурсауле нь гэртээ хэншүү ихтэй хоол хийдэггүй бөгөөд шөнө гурван удаа босож зуухандаа нүүрс хийн галлах ёстой. "Бие давхар байхдаа би цэвэр агаарт огт гараагүй. Байнга л хотод байсан" гэж тэрээр харамсан өгүүлж байна...

Алпысбай, Нурсауле нар хэдэн жилийн өмнө хөдөө нутаг, малчин эцэг эхээ орхиж илүү дээр амьдралыг хайн Улаанбаатарыг зорин орж ирсэн аж. Гэвч тэр хоёр л ганцаараа ингэсэн юм биш. Нийгмийн болоод эдийн засгийн олон хүчин зүйлс нүүдэлчин хэв маягаар амьдрахад хүндрэлтэй болгож, чанартай нийгмийн үйлчилгээг зөвхөн хотод л авах боломжтой болсон учир сүүлийн гучаад жилийн хугацаанд Монголын нийт хүн амын тавны нэг нь Улаанбаатарт шилжин иржээ. Хот өргөжин тэлэхийн хэрээр хүрээлэн буй орчинтой холбоотой бухимдал, стресс мөн л тэлсэн байна. Улаанбаатарын 1.5 сая хүн амын гуравны хоёр нь амьдардаг гэр хороололд төвийн дулааны шугам, цэвэр бохир усны шугам бараг байхгүй гэж хэлж болно.

Хэдий нөхцөл байдал ийм байгаа ч Алпысбай, Нурсауле нар хот руу нүүж ирсэндээ төдийлөн харамсаад байдаггүй аж. Ихэнх өнцгөөс харвал тэдний амьдралын нөхцөл сайжирчээ. Жишээлбэл, том хүү нь одоо цэцэрлэгт явж байгаа, гэр бүлийнхэн өөрсдийн гэх газартай болсон, хашаандаа тоосгон байшин бариад бараг дуусч байгаа гэх мэт.  Гэвч бага хүүгийнх нь эрүүл мэндийн байдал энэ бүгдийг үгүйсгэж байгаа юм...

Нярай болон бага насны хүүхдүүд агаарын бохирдлын аюулд илүү өртөмтгий байдгийн учир нь тэдний уушгины хэмжээ жижиг, том хүнтэй харьцуулахад илүү хурдан амьсгалдаг, дархлааны систем нь гүйцэд хөгжөөгүй байдагтай холбоотой аж. Тэр ч байтугай Монголд хүүхэд төрөөд л шууд хороор амьсгалах боломжтой ажээ. Учир нь өнгөрсөн жилийн өвөл ЮНИСЕФ-ийн судлаачид Монголд ирж хэмжилт хийхэд төрөх эмнэлгийн доторх агаар дахь "PM2.5"-ийн агууламж ДЭМБ-ын тогтоосон аюултай хэмжээнээс 14 дахин их байгаа нь тогтоогдсон байна.

Монголын төр агаарын бохирдлын гамшгийг зогсоох хэд хэдэн алхмуудыг хийгээд байгаа. Дэлхийн банкны санхүүжилтээр гэр хорооллын айлууд дахь зуухыг утаа бага гаргадаг төрлөөр сольж эхэлсэн боловч хэрэгжүүлэлтийн чанар муу байснаас гадна шилжин ирэгсдийн тоо улам нэмэгдсэнээс болж уг төсөл үр дүнд хүрч чадаагүй ажээ. Харин өнгөрсөн жил Улаанбаатар хотын захирагч нийслэл рүү шилжин ирэх хөдөлгөөнийг 2020 он хүртэл зогсоох шийдвэрийг гаргасан байна.

Гэхдээ л Монгол улс дахь нийгмийн асуудлуудад байнгын шийдэл гарч ирэх хүртэл Нурсауле мэтийн ээжүүд гэрээ дулаацуулахын тулд нүүрс түлж, Алпысбай мэтийн аавууд гэрийнхнээ тэжээхийн тулд амь насанд халтай ажил хийж, Алмасбек мэтийн нялхас амьсгалах гэж зовсоор байх нь тодорхой харагдаж байна.

6
таалагдаж байна

4
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Шинэ монголын шалчгар залууст зориулав...

2019-05-23

Охидоо бардам өсгө өөрийгөө хайрладаг болго! Эс бөгөөс эр хүнд нугачин даруулна!

2019-05-23

Чи үнэтэй хувцас өмсөж, үнэтэй утас барьж, үнэт эдлэл зүүхгүй бол чамайг Монголд хэн ч тоож харьцахгүй!

2019-05-22

Би эхнэртээ "ТУСАЛДАГГҮЙ"...

2019-05-21

Рок хөгжмийн домгуудын залуу насны дүр төрх

2019-05-21

Амжилттай бүсгүйчүүд цүнхэндээ юу авч явдаг вэ?

2019-05-16

Хүүхэд байхдаа "нугасны муухай дэгдээхий" байсан алдартнууд

2019-05-15

Он оны Дэлхийн миссүүд /1980-2018/

2019-05-14

Дэлхийн брэнд компаниудыг нэг дор цуглуулсан ноолуурын форум зохион байгууллаа

2019-05-24

Худалдаа, хөгжлийн банк Дархан хотод “Бизнесийг дэмжих төв” нээлээ

2019-05-24

Хамгийн том хүүхдийн баяр!

2019-05-23

“Голомт Банк” Монголын анхны иргэний номын сангийн ерөнхий ивээн тэтгэгчээр ажиллалаа

2019-05-23

Монголыг молигодсон хөрөнгө оруулалтын гэрээ-1

2019-05-23

Д.Эрдэнэбат "Эрдэнэт"-ийн 49 хувийн хэрэгт яллагдагчаар татагджээ

2019-05-22

“Оюу Толгой”-н зэсийн баяжмалын агууламж нэмэгджээ

2019-05-18

Д.Сумъяабазар: "Эрдэнэс тавантолгой"-г улс төрөөс ангид байлгах хэрэгтэй

2019-05-16

Баянзүрхчүүд энэ Бямба гаригт зуслан, ногоон бүсийг цэвэрлэнэ

2019-05-22

С.Амарсайхан: Туул голын сав дагуу нөхөн сэргээлт хийсэн ААН, иргэн байхгүй

2019-05-22

Хууль зөрчиж ойн санд газар олгосноос байгаль орчин сүйдэж байна

2019-05-22

Нийслэлийн ойгоос 2019 онд бэлтгэх модны хэмжээг тогтоолоо

2019-05-22

Г.Занданшатар: Гишүүд хуралдаа ирэхгүй, элдэв асуудалд холбогдоод байх юм бол УИХ тарсан ч болно шүү!

2019-05-24

Д.Эрдэнэбат: "Эрдэнэт"-ийн 49 хувьтай холбоотой асуудлаар намайг АТГ-т байцаалаа

2019-05-23

Д.Энхбат агсны амьд ахуйдаа өгсөн сүүлчийн яриа...

2019-05-23

Архинд бүдгэрсэн авъяас

2019-05-23

Аль цаг үед, хаана төрвөл та жаргах байсан бэ?

2019-05-23

"Minecraft" тоглогчдын урласан итгэмээргүй гайхалтай бүтээлүүд

2019-05-23

Иран хүмүүсийг яагаад Араб гэж дуудаж болохгүй вэ?

2019-05-23

12 сарын өрнө дахины нэршил хэрхэн үүссэн бэ?

2019-05-23

Манай экспорт Хятадын ганц өдрийн хэрэгцээг ч хангахгүй

2019-05-24

УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Монголбанкинд зочиллоо

2019-05-23

Г.Занданшатар: Өрийг өрөөр шийдэх нь явцгүй

2019-05-23

Т.Баярхүү: Ц.Элбэгдорж Монголын улс төрчдөөс мөнгө хүүлэгчдэд хамгийн их үйлчилсэн хүн

2019-05-23

Намбарын хүү...

2019-05-24

Судлаач Д.Ганхуяг: Хөгшчүүлийн маань сайхан сэтгэл...

2019-05-23

Сэтгэхүй гэж...

2019-05-22

“Юм үзээгүй” 76 хүн

2019-05-21

Түүхэнд хамгийн өндөр үнээр зарагдсан 10 гэрэл зураг

2019-05-23

Хачирхалтай байдлаар дурсгалын зураг авахуулдаг бүсгүй

2019-05-20

Манж Чин гүрний үеийн амьдралыг харуулсан ховор зургууд

2019-05-19

Монгол элдэв зураг (60 фото) №59

2019-05-18

Боксын спортыг олимпын хөтөлбөрт хэвээр нь үлдээлээ

2019-05-24

Ази Номхон далайн бүсийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Монголын баг оролцоно

2019-05-23

‘’Би сэлж чадна’’ усанд сэлэлтийн тэмцээн болно

2019-05-23

Э.Өнөрмаа: Бөөрөнцөг түлхэлтийн спорт надад амьдрах итгэл, урам өгсөн

2019-05-23

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Агаарыг хамгийн сайн цэвэрлэж, хоргүйжүүлдэг тасалгааны ургамлууд

2019-05-23

Анхны уулзалтаараа л хүний сэтгэлийг татах 10 арга

2019-05-23

Батганаас бүрэн ангижирч чадахгүй байгаагийн тань 11 шалтгаан

2019-05-22

Мөр, шилэн хүзүүний чилээг гаргах 8 дасгал

2019-05-21

Нам нь Д.Амарбаясгалангийн, Засаг нь Л.Оюун-Эрдэнийн мэдэлд байна

2019-05-23

Д.Бямбасүрэн: Монголд нэгдсэн бодлого гэж байхгүй

2019-05-23

Ажлын хэсгийн ахлагчаар Ж.Бат-Эрдэнэ нарыг томилов

2019-05-22

МАН-ын бага хурал ирэх мягмар гаригт хуралдана

2019-05-22

"iPhone" утасны ашиглалтыг хөнгөвчлөх 16 ухаалаг арга

2019-05-20

Бүх цаг үеийн хамгийн их борлуулалттай 10 гар утас

2019-05-19

Фэйсбүүкээр "Live" хийхэд хязгаартай боллоо

2019-05-15

1990 оноос хойш ШУА-д төр, засгийн тэргүүнүүдээс нэг ч хүн очоогүй, салбарын сайд нь ганцхан удаа очжээ

2019-05-14

Нөхөртөө заавал уншуулаарай!

2019-05-20

Гэр бүлийн арчаагүй байдлыг харуулдаг зүйл нь хөргөгч юм

2019-05-16

Аавын сүлд хийморь, үйлийн үр хүүхэд нь хувь тавилан болж очдог

2019-05-13

Хүүхдийн сэвлэг даахь үргээх ёслолыг ингэж хийдэг!

2019-05-08

ХХБанкны МЭДЭГДЭЛ

2019-05-23

Гурван үндэслэлээр 95 тусгай зөвшөөрлийг цуцалжээ

2019-05-23

Ч.Хүрэлбаатар: Өрийн удирдлагын тухай хууль нь Рио тинто, Оюутолгой зэрэг компаниудын өрийг зохицуулдаг хууль биш

2019-05-23

Монгол Улсын Шүүх засаглалын талаарх УИХ-ын шийдвэр нь олон улсын хүний эрхийн хуулийг зөрчсөн гэж НҮБ-ын хүний эрхийн зөвлөл дүгнэжээ

2019-05-23

ОХУ-ын ерөнхийлөгч Путины унадаг тансаг зэрэглэлийн "Аурус" хүлгийг танилцуулж байна

2019-05-23

Дубайн баяны "мангас" машин

2019-05-17

Хамгийн найдвартай, эдэлгээ сайтай 10 автомашиныг тодруулжээ

2019-05-10

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан шилдэг төмөр хүлгүүд

2019-04-05

Өнөөдрийн цахилгааны хувиарлалт хийх хуваарь

2019-05-24

Солонгосчууд цахилгаан соронзон галт тэргийг Улаанбаатарт явуулах боломжтойг танилцууллаа

2019-05-24

МУГЖ Т.Баясгалан Нийслэлийн шилдэг татвар төлөгч иргэнээр шалгарлаа

2019-05-23

Энхийг сахиулагчдыг дархлаажуулах хөрөнгөөс завшсан байж болзошгүй үйлдлийг АТГ-т шалгаж байна

2019-05-23

Хүүхдийн баярын тоглолтыг М.Ариунтуяа найруулж байна

2019-05-23

Төгөлдөр хуурч С.Алимаа Соёлын тэргүүний ажилтан болжээ

2019-05-23

Ж.Мишээл: Монголыг гадаад киноны зураг авалтын өвөрмөц цэг болгомоор байна

2019-05-23

"Marvel"-ын жүжигчид нүүр хувиргалтгүйгээр...

2019-05-22

Өлсөх үед хүний бие өөрийгөө цэвэрлэж, эрүүлжүүлэх боломжтой болдог

2019-05-24

ХӨСҮТ: Зайсангийн “Бургер кинг“-ээс нийт 140 иргэн хордсон

2019-05-22

Сүрьеэгийн далд хэлбэр болон сүрьеэ өвчний ялгаа

2019-05-22

Эрүүл мэндийн сургалтын хэрэгцээ үнэхээр их ч хэн ч үүнд мөнгө төлдөггүй

2019-05-22

Нангиад хатан /өгүүллэг/

2019-05-19

Хадам ээж...

2019-05-13

"Алтан жүн жор" /өгүүллэг/

2019-05-04

Хүний хань (Өгүүллэг)

2019-04-28

“Facebook” хоёр тэрбум гаруй хуурамч хаяг устгажээ

2019-05-24

Сонгуультай холбоотой сөргөлдөөний улмаас 6 хүн амиа алджээ

2019-05-23

Дональд Трамп "Huawei" компанид хүнд цохилт өглөө

2019-05-21

Хятад АНУ-тай хийж буй худалдааны дайнд бууж өгсөн үү?

2019-05-15

Сурагчдыг түрээсийн байранд түр хичээллүүлэх нь

2019-05-23

Боловсролын зээлийн сангийн санхүүжилтээр гадаадад суралцах иргэдийн сонгон шалгаруулалт ирэх 27-нд эхэлнэ

2019-05-23

Чингэлтэй дүүргийн Ерөнхий боловсролын сургуулиуд 1-р ангид элсэгчдийг цахимаар бүртгэж байна

2019-05-23

Сурагчдын зуны амралтын хуваарь

2019-05-23

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
65.83%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.5%
Дональд Трамп (АНУ)
4.33%
Шинзо Абэ (Япон)
3.5%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
3.33%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.83%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
1.17%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.0%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.67%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.5%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.17%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.17%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,329

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,928

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,290

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,246