Алдарт "TIME" сэтгүүл Монголын талаар ингэж бичжээ

2018-12-12, 14:11 Нийгэм 1,708 7
Алдарт "TIME" сэтгүүл Монголын талаар ингэж бичжээ

Дэлхийн хамгийн их бохирдолтой хотын амьдрал

Алдарт "TIME" сэтгүүл Улаанбаатар хотод тулгамдсан асуудал болоод байгаа агаарын бохирдлын тухай төдийгүй энэ нь нийслэлчүүдэд ямар аюул занал учруулж байгаа талаар сурвалжилсан "Дэлхийн хамгийн их бохирдолтой нийслэл дэх амьдрал" гарчигтай нийтлэл гаргажээ. Олон улсын сэтгүүлч Жозеф Хинксийн бичсэн тус нийтлэлд Улаанбаатар хотын утаа ДЭМБ-аас тогтоосон аюултай хэмжээг хэдийн давсан буюу гамшгийн хэмжээнд хүрсэн, үүнээс улбаалж хотынхны дунд уушги, амьсгалын тогтолцооны өвчин сүүлийн 10 жилийн дотор 270 хувиар нэмэгдсэн төдийгүй мөн Улаанбаатарт төрж өссөн хүүхдүүдийн уушгины ажиллагаа хөдөөний хүүхдүүдийнхээс 40 хувиар муу байгаа гэдгийг дурдсан байна.

Ингээд та бүхэнд тус нийтлэлийн онцлох хэсгүүдээс хүргэе. 

2016 онд Улаанбаатар хот Шинэ Дели, Бээжин хоёрыг гүйцэж дэлхийд агаарын бохирдлын түвшин хамгийн өндөртэй нийслэл хот болсон юм. Үүнд нөлөөлсөн гол шалтгаануудын нэг нь хотын газарзүйн байрлал. Бээжингийн нэгэн адил Улаанбаатар нь голын хөндийд байрлах бөгөөд дөрвөн талаас нь хүрээлсэн уулс утааг гаргалгүй хашиж байдаг аж. Өөр нэг шалтгаан нь хатуу ширүүн уур амьсгал. Дэлхийн хамгийн хүйтэн нийслэл дэх нэгдүгээр сарын үнэмлэхүй бага температур дунджаар цельсийн -33 хэм байдаг бөгөөд зарим үед -40 хэмээс доошилдог байна. 

2000-аад оны үед агаарын бохирдол байгаа үгүй нь бараг мэдэгддэггүй байв гэж хотын унаган иргэд ярьж байна. Харин одоо Улаанбаатар хотын агаарт хэт нарийн ширхэглэгт "PM2.5" тоосонцор дэлхийн өөр хаана ч байхгүй их хэмжээгээр агуулагдах болжээ. Уг тоосонцор нь арсений, мөнгөн усны нэгэн адил хорт хавдар үүсгэгч агуулах бөгөөд нарийн ширхэгтэй тул хүний биед ямар ч саадгүйгээр нэвтэрдэг байна. 

Бусад хөгжиж буй орнуудтай адил Монгол улсад хүн амын төвлөрөлт, хотжилт эрчимтэй нэмэгдэж байгаа бөгөөд үүнийг даган үйлдвэрийн гаралтай болон автомашины ялгаруулж буй хорт хийний аюул занал ихэсжээ. Агаарын бохирдлоос болж ургийн эндэгдлийн тоо дэлхий дахинд 9 саяд хүрсэн буюу зургаан үхэл тутмын нэг нь агаарын бохирдлоос шалтгаалж байна гэсэн тооцоог анагаах ухааны "The Lancet" сэтгүүл өнгөрсөн онд хийсэн байдаг. Тэрхүү 9 сая эндэгдлийн 90 хувь нь Монгол мэтийн дундаж бөгөөд буурай эдийн засагтай орнуудад тохиолддог ажээ.

Улаанбаатарын агаарын бохирдол нялх хүүхдийн эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлж буйг "TIME" сэтгүүл хотын гэр хороололд амьдардаг Т. Алпысбайн гэр бүлийн амьдралаар жишээ аван сурвалжилжээ.  Тус айлын шинэхэн гишүүн 11 сартай хүү Алмасбек төрөөд удаагүй байхдаа бронхит болон уушгины үрэвсэлтэй (хатгалгаа) гэж оношлогдож бүтэн хоёр сарыг эмнэлэгт өнгөрүүлсэн гэнэ.

Алпысбай эхнэр Нурсауле болон гурван хүүхдийнхээ хамт

Алпысбайн амьдардаг "гэр" буюу нүүдэлчдийн уламжлалт майхан маягийн сууцанд эмч орж ирлээ. Алмасбекэд туссан хатгалгаа өвчний эмчилгээ болгож түүнд найман цаг бүр хүчтэй антибиотик тарих ёстой аж. Тариаг нь ихэвчлэн тэдний хөрш, өмнө нь эмнэлэгт цэвэрлэгчээр ажиллаж байсан эмэгтэй хийж өгдөг гэнэ. Харин өнөөдөр Алпысбай эмч дууджээ...

Эхнэр Нурсауле нь гэртээ хэншүү ихтэй хоол хийдэггүй бөгөөд шөнө гурван удаа босож зуухандаа нүүрс хийн галлах ёстой. "Бие давхар байхдаа би цэвэр агаарт огт гараагүй. Байнга л хотод байсан" гэж тэрээр харамсан өгүүлж байна...

Алпысбай, Нурсауле нар хэдэн жилийн өмнө хөдөө нутаг, малчин эцэг эхээ орхиж илүү дээр амьдралыг хайн Улаанбаатарыг зорин орж ирсэн аж. Гэвч тэр хоёр л ганцаараа ингэсэн юм биш. Нийгмийн болоод эдийн засгийн олон хүчин зүйлс нүүдэлчин хэв маягаар амьдрахад хүндрэлтэй болгож, чанартай нийгмийн үйлчилгээг зөвхөн хотод л авах боломжтой болсон учир сүүлийн гучаад жилийн хугацаанд Монголын нийт хүн амын тавны нэг нь Улаанбаатарт шилжин иржээ. Хот өргөжин тэлэхийн хэрээр хүрээлэн буй орчинтой холбоотой бухимдал, стресс мөн л тэлсэн байна. Улаанбаатарын 1.5 сая хүн амын гуравны хоёр нь амьдардаг гэр хороололд төвийн дулааны шугам, цэвэр бохир усны шугам бараг байхгүй гэж хэлж болно.

Хэдий нөхцөл байдал ийм байгаа ч Алпысбай, Нурсауле нар хот руу нүүж ирсэндээ төдийлөн харамсаад байдаггүй аж. Ихэнх өнцгөөс харвал тэдний амьдралын нөхцөл сайжирчээ. Жишээлбэл, том хүү нь одоо цэцэрлэгт явж байгаа, гэр бүлийнхэн өөрсдийн гэх газартай болсон, хашаандаа тоосгон байшин бариад бараг дуусч байгаа гэх мэт.  Гэвч бага хүүгийнх нь эрүүл мэндийн байдал энэ бүгдийг үгүйсгэж байгаа юм...

Нярай болон бага насны хүүхдүүд агаарын бохирдлын аюулд илүү өртөмтгий байдгийн учир нь тэдний уушгины хэмжээ жижиг, том хүнтэй харьцуулахад илүү хурдан амьсгалдаг, дархлааны систем нь гүйцэд хөгжөөгүй байдагтай холбоотой аж. Тэр ч байтугай Монголд хүүхэд төрөөд л шууд хороор амьсгалах боломжтой ажээ. Учир нь өнгөрсөн жилийн өвөл ЮНИСЕФ-ийн судлаачид Монголд ирж хэмжилт хийхэд төрөх эмнэлгийн доторх агаар дахь "PM2.5"-ийн агууламж ДЭМБ-ын тогтоосон аюултай хэмжээнээс 14 дахин их байгаа нь тогтоогдсон байна.

Монголын төр агаарын бохирдлын гамшгийг зогсоох хэд хэдэн алхмуудыг хийгээд байгаа. Дэлхийн банкны санхүүжилтээр гэр хорооллын айлууд дахь зуухыг утаа бага гаргадаг төрлөөр сольж эхэлсэн боловч хэрэгжүүлэлтийн чанар муу байснаас гадна шилжин ирэгсдийн тоо улам нэмэгдсэнээс болж уг төсөл үр дүнд хүрч чадаагүй ажээ. Харин өнгөрсөн жил Улаанбаатар хотын захирагч нийслэл рүү шилжин ирэх хөдөлгөөнийг 2020 он хүртэл зогсоох шийдвэрийг гаргасан байна.

Гэхдээ л Монгол улс дахь нийгмийн асуудлуудад байнгын шийдэл гарч ирэх хүртэл Нурсауле мэтийн ээжүүд гэрээ дулаацуулахын тулд нүүрс түлж, Алпысбай мэтийн аавууд гэрийнхнээ тэжээхийн тулд амь насанд халтай ажил хийж, Алмасбек мэтийн нялхас амьсгалах гэж зовсоор байх нь тодорхой харагдаж байна.

6
таалагдаж байна

4
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Хийлч Дээгийгийн “Шинэ сонголт Баярсайхан”...

2019-10-18

Амжилт, бүтээл, бахархлаар дүүрэн 29-н жил ХХБанк

2019-10-18

Голомт банкны “Зургаан буудал тооцооны төв” шинээр нээгдлээ

2019-10-17

Орчин үеийн ажлын орчин + Дадлага хийх байгууллагаа зөв сонгох нь

2019-10-17

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Дуучин Б.Амархүүгтийн шүүх хуралдаан 29-ны өдөр болно

2019-10-19

Өмгөөллийн тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн төслүүдийг эцэслэн баталлаа

2019-10-18

Монгол Улсын "Үндсэн хууль"-д оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг танилцуулж байна

2019-10-18

Польшоос эрэн сурвалжилж буй Монгол Улсын иргэдтэй холбоотой хэргийн талаар санал солилцжээ

2019-10-18

Менингококкт халдвараас сэргийлэх зөвлөмж

2019-10-20

Ирэх оноос иргэдийг хавдрын үзлэгт хамруулна

2019-10-20

Д.Дамба-Очир: Долоон төрлийн хорт хавдрыг эрт илрүүлэх эрх зүйн орчин бүрдлээ

2019-10-20

Шинэхэн аавуудын бие болон сэтгэл зүйд гардаг өөрчлөлтүүд

2019-10-19

Балетчдийн тайзны ар дахь амьдрал

2019-10-19

Хятадууд хар тамхинд хэрхэн "живж" байсныг харуулсан түүхэн зургууд

2019-10-13

Халуухан Украин бүсгүйчүүд гэрэл зурагчин Давид Дубницкийн дуранд...

2019-10-13

Монголын үзэсгэлэнт охид (100 фото) №162

2019-10-12
51:25

"Бадарчийн Жаргалмаа" нэвтрүүлэгт Ерөнхийлөгчийн тамгын газрын дарга З.Энхболд оролцов

2019-10-19

ХҮНам: Ерөнхийлөгчийг УИХ-аас сонгодог болох ёстой

2019-10-16

Монгол хүний бүтээсэн утаагүй зуухыг туршлаа

2019-10-16

"Ам нээвэл" нэвтрүүлгээр Ардчилсан намын дарга, УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэ оролцлоо

2019-10-16

Улсын санд худалдан авах дүрслэх урлагийн бүтээлүүд тодорлоо

2019-10-19

Б.Эрдэнэхуяг: Франц улсад 87 дахь жилдээ зохион байгуулагдсан үзэсгэлэнд зочин орноор орж гурван бүтээн байгуулалтаараа гайхуулж чадлаа

2019-10-18

"Өнөөгийн Монголын эгэл төрх" - Гэрэл зурагчин Б.Инжинаашийн шилдэг бүтээлүүд

2019-10-18

“Улаанбаатар” олон улсын кино наадам шилдгүүдээ тодрууллаа

2019-10-17

Гачуурт дахь ус хангамжийн эх үүсвэрийн хамгаалалтын бүсэд мод тарилаа

2019-10-15

Өнөөдөр бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-12

Сэлэнгэ мөрөн, Орхон голын ай савыг онцгойлон хайрлаж, хамгаалмаар байна

2019-10-11

Маргааш бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-11

Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Япон улсыг зорино

2019-10-20

Ирэх долоо хоногт: Байнгын хороод, чуулганаар хэлэлцэх хуулийн төслүүд

2019-10-20

Ж.Эрдэнэбат: Бүх хүн жигдхэн 950 сая

2019-10-18

Н.Мишигдорж: Гадаад бодлогын ноён нуруу “шохойжчихоод” байна

2019-10-18

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.10.18)

2019-10-18

Podcast news - Цаг үе (2019.10.18)

2019-10-18

Podcast news - Цаг үе,өдрийн мэдээ (2019.10.17)

2019-10-17

Podcast news - Цаг үе (2019.10.17)

2019-10-17

Сэтгэл өөдрөг явах 13 зарчим

2019-10-18

Судлаач Ганаа: Цифрийн эдийн засгийн тухай товч өгүүлэх нь

2019-10-18

Амархан улайдаг хүмүүс өгөөмөр, итгэл даахуйц байдаг

2019-10-18

Гэр бүл салалтын хамгийн утгагүй шалтгаанууд

2019-10-18

Налайхын шинэ замын хөдөлгөөнийг энэ сарын 29-нд нээнэ

2019-10-20

Л. Жаргалсайхан: Шахмал түлшинд хий гаргадаг ямар бодис байгааг нарийн шалгах багаж алга

2019-10-20

Гавъяат багш Д.Дорж: Монголын даамчин хүүхдүүд дэлхийд улсаа мандуулна

2019-10-20

Эмч нарын хариуцлагагүйгээс болж тээж байсан ураг, эрүүл бөөрөө алджээ

2019-10-20

Жонсон Брекситийг хойшлуулах хүсэлт гаргалаа

2019-10-20

Байгалиа сүйтгэлгүй ирээдүйгээ хэрхэн тэжээх вэ?

2019-10-20

Орос, Энэтхэгийн талууд аюулгүй байдлын стратегийн хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлнэ

2019-10-18

Аляска мужид 5.7 баллын хүчтэй газар хөдлөлт болжээ

2019-10-18

Бяцхан Грейсийг хэн алсан бэ

2019-10-20

Цаасан уут гялгар уутнаас илүү хор хөнөөлтэй

2019-10-19

Биеийн сул талаа эвтэйхэн далдалсан хүмүүс

2019-10-19

Шар айрган цунами Лондончуудыг сандаргасан нь...

2019-10-19

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

"Нинаг буцаасан нь" /өгүүллэг/

2019-09-01

“Эрдэнэс Монгол” ХХК-ийн ТУЗ-ийн хурал боллоо

2019-10-19

Гашуунсухайт боомтоор Хятад руу зорчих шинэ чиглэл нээгдлээ

2019-10-16

Алт, мөнгө боловсруулах үйлдвэр барих гэрээнд гарын үсэг зурлаа

2019-10-11

Оюутолгойн гэрээ эрх зүйн чадамжгүй

2019-10-09

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Хурим хийхээсээ өмнө заавал асуух 11 асуулт

2019-09-08

139-р сургууль, 221-р цэцэрлэгийн цогцолборыг газын хийн халаалтанд амжилттай шилжүүллээ

2019-10-18

Сувилахуйн боловсролын чиглэлээр үйл ажиллагаа хэрэгжүүлж байгаа төслийн багийг хүлээж авч уулзав

2019-10-17

Уран зохиолын хичээл хэрэгтэй юу?

2019-10-09

Сурагчдын амралт энэ сарын 28-нд эхэлнэ

2019-10-08

Гадагшаа шилжүүлэх мөнгөн дүнг өдөрт нэг сая төгрөгтэй тэнцэхүйц вальют байхаар тогтоожээ

2019-10-18

Саарал жагсаалтад орсон эсэхийг маргааш эцэслэнэ гэв

2019-10-17

Монгол Улсыг саарал жагсаалтад оруулах шийдвэрийг гаргасан гэдгийг албаны эх сурвалжууд баталж байна

2019-10-16

С.Эрдэнэ: Дөнгөж сая миний авсан мэдээллээр ФАТФ Монгол улсыг саарал жагсаалтад оруулсан байна

2019-10-16

Хятадын 428 хүн Монгол улсын иргэнтэй гэр бүл болж гэнэ!

2019-10-18

Ирээдүйд эцэг, эх болох Монгол залуусын үнэн төрх!

2019-10-15

Сайн дураараа битгий кесар хагалгаа хийлгэ!

2019-10-14

Мао Зэдуныг “атгадаг” байсан эмэгтэйн түүх

2019-10-11

Харьцангуй хямдаар Холливүүдийн од шиг харагдах будалтын аргууд

2019-10-19

Тахианы бөөрөнхий махтай шөл хийх жор

2019-10-18

Эдгээр өгүүлбэрийг танд байнга хэлдэг хүнд итгэх хэрэггүй!

2019-10-18

Усаар дамжих гэдэсний халдвараас сэргийлэхийг зөвлөж байна

2019-10-18

Өсвөрийн боксчин Т.Номин-Эрдэнэ Ази тивийн аварга болов

2019-10-18

Э.Содномпилжээгийн зардлыг Японы Фүжи хот хариуцна

2019-10-18

ОУОХ, Токиогийн Олимпын хорооны төлөөлөгчид хэлэлцжээ

2019-10-18

Энэ амралтын өдөр бүх нийтийн гүйлттэй

2019-10-17

Google компани "Pixel 4" утсаа танилцууллаа

2019-10-17

Монгол эрдэмтэд угаарын хий хэмжих мэдрэгч зохион бүтээжээ

2019-10-15

“Uber” компани такси үйлчилгээндээ нисдэг тэрэг ашиглаж эхэллээ

2019-10-09

Илон Маскийн "Ангарагийг эзлэх" хөлөг

2019-10-04

Жүжигчин Женнифер Энистон инстаграмыг "эвдэлсэн" нь

2019-10-18

Хятад руу нэвтрэх эрхгүй болсон алдартнууд

2019-10-16

Нэрийг нь хүн бүр мэдэх ч царай нь төдийлөн танил биш алдартнууд

2019-10-02

Женнифер Лопез сүй тавьжээ

2019-09-30

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.52%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.01%
Дональд Трамп (АНУ)
4.68%
Шинзо Абэ (Япон)
3.49%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.93%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.76%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.18%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.85%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.68%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.39%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.28%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.23%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,490

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,331

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,391

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,313