Тахиачны “Хотонд” зочилсон тэмдэглэл

Тахиачны “Хотонд” зочилсон тэмдэглэл

Хүн төрөлхтний хүнсэнд юугаар ч орлуулж болдоггүй уургийн хоёр эх үүсвэр байдгийн нэг  нь мах, нөгөө нь өндөг юм.  Монголчууд монгол малын махандаа итгэдэг. Харин өндгөнд хэр их итгэдэг вэ? Өндгийг бид өөрсдөө “үйлдвэрлэдэг” болсон цагаас хойш л гэж би хэлмээр байна. Өөрөөр хэлбэл бид манай улсад тахианы аж ахуй хөгжсөн цагаас өндгөнд малын мах шигээ итгэдэг болжээ. Миний бие энэ итгэлээ бататгах гэж тахиачны хотыг зорьсноо эрхэм тантай хуваалцъя. Монголчуд бид нүүрэндээ ямар будаг түрхэх, биедээ ямар гоёл зүүх зэрэгтээ ихэд анхаардаг атлаа амандаа хийж байгаа хүнсэндээ алмай хойрго ханддаг улс даа. Ширхэг өндөг хямдхан болохоор тэгдэг ч байж магадгүй юм.

Тахиачны “Хотонд” зочилсон тэмдэглэл

 

Гэхдээ над шиг аминдаа хайртай хүн бол өөр л дөө. Яг хаана үйлдвэрлэсэн, хэзээ хэн юугаар авчирсан, тэр үйлдвэрлэгч этгээдийн нас хүйс, төрсөн он сар өдөр, өндөр нам нь байвал бүр сайн энэ тэр гээд...дэлгүүрийн лангууны өмнө тулж очоод мянган асуулт тавьсан ч заримдаа хариултгүй буцах нь ч бий. 

- Энэ хаанахын өндөг вэ?

- Орос ах нарын өндөг өө.

- Өө тэд чинь уже бидний ах байхаа больсон.

Хэзээ, хаанаас гараад ямар халуун хүйтэн, хэцүү бэрхийг даван туулж Монголд “харлахаар” ирсэн өндөг гэдгийг нь хэн мэддэг юм.  

  • Ноолоход ноомой гэгчээр буух эзэн буцах хаягтай Монгол өндөг байна уу? гэх мэт яриа өрнөнө.

 

 

Тиймээс би үндэсний үйлдвэрлэгч Түмэн шувуут компанийг зорьсон юм. Манай улсын шувууны аж ахуйн гал голомт анхнаасаа Шувуун фабрик буюу Биокомбинатад ассан.   Түмэн шувуут компанийн өндөглөгч тахианы аж ахуй ч мөн тэнд төвлөрчээ.

Би малчны хотонд очиж байснаас тахиачин хамт олны хотонд очиж үзээгүй тул ямар ч төсөөлөл байсангүй. Миний багад хэдэн тахиа, гахайтай, тэр үнэр танараараа хавийнхандаа ад болдог ч баяр болохоор нийслэл салатны өндөг авчих санаатай тал засч зусарддаг айлын хэдэн тахиаг л хашааных нь завсраар сонирхон харж явлаа.

Улаан залаатай улаан, шар, ногоон өд сугсалзуулсан азарган тахиаг л сүргийн манлай өндөгний эцэг гэж боддог байв. Харин өндөглөгч тахианы аж ахуй өндгийг эцэггүйгээр болгочихдог гэхээр сонирхолтой салбар ажээ. Уучлаарай, хатагтай тахиаг би ажилгүй амьтан мэтээр хилс бодож явсан байна. 

Түмэн шувуутын өндөглөгч тахианы аж ахуй 2014 онд 34, 2017 онд 51 сая ширхэг өндөг үйлдвэрлэсэн  нь хачин их тоо санагдлаа. Бид чинь 3 саяулаа , Улаанбаатарт сая гаруй нь байгаа болохоор хэрэгцээг маань хангалттай хангачихдаг байх нь гэсэн чинь, үгүй юм. Зөвхөн Түмэн шувуут л гэхэд  дотоодын хэрэгцээний тал хувийг дангаараа бүрдүүлж байгаа ч бидний хэрэгцээ өссөөр байгаа юм байна.

 

 

Монголчууд 2017 онд 203 сая ширхэг өндөг хэрэглэснээс харвал хэрэгцээнийхээ дөнгөж 50 хувь нь л хангагдаж. Бид чинь өндгөнд дуртай юм байна. Энэ оноор тооцож бодоход л 220 сая ширхэг өндөгтэй үйлдвэрлэж байж бидний хэрэгцээ ханах юм байна. Даруй 20 сая өндөг хэрэгтэй гэсэн үг.

Өглөө болгон шарсан өндөг, шарсан талх, гахайн утсан мах иддэг дэлхийн нэг хүнд жилд 220 ширхэг өндөг оногддог бол манай Улаанбаатарын нэг хүнд 90-хэн ширхэг оногддог гэнэ.

Жилдээ 220 сая ширхэг өндөг үйлдвэрлэдэг болчихвол өдөрт монгол хүн нэг  ширхэг өндөг иддэг болох нь. Тэр үед би жишээ нь нэг өндгөө чанаж идчихээд нэгийг нь нүүрэндээ түрхчих боломжтой болох юм байна л даа. Энэ хэрэгцээг л хангачих санаатай манай үндэсний арваад компани мачийж байгаагийн нэг нь эднийх юм.

Буух эзэн, буцах хаягтай монгол өндөг хэрэглээд байвал аштай юу даа. 

ХАТАГТАЙ НАРТ ХҮМҮҮС 24 ЦАГААР ҮЙЛЧИЛДЭГ

Мал сүргээ өсгөхийн тулд төл авах, ахиу гурил будаатай болохын тулд ургуулах, үрслүүлдэг гэдэг. Харин өндгийг үйлдвэрлэх гэж хэлэхээр нүүдэлчин малчны сэтгэлгээтэй миний хувьд нэг л бууж өгөхгүй,  хэл эвлэхгүй байгаа юм.

Өндгийг яг “үйлдвэрлэчихсэн үү” гэхээр үгүй. Тахиа дангаараа төрүүлээд байгаа юм уу гэхээр бас үгүй. Тахиа бол өндөг төрүүлээд буюу гаргаад байгаа юм. Түмэн шувуутын өөрсдийнх нь үйлдвэрлэдэг амин дэмтэй тахианы тэжээл нь өндөг боловсроход ихээхэн үүрэг гүйцэтгэдэг.  Тэгэхээр Түмэн шувуут тахиа хоёрын хамтын ажиллагааны үр дүн нь өндөг. Тэгээд ямар Түмэн шувуутын тахиа 2017 онд 51 сая өндөг төрүүллээ гэлтэй биш, яах аргагүй л үйлдвэрлэж таараад байна.

 

 

Зарим томоохон үйлдвэр цехээс ч илүү дулаан хэмжигч, агааржуулагчтай аятайхан байранд өндөглөгч тахианууд амьдардаг юм байна. Тахиануудад энэ нь гайхамшиг биш ажээ.

 Ер нь энэ тахианууд өөрсдийгөө хүн гэж боддог байхаа. Яг манай муур шиг. Унд хоол нь урсаад ирэх юм, өтгөн шингэн нь бас урсаад явчих юм. Хүн бол хянах шалгах, өндгийг нь савлан авахаар л хатагтай нарын байшинд хамгаалалтын хувцастай нэвтэрдэг юм байна. Хатагтай нар хэзээнээсээ ямбатай л даа, тэр янзаараа л аж.

Нэг байранд 30-40 мянган тахиа амьдардаг. Хажуу хашааны айлынх шиг шоорон шоорон гээд гүйлддэг юм бол уу гэсэн, үгүй юм. Гурван зуун мянган хатагтай нар гүйлдвэл ч сүйд болох байх л даа, мэдээж. Байрны бүх гэрэл, дулаан, агааржуулалт 24 цагаар ажиллан хүнгэнэж, зардлыг ёстой нэг хүүлж байна. Тахиаг бодвол би ч энэ улсад зардал багатай л амьдардаг хүний нэг юм гэдгээ мэдээд авав.

Хэрвээ төвийн цахилгаан тасарвал сэнснүүд нь зогсож тахианууд агааргүйдэж бүтэж үхэх аюултай. 2017 онд төвийн цахилгаан тасарч, нэг хариуцлагагүй эр унтаж таарсны улмаас 18.000 өндөгний ээжийн амийг зольчихжээ.

 

 

Энэ эрсдэлээс хамгаалахын тулд Түмэн шувуут бага оврын цахилгаан станц буюу цахилгааны нөөц үүсгэвэр генераторыг ажиллуулж байна. Унтаахай манаачийн оронд  цахилгаан тасарвал байшингийн орой дээрх төмөр тахиа харин ч нэг орилж өгнө дөө. Мөн давхар хариуцлагатай жижүүр хариуцлагатайгаар ажилладаг болгожээ. Яг эмнэлэг шиг. Тахианы байрны ая тух ингэж шийдэгддэг юм байна. 

Хатагтай нар наран талдаа цонхтой байранд амьдрах юмаа. Тэр гэгээвчээр тусах нарыг ажих манатай тэжээлээ тоншоод тун завгүй. Бодвол олон өндөг гаргах үүрэг даалгавартай энэ амьтдыг байр, хоол ундаар ямбалуулж байж л хэрэг бүтдэг биз. 

Тахианаас өндөг авна гэдэг маш нарийн үйлдвэрлэл юм байна. Байр хоол нь ямар байх вэ... гээд бүгд стандартын дагуу 24 цагаар ажиллацгааж байна.

Нялх төлийн дуу хавар л цангинадаг бол нялх өндөгний дуу хэзээ ч хамаагүй “цангинана”.  Тэр цангинасан дууг цоо шинээр хэрэглэгчдэд атгуулах үүргийг компанийхан хүлээнэ. Тиймээс л ТАХИАН ДУУНААР ТАНД ХҮРГЭНЭ гэсэн уриа үгтэй компани юм байна. Компанийн ажил өглөө 05 цагт эхэлчихсэн байдаг. Тахиа донгодох завгүй тул “Тахиачин” биднийг сэрээдгийг бас мэдэж авлаа. Өндөг, талх хоёр өглөө биднийг цоо шинээрээ ингэж л угтдаг юм байна. Уг нь залуу хүнийг зорилго нь сэрээж байвал сайн гэдэг. . Гэхдээ зорилгодоо хүрэхийн тулд өглөөг өндөгнөөс эхлэх нь зөв санагдана.

 

Өглөө бүр шинэ өндөгний сайхан үнэр намайг сэрээж байх болтугай.

0
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Баянхошууны орчим хамгийн их бохирдолтой байна

2018-12-13

Мал аж ахуй эрхлэхийг хориглох бүсийн хил хязгаарыг нэмэгдүүлэв

2018-12-13

Мөс цөмрөх аюулаас сэрэмжлүүлж байна

2018-12-13

Сайжруулсан шахмал түлш хэрэглэснээр агаарын бохирдол 50 орчим хувиар багасах төлөвтэй байгаа гэв

2018-12-13

​АН-ын Намын байгуулалт хариуцсан нарийн бичгийн даргаар Ш.Түвдэндоржийг томиллоо

2018-12-14

Л.Оюун-Эрдэнэ: УИХ-ын дарга ээлжит бус хурлаа зарлаагүй нь огцрох хангалттай шалтгаан

2018-12-14

Чуулганы хуралдаан хоёр дахь долоо хоногтоо ХОЙШИЛЛОО

2018-12-14

С.Бямбацогт: Хардлага сэрдлэг, хов живээр асуудалд хандаж байгаад харамсч байна

2018-12-14

ЗӨВЛӨМЖ: Агаарын бохирдлын үед хордлогын ямар шинж тэмдэг илэрдэг вэ?

2018-12-15

Бидний төсөөлж ч байгаагүй өөр хоорондоо холбоотой зүйлс

2018-12-14

Томуу, томуу төст өвчин дундажаас 0.1 хувиар их байна

2018-12-14

Түргэн тусламжийн дуудлагын 43,9 хувь нь томуу төст өвчнөөс үүдэлтэй

2018-12-14

Сагсчид талбайд масктай тоглож, утааны эсрэг аянд нэгдэв

2018-12-14

Д.Спрул: Монголын хоккейчид өвлийн олимпод Канадтай өрсөлдөнө гэдэгт итгэлтэй байна

2018-12-14

Л.Хосбаяр: Би биш бид гэсэн сэтгэхүйг тамирчинд суулгадаг нь волейболын онцлог

2018-12-14

Боулингийн УАШТ тамирчдын чансаа өссөнийг илтгэв

2018-12-13

“Оюутолгой”-г цахилгаанаар хангах бүрхэг хувилбар

2018-12-14

“Сайжруулсан түлш” стандартын чанарын шаардлагыг хангажээ

2018-12-14

Нүүрстэй холбоотой үнэнг дэлгэсэн нь Л.Энхболдын хүзүүг ороов уу?

2018-12-14

Рио Тинто: Монголын Засгийн газартай ойлголцвол Тавантолгойн ЦС-ын ажлыг эхлүүлнэ

2018-12-13

Уруул омголтохоос хэрхэн хамгаалах вэ?

2018-12-15

Хоол хийх ажлыг хөнгөвчилж таны цагийг хэмнэх ухаалаг аргууд

2018-12-15

Таныг аяга кофе ууснаас илүү сэргээж чадах хоол хүнс

2018-12-13

30 нас хүрэхээсээ өмнө зайлшгүй мэддэг байх ёстой зүйлс

2018-12-12

Томуу, томуу төст өвчний тохиолдол нийт үзлэгийн 4.5 хувийг эзэлж байна

2018-12-15

Бага насны хүүхэд, насанд хүрээгүй хүн жирэмсэн болсон, үр хөндүүлсэн, төрсөн тохиолдол 29 бүртгэгджээ

2018-12-15

Энэ жил төв талбайн сүлд модны гэрэл асаах ёслолыг хийхгүй гэв

2018-12-15

Бенгалын гал, салют зэрэг пиротехникийн хэрэгслийг хэрэглэхгүй байхыг анхааруулж байна

2018-12-14

Үхэхдээ ч авч явж болохгүй зүйлс

2018-12-13

Эхнэр нь 10 жил өөрийг нь хуурсныг мэдсэн 46 настай эрийн харуусал

2018-12-12

Монгол цэргийн гайхамшиг...

2018-12-03

Уулсын уулсаас өндөлзөх азын цэнхэр уул

2018-12-02

Ирэх оны эхний өдрөөс мөрдөх, орон сууцны хөнгөлөлттэй зээлийн шинэ журмын гол заалтууд

2018-12-15

“Цоорхой” хууль, ноорхой Монгол

2018-12-14

Хүүхэд хулгайлсан эмэгтэйд гурван жилийн хорих ял оноов

2018-12-14

Агаарын бохирдлыг бууруулахад зарцуулсан хөрөнгийг АТГ шалгаж эхэлжээ

2018-12-14

Элдэв зураг (80 фото) №587

2018-12-14

Эх үрийн хамтын бүтээл олны сэтгэлийг уярааж байна!

2018-12-13

Бүх зүйлээ зараад дэлхийгээр аялж буй Австри гэр бүл Монголд ирсэн нь

2018-12-12

Итали залуу инстаграм дээрх охидын үнэн төрхийг илчилжээ

2018-12-11

“Скай-2 Апартмент” шинэ жилийн бэлэгтэй урамшуулал зарлалаа

2018-12-14

С.Энх-Ирээдүй: ХААН Банкинд хаалттай цаг байхаа болилоо

2018-12-14

“Luxury White House Residence” шинэ жилийн онцгой урамшуулал зарлалаа

2018-12-13

"Говь ХК"-ийн хувьцаа хуваах төслийн зөвлөх үйлчилгээг "Голомт Капитал ҮЦК ХХК" амжилттай үзүүллээ

2018-12-11

Эхнэр тань бие давхар үед та юугаар туслах хэрэгтэй вэ?

2018-12-15

Эмээ, өвөөтэйгөө хамт өссөн хүүхдүүд өгөөмөр, тэвчээртэй нэгэн болж өсдөгийг эрдэмтэд баталжээ

2018-12-07

Жаргалтай хосууд хамтдаа жин нэмэх хандлагатай байдгийг тогтоожээ

2018-12-02

Эцэг эхчүүдийн амьдралыг хөнгөвчлөх лайфхакууд

2018-11-24

“Miss Universe 2018” тэмцээнд оролцож буй Д.Долгионы гэрэл зургууд

2018-12-14

“Ану хатан” кино Болгарын телевизээр гарна

2018-12-14

Догшин хутагтын нутгаас төрсөн дөлгөөн найрагч

2018-12-14

Б.ЯНЖИНДУЛАМ: Миний гол дүрд нь тоглосон киног ирэх сард Хятад, Солонгос, Монголд гаргана

2018-12-14

Машины дугуйг насосгүйгээр хэрхэн хийлэх вэ?

2018-11-10

Монголчуудын бүтээсэн цахилгаан машин ОУ-ын үзэсгэлэнээс шагнал хүртлээ

2018-10-23

Машинаа угаахдаа анхаарах зүйлс!

2018-10-22

Утаа ихтэй тээврийн хэрэгслүүдэд шалгалт хийж байна

2018-10-22

Энэ зургаас ямар дүрс түрүүлж харснаараа өөрийнхөө талаар олж мэдээрэй

2018-12-15

Одри Хепбёрн хэрхэн загварын ертөнцийг өөрчилсөн бэ?

2018-12-15

Дэлхийн түүхэнд хар толбо үлдээсэн аймшигт туршилтууд

2018-12-15

"Miss World" болон "Miss Universe" хоёрын ялгаа юу вэ?

2018-12-14
1:15:20

Монгол улсын ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж "Мөнхтөрийн цаг" нэвтрүүлгээр У.Хүрэлсүхэд хариуг нь барив

2018-12-14
3:34

Солонгосын алдарт охидын хамтлаг “TWICE” Монголд ирж клипнийхээ зураг авалтыг хийжээ

2018-12-14
1:44:34

УИХ дээр өнөөдөр юу болов?

2018-12-13
28:53

УИХ-ын дарга М.Энхболдыг огцруулах бичигт 40 гишүүн гарын үсэг зуржээ

2018-12-13

Чойжин ламын сүм музейн сүүлчийн гуйлт

2018-12-13

19-р зууны үеийн "Гажгуудын цирк"-ийн бодит түүх

2018-12-12

Албаны түүхэн музейтэй боллоо

2018-12-12

Түүхэн дэх хамгийн хэрцгий армитай улс!

2018-12-10

Зүүн Хойд Азийн бүс нутгийн тулааны урлагийн форум боллоо

2018-12-15

Сирийн эрх баригчид дайны үеэр ангиасаа оргосон 16 мянга гаруй цэргийн албан хаагчид өршөөл үзүүлэв

2018-12-15

Хятад, АНУ хоорондын худалдааны зөрчил намжихтай зэрэгцэн газрын тосны үнэ өсөж эхэллээ

2018-12-13

Оросын байлдааны шинэ нисэх онгоц "МиГ-35"-тай танилц!

2018-12-13

Монгол хүн Японы зах зээлд маш өндөр үнэтэй мах, сүүг борлуулж байна

2018-12-15

НӨАТ: 100 сая төгрөгийн супер хонжвортой сугалаа явагдана

2018-12-15

Мах, хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ өсчээ

2018-12-15

Мөнгөний бодлогын хүүг хэвээр хадгаллаа

2018-12-14

Бидний амьдралыг хөнгөвчлөх өвөрмөц бүтээлүүд

2018-12-11

ШУА-ийн Их чуулганаар хэлэлцэх асуудлыг танилцуулав

2018-12-10

Технологийн тухай бидний үнэн гэж боддог худал зүйлс

2018-12-07

Нийслэлийн Үйлдвэрлэл, инновацийн газар МУИС-тай хамтран ажиллах санамж бичиг байгууллаа

2018-12-03

Хийдийн лам нар "1000 маск" аяны хүрээнд сурагчдад маск тараалаа

2018-12-14

Нисэхийн сургалтын төв стандартын гэрчилгээ авлаа

2018-12-13

35 мянган хүүхэд гэрээсээ хол, дотуур байранд амьдарч байна

2018-12-13

ЕБС-иудад 6 сар болоод солих заалттай агаар шүүгчийн филтер худалдаж авах мөнгийг төсөвт тусгаагүй

2018-12-12

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Б.Чулуунтамир: Хулгайлсан эд зүйлсийг барьцаанд авсан ломбардын ажилтан мөнгө угаасан хэрэгт орно

2018-12-15

Монголчуудын мөнгө үрэх тэнэг арга

2018-12-12

Сөнөсөн хотын сүүлчийн иргэн

2018-12-12

Ж.Билгүүн: Японд амьдарч байхад нүдийг минь нээсэн 17 зүйлс

2018-12-10

Алдартнууд 20 настайдаа ямар байсан бэ?

2018-12-14

Кинонд тоглож байх үедээ чин сэтгэлээсээ бие биедээ дурласан жүжигчид

2018-12-13

Ник Жонас, Приянка Чопра нарын хуримын хамгийн торгон мөчүүд!

2018-12-05

Карди Би далайн эрэг дээр өдрийг өнгөрүүлснийхээ төлөө шоронд хоригдож магадгүй!

2018-12-04

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

ШУТИС
30.48%
МУИС
26.03%
СЭЗИС
10.48%
ХААИС
6.03%
Хууль Сахиулахын Их Сургууль
5.71%
МУБИС
5.4%
АШУҮИС
5.08%
Бусад
4.76%
Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль
2.86%
Батлан Хамгаалахын Их Сургууль
1.9%
СУИС
1.27%

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,481

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,096

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,134

Та ямар брэндийн гар утас барьдаг вэ?

7,776