Зээл авах боломж багасахад иргэд хэнд хандах вэ?

Зээл авах боломж багасахад иргэд хэнд хандах вэ?

Монголбанкнаас баталсан шинэ журмын дагуу иргэдийн авах хэрэглээний зээлийн дээд хугацааг 30 сар, өр орлогын харьцаа 70 хувь байхаар батлаад буй. Энэ журам 2019 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжиж эхэлнэ. Ингэснээр зах зээлд ямар өөрчлөлт гарч болох талаар дараахь мэдээллийг хүргэж байна. 

ӨР, ОРЛОГЫН ХАРЬЦААНЫ НӨЛӨӨ

2018 оны зургаадугаар сард Монголбанкнаас Макро зохистой бодлогын хүрээнд иргэдийн зээлийн өр орлогын харьцааг 70%-д барихаар шийдвэрлэсэн. Өөрөөр хэлбэл иргэн таны авч буй сарын орлогын 70 хувиас зээлийн эргэн төлөлт хэтрэхгүй байна гэсэн үг. Энэ бол хэрэглээний зээлийг хязгаарлахын тулд авч буй эхний арга хэмжээ юм.

Жишээ нь иргэн Дорж 800 мянган төгрөгийн цалинтай бөгөөд 48 сарын хугацаатай зээл авахыг хүссэн. Өр орлогын харьцаа 100 үед 27.8 сая төгрөг авах боломжтой байсан. Гэвч өр, орлогын харьцаа 70 хувь болоход авах зээлийн хэмжээ 18.5 сая төгрөг буюу 9.3 сая төгрөгөөр буурч байна гэсэн үг.

График 1-т, талбайн хэмжээнд зээл авах боломжтой байсан бол улбар шар хэсгээр зээл авах боломжоо алдаж байна

ЗЭЭЛИЙН ХУГАЦААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТЫН НӨЛӨӨ

Харин өнгөрсөн есдүгээр сард иргэдийн хэрэглээний зээлийн хугацааг 30 сар буюу дунджаар хоёр жил байхаар тогтоов. Өмнө нь иргэдийн хэрэглээний зээлийг тав хүртэлх жилийн хугацаатай олгодог байсан нь иргэдийн зээл авах боломжийг нэмэгдүүлж байсан.

Жишээ нь, иргэн Дорж 800 мянган төгрөгийн цалинтай бөгөөд энгийн үед 48 сарын хугацаатай, өр орлогын харьцаа нь 70 хувь дээр 18.5 сая төгрөг авах боломжтой байсан. Гэвч зээлийн хугацаа 30 сар болсноор 13 сая төгрөг авах л боломжтой болох юм.

Өөрөөр хэлбэл авах боломжит 5.5 сая төгрөгийг хугацааны хязгаарлалтаас шалтгаалан авч чадахгүй байна гэсэн үг.

График 2-т,  улбар шар хэсэг нь хугацааны хязгаарлалт тавьснаар алдах хэмжээ юм

ӨР, ОРЛОГЫН ХАРЬЦАА+ЗЭЭЛИЙН ХУГАЦААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТЫН ХАМТЫН НӨЛӨӨ

Иргэн Дорж 48 сарын хугацаатай, өр орлогын харьцаа нь 100 хувь дээр 27.5 сая төгрөгийн зээл авах боломжтой байсан. Гэвч дээрх хоёр хязгаарлалт нэмэгдсэнээр Доржийн авах зээлийн боломжит хэмжээ 12.5 сая төгрөг болж буурна. Өөрөөр хэлбэл 15 сая төгрөгийг банкнаас авах боломжгүй болно гэсэн үг.

График 3,

ЗЭЭЛ АВАХ БОЛОМЖ БАГАСАХАД ИРГЭД ХЭНД ХАНДАХ ВЭ?

Энэхүү бодлогын шат дараалсан шийдвэрүүд нь иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах, хэрэглээний зориулалттай импортын өсөлтийг хязгаарлах, ирээдүйн хэрэглээг дэмжих, мөн хэрэглээний зээлийг хязгаарлах замаар бизнесийн зээлийг дэмжих зорилготой гэж тайлбарлаж буй.

Зөв санаа болгон зөв алхахгүйгээр зөв үр дүнд хүрдэггүй гэдгийг бид маш олон жишээнээс харж байсан билээ. Хэрэглээний зээлийн өсөлтийг хязгаарлаж иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах, нөгөө талаас бизнесийн салбарыг илүү дэмжиж эдийн засгийг идэвхжүүлэх шаардлага бодитоор тулгарч байгаа боловч дан ганц банкны салбарын хэрэглээний зээлийн хугацааг хязгаарлах нь эсрэгээрээ иргэд банк бус санхүүгийн байгууллагаас өндөр хүүтэй зээл авч улам өндөр өрийн дарамтад орох зэрэг олон эрсдлийг дагуулж болох талтай. Үүнийг энгийн нэг жишээгээр тайлбарлая.

Иргэн Дорж сард 800,000 төгрөгийн цалин авдаг. Тэрбээр 20 сая төгрөгөөр авто машин худалдан авах хэрэгцээ гарав.

Гэтэл банк хамгийн ихдээ 30 сарын хугацаатай зээл олгох боломжтой учир Дорж банкнаас 13 сая хүртэлх төгрөгийн зээл л авч чадна. Харин үлдсэн 7 сая төгрөгийн зээлийг ББСБ болон ломбард зэрэг өндөр хүүтэй газруудаас авах болно. Энэ нь эргээд Доржийг илүү их өрийн дарамтанд оруулж байна.

Өөрөөр хэлбэл хэрэглээний зээлийн хугацааг дан ганц банкны салбарын хувьд хязгаарлах нь иргэдийн зээлийг хязгаарлаж чадахгүй бөгөөд төрөөс хангалттай зохицуулалт хийж чаддаггүй иргэдийн өөр хоорондын зээл, ломбард, өндөр хүүтэй нэг өдрийн зээл зэргийг улам даамжруулан иргэдийг улам л өрийн дарамтад оруулж болзошгүй.

Мөн тус шийдвэрийн нэг зорилго нь бизнесийн зээлийн өсөлтийг дэмжих.

Гэтэл бодит байдал дээр арилжааны банкууд хэрэглээний зээлийг илүүтэйгээр санхүүжүүлж, бизнесийн зээлийг хязгаарлаж байгаа зүйл огт байхгүй.

Төв банкны тайлангаас харахад 2018 оны гуравдугаар улирлын байдлаар банкны салбарын хувьд зээл олгох боломжит нөөцийн хэмжээ ойролцоогоор дөрвөн их наяд төгрөг байна.

Харин зээл олголтын хэмжээ гуравдугаар улирлын байдлаар 1.8 их наяд төгрөг байсан ба үүнээс иргэдийн хэрэглээний зээл 200 тэрбум төгрөг буюу нийт зээл олголтын 10 орчим хувийг эзэлж байна. 

Тодруулбал банкны зээл олгох нөөц бололцоо хангалттай хэмжээнд байгаа төдийгүй иргэдийн хэрэглээний зээл олголт нь төдийлөн их хувийг эзлэхгүй байгаа нь харагдаж байна.

Үүнээс гадна хэрэглээ нь эрэлт талаас эдийн засгийн өсөлтийг тэтгэж, бизнесийн үйл ажиллагааг дэмжих гол хүчин зүйл.

Тухайлбал, энэ оны гуравдугаар улирлын байдлаар эцсийн ашиглалтын аргаарх нэрлэсэн ДНБ 22.9 их наяд төгрөгт хүрсэн ба үүний 49.5 хувийг өрхийн хэрэглээ дангаараа бүрдүүлсэн.

Харин уг хугацаанд өрхийн дундаж мөнгөн зарлага 1.12 сая төгрөг байсан ба үүнээс 67 орчим хувь нь хүнсний бус бараа, үйлчилгээнд, 19 хувь нь хүнсний бараанд зарцуулагдсан. Хэрэглээний түвшин бусад хувьсагчдыг бодвол харьцангуй тогтвортой байдаг. Гэвч хэрэв хэрэглээний зээлийн хязгаарлалт хүчтэй нөлөөлж, өрхийн хэрэглээг бууруулбал эргээд эдийн засгийн өсөлтийг сааруулж, бизнес эрхлэгчдийн ашгийг бууруулах сөрөг нөлөөтэй.

Нөгөө талаас банкны салбарын хувьд бизнесийн зээлийн чанаргүй зээлийн түвшин 13-14% орчим байгаа нь манай улсад бизнесийн орчин эрсдэл өндөртэй байгааг харуулж байна.

Ийм нөхцөлд банкууд бизнесийн зээлийн багцаа тэлэх нь банкуудад буцаад өндөр эрсдэл бий болгож болзошгүй юм. Өөрөөр хэлбэл иргэдийн хэрэглээний зээлийг хязгаарлах эсэх шийдвэр нь бизнесийн зээлийн өсөлтөд бодитоор нөлөө үзүүлж чадахгүй. Харин бизнесийн орчны суурь нөхцөлүүд сайжирч, макро түвшний эрсдлүүд буурсан үед бизнесийн зээл олголт түүнийг дагаад нэмэгдэнэ.Иргэдийг өрийн дарамтнаас гаргах асуудал нь дээрх хэрэглээний зээлийн хязгаарлалтыг тогтоосноор шийдэгдэхгүй. Харин эсрэгээрээ өрийн дарамтанд оруулах эрсдлийг дагуулж болзошгүй байна. Монголчуудын хэрэглэх хандлага өндөр байдаг. Мөн өрхийн орлогын түвшин бага байгаагаас үүдэн иргэд хэрэглээгээ нөхөхийн тулд зээл авах зайлшгүй шаардлага үүсч байна. Иймд иргэдийн санхүүгийн боловсролыг дээшлүүлэх, өрхийн орлогын түвшинг өсгөх нь өрхийг өрийн дарамтнаас гаргах суурь нөхцөл болно. 

1
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

2018 оны хамгийн шилдэг аймшгийн кинонуудыг тодрууллаа!

2018-12-19

Тэнгэрийн хүү тэнгэртээ халилаа

2018-12-19

Соёлын биет бус өвийн шилдэг өвлөн уламжлагчийг 30 сая төгрөгөөр шагнана

2018-12-19

Хүн төрөлхтнийг гайхшруулсан нууцлаг 10 ханын шигтгэмэл зураг

2018-12-18

Цагдаагийн ажлаар бахархах 80 зураг

2018-12-19

Алдарт "Time" сэтгүүл 2018 оны шилдэг гэрэл зургуудыг шалгаруулжээ

2018-12-18

Элдэв зураг (80 фото) №587

2018-12-14

Эх үрийн хамтын бүтээл олны сэтгэлийг уярааж байна!

2018-12-13

Газрын тосоо өөрсдөө олборлохгүй юм бол өр тавин байж боловсруулах үйлдвэр барих хэрэг байна уу?

2018-12-19

Цагаан хаданд нүүрс тээвэрлэдэг 13,000 жолоочийг эрүүл мэндийн үзлэгт хамруулж эхэллээ

2018-12-18

“Оюутолгой”-г цахилгаанаар хангах бүрхэг хувилбар

2018-12-14

“Сайжруулсан түлш” стандартын чанарын шаардлагыг хангажээ

2018-12-14

Үнэт цаасны данс нээлгэхдээ МХБ-д бүртгүүлсэн компанийг л сонгоно

2018-12-19

Манай улс 398.6 сая ам.долларын хүнсний бүтээгдэхүүн импортолжээ

2018-12-19

Инфляци өсөхөд мах, нүүрс, шатахууны үнэ голлон нөлөөлжээ

2018-12-18

Олон улсын үнэлгээний баг Монголд ажиллаж байна

2018-12-18

Чансаа өндөр 128 бөхийн барилдаан 29-нд болно

2018-12-19

Ой тогтоолтын ДАШТ-ээс В.Янжаа мөнгөн медаль хүртжээ

2018-12-19

Энэ жил Монголоос дэлхийн чансааг тэргүүлэгч жүдоч төрөөгүй

2018-12-19

Мэргэн буудагч Т.Баярцэцэг АНЭУ-д VI байрт шалгарлаа

2018-12-18

Монголчуудын хэлбэр хөөсөн тэнэглэл

2018-12-18

Хулгай хар мөртэй гэдэг

2018-12-18

Монголчуудын мөнгө үрэх тэнэг арга

2018-12-12

Сөнөсөн хотын сүүлчийн иргэн

2018-12-12

Маш богино хугацаанд арьсны асуудлаа шийдсэн хүмүүс нууц аргаасаа хуваалцлаа!

2018-12-19

Баярын өдөр их хэмжээний худалдан авалт хийхээсээ өмнө үүнийг заавал уншаарай!

2018-12-19

Хүүхэд өсгөхөд бидэнд саад болдог буруу ойлголтууд!

2018-12-18

Мишель Обамагийн залууст хандан хэлсэн сургамжит үгс!

2018-12-17

Өрөөний өнгө танд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2018-12-19

Урьдчилгаагүй, хүүгүй зээлээр хамгийн сүүлийн үеийн гар утастай болоорой!

2018-12-18

“Скай-2 Апартмент” шинэ жилийн бэлэгтэй урамшуулал зарлалаа

2018-12-14

С.Энх-Ирээдүй: ХААН Банкинд хаалттай цаг байхаа болилоо

2018-12-14

2018 онд улаан хивсний ёслолд хамгийн содон хувцас өмссөн одод!

2018-12-18

Кардашианы эгч дүүс дундаа нэг хувцас өмсөх дуртай!

2018-12-17

Алдартнууд 20 настайдаа ямар байсан бэ?

2018-12-14

Кинонд тоглож байх үедээ чин сэтгэлээсээ бие биедээ дурласан жүжигчид

2018-12-13

Энэ онд 74 мянган га талбай түймэрт өртжээ

2018-12-19

Агаарын бохирдлын асуудлаар Ерөнхий хяналтын сонсгол хийх товыг тогтооно

2018-12-19

800 тэрбум төгрөг зарцуулсан ч утаа улам ихсэв

2018-12-19

10 жил утаатай ингэж "тэмцсэн", үр дүн хаана байна?

2018-12-18

Эцэг эхийн ямар ген хүүхдэд удамшдаг вэ?

2018-12-19

Та бидний шүтдэг алдартнууд ийм гаж зуршилтай гэдгийг та мэдэх үү?

2018-12-19

Орост очоод заавал идэж үзэх ёстой амттай хоол, зуушнууд!

2018-12-19

Нууцлаг Антарктид тивээс илрүүлсэн жихүүдэс хүргэм хачирхалтай зүйлс

2018-12-19

Хорт бодисын нөлөөнд автахаас сэргийлж 1900-1110 гэсэн дугаар ажилуулж эхэллээ

2018-12-19

Онцгой нөхцлийн нэмэгдлийг олгох шийдвэрийг Засгийн газраас гаргалаа

2018-12-19

Эрүүгийн цагдаагийн албанаас мэдэгдэл гаргалаа

2018-12-19

Онцгой нөхцлийн нэмэгдлийг олгох шийдвэрийг гаргалаа

2018-12-19

Бидний амьдралыг хөнгөвчлөх өвөрмөц бүтээлүүд

2018-12-11

ШУА-ийн Их чуулганаар хэлэлцэх асуудлыг танилцуулав

2018-12-10

Технологийн тухай бидний үнэн гэж боддог худал зүйлс

2018-12-07

Нийслэлийн Үйлдвэрлэл, инновацийн газар МУИС-тай хамтран ажиллах санамж бичиг байгууллаа

2018-12-03
2:26

МАН-ын бага хурал дээр Ерөнхий сайд, МАН-ын дарга У.Хүрэлсүхийн тавьсан илтгэлийн хэсгээc...

2018-12-19
59:27

УИХ-н Дэд Дарга Я.САНЖМЯТАВ "Ам нээвэл" нэвтрүүлгээр шударга бусын хонгилийг үгүйсгэв

2018-12-19
29:32

Н.Алтанхуяг “Нэгдмэл монгол” хөдөлгөөн байгуулснаа зарлав

2018-12-19
18:33

Н.Номтойбаяр: ЖДҮ-ийн загалмайлсан эцэг нь Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх болохыг нотоллоо

2018-12-19

Академич хэргэм хүртсэн эрдэмтдэд хүндэтгэл үзүүллээ

2018-12-19

​Япон Улсын Анагаах ухаан, нийгмийн халамжийн олон улсын их сургуулийн тэтгэлэгт хөтөлбөрийн нэмэлт зар

2018-12-19

Ном уншдаг хүүхэд ирээдүйд 2.5 дахин өндөр цалин авна

2018-12-19

Таны хүүхэд цэцэрлэгтээ өдөр тутам юу сурч мэдэн хөгжиж байгаа бол?

2018-12-18

Дайсныхаа сэтгэл зүйгээр тоглож ялалт байгуулж байсан түүхэн тулаанууд

2018-12-19

Алтан ордны улсын тухай Европын түүхч ингэж бичжээ

2018-12-18

Дэлхийн түүхийг өөрчилсөн цуутай 5 аллага

2018-12-17

Чойжин ламын сүм музейн сүүлчийн гуйлт

2018-12-13

БНСУ-д өндөр настнуудын үйлдэх гэмт хэргийн тоо өсчээ

2018-12-19

Анааш албан ёсоор устаж буй амьтны тоонд оржээ

2018-12-19

Хятадын эрх баригчид Зул сарын баярыг хориглож эхэлжээ

2018-12-19

Япон улс дэлхийн II дайнаас хойш анх удаа байлдааны тээвэрлэгч хөлөг ашиглахаар боллоо

2018-12-19

Д.Дэмбэрэл: УИХ-ын дарга ёс зүйн хуулийг баримтлах хэрэгтэй

2018-12-19

МАНАН задрах эс задрахыг шийдэх МАН-ын бага хурал

2018-12-19

У.Хүрэлсүх: Манай нам олигархжсан байна, мафижсан байна

2018-12-19

МАН-ын намын генсек Д.Амарбаясгаланг огцруулахыг шаардсаар байна

2018-12-19

Эхнэр тань бие давхар үед та юугаар туслах хэрэгтэй вэ?

2018-12-15

Эмээ, өвөөтэйгөө хамт өссөн хүүхдүүд өгөөмөр, тэвчээртэй нэгэн болж өсдөгийг эрдэмтэд баталжээ

2018-12-07

Жаргалтай хосууд хамтдаа жин нэмэх хандлагатай байдгийг тогтоожээ

2018-12-02

Эцэг эхчүүдийн амьдралыг хөнгөвчлөх лайфхакууд

2018-11-24

Өвлийн улиралд жолооч нарт тулгардаг асуудлуудыг хурдан, шуурхай шийдэх аргууд!

2018-12-17

Машины дугуйг насосгүйгээр хэрхэн хийлэх вэ?

2018-11-10

Монголчуудын бүтээсэн цахилгаан машин ОУ-ын үзэсгэлэнээс шагнал хүртлээ

2018-10-23

Машинаа угаахдаа анхаарах зүйлс!

2018-10-22

Эх нутаг руугаа явах эрхгүй болсон өвгөн даргатай таарсан түүх

2018-12-19

Хэл...

2018-12-18

Үхэхдээ ч авч явж болохгүй зүйлс

2018-12-13

Эхнэр нь 10 жил өөрийг нь хуурсныг мэдсэн 46 настай эрийн харуусал

2018-12-12

Жирэмсэн эх, 0-5 насны хүүхэдтэй ээжүүдийг цэвэр агаарт амраана

2018-12-19

Бөөрний үйл ажиллагаа муудаж буйг хэрхэн мэдэх вэ?

2018-12-18

Х.Дарьсүрэн:Асбестийн хор нөлөөлөл олон жилийн дараа илэрдэг учир оношилгоо эмчилгээ оройтох эрсдэлтэй

2018-12-18

Бид яагаад өөр хоорондоо ялгаатай жин нэмдэг вэ?

2018-12-18

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Бадархундага нуураас 279 ширхэг мөнгөн аяга авсан хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ

2018-12-19

АТГ УИХ-ын гишүүдээс мэдүүлэг авчээ

2018-12-18

Гурван шүүгчид сахилгын шийтгэд ногдуулав

2018-12-18

“60 тэрбум”-ын хэргийг сэргээж, М.Энхболд нарыг шалгаж эхэлжээ

2018-12-18

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

ШУТИС
29.28%
МУИС
25.97%
СЭЗИС
10.22%
ХААИС
6.35%
АШУҮИС
6.35%
Хууль Сахиулахын Их Сургууль
5.52%
Бусад
5.25%
МУБИС
4.7%
Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль
2.76%
СУИС
1.93%
Батлан Хамгаалахын Их Сургууль
1.66%

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,502

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,105

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,140

Та ямар брэндийн гар утас барьдаг вэ?

7,784