Зээл авах боломж багасахад иргэд хэнд хандах вэ?

Зээл авах боломж багасахад иргэд хэнд хандах вэ?

Монголбанкнаас баталсан шинэ журмын дагуу иргэдийн авах хэрэглээний зээлийн дээд хугацааг 30 сар, өр орлогын харьцаа 70 хувь байхаар батлаад буй. Энэ журам 2019 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжиж эхэлнэ. Ингэснээр зах зээлд ямар өөрчлөлт гарч болох талаар дараахь мэдээллийг хүргэж байна. 

ӨР, ОРЛОГЫН ХАРЬЦААНЫ НӨЛӨӨ

2018 оны зургаадугаар сард Монголбанкнаас Макро зохистой бодлогын хүрээнд иргэдийн зээлийн өр орлогын харьцааг 70%-д барихаар шийдвэрлэсэн. Өөрөөр хэлбэл иргэн таны авч буй сарын орлогын 70 хувиас зээлийн эргэн төлөлт хэтрэхгүй байна гэсэн үг. Энэ бол хэрэглээний зээлийг хязгаарлахын тулд авч буй эхний арга хэмжээ юм.

Жишээ нь иргэн Дорж 800 мянган төгрөгийн цалинтай бөгөөд 48 сарын хугацаатай зээл авахыг хүссэн. Өр орлогын харьцаа 100 үед 27.8 сая төгрөг авах боломжтой байсан. Гэвч өр, орлогын харьцаа 70 хувь болоход авах зээлийн хэмжээ 18.5 сая төгрөг буюу 9.3 сая төгрөгөөр буурч байна гэсэн үг.

График 1-т, талбайн хэмжээнд зээл авах боломжтой байсан бол улбар шар хэсгээр зээл авах боломжоо алдаж байна

ЗЭЭЛИЙН ХУГАЦААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТЫН НӨЛӨӨ

Харин өнгөрсөн есдүгээр сард иргэдийн хэрэглээний зээлийн хугацааг 30 сар буюу дунджаар хоёр жил байхаар тогтоов. Өмнө нь иргэдийн хэрэглээний зээлийг тав хүртэлх жилийн хугацаатай олгодог байсан нь иргэдийн зээл авах боломжийг нэмэгдүүлж байсан.

Жишээ нь, иргэн Дорж 800 мянган төгрөгийн цалинтай бөгөөд энгийн үед 48 сарын хугацаатай, өр орлогын харьцаа нь 70 хувь дээр 18.5 сая төгрөг авах боломжтой байсан. Гэвч зээлийн хугацаа 30 сар болсноор 13 сая төгрөг авах л боломжтой болох юм.

Өөрөөр хэлбэл авах боломжит 5.5 сая төгрөгийг хугацааны хязгаарлалтаас шалтгаалан авч чадахгүй байна гэсэн үг.

График 2-т,  улбар шар хэсэг нь хугацааны хязгаарлалт тавьснаар алдах хэмжээ юм

ӨР, ОРЛОГЫН ХАРЬЦАА+ЗЭЭЛИЙН ХУГАЦААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТЫН ХАМТЫН НӨЛӨӨ

Иргэн Дорж 48 сарын хугацаатай, өр орлогын харьцаа нь 100 хувь дээр 27.5 сая төгрөгийн зээл авах боломжтой байсан. Гэвч дээрх хоёр хязгаарлалт нэмэгдсэнээр Доржийн авах зээлийн боломжит хэмжээ 12.5 сая төгрөг болж буурна. Өөрөөр хэлбэл 15 сая төгрөгийг банкнаас авах боломжгүй болно гэсэн үг.

График 3,

ЗЭЭЛ АВАХ БОЛОМЖ БАГАСАХАД ИРГЭД ХЭНД ХАНДАХ ВЭ?

Энэхүү бодлогын шат дараалсан шийдвэрүүд нь иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах, хэрэглээний зориулалттай импортын өсөлтийг хязгаарлах, ирээдүйн хэрэглээг дэмжих, мөн хэрэглээний зээлийг хязгаарлах замаар бизнесийн зээлийг дэмжих зорилготой гэж тайлбарлаж буй.

Зөв санаа болгон зөв алхахгүйгээр зөв үр дүнд хүрдэггүй гэдгийг бид маш олон жишээнээс харж байсан билээ. Хэрэглээний зээлийн өсөлтийг хязгаарлаж иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах, нөгөө талаас бизнесийн салбарыг илүү дэмжиж эдийн засгийг идэвхжүүлэх шаардлага бодитоор тулгарч байгаа боловч дан ганц банкны салбарын хэрэглээний зээлийн хугацааг хязгаарлах нь эсрэгээрээ иргэд банк бус санхүүгийн байгууллагаас өндөр хүүтэй зээл авч улам өндөр өрийн дарамтад орох зэрэг олон эрсдлийг дагуулж болох талтай. Үүнийг энгийн нэг жишээгээр тайлбарлая.

Иргэн Дорж сард 800,000 төгрөгийн цалин авдаг. Тэрбээр 20 сая төгрөгөөр авто машин худалдан авах хэрэгцээ гарав.

Гэтэл банк хамгийн ихдээ 30 сарын хугацаатай зээл олгох боломжтой учир Дорж банкнаас 13 сая хүртэлх төгрөгийн зээл л авч чадна. Харин үлдсэн 7 сая төгрөгийн зээлийг ББСБ болон ломбард зэрэг өндөр хүүтэй газруудаас авах болно. Энэ нь эргээд Доржийг илүү их өрийн дарамтанд оруулж байна.

Өөрөөр хэлбэл хэрэглээний зээлийн хугацааг дан ганц банкны салбарын хувьд хязгаарлах нь иргэдийн зээлийг хязгаарлаж чадахгүй бөгөөд төрөөс хангалттай зохицуулалт хийж чаддаггүй иргэдийн өөр хоорондын зээл, ломбард, өндөр хүүтэй нэг өдрийн зээл зэргийг улам даамжруулан иргэдийг улам л өрийн дарамтад оруулж болзошгүй.

Мөн тус шийдвэрийн нэг зорилго нь бизнесийн зээлийн өсөлтийг дэмжих.

Гэтэл бодит байдал дээр арилжааны банкууд хэрэглээний зээлийг илүүтэйгээр санхүүжүүлж, бизнесийн зээлийг хязгаарлаж байгаа зүйл огт байхгүй.

Төв банкны тайлангаас харахад 2018 оны гуравдугаар улирлын байдлаар банкны салбарын хувьд зээл олгох боломжит нөөцийн хэмжээ ойролцоогоор дөрвөн их наяд төгрөг байна.

Харин зээл олголтын хэмжээ гуравдугаар улирлын байдлаар 1.8 их наяд төгрөг байсан ба үүнээс иргэдийн хэрэглээний зээл 200 тэрбум төгрөг буюу нийт зээл олголтын 10 орчим хувийг эзэлж байна. 

Тодруулбал банкны зээл олгох нөөц бололцоо хангалттай хэмжээнд байгаа төдийгүй иргэдийн хэрэглээний зээл олголт нь төдийлөн их хувийг эзлэхгүй байгаа нь харагдаж байна.

Үүнээс гадна хэрэглээ нь эрэлт талаас эдийн засгийн өсөлтийг тэтгэж, бизнесийн үйл ажиллагааг дэмжих гол хүчин зүйл.

Тухайлбал, энэ оны гуравдугаар улирлын байдлаар эцсийн ашиглалтын аргаарх нэрлэсэн ДНБ 22.9 их наяд төгрөгт хүрсэн ба үүний 49.5 хувийг өрхийн хэрэглээ дангаараа бүрдүүлсэн.

Харин уг хугацаанд өрхийн дундаж мөнгөн зарлага 1.12 сая төгрөг байсан ба үүнээс 67 орчим хувь нь хүнсний бус бараа, үйлчилгээнд, 19 хувь нь хүнсний бараанд зарцуулагдсан. Хэрэглээний түвшин бусад хувьсагчдыг бодвол харьцангуй тогтвортой байдаг. Гэвч хэрэв хэрэглээний зээлийн хязгаарлалт хүчтэй нөлөөлж, өрхийн хэрэглээг бууруулбал эргээд эдийн засгийн өсөлтийг сааруулж, бизнес эрхлэгчдийн ашгийг бууруулах сөрөг нөлөөтэй.

Нөгөө талаас банкны салбарын хувьд бизнесийн зээлийн чанаргүй зээлийн түвшин 13-14% орчим байгаа нь манай улсад бизнесийн орчин эрсдэл өндөртэй байгааг харуулж байна.

Ийм нөхцөлд банкууд бизнесийн зээлийн багцаа тэлэх нь банкуудад буцаад өндөр эрсдэл бий болгож болзошгүй юм. Өөрөөр хэлбэл иргэдийн хэрэглээний зээлийг хязгаарлах эсэх шийдвэр нь бизнесийн зээлийн өсөлтөд бодитоор нөлөө үзүүлж чадахгүй. Харин бизнесийн орчны суурь нөхцөлүүд сайжирч, макро түвшний эрсдлүүд буурсан үед бизнесийн зээл олголт түүнийг дагаад нэмэгдэнэ.Иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах асуудал нь дээрх хэрэглээний зээлийн хязгаарлалтыг тогтоосноор шийдэгдэхгүй. Харин эсрэгээрээ өрийн дарамтанд оруулах эрсдлийг дагуулж болзошгүй байна. Монголчуудын хэрэглэх хандлага өндөр байдаг. Мөн өрхийн орлогын түвшин бага байгаагаас үүдэн иргэд хэрэглээгээ нөхөхийн тулд зээл авах зайлшгүй шаардлага үүсч байна. Иймд иргэдийн санхүүгийн боловсролыг дээшлүүлэх, өрхийн орлогын түвшинг өсгөх нь өрхийг өрийн дарамтнаас гаргах суурь нөхцөл болно. 

1
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Д.Эрдэнэбат: "Эрдэнэт"-ийн 49 хувьтай холбоотой асуудлаар намайг АТГ-т байцаалаа

2019-05-23

Д.Энхбат агсны амьд ахуйдаа өгсөн сүүлчийн яриа...

2019-05-23

Архинд бүдгэрсэн авъяас

2019-05-23

Т.Аюурсайхан: Монгол улсыг 3 их наяд төгрөгөөр хохироосон Н.Золжаргал хаана байна?

2019-05-22

Нөхөртөө заавал уншуулаарай!

2019-05-20

Гэр бүлийн арчаагүй байдлыг харуулдаг зүйл нь хөргөгч юм

2019-05-16

Аавын сүлд хийморь, үйлийн үр хүүхэд нь хувь тавилан болж очдог

2019-05-13

Хүүхдийн сэвлэг даахь үргээх ёслолыг ингэж хийдэг!

2019-05-08

Хүүхдийн баярын тоглолтыг М.Ариунтуяа найруулж байна

2019-05-23

Төгөлдөр хуурч С.Алимаа Соёлын тэргүүний ажилтан болжээ

2019-05-23

Ж.Мишээл: Монголыг гадаад киноны зураг авалтын өвөрмөц цэг болгомоор байна

2019-05-23

"Marvel"-ын жүжигчид нүүр хувиргалтгүйгээр...

2019-05-22

Аль цаг үед, хаана төрвөл та жаргах байсан бэ?

2019-05-23

"Minecraft" тоглогчдын урласан итгэмээргүй гайхалтай бүтээлүүд

2019-05-23

Иран хүмүүсийг яагаад Араб гэж дуудаж болохгүй вэ?

2019-05-23

12 сарын өрнө дахины нэршил хэрхэн үүссэн бэ?

2019-05-23

"iPhone" утасны ашиглалтыг хөнгөвчлөх 16 ухаалаг арга

2019-05-20

Бүх цаг үеийн хамгийн их борлуулалттай 10 гар утас

2019-05-19

Фэйсбүүкээр "Live" хийхэд хязгаартай боллоо

2019-05-15

1990 оноос хойш ШУА-д төр, засгийн тэргүүнүүдээс нэг ч хүн очоогүй, салбарын сайд нь ганцхан удаа очжээ

2019-05-14

Түүхэнд хамгийн өндөр үнээр зарагдсан 10 гэрэл зураг

2019-05-23

Хачирхалтай байдлаар дурсгалын зураг авахуулдаг бүсгүй

2019-05-20

Манж Чин гүрний үеийн амьдралыг харуулсан ховор зургууд

2019-05-19

Монгол элдэв зураг (60 фото) №59

2019-05-18

Рок хөгжмийн домгуудын залуу насны дүр төрх

2019-05-21

Амжилттай бүсгүйчүүд цүнхэндээ юу авч явдаг вэ?

2019-05-16

Хүүхэд байхдаа "нугасны муухай дэгдээхий" байсан алдартнууд

2019-05-15

Он оны Дэлхийн миссүүд /1980-2018/

2019-05-14

Нам нь Д.Амарбаясгалангийн, Засаг нь Л.Оюун-Эрдэнийн мэдэлд байна

2019-05-23

Д.Бямбасүрэн: Монголд нэгдсэн бодлого гэж байхгүй

2019-05-23

Ажлын хэсгийн ахлагчаар Ж.Бат-Эрдэнэ нарыг томилов

2019-05-22

МАН-ын бага хурал ирэх мягмар гаригт хуралдана

2019-05-22

МУГЖ Т.Баясгалан Нийслэлийн шилдэг татвар төлөгч иргэнээр шалгарлаа

2019-05-23

Энхийг сахиулагчдыг дархлаажуулах хөрөнгөөс завшсан байж болзошгүй үйлдлийг АТГ-т шалгаж байна

2019-05-23

Ази Номхон далайн бүсийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Монголын баг оролцоно

2019-05-23

Ирэх таван жилд 150 мянган айлыг тохилог орон сууцтай болгоно

2019-05-23

Сурагчдыг түрээсийн байранд түр хичээллүүлэх нь

2019-05-23

Боловсролын зээлийн сангийн санхүүжилтээр гадаадад суралцах иргэдийн сонгон шалгаруулалт ирэх 27-нд эхэлнэ

2019-05-23

Чингэлтэй дүүргийн Ерөнхий боловсролын сургуулиуд 1-р ангид элсэгчдийг цахимаар бүртгэж байна

2019-05-23

Сурагчдын зуны амралтын хуваарь

2019-05-23

ХХБанкны МЭДЭГДЭЛ

2019-05-23

Гурван үндэслэлээр 95 тусгай зөвшөөрлийг цуцалжээ

2019-05-23

Ч.Хүрэлбаатар: Өрийн удирдлагын тухай хууль нь Рио тинто, Оюутолгой зэрэг компаниудын өрийг зохицуулдаг хууль биш

2019-05-23

Монгол Улсын Шүүх засаглалын талаарх УИХ-ын шийдвэр нь олон улсын хүний эрхийн хуулийг зөрчсөн гэж НҮБ-ын хүний эрхийн зөвлөл дүгнэжээ

2019-05-23

ХӨСҮТ: Зайсангийн “Бургер кинг“-ээс нийт 140 иргэн хордсон

2019-05-22

Сүрьеэгийн далд хэлбэр болон сүрьеэ өвчний ялгаа

2019-05-22

Эрүүл мэндийн сургалтын хэрэгцээ үнэхээр их ч хэн ч үүнд мөнгө төлдөггүй

2019-05-22

Өдөрт нэг халбага шар тос идэж сурвал зөнөглөх өвчнөөс бүрэн ангижирна

2019-05-22

Монголыг молигодсон хөрөнгө оруулалтын гэрээ-1

2019-05-23

Д.Эрдэнэбат "Эрдэнэт"-ийн 49 хувийн хэрэгт яллагдагчаар татагджээ

2019-05-22

“Оюу Толгой”-н зэсийн баяжмалын агууламж нэмэгджээ

2019-05-18

Д.Сумъяабазар: "Эрдэнэс тавантолгой"-г улс төрөөс ангид байлгах хэрэгтэй

2019-05-16

Хамгийн том хүүхдийн баяр!

2019-05-23

“Голомт Банк” Монголын анхны иргэний номын сангийн ерөнхий ивээн тэтгэгчээр ажиллалаа

2019-05-23

“Жем Интернэшнл”ХХК 12 дахь жилдээ Топ-100 ААН-ээр шалгарлаа

2019-05-22

“ИНВЕСКОР ББСБ” ХК анхдагч зах зээлийн арилжааны захиалгын нээлт, цан цохих ёслол боллоо

2019-05-22

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Агаарыг хамгийн сайн цэвэрлэж, хоргүйжүүлдэг тасалгааны ургамлууд

2019-05-23

Анхны уулзалтаараа л хүний сэтгэлийг татах 10 арга

2019-05-23

Батганаас бүрэн ангижирч чадахгүй байгаагийн тань 11 шалтгаан

2019-05-22

Мөр, шилэн хүзүүний чилээг гаргах 8 дасгал

2019-05-21

УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Монголбанкинд зочиллоо

2019-05-23

Г.Занданшатар: Өрийг өрөөр шийдэх нь явцгүй

2019-05-23

Т.Баярхүү: Ц.Элбэгдорж Монголын улс төрчдөөс мөнгө хүүлэгчдэд хамгийн их үйлчилсэн хүн

2019-05-23

Нийслэлийн шилдэг татвар төлөгчид шалгарлаа

2019-05-21

ОХУ-ын ерөнхийлөгч Путины унадаг тансаг зэрэглэлийн "Аурус" хүлгийг танилцуулж байна

2019-05-23

Дубайн баяны "мангас" машин

2019-05-17

Хамгийн найдвартай, эдэлгээ сайтай 10 автомашиныг тодруулжээ

2019-05-10

2019 оны "Женевийн Авто Үзэсгэлэн" дээр танилцуулагдсан шилдэг төмөр хүлгүүд

2019-04-05

Ази Номхон далайн бүсийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Монголын баг оролцоно

2019-05-23

‘’Би сэлж чадна’’ усанд сэлэлтийн тэмцээн болно

2019-05-23

Э.Өнөрмаа: Бөөрөнцөг түлхэлтийн спорт надад амьдрах итгэл, урам өгсөн

2019-05-23

"FIBA 3×3 U18" ДАШТ ирэх сард Монголд болно

2019-05-23

Баянзүрхчүүд энэ Бямба гаригт зуслан, ногоон бүсийг цэвэрлэнэ

2019-05-22

С.Амарсайхан: Туул голын сав дагуу нөхөн сэргээлт хийсэн ААН, иргэн байхгүй

2019-05-22

Хууль зөрчиж ойн санд газар олгосноос байгаль орчин сүйдэж байна

2019-05-22

Нийслэлийн ойгоос 2019 онд бэлтгэх модны хэмжээг тогтоолоо

2019-05-22

Сонгуультай холбоотой сөргөлдөөний улмаас 6 хүн амиа алджээ

2019-05-23

Дональд Трамп "Huawei" компанид хүнд цохилт өглөө

2019-05-21

Хятад АНУ-тай хийж буй худалдааны дайнд бууж өгсөн үү?

2019-05-15

Трамп: “Их 20”-ийн уулзалтын үеэр БНХАУ, ОХУ-ын удирдагчидтай уулзана

2019-05-14

Нангиад хатан /өгүүллэг/

2019-05-19

Хадам ээж...

2019-05-13

"Алтан жүн жор" /өгүүллэг/

2019-05-04

Хүний хань (Өгүүллэг)

2019-04-28

Шинэ монголын шалчгар залууст зориулав...

2019-05-23

Охидоо бардам өсгө өөрийгөө хайрладаг болго! Эс бөгөөс эр хүнд нугачин даруулна!

2019-05-23

Чи үнэтэй хувцас өмсөж, үнэтэй утас барьж, үнэт эдлэл зүүхгүй бол чамайг Монголд хэн ч тоож харьцахгүй!

2019-05-22

Би эхнэртээ "ТУСАЛДАГГҮЙ"...

2019-05-21

Судлаач Д.Ганхуяг: Хөгшчүүлийн маань сайхан сэтгэл...

2019-05-23

Сэтгэхүй гэж...

2019-05-22

“Юм үзээгүй” 76 хүн

2019-05-21

Үнэн гэж…

2019-05-21

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
65.72%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
16.56%
Дональд Трамп (АНУ)
4.35%
Шинзо Абэ (Япон)
3.51%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
3.34%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.84%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
1.17%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.0%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.67%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.5%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.17%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.17%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,329

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,928

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,289

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,246