Зээл авах боломж багасахад иргэд хэнд хандах вэ?

Зээл авах боломж багасахад иргэд хэнд хандах вэ?

Монголбанкнаас баталсан шинэ журмын дагуу иргэдийн авах хэрэглээний зээлийн дээд хугацааг 30 сар, өр орлогын харьцаа 70 хувь байхаар батлаад буй. Энэ журам 2019 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжиж эхэлнэ. Ингэснээр зах зээлд ямар өөрчлөлт гарч болох талаар дараахь мэдээллийг хүргэж байна. 

ӨР, ОРЛОГЫН ХАРЬЦААНЫ НӨЛӨӨ

2018 оны зургаадугаар сард Монголбанкнаас Макро зохистой бодлогын хүрээнд иргэдийн зээлийн өр орлогын харьцааг 70%-д барихаар шийдвэрлэсэн. Өөрөөр хэлбэл иргэн таны авч буй сарын орлогын 70 хувиас зээлийн эргэн төлөлт хэтрэхгүй байна гэсэн үг. Энэ бол хэрэглээний зээлийг хязгаарлахын тулд авч буй эхний арга хэмжээ юм.

Жишээ нь иргэн Дорж 800 мянган төгрөгийн цалинтай бөгөөд 48 сарын хугацаатай зээл авахыг хүссэн. Өр орлогын харьцаа 100 үед 27.8 сая төгрөг авах боломжтой байсан. Гэвч өр, орлогын харьцаа 70 хувь болоход авах зээлийн хэмжээ 18.5 сая төгрөг буюу 9.3 сая төгрөгөөр буурч байна гэсэн үг.

График 1-т, талбайн хэмжээнд зээл авах боломжтой байсан бол улбар шар хэсгээр зээл авах боломжоо алдаж байна

ЗЭЭЛИЙН ХУГАЦААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТЫН НӨЛӨӨ

Харин өнгөрсөн есдүгээр сард иргэдийн хэрэглээний зээлийн хугацааг 30 сар буюу дунджаар хоёр жил байхаар тогтоов. Өмнө нь иргэдийн хэрэглээний зээлийг тав хүртэлх жилийн хугацаатай олгодог байсан нь иргэдийн зээл авах боломжийг нэмэгдүүлж байсан.

Жишээ нь, иргэн Дорж 800 мянган төгрөгийн цалинтай бөгөөд энгийн үед 48 сарын хугацаатай, өр орлогын харьцаа нь 70 хувь дээр 18.5 сая төгрөг авах боломжтой байсан. Гэвч зээлийн хугацаа 30 сар болсноор 13 сая төгрөг авах л боломжтой болох юм.

Өөрөөр хэлбэл авах боломжит 5.5 сая төгрөгийг хугацааны хязгаарлалтаас шалтгаалан авч чадахгүй байна гэсэн үг.

График 2-т,  улбар шар хэсэг нь хугацааны хязгаарлалт тавьснаар алдах хэмжээ юм

ӨР, ОРЛОГЫН ХАРЬЦАА+ЗЭЭЛИЙН ХУГАЦААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТЫН ХАМТЫН НӨЛӨӨ

Иргэн Дорж 48 сарын хугацаатай, өр орлогын харьцаа нь 100 хувь дээр 27.5 сая төгрөгийн зээл авах боломжтой байсан. Гэвч дээрх хоёр хязгаарлалт нэмэгдсэнээр Доржийн авах зээлийн боломжит хэмжээ 12.5 сая төгрөг болж буурна. Өөрөөр хэлбэл 15 сая төгрөгийг банкнаас авах боломжгүй болно гэсэн үг.

График 3,

ЗЭЭЛ АВАХ БОЛОМЖ БАГАСАХАД ИРГЭД ХЭНД ХАНДАХ ВЭ?

Энэхүү бодлогын шат дараалсан шийдвэрүүд нь иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах, хэрэглээний зориулалттай импортын өсөлтийг хязгаарлах, ирээдүйн хэрэглээг дэмжих, мөн хэрэглээний зээлийг хязгаарлах замаар бизнесийн зээлийг дэмжих зорилготой гэж тайлбарлаж буй.

Зөв санаа болгон зөв алхахгүйгээр зөв үр дүнд хүрдэггүй гэдгийг бид маш олон жишээнээс харж байсан билээ. Хэрэглээний зээлийн өсөлтийг хязгаарлаж иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах, нөгөө талаас бизнесийн салбарыг илүү дэмжиж эдийн засгийг идэвхжүүлэх шаардлага бодитоор тулгарч байгаа боловч дан ганц банкны салбарын хэрэглээний зээлийн хугацааг хязгаарлах нь эсрэгээрээ иргэд банк бус санхүүгийн байгууллагаас өндөр хүүтэй зээл авч улам өндөр өрийн дарамтад орох зэрэг олон эрсдлийг дагуулж болох талтай. Үүнийг энгийн нэг жишээгээр тайлбарлая.

Иргэн Дорж сард 800,000 төгрөгийн цалин авдаг. Тэрбээр 20 сая төгрөгөөр авто машин худалдан авах хэрэгцээ гарав.

Гэтэл банк хамгийн ихдээ 30 сарын хугацаатай зээл олгох боломжтой учир Дорж банкнаас 13 сая хүртэлх төгрөгийн зээл л авч чадна. Харин үлдсэн 7 сая төгрөгийн зээлийг ББСБ болон ломбард зэрэг өндөр хүүтэй газруудаас авах болно. Энэ нь эргээд Доржийг илүү их өрийн дарамтанд оруулж байна.

Өөрөөр хэлбэл хэрэглээний зээлийн хугацааг дан ганц банкны салбарын хувьд хязгаарлах нь иргэдийн зээлийг хязгаарлаж чадахгүй бөгөөд төрөөс хангалттай зохицуулалт хийж чаддаггүй иргэдийн өөр хоорондын зээл, ломбард, өндөр хүүтэй нэг өдрийн зээл зэргийг улам даамжруулан иргэдийг улам л өрийн дарамтад оруулж болзошгүй.

Мөн тус шийдвэрийн нэг зорилго нь бизнесийн зээлийн өсөлтийг дэмжих.

Гэтэл бодит байдал дээр арилжааны банкууд хэрэглээний зээлийг илүүтэйгээр санхүүжүүлж, бизнесийн зээлийг хязгаарлаж байгаа зүйл огт байхгүй.

Төв банкны тайлангаас харахад 2018 оны гуравдугаар улирлын байдлаар банкны салбарын хувьд зээл олгох боломжит нөөцийн хэмжээ ойролцоогоор дөрвөн их наяд төгрөг байна.

Харин зээл олголтын хэмжээ гуравдугаар улирлын байдлаар 1.8 их наяд төгрөг байсан ба үүнээс иргэдийн хэрэглээний зээл 200 тэрбум төгрөг буюу нийт зээл олголтын 10 орчим хувийг эзэлж байна. 

Тодруулбал банкны зээл олгох нөөц бололцоо хангалттай хэмжээнд байгаа төдийгүй иргэдийн хэрэглээний зээл олголт нь төдийлөн их хувийг эзлэхгүй байгаа нь харагдаж байна.

Үүнээс гадна хэрэглээ нь эрэлт талаас эдийн засгийн өсөлтийг тэтгэж, бизнесийн үйл ажиллагааг дэмжих гол хүчин зүйл.

Тухайлбал, энэ оны гуравдугаар улирлын байдлаар эцсийн ашиглалтын аргаарх нэрлэсэн ДНБ 22.9 их наяд төгрөгт хүрсэн ба үүний 49.5 хувийг өрхийн хэрэглээ дангаараа бүрдүүлсэн.

Харин уг хугацаанд өрхийн дундаж мөнгөн зарлага 1.12 сая төгрөг байсан ба үүнээс 67 орчим хувь нь хүнсний бус бараа, үйлчилгээнд, 19 хувь нь хүнсний бараанд зарцуулагдсан. Хэрэглээний түвшин бусад хувьсагчдыг бодвол харьцангуй тогтвортой байдаг. Гэвч хэрэв хэрэглээний зээлийн хязгаарлалт хүчтэй нөлөөлж, өрхийн хэрэглээг бууруулбал эргээд эдийн засгийн өсөлтийг сааруулж, бизнес эрхлэгчдийн ашгийг бууруулах сөрөг нөлөөтэй.

Нөгөө талаас банкны салбарын хувьд бизнесийн зээлийн чанаргүй зээлийн түвшин 13-14% орчим байгаа нь манай улсад бизнесийн орчин эрсдэл өндөртэй байгааг харуулж байна.

Ийм нөхцөлд банкууд бизнесийн зээлийн багцаа тэлэх нь банкуудад буцаад өндөр эрсдэл бий болгож болзошгүй юм. Өөрөөр хэлбэл иргэдийн хэрэглээний зээлийг хязгаарлах эсэх шийдвэр нь бизнесийн зээлийн өсөлтөд бодитоор нөлөө үзүүлж чадахгүй. Харин бизнесийн орчны суурь нөхцөлүүд сайжирч, макро түвшний эрсдлүүд буурсан үед бизнесийн зээл олголт түүнийг дагаад нэмэгдэнэ.Иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах асуудал нь дээрх хэрэглээний зээлийн хязгаарлалтыг тогтоосноор шийдэгдэхгүй. Харин эсрэгээрээ өрийн дарамтанд оруулах эрсдлийг дагуулж болзошгүй байна. Монголчуудын хэрэглэх хандлага өндөр байдаг. Мөн өрхийн орлогын түвшин бага байгаагаас үүдэн иргэд хэрэглээгээ нөхөхийн тулд зээл авах зайлшгүй шаардлага үүсч байна. Иймд иргэдийн санхүүгийн боловсролыг дээшлүүлэх, өрхийн орлогын түвшинг өсгөх нь өрхийг өрийн дарамтнаас гаргах суурь нөхцөл болно. 

1
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

"Эрдэнэт" үйлдвэрт тогтоосон онцгой дэглэмийн хугацааг сунгахыг дэмжлээ

2019-09-13

Сэлэнгэ аймагт хууль зөрчсөн уурхайнуудын үйл ажиллагааг зогсоолоо

2019-09-11

Стратегийн ордыг ашиглахдаа үр ашгийн дийлэнхийг ард түмэнд ногдуулна

2019-09-11

Хууль зөрчсөн уул уурхайн 63 ААН, 87 иргэний үйл ажиллагааг таслан зогсоов

2019-09-11

Хөдөө арлыг хөдөөгөөр нь үлдээе

2019-09-13

"Аргалах" сэтгэлгээ

2019-09-12

Дэлхийн монгол бүсгүй...

2019-09-12

Солонгос дахь монголчууд монголоо барьж идэх юмаа гэж…

2019-09-11

Мансарданд үйл ажиллагаа явуулж байгаа “Билгүүн номч” сургуулийг шалгаж байна

2019-09-11

Хүүхдээ хэрхэн сурах хүсэл эрмэлзэлтэй болгох вэ?

2019-09-11

НИТХ-ын төлөөлөгч Ц.Баатархүү дөрөв дэх цэцэрлэгээ хүлээлгэн өглөө

2019-09-10

Т.Намнан: Монгол оюутнуудын чадвар дэлхийн түвшинд хүрснийг дуу нэгтэй хүлээн зөвшөөрсөн

2019-09-08

Муурнаас халдварладаг "токсоплазм" шимэгч нь хүний зан араншинд нөлөөлдөг

2019-09-13

Ийм байхаар харшилтай хүмүүс олшрохгүй яахав дээ...

2019-09-13

ХДХВ/ДОХ-ын дахин ГУРВАН тохиолдол бүртгэгджээ

2019-09-13

Чихэр бол морфин

2019-09-12

Энэ оны эхний найман сарын байдлаар зээлийн дундаж хүү 1.3 хувиар буурч эхэлжээ

2019-09-12

Монголбанкнаас мэдээлэл хийлээ

2019-09-11

Монголын банкны холбооны Ерөнхийлөгчөөр Б.Мэдрээг улираан томилжээ

2019-09-08

Мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх үндэсний зөвлөл хуралдав

2019-08-16

Уншсан бүхнээ тогтоох 8 шилдэг арга

2019-09-14

Ази маягийн жигнэсэн үхрийн мах хийх жор

2019-09-13

Хөхүүл эмэгтэйд хэрхэн яаж туслахаа мэдэхгүй байгаа бол үүнийг уншаарай

2019-09-13

Эхнэрээ ойлгохгүй байгаа эрчүүд заавал уншаарай!

2019-09-13

Монгол элдэв зураг №60 (95 фото)

2019-09-14

Элдэв зураг (70 фото) №625

2019-09-13

Ердийн зүйлсийг ер бусын өнцгөөс харвал...

2019-09-12

Гайхалтай баримт өгүүлэх гэрэл зургууд

2019-09-09

Монгол төрийн мэдээлэл хакерчдын гарт байна

2019-09-12

"Apple" компани шинэ бүтээгдэхүүнээ танилцууллаа

2019-09-11

“Apple” маргааш шинэ бүтээгдэхүүнээ танилцуулна

2019-09-09

Монгол, Орос сансар судлалын салбарт эрчимтэй хамтарч ажиллах боломжтой гэв

2019-09-08

Шведийн эрдэмтэн дэлхийн дулааралтай тэмцэхийн тулд хүний мах идэхийг санал болгов

2019-09-15

Трамп Хойд Солонгосын удирдагчтай дахин уулзах хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлэв

2019-09-13

АНУ-тай хийсэн худалдааны дайн Хятад дахь 2 сая ажлын байрыг үгүй хийжээ

2019-09-13

АНУ-ын 2019 оны төсвийн алдагдал 1 их наяд ам.долларт хүрэв

2019-09-13

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй эжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Хурим хийхээсээ өмнө заавал асуух 11 асуулт

2019-09-08

Тулгаа: Надаас өөр ээжийг минь асрах хүн байхгүй...

2019-09-13

Ш.Роза: Шулам гэдэг нь миний хийдэг зан үйлийг төлөөлөх нэршил юм

2019-09-13

Энэ улсад чинь эрүүл хүн алга!

2019-09-13

Та хүүхдэдээ "Дуугүй бай, чимээгүй бай, битгий саад болоод бай" гэж хэлдэг бол насны эцэст уйлж суухдаа бэлдэх хэрэгтэй

2019-09-12

Аварга тосонгоос аврал эрэх хэрэггүй

2019-09-12

Улаанбаатар хотын ойг хамгаалах төсөл эхэллээ

2019-09-12

Цэнгэл, Цагаан-Үүр сумаас бусад газарт самар бэлтгэж, ашиглахыг хориглоно

2019-09-09

Цэнгэл, Цагаан-Үүр сумаас бусад газар самар бэлтгэж ашиглахыг хориглоно

2019-09-08

Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх газар тариалангийн бүс нутагт ажиллаж байна

2019-09-15

“Говийн чоно-2019” олон улсын дадлага сургуулийн нээлт маргааш болно

2019-09-15

Өмнөговь аймагт нэг айлын гэр, гурван автомашин шатсан хэрэг гарчээ

2019-09-15

Засгийн газрын нээлттэй өдрүүд эхэлнэ

2019-09-15

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.09.13)

2019-09-13

Podcast news - Цаг үе (2019.09.13)

2019-09-13

Podcast News - Танин мэдэхүй (2019.09.12)

2019-09-12

Podcast news - Танин мэдэхүй (2019.09.11)

2019-09-11

Дийлдэшгүй байсан Монголчуудыг зогсоосон нь: "Айн Жалутын тулаан"

2019-09-15

Хятадын нэгэн багш нүүрээ будсан сурагч охидыг хатуухан шийтгэжээ

2019-09-15

Уйдсан үедээ орж цаг нөгцөөх хөгжөөнтэй сайтууд

2019-09-15

Нигери хөвгүүдийн гар утсан дээрээ хийсэн уран зөгнөлт кино

2019-09-15

Монгол, Хятад хүмүүсийн ялгаа

2019-09-14
4:12

Да.Ганболд: Сохор, харанхуй ард түмэндээ хөтлөгдөж явхыг популизм гэдэг

2019-09-14

Л.Оюун-Эрдэнэ: Цаг алдалгүй онц дэглэм тогтоогоогүй бол "Эрдэнэт"-ийн 49 хувь Сингапурын компаний өмч болох байсан....

2019-09-13

Х.Болорболд: Халх голын ялалтыг үгүйсгэгч нийтлэлчид бол эх орны маань дайснууд, урвагчид юм шүү

2019-09-12

Дэлхийн түүхийг бичилцэж явсан хүмүүсийн үр сад хэрхэн амьдарч байна вэ?

2019-09-13

Дуучин А.Мөнгөншагай автын ослоор амиа алджээ

2019-09-08

Үзэсгэлэнт бүсгүйчүүдийн хүүхдүүд

2019-09-08

Жастин Бибер алдар нэр амьдралыг нь хэрхэн сүйтгэсэн болохыг харуусан дурсав

2019-09-05

Гадаад зах зээлээс ашиг олох оновчтой гарцыг хөгжүүлж байна

2019-09-13

Зээлийн барьцаанд хураагдсан дуусаагүй барилга худалдана

2019-09-13

Олон улсын VISA картаа 50 хувийн хөнгөлөлттэй үнээр захиалаарай

2019-09-13

Төрийн Банкны шинэ салбараас харилцагч өөрөө өөртөө үйлчлэх боломжтой

2019-09-13

У.Хүрэлсүх: Чадвартай залуучуудад ажил олдохгүй байна. Буг болохын оронд зайл!

2019-09-14

УИХ-ын намрын чуулганы хуралдаанаар хэлэлцэх асуудлууд

2019-09-14

У.Хүрэлсүх: Албан тушаалтнууд ажлаа хийж чадахгүй бол ажлаа өг

2019-09-13

Засгийн газар иргэдэд төрийн зарим үйлчилгээг нэг цэгээс үзүүлнэ

2019-09-13

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

"Нинаг буцаасан нь" /өгүүллэг/

2019-09-01

Зохиолчдын хачиргүй яриа

2019-08-22

Чамайг хайрлах тэр...

2019-08-20

“The Hu” хамтлагийнхан анхны цомгоо өлгийдөн авлаа

2019-09-15

УДБЭТ Хөх хотод “Учиртай гурван толгой”-г толилууллаа

2019-09-14

Нийслэлийн “Соёлын элч”-ийг ажиллуулах журмыг баталлаа

2019-09-14

Япон соёлын наадам болно

2019-09-13

Шүүх хэний талд үйлчлээд байна вэ?

2019-09-13

Энэ их хурал Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах эрхтэй юу?

2019-09-13

Б.Гүнбилэг: Ерөнхийлөгч засаглалд санаархах нь Үндсэн хуулийн бус арга

2019-09-12

Д.Лүндээжанцан, З.Энхболд нар Үндсэн хуулиар мэтгэлцэнэ

2019-09-11

Спортын түүхэн дэх хамгийн эмгэнэлтэй 10 явдал

2019-09-15

Жүжигчин Өөскө хүрэл медаль хүртжээ

2019-09-15

Азийн клубүүдийн 3х3 сагсан бөмбөгийн АШТ-ээс алт, мөнгөн медаль хүртжээ

2019-09-13

Их аварга Какүрюү М.Ананд, Асаноямад уналаа

2019-09-13

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.85%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
15.85%
Дональд Трамп (АНУ)
4.87%
Шинзо Абэ (Япон)
3.43%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.88%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.68%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.96%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
0.89%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.75%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.34%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.27%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.21%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,439

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,223

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,361

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,296