Зээл авах боломж багасахад иргэд хэнд хандах вэ?

Зээл авах боломж багасахад иргэд хэнд хандах вэ?

Монголбанкнаас баталсан шинэ журмын дагуу иргэдийн авах хэрэглээний зээлийн дээд хугацааг 30 сар, өр орлогын харьцаа 70 хувь байхаар батлаад буй. Энэ журам 2019 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжиж эхэлнэ. Ингэснээр зах зээлд ямар өөрчлөлт гарч болох талаар дараахь мэдээллийг хүргэж байна. 

ӨР, ОРЛОГЫН ХАРЬЦААНЫ НӨЛӨӨ

2018 оны зургаадугаар сард Монголбанкнаас Макро зохистой бодлогын хүрээнд иргэдийн зээлийн өр орлогын харьцааг 70%-д барихаар шийдвэрлэсэн. Өөрөөр хэлбэл иргэн таны авч буй сарын орлогын 70 хувиас зээлийн эргэн төлөлт хэтрэхгүй байна гэсэн үг. Энэ бол хэрэглээний зээлийг хязгаарлахын тулд авч буй эхний арга хэмжээ юм.

Жишээ нь иргэн Дорж 800 мянган төгрөгийн цалинтай бөгөөд 48 сарын хугацаатай зээл авахыг хүссэн. Өр орлогын харьцаа 100 үед 27.8 сая төгрөг авах боломжтой байсан. Гэвч өр, орлогын харьцаа 70 хувь болоход авах зээлийн хэмжээ 18.5 сая төгрөг буюу 9.3 сая төгрөгөөр буурч байна гэсэн үг.

График 1-т, талбайн хэмжээнд зээл авах боломжтой байсан бол улбар шар хэсгээр зээл авах боломжоо алдаж байна

ЗЭЭЛИЙН ХУГАЦААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТЫН НӨЛӨӨ

Харин өнгөрсөн есдүгээр сард иргэдийн хэрэглээний зээлийн хугацааг 30 сар буюу дунджаар хоёр жил байхаар тогтоов. Өмнө нь иргэдийн хэрэглээний зээлийг тав хүртэлх жилийн хугацаатай олгодог байсан нь иргэдийн зээл авах боломжийг нэмэгдүүлж байсан.

Жишээ нь, иргэн Дорж 800 мянган төгрөгийн цалинтай бөгөөд энгийн үед 48 сарын хугацаатай, өр орлогын харьцаа нь 70 хувь дээр 18.5 сая төгрөг авах боломжтой байсан. Гэвч зээлийн хугацаа 30 сар болсноор 13 сая төгрөг авах л боломжтой болох юм.

Өөрөөр хэлбэл авах боломжит 5.5 сая төгрөгийг хугацааны хязгаарлалтаас шалтгаалан авч чадахгүй байна гэсэн үг.

График 2-т,  улбар шар хэсэг нь хугацааны хязгаарлалт тавьснаар алдах хэмжээ юм

ӨР, ОРЛОГЫН ХАРЬЦАА+ЗЭЭЛИЙН ХУГАЦААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТЫН ХАМТЫН НӨЛӨӨ

Иргэн Дорж 48 сарын хугацаатай, өр орлогын харьцаа нь 100 хувь дээр 27.5 сая төгрөгийн зээл авах боломжтой байсан. Гэвч дээрх хоёр хязгаарлалт нэмэгдсэнээр Доржийн авах зээлийн боломжит хэмжээ 12.5 сая төгрөг болж буурна. Өөрөөр хэлбэл 15 сая төгрөгийг банкнаас авах боломжгүй болно гэсэн үг.

График 3,

ЗЭЭЛ АВАХ БОЛОМЖ БАГАСАХАД ИРГЭД ХЭНД ХАНДАХ ВЭ?

Энэхүү бодлогын шат дараалсан шийдвэрүүд нь иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах, хэрэглээний зориулалттай импортын өсөлтийг хязгаарлах, ирээдүйн хэрэглээг дэмжих, мөн хэрэглээний зээлийг хязгаарлах замаар бизнесийн зээлийг дэмжих зорилготой гэж тайлбарлаж буй.

Зөв санаа болгон зөв алхахгүйгээр зөв үр дүнд хүрдэггүй гэдгийг бид маш олон жишээнээс харж байсан билээ. Хэрэглээний зээлийн өсөлтийг хязгаарлаж иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах, нөгөө талаас бизнесийн салбарыг илүү дэмжиж эдийн засгийг идэвхжүүлэх шаардлага бодитоор тулгарч байгаа боловч дан ганц банкны салбарын хэрэглээний зээлийн хугацааг хязгаарлах нь эсрэгээрээ иргэд банк бус санхүүгийн байгууллагаас өндөр хүүтэй зээл авч улам өндөр өрийн дарамтад орох зэрэг олон эрсдлийг дагуулж болох талтай. Үүнийг энгийн нэг жишээгээр тайлбарлая.

Иргэн Дорж сард 800,000 төгрөгийн цалин авдаг. Тэрбээр 20 сая төгрөгөөр авто машин худалдан авах хэрэгцээ гарав.

Гэтэл банк хамгийн ихдээ 30 сарын хугацаатай зээл олгох боломжтой учир Дорж банкнаас 13 сая хүртэлх төгрөгийн зээл л авч чадна. Харин үлдсэн 7 сая төгрөгийн зээлийг ББСБ болон ломбард зэрэг өндөр хүүтэй газруудаас авах болно. Энэ нь эргээд Доржийг илүү их өрийн дарамтанд оруулж байна.

Өөрөөр хэлбэл хэрэглээний зээлийн хугацааг дан ганц банкны салбарын хувьд хязгаарлах нь иргэдийн зээлийг хязгаарлаж чадахгүй бөгөөд төрөөс хангалттай зохицуулалт хийж чаддаггүй иргэдийн өөр хоорондын зээл, ломбард, өндөр хүүтэй нэг өдрийн зээл зэргийг улам даамжруулан иргэдийг улам л өрийн дарамтад оруулж болзошгүй.

Мөн тус шийдвэрийн нэг зорилго нь бизнесийн зээлийн өсөлтийг дэмжих.

Гэтэл бодит байдал дээр арилжааны банкууд хэрэглээний зээлийг илүүтэйгээр санхүүжүүлж, бизнесийн зээлийг хязгаарлаж байгаа зүйл огт байхгүй.

Төв банкны тайлангаас харахад 2018 оны гуравдугаар улирлын байдлаар банкны салбарын хувьд зээл олгох боломжит нөөцийн хэмжээ ойролцоогоор дөрвөн их наяд төгрөг байна.

Харин зээл олголтын хэмжээ гуравдугаар улирлын байдлаар 1.8 их наяд төгрөг байсан ба үүнээс иргэдийн хэрэглээний зээл 200 тэрбум төгрөг буюу нийт зээл олголтын 10 орчим хувийг эзэлж байна. 

Тодруулбал банкны зээл олгох нөөц бололцоо хангалттай хэмжээнд байгаа төдийгүй иргэдийн хэрэглээний зээл олголт нь төдийлөн их хувийг эзлэхгүй байгаа нь харагдаж байна.

Үүнээс гадна хэрэглээ нь эрэлт талаас эдийн засгийн өсөлтийг тэтгэж, бизнесийн үйл ажиллагааг дэмжих гол хүчин зүйл.

Тухайлбал, энэ оны гуравдугаар улирлын байдлаар эцсийн ашиглалтын аргаарх нэрлэсэн ДНБ 22.9 их наяд төгрөгт хүрсэн ба үүний 49.5 хувийг өрхийн хэрэглээ дангаараа бүрдүүлсэн.

Харин уг хугацаанд өрхийн дундаж мөнгөн зарлага 1.12 сая төгрөг байсан ба үүнээс 67 орчим хувь нь хүнсний бус бараа, үйлчилгээнд, 19 хувь нь хүнсний бараанд зарцуулагдсан. Хэрэглээний түвшин бусад хувьсагчдыг бодвол харьцангуй тогтвортой байдаг. Гэвч хэрэв хэрэглээний зээлийн хязгаарлалт хүчтэй нөлөөлж, өрхийн хэрэглээг бууруулбал эргээд эдийн засгийн өсөлтийг сааруулж, бизнес эрхлэгчдийн ашгийг бууруулах сөрөг нөлөөтэй.

Нөгөө талаас банкны салбарын хувьд бизнесийн зээлийн чанаргүй зээлийн түвшин 13-14% орчим байгаа нь манай улсад бизнесийн орчин эрсдэл өндөртэй байгааг харуулж байна.

Ийм нөхцөлд банкууд бизнесийн зээлийн багцаа тэлэх нь банкуудад буцаад өндөр эрсдэл бий болгож болзошгүй юм. Өөрөөр хэлбэл иргэдийн хэрэглээний зээлийг хязгаарлах эсэх шийдвэр нь бизнесийн зээлийн өсөлтөд бодитоор нөлөө үзүүлж чадахгүй. Харин бизнесийн орчны суурь нөхцөлүүд сайжирч, макро түвшний эрсдлүүд буурсан үед бизнесийн зээл олголт түүнийг дагаад нэмэгдэнэ.Иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах асуудал нь дээрх хэрэглээний зээлийн хязгаарлалтыг тогтоосноор шийдэгдэхгүй. Харин эсрэгээрээ өрийн дарамтанд оруулах эрсдлийг дагуулж болзошгүй байна. Монголчуудын хэрэглэх хандлага өндөр байдаг. Мөн өрхийн орлогын түвшин бага байгаагаас үүдэн иргэд хэрэглээгээ нөхөхийн тулд зээл авах зайлшгүй шаардлага үүсч байна. Иймд иргэдийн санхүүгийн боловсролыг дээшлүүлэх, өрхийн орлогын түвшинг өсгөх нь өрхийг өрийн дарамтнаас гаргах суурь нөхцөл болно. 

1
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Нэгдүгээр сургуулийн сургалтын менежерийг ажлаас нь халжээ

2019-02-18

Гэр бүлийн хуулийг орон даяар хэлэлцүүлнэ

2019-02-18

М.Содномпилд холбогдох хэргийн урьдчилсан хэлэлцүүлэг эхэлж байна

2019-02-18

Хөрөнгө оруулгын мэдүүлгээ дутуу өгсөн албан тушаалтнуудад хариуцлага тооцов

2019-02-18

Монголын нутаг дэвсгэрээс олборлосон алтны грамм бүрийг валютын нөөц болгох зорилтыг баримт бичигт тусгахыг санал болгов

2019-02-18

Монгол Улсын эдийн засаг 6.9 хувиар өсжээ

2019-02-18

1072 хувьцааны үнэ цэнэ ногдол ашиг төдийхнөөр хэмжигдэх үү?

2019-02-18

Стандарт банкны өрийг төлж чадахгүй бол монголчууд саалийн үнээгүй болох уу?

2019-02-17

Газрын тосны салбарт монголчуудын оролцоо бага байна гэв

2019-02-15

Канадын гаргасан алдааг Монгол давтаж завхарч явна

2019-02-15

Орхон түүхий нүүрснээс татгалзсан анхны аймаг болно

2019-02-15

Тавантолгойн орд газрыг үйлдвэрлэлийн бүс болгох эхлэл тавигдлаа

2019-02-15

Тэрбумтан хүн бүрт байдаг ерөнхий 10 шинж

2019-02-17

Таавар тааж тархиа амраацгаая (8 асуулт)

2019-02-17

Их жанжин Дамдины Сүхбаатар Хамниган хүн

2019-02-16

Бага зардлаар эрүүл хооллох нууц

2019-02-15

Мөсөн дээгүүр автомашинтайгаа зорчихгүй байхыг анхаарууллаа

2019-02-18

Нийт нутгийн 70 орчим хувь цасан бүрхүүлтэй байна

2019-02-17

Ховор амьтдын эд эрхтнүүдийг зарах зорилгоор тээвэрлэж байсныг илрүүлжээ

2019-02-16

Байгаль эх сэргэх боломжтой гэдгийг харуулсан зургууд

2019-02-15

Сансар дахь коммунист амьдрал Зөвлөлтийн үеийн зураачдын төсөөллөөр...

2019-02-17

5-19 насныхны Дэлхийн миссийн тэмцээний бүртгэл эхэллээ

2019-02-16

"Улаанбаатарын өвлийн наадам"-д саатаарай

2019-02-16

С.Амарсайхан:Даншиг наадмыг зохион байгуулахад хөрөнгө зарцуулахгүй

2019-02-16

Монголын үзэсгэлэнт охид (65 фото) №160

2019-02-16

Элдэв зураг (80 фото) - №595

2019-02-15

Амьтны ертөнцийн гайхалтай "ширүүн" зургууд

2019-02-12

2019 оны "Grammy"-ийн шагнал гардуулах ёслолын халуухан мөчүүд

2019-02-11

Машиндаа шинэ аккумлятор худалдаж авахад анхаарах зүйлс

2019-02-12

“Приус”-ны зайг Монголд үйлдвэрлэж, нөхөн сэргээнэ

2019-02-11

Өвлийн улиралд жолооч нарт тулгардаг асуудлуудыг хурдан, шуурхай шийдэх аргууд!

2018-12-17

Машины дугуйг насосгүйгээр хэрхэн хийлэх вэ?

2018-11-10

Сахалин-2019 "Азийн хүүхдүүд" олон улсын өвлийн спортын анхдугаар наадам өндөрлөлөө

2019-02-18

Сонсголын бэрхшээлтэй иргэд тивийн АШТ-д оролцож байна

2019-02-17

Г.Наранцэцэг, Б.Ганхайч хоёр алтан медаль хүртлээ

2019-02-17

Г.Марал-Эрдэнэ уран гулгалтын төрлөөр дэлхийн оюутны Универсиад наадамд оролцоно

2019-02-16

"Түмэн Шувуут ХК"-ийн үнэт цаасны хоёрдогч зах зээлийн арилжаа 2019.02.18-нд эхлэнэ

2019-02-14

Яагаад хаврын улиралд байр худалдан авах хамгийн тохиромжтой вэ?

2019-02-13

Та Валентины өдрөөр юу хийхээ төлөвлөж амжсан уу?

2019-02-13

“Улаанбаатар Пропертиз” зөвхөн таньд 3-6% хүүтэй онцгой зээлийг санал болгож байна

2019-02-13

Барилга хот байгуулалтын сайд ШУТИС-тай хамтарч ажиллана гэв

2019-02-18

Улаанбаатар хотын орох, гарах хөдөлгөөнийг хязгаарлана

2019-02-18

Нийслэлийн тээврийн газраас авто үйлчилгээ эрхлэгч иргэд болон байгууллагуудад ангиллын гэрчилгээ олгож байна

2019-02-18

Дэд консул Г.Төмөрбаатарыг “Хүний эрхийн төлөө” тэмдгээр шагналаа

2019-02-18

Халуун гурил /өгүүллэг/

2019-02-09

Эвэр /өгүүллэг/

2019-02-09

Насан туршдаа чамд талархана /өгүүллэг/

2019-02-02

Бальзак - Ханска авхайд бичсэн захидал

2019-01-27

Гадаадад тэтгэлгээр суралцахыг хүсэгчдэд зориулсан өдөрлөг болж байна

2019-02-17

Олон нийтийн цагдаагийн ажилтан бэлтгэх сургалтын төгсөлт боллоо

2019-02-15

С.Чинзориг: 36 000 оюутанд тэтгэлэг олгоно

2019-02-15

ЕБС, цэцэрлэг ашиглалтын зардлаа орон нутаг өөрсдөө хариуцна

2019-02-15

KFC Зайсан салбарын хоёр ажилтан цусан суулга өвчтэй байсан гэв

2019-02-18

Японоос “импортолсон” туршлага, ёс зүй

2019-02-18

Өнөөдрөөс KFC түргэн хоолны газрын бүх салбарыг хааж, бүтээгдэхүүнүүдийг устгана гэв

2019-02-18

“KFC” түргэн хоолны газрын бүх салбарыг шалгана

2019-02-18

Токиогийн олимпийн бүх медалийг дахин боловсруулсан материалаар хийхээр болжээ

2019-02-18

Д.Трамп Япон улсад албан ёсны айлчлал хийж магадгүй

2019-02-18

Беларусийн Ерөнхийлөгч: "Бид Оростой маргааш ч нэгдэхэд бэлэн"

2019-02-18

АНУ Засгийн газрын түр зогсолтоос зайслхийхийн тулд улсын төсвийг баталжээ

2019-02-15

"Huawei"-гийн 5G-д итгэхгүй байхыг АНУ анхаарууллаа

2019-02-12

Алдсан гар утасаа IMEI кодоороо дамжуулан олох боломжтой боллоо

2019-02-01

Мэдээллийн технологийн чиглэлээр өндөр цалинтай 500 ажлын байр зарлалаа

2019-01-28

Бичил цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулна

2019-01-26
1:59

Н.Энхбаяр: МУИС, ШУТИС, ЭМШУИС, ХААИС үнэ төлбөргүй болно...

2019-02-15

Ж.Батзандан: МАНАН-гийн эсрэг тэмцэл М.Энхболдыг Г.Занданшатараар сольж, Л.Оюун-Эрдэнийг сайд болгоод зогсох ёсгүй

2019-02-15
1:00:37

Лу.Болд: Ц.Элбэгдорж намайг ГХЯ-ны сайдаас холдуулж 3 ажил хийсэн

2019-02-15

Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж цаг үеийн асуудлаар сэтгүүлч нартай уулзлаа

2019-02-13

Монгол эр хүний "3 хүйтэн чулуугаар" номхотгох нь...

2019-02-18

Ухаарал гэж...

2019-02-18

Төр ба илжиг...

2019-02-15

Баттулга VS Элбэгдорж

2019-02-14

Хүүхдийн даахь үргээхэд анхаарах зүйлс

2019-02-18

Аав нь охиндоо ганц л зүйлийг захья

2019-02-18

Өчигдөр би нөхөртэйгөө маргалдаад аавын гэрт цүнхтэй хувцасаа аваад гүйгээд ирлээ...

2019-02-13

Хүүхдийн ирээдүйд хор учруулдаг эцэг эхчүүдийн 9 том алдаа

2019-02-12

Мангар бацаанууд

2019-02-18

“CAAK PODCAST” - Мэргэжил сонголт ба Гадаадад суралцахад анхаарах зүйлс!

2019-02-15

Монгол хүн насаа хэлдэггүйн учир энэ...

2019-02-14

Төр энэ үйлийг үлгэрлэн завхруулахаа больё!

2019-02-13

Эрх баригчид бүрэн эрхээ эдэлж, иргэд “шударга ёс”-ыг хайж байна

2019-02-18

ЭЗБХ: Ээлжит чуулганы хугацаанд 9 ажлын хэсэг байгуулан ажиллуулжээ

2019-02-18

Ц.Элбэгдорж: Нэгийг нь нөгөөгөөр үзэн ядуулах нь Монгол төрийн ажил биш

2019-02-18

Ерөнхий сайд дахин татгалзах эрхгүй

2019-02-18

Юу ч үгүй хоосноос амжилтын оргилд гарч чадсан 10 алдартан

2019-02-08

Олны танил хүмүүсийн сар шинийн гоёл /Фото/

2019-02-06

Хамгийн үнэтэй хөхний хагалгаа хийлгэсэн одууд

2019-01-08

Кайли Женнер сүй тавьсан уу?

2019-01-07

Таны амьдралыг өөрчлөх маш энгийн 18 лайфхак

2019-02-17

Гэрээсээ гаралгүй дэлхийгээр аялах 6 арга

2019-02-15

Зовхины арьсыг чангалж, үрчлээ үүсэхээс сэргийлэх үр дүнтэй аргууд

2019-02-15

Целлюлит үүсэхэд нөлөөлдөг 12 төрлийн бүтээгдэхүүн

2019-02-14

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

ШУТИС
29.93%
МУИС
26.2%
СЭЗИС
8.53%
ХААИС
6.97%
АШУҮИС
6.25%
Хууль Сахиулахын Их Сургууль
5.53%
МУБИС
4.69%
Бусад
4.33%
Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль
3.0%
СУИС
2.28%
Батлан Хамгаалахын Их Сургууль
2.28%

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,646

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,206

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,190

Та ямар брэндийн гар утас барьдаг вэ?

7,856