Алдарт "TIME" сэтгүүл Монголын талаар ингэж бичжээ

2018-12-12, 14:11 Нийгэм 1,584 7
Алдарт "TIME" сэтгүүл Монголын талаар ингэж бичжээ

Дэлхийн хамгийн их бохирдолтой хотын амьдрал

Алдарт "TIME" сэтгүүл Улаанбаатар хотод тулгамдсан асуудал болоод байгаа агаарын бохирдлын тухай төдийгүй энэ нь нийслэлчүүдэд ямар аюул занал учруулж байгаа талаар сурвалжилсан "Дэлхийн хамгийн их бохирдолтой нийслэл дэх амьдрал" гарчигтай нийтлэл гаргажээ. Олон улсын сэтгүүлч Жозеф Хинксийн бичсэн тус нийтлэлд Улаанбаатар хотын утаа ДЭМБ-аас тогтоосон аюултай хэмжээг хэдийн давсан буюу гамшгийн хэмжээнд хүрсэн, үүнээс улбаалж хотынхны дунд уушги, амьсгалын тогтолцооны өвчин сүүлийн 10 жилийн дотор 270 хувиар нэмэгдсэн төдийгүй мөн Улаанбаатарт төрж өссөн хүүхдүүдийн уушгины ажиллагаа хөдөөний хүүхдүүдийнхээс 40 хувиар муу байгаа гэдгийг дурдсан байна.

Ингээд та бүхэнд тус нийтлэлийн онцлох хэсгүүдээс хүргэе. 

2016 онд Улаанбаатар хот Шинэ Дели, Бээжин хоёрыг гүйцэж дэлхийд агаарын бохирдлын түвшин хамгийн өндөртэй нийслэл хот болсон юм. Үүнд нөлөөлсөн гол шалтгаануудын нэг нь хотын газарзүйн байрлал. Бээжингийн нэгэн адил Улаанбаатар нь голын хөндийд байрлах бөгөөд дөрвөн талаас нь хүрээлсэн уулс утааг гаргалгүй хашиж байдаг аж. Өөр нэг шалтгаан нь хатуу ширүүн уур амьсгал. Дэлхийн хамгийн хүйтэн нийслэл дэх нэгдүгээр сарын үнэмлэхүй бага температур дунджаар цельсийн -33 хэм байдаг бөгөөд зарим үед -40 хэмээс доошилдог байна. 

2000-аад оны үед агаарын бохирдол байгаа үгүй нь бараг мэдэгддэггүй байв гэж хотын унаган иргэд ярьж байна. Харин одоо Улаанбаатар хотын агаарт хэт нарийн ширхэглэгт "PM2.5" тоосонцор дэлхийн өөр хаана ч байхгүй их хэмжээгээр агуулагдах болжээ. Уг тоосонцор нь арсений, мөнгөн усны нэгэн адил хорт хавдар үүсгэгч агуулах бөгөөд нарийн ширхэгтэй тул хүний биед ямар ч саадгүйгээр нэвтэрдэг байна. 

Бусад хөгжиж буй орнуудтай адил Монгол улсад хүн амын төвлөрөлт, хотжилт эрчимтэй нэмэгдэж байгаа бөгөөд үүнийг даган үйлдвэрийн гаралтай болон автомашины ялгаруулж буй хорт хийний аюул занал ихэсжээ. Агаарын бохирдлоос болж ургийн эндэгдлийн тоо дэлхий дахинд 9 саяд хүрсэн буюу зургаан үхэл тутмын нэг нь агаарын бохирдлоос шалтгаалж байна гэсэн тооцоог анагаах ухааны "The Lancet" сэтгүүл өнгөрсөн онд хийсэн байдаг. Тэрхүү 9 сая эндэгдлийн 90 хувь нь Монгол мэтийн дундаж бөгөөд буурай эдийн засагтай орнуудад тохиолддог ажээ.

Улаанбаатарын агаарын бохирдол нялх хүүхдийн эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлж буйг "TIME" сэтгүүл хотын гэр хороололд амьдардаг Т. Алпысбайн гэр бүлийн амьдралаар жишээ аван сурвалжилжээ.  Тус айлын шинэхэн гишүүн 11 сартай хүү Алмасбек төрөөд удаагүй байхдаа бронхит болон уушгины үрэвсэлтэй (хатгалгаа) гэж оношлогдож бүтэн хоёр сарыг эмнэлэгт өнгөрүүлсэн гэнэ.

Алпысбай эхнэр Нурсауле болон гурван хүүхдийнхээ хамт

Алпысбайн амьдардаг "гэр" буюу нүүдэлчдийн уламжлалт майхан маягийн сууцанд эмч орж ирлээ. Алмасбекэд туссан хатгалгаа өвчний эмчилгээ болгож түүнд найман цаг бүр хүчтэй антибиотик тарих ёстой аж. Тариаг нь ихэвчлэн тэдний хөрш, өмнө нь эмнэлэгт цэвэрлэгчээр ажиллаж байсан эмэгтэй хийж өгдөг гэнэ. Харин өнөөдөр Алпысбай эмч дууджээ...

Эхнэр Нурсауле нь гэртээ хэншүү ихтэй хоол хийдэггүй бөгөөд шөнө гурван удаа босож зуухандаа нүүрс хийн галлах ёстой. "Бие давхар байхдаа би цэвэр агаарт огт гараагүй. Байнга л хотод байсан" гэж тэрээр харамсан өгүүлж байна...

Алпысбай, Нурсауле нар хэдэн жилийн өмнө хөдөө нутаг, малчин эцэг эхээ орхиж илүү дээр амьдралыг хайн Улаанбаатарыг зорин орж ирсэн аж. Гэвч тэр хоёр л ганцаараа ингэсэн юм биш. Нийгмийн болоод эдийн засгийн олон хүчин зүйлс нүүдэлчин хэв маягаар амьдрахад хүндрэлтэй болгож, чанартай нийгмийн үйлчилгээг зөвхөн хотод л авах боломжтой болсон учир сүүлийн гучаад жилийн хугацаанд Монголын нийт хүн амын тавны нэг нь Улаанбаатарт шилжин иржээ. Хот өргөжин тэлэхийн хэрээр хүрээлэн буй орчинтой холбоотой бухимдал, стресс мөн л тэлсэн байна. Улаанбаатарын 1.5 сая хүн амын гуравны хоёр нь амьдардаг гэр хороололд төвийн дулааны шугам, цэвэр бохир усны шугам бараг байхгүй гэж хэлж болно.

Хэдий нөхцөл байдал ийм байгаа ч Алпысбай, Нурсауле нар хот руу нүүж ирсэндээ төдийлөн харамсаад байдаггүй аж. Ихэнх өнцгөөс харвал тэдний амьдралын нөхцөл сайжирчээ. Жишээлбэл, том хүү нь одоо цэцэрлэгт явж байгаа, гэр бүлийнхэн өөрсдийн гэх газартай болсон, хашаандаа тоосгон байшин бариад бараг дуусч байгаа гэх мэт.  Гэвч бага хүүгийнх нь эрүүл мэндийн байдал энэ бүгдийг үгүйсгэж байгаа юм...

Нярай болон бага насны хүүхдүүд агаарын бохирдлын аюулд илүү өртөмтгий байдгийн учир нь тэдний уушгины хэмжээ жижиг, том хүнтэй харьцуулахад илүү хурдан амьсгалдаг, дархлааны систем нь гүйцэд хөгжөөгүй байдагтай холбоотой аж. Тэр ч байтугай Монголд хүүхэд төрөөд л шууд хороор амьсгалах боломжтой ажээ. Учир нь өнгөрсөн жилийн өвөл ЮНИСЕФ-ийн судлаачид Монголд ирж хэмжилт хийхэд төрөх эмнэлгийн доторх агаар дахь "PM2.5"-ийн агууламж ДЭМБ-ын тогтоосон аюултай хэмжээнээс 14 дахин их байгаа нь тогтоогдсон байна.

Монголын төр агаарын бохирдлын гамшгийг зогсоох хэд хэдэн алхмуудыг хийгээд байгаа. Дэлхийн банкны санхүүжилтээр гэр хорооллын айлууд дахь зуухыг утаа бага гаргадаг төрлөөр сольж эхэлсэн боловч хэрэгжүүлэлтийн чанар муу байснаас гадна шилжин ирэгсдийн тоо улам нэмэгдсэнээс болж уг төсөл үр дүнд хүрч чадаагүй ажээ. Харин өнгөрсөн жил Улаанбаатар хотын захирагч нийслэл рүү шилжин ирэх хөдөлгөөнийг 2020 он хүртэл зогсоох шийдвэрийг гаргасан байна.

Гэхдээ л Монгол улс дахь нийгмийн асуудлуудад байнгын шийдэл гарч ирэх хүртэл Нурсауле мэтийн ээжүүд гэрээ дулаацуулахын тулд нүүрс түлж, Алпысбай мэтийн аавууд гэрийнхнээ тэжээхийн тулд амь насанд халтай ажил хийж, Алмасбек мэтийн нялхас амьсгалах гэж зовсоор байх нь тодорхой харагдаж байна.

6
таалагдаж байна

4
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Хөвсгөл аймагт “БАГА  ЖДҮ” илэрсэн үү?

2019-03-21

ХII ангийнхан сурах бичиггүй төгсч байна

2019-03-21

Майкл С.Клечески: Англи хэлний сургалтын чанарыг сайжруулахад анхаарч ажиллана

2019-03-20

ЕБС-ын сурагчдын дунд гэр бүлдээ захиа бичих захидлын улсын уралдаан зарлагдлаа

2019-03-20

Ноолуурын зах зээл дэх хятадын “сүүдэр”

2019-03-21

Б.Лхагвасүрэн: Монголбанк Ипотекийн зээл санхүүжүүлэхийг ОУВС хориглосон

2019-03-19

Ирээдүйн өв санд 550 тэрбум төгрөг төвлөрүүлнэ

2019-03-19

Дэлхийн хамгийн үнэтэй 10 хотын шинэчилсэн жагсаалт гарчээ

2019-03-19

Монголд гурван сарын хугацаанд 3.5 болон түүнээс дээш магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт 17 удаа болжээ

2019-03-20

Улаанбаатар хот газар хөдлөлтийн идэвхитэй бүсэд оршдог

2019-03-20

Баруун аймгуудыг чиглэсэн зам халтиргаа гулгаа ихтэй байна гэв

2019-03-20

Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговь аймгуудад цас орж, шуурч эхэллээ

2019-03-19

Тэд ард түмнээсээ уравсан

2019-03-20

Мэргэн ухаан гэж юу вэ...

2019-03-20

“Битгий шалчгана”, Монголчуудаа!

2019-03-19

Наурызын баяр...

2019-03-19

Байх ёсгүй хурган дарга нарт зарах ёсгүй хэдэн зуун саяыг заржээ

2019-03-21

Хүлээлт үүссэн шийдвэрүүдээр барьцаалж хууль зөрчсөн томилгоо хийх вий

2019-03-21

М.Энхболд: Н.Энхбаяр намайг ямар ч үндэслэлгүйгээр дахин гүтгэлээ

2019-03-20

Экс Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн өрөөнд нэгжлэг хийжээ

2019-03-20

Ээж нарын нэг өдөр хэрхэн өнгөрдөг вэ?

2019-03-14

Хожим харамсахгүйн тулд одооноос хүүхдүүдээ битгий даам гарга!

2019-03-14

Авга, нагац эгч нар хүүхдийн хүмүүжилд том нөлөө үзүүлдэг

2019-03-12

Хэвлий дэх үрийг юу жаргалтай болгодог вэ?

2019-03-10

Хамгийн өндөр хамгаалалттай алдартнууд

2019-03-18

Жони Деппийг эхнэр нь хүчирхийлж, хурууг нь таслаж байсан тухай баримтуудыг өмгөөлөгч нь шүүхэд өгчээ

2019-03-15

Германы канцлер Ангелa Меркеллийн хувийн амьдралын нууцаас...

2019-03-14

Женнифер Лопез сүй тавьжээ!

2019-03-11

Соёл иргэншлээс тасарч үлдсэн нууцлагдмал овог аймгууд

2019-03-20

Дэлхийн улс орнуудын гайхалтай бүтээлч санаанууд

2019-03-20

Балетчин байхын давуу болон сул талууд

2019-03-19

Бүсгүйчүүд ямар байрлалаас илүү их таашаал авдаг вэ?

2019-03-19

Сансар огторгуйн гайхалтай 10 нээлт

2019-03-20

Газар хөдлөлтийн чичирхийллийг биеэр мэдрүүлэх сургалтын танхим нээлтээ хийнэ

2019-03-20

Бидний амьдралыг өөрчлөх мэдээллийн технологийн дэвшлүүд

2019-03-14

Facebook, Instagram болон WhatsApp-ийн гол үйлчилгээнүүд дэлхий даяар ажиллагаагүй болжээ!

2019-03-14

ОУПХ С.Зоригийн аллагад гурван хүнийг хуурамчаар хэрэг хүлээлгэсэн гэж үзжээ

2019-03-21

С.Зоригийн хэрэгтэй холбоотой ТЕГ-ын 2, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газрын 2 нийт 4 хүнийг саатуулжээ

2019-03-20

Нотариатчдын сахилга, хариуцлагыг нэмэгдүүлнэ

2019-03-20

3, 8-аар төгссөн дугаартай машины жолооч нар энэ сардаа багтан татвараа төлнө

2019-03-20

Голомт банк монгол улсаас анх удаа Unep Fi-д нэгдэн “Хариуцлагатай банкны зарчмууд”-ыг гаргалаа

2019-03-20

Агаарт гарах, рашаанд явахад зуныг хүлээх шаардлагагүй

2019-03-19

Зэвсэгт хүчний 98-н жилийн ой Монгол цэргийн баярыг угтан ХХБанкнаас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг “МАРШ ТАКТИК-2019” тэмцээн амжилттай болж өндөрлөлөө

2019-03-18

Монгол цэргийн өдөрт зориулсан урамшууллууд

2019-03-15

"Олон улсын хуримын гэрэл зургийн уралдаан"-д шалгарсан шилдгийн шилдэг бүтээлүүд

2019-03-17

Элдэв зураг (80 фото) №599

2019-03-15

Манай дэлхий маш хурдацтай өөрчлөгдөж байгааг гэрчлэх зургууд

2019-03-14

Хүмүүсийн бараг мэддэггүй, маш ховор амьтад (2-р хэсэг)

2019-03-12

Би та бүхэндээ сургамж болог гэж өөрийн түүхээ бичлээ би одоо ч түүнийхээ араас харамсдаг…

2019-03-21

Хүмүүс нас барахынхаа өмнө юунд хамгийн ихээр харамсдаг вэ?

2019-03-20

Хэн нэгэнд хэрэг болж юу магад хэмээн сийрүүлэв

2019-03-19

Бүргэд үхэх үү, амьдрах уу гэсэн хоёр сонголттой тулгардаг...

2019-03-19

Хууль зүйн сайд Ц.Нямдорж цаг үеийн асуудлаар ноцтой мэдэгдэл хийлээ

2019-03-21

Ц.Нямдорж: Би амьдралдаа уучлалт гуйж үзээгүй, Б.Содномдаржаа Т.Чимгээ нарын ар гэрээс уучлалт гуйж байна

2019-03-21
8:44

"Эрдэнэт"-ийг 100 хувь улсын үйлдвэрийн газар болголоо

2019-03-21
1:10:32

Үндсэн хуулийн эрх зүйч, улс төр судлаач Р.Ууганбаатар "Ам нээвэл" нэвтрүүлэгт оролцов

2019-03-20

Өөрсдөө уран бүтээл туурвидаг байсан урлагийн 9 охин тэнгэр

2019-03-19

“Ялалтад тэмүүлсэн морьд” хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлэв

2019-03-19

Б.Энхбаатар: Эрхүүгийн загварын долоо хоногт оролцоно

2019-03-19

Соёлын дурсгалт зүйлсийг сэргээн засварлах газрыг “сэрээе”

2019-03-19

Машиндаа шинэ аккумлятор худалдаж авахад анхаарах зүйлс

2019-02-12

“Приус”-ны зайг Монголд үйлдвэрлэж, нөхөн сэргээнэ

2019-02-11

Өвлийн улиралд жолооч нарт тулгардаг асуудлуудыг хурдан, шуурхай шийдэх аргууд!

2018-12-17

Машины дугуйг насосгүйгээр хэрхэн хийлэх вэ?

2018-11-10

Шинийн 15-нд яагаад “Бэлгийн харьцаа”-нд орж болдоггүй вэ?

2019-03-21

Хамт олондоо хэрхэн гадуурхагдахгүй байх вэ?

2019-03-20

Одуудын зурган дээр дур булаам гардаг нууц

2019-03-20

10 минутын дотор цусны даралтаа бууруулах 8 арга

2019-03-18

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Өнөөдөр 16:00 цагт гамшгийн зарлан мэдээллийн дуут дохио дуугарна

2019-03-21

Баян-Өлгийд энэ сарын 22-ны өдрийг амралтын өдөр болголоо

2019-03-21

Монгол, Оросын хил орчим хамтарсан махны үйлдвэр байгуулах санал тавив

2019-03-20

Төрийн алба хаагчид тендер шалгаруулахдаа ноцтой зөрчил гаргадаг гэв

2019-03-20

Шинэ Зеланд улс байлдааны зориулалттай галт зэвсгийг бүрэн хориглоно

2019-03-21

Өмнөд Солонгосын зочид буудлуудад мянга гаруй үйлчлүүлэгчийг нууц камераар бичиж байсан нь илчлэгджээ

2019-03-21

Математикийн хамгийн нэр хүндтэй шагналыг түүхэнд анх удаа эмэгтэй хүн хүртжээ

2019-03-20

Орос, Японы эрдэмтэд 28,000 жилийн настай арслан зааны эсүүдийг дахин амьдруулжээ

2019-03-20

Улсын заан Б.Сайнбаяр: Үндэсний бөхийн дүрэмд өөрчлөлт оруулж барьц сонгоог хална

2019-03-21

Монголчуудыг сүмочдоор төсөөлдөг эмээ, өвөө хоёр

2019-03-20

Х.Балжинням тусгай олимпын наадмын аварга болов

2019-03-20

Энэ жилийн хурдан морины улс болон бүсийн уралдааны тов

2019-03-19

"Бид ялав" (Өгүүллэг)

2019-03-17

Аав /Сургамжит өгүүллэг/

2019-03-16

Нобелийн шагнал хүртэх эрхтэй шилдэг ном зохиолууд

2019-03-14

Аавыгаа согтуу байхад нь үүрээд хэд алхах минь яав даа \өгүүллэг\

2019-03-12

Х.Надмид: Элэгний өөхлөлт хавдар үүсэх шалтгаан болдог

2019-03-21

Нүдний торлог шилэнцрийн мэс заслыг монгол эмч нар эх орондоо хийж байна

2019-03-20

Дургүй ажлаа удаан хийвэл нас богиносдог

2019-03-20

Халдварт саагийн эсрэг идэвхигүйжүүлсэн вакциныг дархлаажуулалтад нэвтрүүлэх сургалт эхэллээ

2019-03-20

Таван толгойн орд газрыг түшиглэсэн ХОТ сүндэрлэн босох цаг айсуй...

2019-03-20

“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-г хаалттай хувьцаат компаниар бүртгэлээ

2019-03-19

“Оюутолгой” компанийн орлого 1.18 тэрбум ам.долларт хүрэв

2019-03-18

Монгол-Германы хамтарсан Ашигт малтмал, технологийн их сургууль нээлттэй өдөрлөгөө хийлээ

2019-03-18

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Дональд Трамп (АНУ)
45.45%
Владимир Путин (ОХУ)
36.36%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
9.09%
Тереза Мэй (Их Британи)
9.09%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
0.0%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.0%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.0%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.0%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
0.0%
Шинзо Абэ (Япон)
0.0%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.0%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
0.0%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,254

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,757

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,243

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,217