Хийн хоолойн эдийн засаг Монголын талд байна

Хийн хоолойн эдийн засаг Монголын талд байна

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Владивосток яваад ирлээ. Дорнын эдийн засгийн чуулганд оролцож хөрш орнуудын удирдлагатай уулзжээ. Оросын 100 тэрбум рублийн хөнгөлөлттэй зээлээр УБТЗ, 3 ба 4-р цахилгаан станцуудыг шинэчлэхээ тохиров. Мөн байгалийн хийн хоолойг Монголоор дамжуулахыг Оросын Ерөнхийлөгч дэмжиж, Хятадын Ерөнхийлөгч эдийн засгийн талаас нь судлахаа амалжээ.

Байгалийн хий бол үсрэнгүй хөгжиж буй Хятад улсын хувьд стратегийн чухал ач холбогдолтой түлш. Монголын хувьд газар нутаг дээгүүрээ явуулсны төлбөрийн хэсгийг нь хийгээр авч Улаанбаатарын хорт утааны гамшгийг арилгана, үлдсэн хэсгийг нь бэлэн мөнгөөр авч эдийн засагтаа оруулах учир онцгой чухал юм.

Газрын тосны болон байгалийн хийн хоолойг барих, тос хий дамжуулах, хүлээн авах зэрэг нь зүгээр нэг техникийн асуудал биш, олон хүчин зүйлээс хамаардаг гео-политик, эрчим хүчний эдийн засгийн төвөгтэй асуудал. Оросууд Монголыг тойруулаад хийн хоолой барихаар Хятадтай арван жил хэлэлцээр хийж 2014 онд Шанхайд гарын үсэг зурсан юм. 2018 онд хий нийлүүлж эхлэх байсан нь 2019 оны эцэс хүртэл хойшлогдоод байна.

Хятадын зах зээлийн цойлсон хэрэгцээ

Хятад улс 2017 онд 238 тэрбум шоо метр (куб метр) байгалийн хий хэрэглэсэн нь дэлхийд гуравт буюу АНУ, Оросын дараа орж байна. Нийт хэрэглээний 60 хувийг дотоодоос хангаж, 19 хувийг хөршүүдээсээ хоолойгоор (Туркменистан, Мьянмар), 21 хувийг шингэрүүлсэн (LNG = Liquefied Natural Gas) хэлбэрээр холоос (Австрали 50, Катар 20 хувийг) импортложээ. Хятад шингэрүүлсэн хийн импортоор саяхнаас дэлхийд тэргүүлж эхэллээ.

Байгалийн хий нь 2017 онд Хятадын эрчим хүчний нийт хэрэглээний 7 хувь,  харин 2020 онд 10 хувьд хүрэх ажээ. Хятадын агаарын бохирдолтой зарласан  “дайны” шаардлагаар энэхүү “цэнхэр түлшний” хэрэгцээ жил бүр өссөөр 2020 онд 360 тэрбум шоо метр болно гэж АНУ-ын Эрчим Хүчний Мэдээллийн Захиргаа мэдээлжээ. Хятад бүх том хотуудаа хийн хэрэглээнд шилжүүлж, бүх автобус, ачааны машинуудаа LNG хөдөлгүүртэй болгож байгаа учир доод тал нь арав хоногийн нөөцтэй байхыг зорьж байна.

Хятад улсын эрчим хүчний хэрэгцээ, түүний дотор цэнхэр түлшний хэрэгцээ ийнхүү тасралтгүй өсч байна. Байгалийн хийн дотоодын үйлдвэрлэл 2040 он гэхэд гурав дахин өсөх ч, нийт хэрэгцээнийхээ гуравны хоёрыг хийн хоолой болон LNG тээврээр импортлох (US Dep. of Energy) ажээ.

Хятад улс цаашид байгалийн хийн импортоо тасралтгүй нэмэгдүүлэх учраас АНУ-аас авч буй шингэрүүлсэн хийг импортын тарифийн дайн тойрсоор байна.

Оросын байгалийн хийн холын экспорт

Орос улс 2016 оны байдлаар байгалийн хийн баталгаажуулсан нөөцөөрөө (47 их наяд куб метр) дэлхийд тэргүүлдэг. Энэ бол дэлхийн байгалийн хийн нөөцийн дөрөвний нэг нь (IEA тооцоо). Энэхүү нөөцийн 70 хувь нь баруун Сибирьт (Уренгой, Ямбург, Медвежье гэдэг том гурван орд), бусад нь зүүн Сибирь, Сахалинд байдаг.

Байгаль далайгаас зүүн хойш чиглэлд орших Чайандын ордоос зүүн урагш хил дээрх Благовешенск хот руу 2200 км хийн хоолой эхлэж татах, дараа нь энэ орд руу Эрхүүгээс хойно буй Ковыхтын ордоос 800 км хоолой татах “Сибирийн хүч” нэртэй асар том төслийг Газпром эхлүүлсэн. Төслийн эхний хэсэг нь ирэх онд дуусна гэж тус компанийн Удирдлагын хорооны дэд дарга Виталий Маркелов саяхан мэдэгджээ. Өнөөгийн байдлаар 40 км хоолой дутуу байгаа ажээ.

Оросын талаас 55 тэрбум долларын хөрөнгө оруулалт хийж, энэ хоолойгоор дамжуулах байгалийн хийг Хятадын тал 30 жилийн турш, нийт 400 тэрбум доллараар худалдаж авах гэрээнд дээр хэлснээр 2014 онд Шанхайд гарын үсэг зурсан. Үнээ тохиролцох гэж ингэж удсан бөгөөд Европ руу зарж буй үнээс хямдаар буюу мянган шоо метрийг нь 350 доллараас багагүй байхаар, авсан аваагүй төлөх (take-or-pay) нөхцөлтэйгээр тохирчээ. Энэхүү 1.4 метрийн голчтой дан ган хоолойгоор жилд 38 тэрбум шоо метр байгалийн хийг дамжуулах ажээ.

Монголын хонгил

Хэрэв Ерөнхийлөгч нарын тохирсны дагуу зүүн Сибирийн хамгийн том, 2.5 их наяд шоо метр баталгаажсан нөөцтэй Ковыхтын ордоос урагшаа Иркутск, Улаанбаатар хотоор дамжин Хятадын хил хүртэл 2000 гаруй км хоолой тавих төсөл хэрэгжинэ гэвэл монголын эдийн засагт ямар нөлөөтэйг багцаалан төсөөлж болно.

Монголын нутгаар 1000 км урттай хоолой тавих, арваад шахах станц байгуулах хөрөнгө оруулалт нь “Сибирийн хүч” төслийн тооцоогоор бодоход 1.4 метрийн голчтой, дан хоолойг барихад нэг км (Газпромын 2015 оны мэдээлэл) нь 246 сая рубль буюу 246 тэрбум рубль болно.

Тэгээд дамжуулах чадал нь жилд 30 тэрбум шоо метр гэвэл дамжин өнгөрүүлэх зарим гэрээний нөхцлөөр (100 км тутам нэг мянган шоо метр хийг дамжуулахад 1.09 доллар) бол монгол жилд 3 тэрбум доллар авах болно. Мэдээж энэ төлбөрийг дамжуулсан зай, жингээр нь тооцон олон улсын мэргэжлийн хүмүүстэй хамтран гэрээ байгуулахад өөрчлөгдөх болно.

Сибирээс Монголын хонгилоор газрын тосны болон байгалийн хийн хоолой тавихад ихэнх нь тал газраар явах тул харьцангуй хямд өртөгтэй, бас Хятадын Бээжин болон бусад том хотуудад хүрэхэд хамгийн богино буюу Дундад Ази, эсвэл Манжуураас татахаас ч дөт юм.

Мэдээж төслийн эдийн засаг нь газрын тос, байгалийн хийн олон улсын зах зээлээс ихээхэн хамаардаг. Одоогоор жишээ нь, рублийн ханш огцом унаж, Оросын эдийн засагт хүчтэй дарамт болж байна. Крымын хойгийг эзэлснээс хойш Орост үзүүлж буй барууны хориг улам чангарч байна. Хятад Америкийн худалдааны дайн Хятадын эдийн засагт илүүтэйгээр нөлөөлөх төлөвтэй.

Гэхдээ олон улсын байдал ямар ч болсон, Хятадын эрчим хүчний хэрэгцээг, түүний дотор байгалийн хийн хэрэглээг бууруулах боломжгүй, харин ч улам өсгөх хандлагатай байгаа өнөө цагт хийн хоолойг монголын нутгаар татах нь гурван улсын хэн хэнд нь ашигтай. Учир нь байгалийн хийн хоолойн монголыг тойрсон хоёр чиглэл хоёулаа өндөр уулсыг даван, гол хэрэглэгчдээ хүртлээ манайхаар дамжуулан татсанаас хоёр дахин хол, хоёр дахин үнэтэй гарч байна.

Ийнхүү хийн хоолойн эдийн засаг Монголын талд байна. Ганцхан манай нийтийн засаглал ил тод биш, авлигад баригдаж, гацчихаад байгаа учир байгалийн баялагийн хорлолыг нь хийн хоолойн төсөл улам нэмэгдүүлэх аюул бас бий.

Нийтлэлч: Д.Жаргалсайхан

1
таалагдаж байна

2
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Та бидний сайн мэдэх хорон санаат, аймшигт дүрүүд бодит амьдрал дээр...

2018-10-16

“Монгол туургатан” театрын шинэ байрны нээлтэд УИХ-ын дарга, гишүүд оролцлоо

2018-10-16

Хамгийн их маргаан дагуулсан хөшөө, баримлууд

2018-10-15

Өнөөгийн нийгмийн гашуун үнэнийг илчилсэн шог зургууд

2018-10-14

Америкийн эрдэмтэд ямар эрэгтэй сайн аав болж чаддаг нууцыг дэлгэлээ!

2018-10-11

Гар утас хүүхдийн ой санамжид нөлөөлдгийг эрдэмтэд тогтоожээ

2018-10-05

Хүүхэд тань эдгээр асуултыг тавьсан үед ингэж хариулаарай!

2018-10-03

Гэр бүл үргэлж хэрүүлтэй байх нь эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдгийг эрдэмтэд нотолжээ!

2018-09-26

Билл Гэйтс болон Мелинда Гэйтс нарын ханилсан түүх

2018-10-16

Тэрбумтнууд ганцхан цагийн дотор жирийн ажилтны нэг жилийн цалинг олдог уу?

2018-10-15

Ариана Грандэ сүйт залуугаасаа салжээ!

2018-10-15

Та бидний сайн мэдэх дур булаам эрлийз алдартнууд

2018-10-13

Монголчууд бусад орны иргэдээс үнэтэй эм хэрэглэдэг

2018-10-17

Хиймэл оюун ухаан ашиглан хөхний хорт хавдрыг 90 хувьтай оношилно

2018-10-17

Засгийн газрын шийдвэрээр ХӨСҮТ-ийн эмч нарын цалинг хасжээ

2018-10-17

Цусны бүлгийн тухай та бидний мэддэггүй сонирхолтой баримтууд

2018-10-16

"Харласан" иргэн баригдвал 10 жилээр эрхээ хасуулна

2018-10-17

Худалдсан “бараа”-гаа буцааж авахад нь хуулийн мафийнхан оролцдог уу?

2018-10-17

Л.Эрдэнэ: Иргэдээс ирсэн санал гомдолын хүрээнд намайг дуудаж байцаалт авсан

2018-10-16

П.Оюунчимэг: Манай улс хуулийнхаа процессийг бус гарчгийг нь сурталчилдаг

2018-10-16

Заяаны хань /өгүүллэг/

2018-10-13

Битгий уйлаарай, би чамд хайртай /өгүүллэг/

2018-10-13

Үүлээ эгч /өгүүллэг/

2018-10-13

Тарчиг амьдрал /Өгүүллэг/

2018-10-13

Хөгжлийн банк гадаад зах зээлээс 500 сая ам.доллар босгожээ

2018-10-17

Монголбанк мөнгө хэвлэхгүй гэв

2018-10-17

Бизнес эхлүүлэхэд хамгийн тохиромжтой улс орнуудын жагсаалт шинэчлэгдлээ

2018-10-17

НӨАТ-ын сугалааны тохирол Ням гарагт явагдана

2018-10-16

Энэ өвөл моодонд орох хувцаслалтууд

2018-10-16

Нүдэн дээр өвдөг гарсан үед хэрхэн хурдан эмчлэх вэ?

2018-10-16

Шинэ хүнтэй танилцахдаа хэрхэн эвгүй байдалд орохгүй байх вэ?

2018-10-16

Үсээ будахгүйгээр бууралтсан үсээ дарах үр дүнтэй аргууд

2018-10-15

"New York Comic-con 2018"-ийн халуухан мөчүүдээс...

2018-10-08

Гайхалтай түүх өгүүлэх ховорхон гэрэл зургууд

2018-10-06

Эрчүүд хэрхэн өөрчлөгдсөнийг дүрсэлсэн хөгжилтэй зургууд

2018-10-06

Папарацийн түүхэнд хамгийн их шуугиан тарьсан гэрэл зургууд

2018-10-03

Монголын ЭСЯ-дын фэйсвүүк хуудсууд албажлаа

2018-10-12

Мэдээллийн технологийн салбарын ажлын байрны өдөрлөг болно

2018-10-11

Иргэдийн амьдралыг хөнгөвчилсөн улс орнуудын ухаалаг технологиуд

2018-10-11

Цагт 1200 км хурдлах чадалтай газрын тээврийн загварыг танилцуулав

2018-10-11

Түүнийг ядуу гээд хайртай бүсгүй нь орхисон гэдэг...

2018-10-15

Хоол хэмээн хор залгисаар байтал ходоодгүй болж дуусах нь...

2018-10-12

Зүрх...

2018-10-08

Найз гэдэг үг хамгийн үнэтэй зүйл...

2018-10-04

“Оюу Толгой”-н гүний уурхайд гал гарч, үйл ажиллагааг нь түр хугацаагаар зогсоожээ

2018-10-17

Стратегийн орд ашигладаг компаниудын дансыг Монголбанкинд байршуулах хуулийн төслийг дэмжлээ

2018-10-16

Оюу толгойн гүний уурхайд автомашин шатсан осол гарчээ

2018-10-16

"УИХ-ын гишүүн Б.Дэлгэрсайханы хамаарал бүхий компани хууль бусаар ашигт малтмал олборлож байна"

2018-10-16

“X Apartment” 2-р ээлж байршлын давуу талууд

2018-10-17

Худалдаа хөгжлийн банкны дүрэмт хувцасны загвар гаргаж, үйлдвэрлэн нийлүүлэх тендерт оролцохыг урьж байна!

2018-10-16

Худалдаа хөгжлийн банкны Ривер Гарден салбар нээлтээ хийлээ

2018-10-15

“King Tower”: Жилийн 5 - 8 хувь хүүтэй зээлийг санал болгож байна!

2018-10-15
56:05

"Цензургүй яриа" нэвтрүүлэгт Монгол улсын төрийн соёрхолт түүхч, доктор Д.Өлзийбаатар оролцов

2018-10-16
55:29

"Зэвүүн яриа" нэвтрүүлэгт жүжигчин Л.Сөрөлт оролцов

2018-10-15
1:43:16

“Цензургүй мэтгэлцээн” - Үндсэн хуульд өөрчлөлт хийж улс төрийн реформ хийх цаг нь болсон уу?

2018-10-11
37:58

"Цаг үе, үзэл бодол" нэвтрүүлэгт УИХ-ын гишүүн С.Жавхлан оролцов

2018-10-10

Гадаад худалдааны бодлого алдагдчихаад байна

2018-10-17

З.Энхболд хөдөлж, АН руугаа явна

2018-10-17

Н.Цэрэнбат: Агаарын бохирдол буурахгүй бол би хариуцлага хүлээе

2018-10-17

Х.Баттулга: Анх удаа "МСS"-т хамааралгүй хүмүүс томилогдсон учраас Тавантолгойг хөдөлгөж чадсан

2018-10-16

Израиль руу Газын зурвасаас пуужин харвалаа

2018-10-17

Суссексийн гүнгийн ахайтан Меган Маркл зика вирусын тархалттай газар луу аялахаас татгалзсангүй

2018-10-16

Бээжингийн агаарын бохирдол эргэн ирсэнд сүрчиг, үсний гель буруутай юу?

2018-10-16

Банкны таазнаас аварга могой унаж иржээ

2018-10-16

Конор Макгрегорын даагаа нэхэх саналаас Нурмагомедов татгалзжээ

2018-10-17

Монголын шигшээ баг нөхөрсөг тоглолтоос анхны ялалтаа авлаа

2018-10-17

Хабиб Нурмагомедовын дараагийн ялагдашгүй өрсөлдөгч хэн бэ?

2018-10-16

Морьт харвааны ДАШТ-д монголчууд тэргүүлжээ

2018-10-16

500 жилийн настай Инк охины занданшсан шарилын нууц

2018-10-17

Зөвхөн Аляскад харж болох хөгжилтэй зүйлс

2018-10-16

Эгчтэй хүн бусдаас илүү сайхан сэтгэлтэй байдгийг эрдэмтэд баталжээ!

2018-10-16

Хамгийн өвөрмөц шийдэлтэй гудамжууд

2018-10-16

Тансаг зэрэглэлийн "Lexus" хөлөг онгоцтой танилц

2018-10-17

С.Батболд: Бүх автомашины дугаарыг шинэчлэх шаардлагагүй

2018-10-11

"Парис авто шоу 2018" -ийн шилдэг төмөр хүлгүүд тодорлоо!

2018-10-05

Өвөл болж хүйтрэхээс өмнө та дараах 5 зүйлсийг машиндаа заавал хийгээрэй!

2018-10-03

Зургаан хашааг буулгаж явган хүний замыг чөлөөлжээ

2018-10-17

Хятадын визний оочерийн дийлэнхийг бага насны хүүхэд эзэлж байгаа юу?

2018-10-17

"Сүү" ХК-ийн Гүйцэтгэх захирал солигджээ

2018-10-16

Будагтай бээлий эрэлт ихтэй байдаг

2018-10-16

Эрүүл биеийн соёл

2018-10-14

Цэрэгт тэнцэх эрчүүдгүй болж буй Монголын эмгэнэл

2018-10-11

Агаарын бохирдол ба салхи

2018-10-11

Нобелийн шагнал...

2018-10-11

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Динозаврын ховор олдворыг Монголын говиос илрүүллээ

2018-10-15

Хар хүсэл, Улаан амь

2018-10-15

Зуслангийн амуудад авто замын мэдээллийн самбар байршуулжээ

2018-10-15

А.Оюут: Богдхан ууланд хууль бусаар мод бэлтгээгүй ой цэвэрлэх ажиллагаа хийсэн

2018-10-15

ШУТИС-ийн хөтөлбөрүүдийг олон улсад магадлан итгэмжлэв

2018-10-16

Ардын сургуулиуд авлигын үүр болох учиргүй

2018-10-15

Хүүхэдтэйгээ хамт гэрийн даалгаврыг нь хийх чухал уу?

2018-10-15

Их сургуулиа төгссөний дараа хэрхэн хүссэн ажилдаа орох вэ?

2018-10-12

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Н.Энхбаяр
33.43%
Х.Баттулга
21.11%
У.Хүрэлсүх
12.3%
С.Эрдэнэ
8.09%
Ц.Нямдорж
5.63%
Т.Аюурсайхан
3.4%
Л.Оюун-Эрдэнэ
3.14%
Н.Алтанхуяг
3.08%
Ж.Батзандан
2.84%
О.Баасанхүү
1.98%
С.Баяр
1.64%
М.Энхболд
1.2%
З.Энхболд
1.14%
Ц.Элбэгдорж
1.0%

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

997

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,094

Та ямар брэндийн гар утас барьдаг вэ?

7,669

Та сард хэдэн төгрөгний цалин авдаг вэ?

7,262