Хийн хоолойн эдийн засаг Монголын талд байна

Хийн хоолойн эдийн засаг Монголын талд байна

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Владивосток яваад ирлээ. Дорнын эдийн засгийн чуулганд оролцож хөрш орнуудын удирдлагатай уулзжээ. Оросын 100 тэрбум рублийн хөнгөлөлттэй зээлээр УБТЗ, 3 ба 4-р цахилгаан станцуудыг шинэчлэхээ тохиров. Мөн байгалийн хийн хоолойг Монголоор дамжуулахыг Оросын Ерөнхийлөгч дэмжиж, Хятадын Ерөнхийлөгч эдийн засгийн талаас нь судлахаа амалжээ.

Байгалийн хий бол үсрэнгүй хөгжиж буй Хятад улсын хувьд стратегийн чухал ач холбогдолтой түлш. Монголын хувьд газар нутаг дээгүүрээ явуулсны төлбөрийн хэсгийг нь хийгээр авч Улаанбаатарын хорт утааны гамшгийг арилгана, үлдсэн хэсгийг нь бэлэн мөнгөөр авч эдийн засагтаа оруулах учир онцгой чухал юм.

Газрын тосны болон байгалийн хийн хоолойг барих, тос хий дамжуулах, хүлээн авах зэрэг нь зүгээр нэг техникийн асуудал биш, олон хүчин зүйлээс хамаардаг гео-политик, эрчим хүчний эдийн засгийн төвөгтэй асуудал. Оросууд Монголыг тойруулаад хийн хоолой барихаар Хятадтай арван жил хэлэлцээр хийж 2014 онд Шанхайд гарын үсэг зурсан юм. 2018 онд хий нийлүүлж эхлэх байсан нь 2019 оны эцэс хүртэл хойшлогдоод байна.

Хятадын зах зээлийн цойлсон хэрэгцээ

Хятад улс 2017 онд 238 тэрбум шоо метр (куб метр) байгалийн хий хэрэглэсэн нь дэлхийд гуравт буюу АНУ, Оросын дараа орж байна. Нийт хэрэглээний 60 хувийг дотоодоос хангаж, 19 хувийг хөршүүдээсээ хоолойгоор (Туркменистан, Мьянмар), 21 хувийг шингэрүүлсэн (LNG = Liquefied Natural Gas) хэлбэрээр холоос (Австрали 50, Катар 20 хувийг) импортложээ. Хятад шингэрүүлсэн хийн импортоор саяхнаас дэлхийд тэргүүлж эхэллээ.

Байгалийн хий нь 2017 онд Хятадын эрчим хүчний нийт хэрэглээний 7 хувь,  харин 2020 онд 10 хувьд хүрэх ажээ. Хятадын агаарын бохирдолтой зарласан  “дайны” шаардлагаар энэхүү “цэнхэр түлшний” хэрэгцээ жил бүр өссөөр 2020 онд 360 тэрбум шоо метр болно гэж АНУ-ын Эрчим Хүчний Мэдээллийн Захиргаа мэдээлжээ. Хятад бүх том хотуудаа хийн хэрэглээнд шилжүүлж, бүх автобус, ачааны машинуудаа LNG хөдөлгүүртэй болгож байгаа учир доод тал нь арав хоногийн нөөцтэй байхыг зорьж байна.

Хятад улсын эрчим хүчний хэрэгцээ, түүний дотор цэнхэр түлшний хэрэгцээ ийнхүү тасралтгүй өсч байна. Байгалийн хийн дотоодын үйлдвэрлэл 2040 он гэхэд гурав дахин өсөх ч, нийт хэрэгцээнийхээ гуравны хоёрыг хийн хоолой болон LNG тээврээр импортлох (US Dep. of Energy) ажээ.

Хятад улс цаашид байгалийн хийн импортоо тасралтгүй нэмэгдүүлэх учраас АНУ-аас авч буй шингэрүүлсэн хийг импортын тарифийн дайн тойрсоор байна.

Оросын байгалийн хийн холын экспорт

Орос улс 2016 оны байдлаар байгалийн хийн баталгаажуулсан нөөцөөрөө (47 их наяд куб метр) дэлхийд тэргүүлдэг. Энэ бол дэлхийн байгалийн хийн нөөцийн дөрөвний нэг нь (IEA тооцоо). Энэхүү нөөцийн 70 хувь нь баруун Сибирьт (Уренгой, Ямбург, Медвежье гэдэг том гурван орд), бусад нь зүүн Сибирь, Сахалинд байдаг.

Байгаль далайгаас зүүн хойш чиглэлд орших Чайандын ордоос зүүн урагш хил дээрх Благовешенск хот руу 2200 км хийн хоолой эхлэж татах, дараа нь энэ орд руу Эрхүүгээс хойно буй Ковыхтын ордоос 800 км хоолой татах “Сибирийн хүч” нэртэй асар том төслийг Газпром эхлүүлсэн. Төслийн эхний хэсэг нь ирэх онд дуусна гэж тус компанийн Удирдлагын хорооны дэд дарга Виталий Маркелов саяхан мэдэгджээ. Өнөөгийн байдлаар 40 км хоолой дутуу байгаа ажээ.

Оросын талаас 55 тэрбум долларын хөрөнгө оруулалт хийж, энэ хоолойгоор дамжуулах байгалийн хийг Хятадын тал 30 жилийн турш, нийт 400 тэрбум доллараар худалдаж авах гэрээнд дээр хэлснээр 2014 онд Шанхайд гарын үсэг зурсан. Үнээ тохиролцох гэж ингэж удсан бөгөөд Европ руу зарж буй үнээс хямдаар буюу мянган шоо метрийг нь 350 доллараас багагүй байхаар, авсан аваагүй төлөх (take-or-pay) нөхцөлтэйгээр тохирчээ. Энэхүү 1.4 метрийн голчтой дан ган хоолойгоор жилд 38 тэрбум шоо метр байгалийн хийг дамжуулах ажээ.

Монголын хонгил

Хэрэв Ерөнхийлөгч нарын тохирсны дагуу зүүн Сибирийн хамгийн том, 2.5 их наяд шоо метр баталгаажсан нөөцтэй Ковыхтын ордоос урагшаа Иркутск, Улаанбаатар хотоор дамжин Хятадын хил хүртэл 2000 гаруй км хоолой тавих төсөл хэрэгжинэ гэвэл монголын эдийн засагт ямар нөлөөтэйг багцаалан төсөөлж болно.

Монголын нутгаар 1000 км урттай хоолой тавих, арваад шахах станц байгуулах хөрөнгө оруулалт нь “Сибирийн хүч” төслийн тооцоогоор бодоход 1.4 метрийн голчтой, дан хоолойг барихад нэг км (Газпромын 2015 оны мэдээлэл) нь 246 сая рубль буюу 246 тэрбум рубль болно.

Тэгээд дамжуулах чадал нь жилд 30 тэрбум шоо метр гэвэл дамжин өнгөрүүлэх зарим гэрээний нөхцлөөр (100 км тутам нэг мянган шоо метр хийг дамжуулахад 1.09 доллар) бол монгол жилд 3 тэрбум доллар авах болно. Мэдээж энэ төлбөрийг дамжуулсан зай, жингээр нь тооцон олон улсын мэргэжлийн хүмүүстэй хамтран гэрээ байгуулахад өөрчлөгдөх болно.

Сибирээс Монголын хонгилоор газрын тосны болон байгалийн хийн хоолой тавихад ихэнх нь тал газраар явах тул харьцангуй хямд өртөгтэй, бас Хятадын Бээжин болон бусад том хотуудад хүрэхэд хамгийн богино буюу Дундад Ази, эсвэл Манжуураас татахаас ч дөт юм.

Мэдээж төслийн эдийн засаг нь газрын тос, байгалийн хийн олон улсын зах зээлээс ихээхэн хамаардаг. Одоогоор жишээ нь, рублийн ханш огцом унаж, Оросын эдийн засагт хүчтэй дарамт болж байна. Крымын хойгийг эзэлснээс хойш Орост үзүүлж буй барууны хориг улам чангарч байна. Хятад Америкийн худалдааны дайн Хятадын эдийн засагт илүүтэйгээр нөлөөлөх төлөвтэй.

Гэхдээ олон улсын байдал ямар ч болсон, Хятадын эрчим хүчний хэрэгцээг, түүний дотор байгалийн хийн хэрэглээг бууруулах боломжгүй, харин ч улам өсгөх хандлагатай байгаа өнөө цагт хийн хоолойг монголын нутгаар татах нь гурван улсын хэн хэнд нь ашигтай. Учир нь байгалийн хийн хоолойн монголыг тойрсон хоёр чиглэл хоёулаа өндөр уулсыг даван, гол хэрэглэгчдээ хүртлээ манайхаар дамжуулан татсанаас хоёр дахин хол, хоёр дахин үнэтэй гарч байна.

Ийнхүү хийн хоолойн эдийн засаг Монголын талд байна. Ганцхан манай нийтийн засаглал ил тод биш, авлигад баригдаж, гацчихаад байгаа учир байгалийн баялагийн хорлолыг нь хийн хоолойн төсөл улам нэмэгдүүлэх аюул бас бий.

Нийтлэлч: Д.Жаргалсайхан

1
таалагдаж байна

2
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Энэ онд 74 мянган га талбай түймэрт өртжээ

2018-12-19

Агаарын бохирдлын асуудлаар Ерөнхий хяналтын сонсгол хийх товыг тогтооно

2018-12-19

800 тэрбум төгрөг зарцуулсан ч утаа улам ихсэв

2018-12-19

10 жил утаатай ингэж "тэмцсэн", үр дүн хаана байна?

2018-12-18

Д.Дэмбэрэл: УИХ-ын дарга ёс зүйн хуулийг баримтлах хэрэгтэй

2018-12-19

МАНАН задрах эс задрахыг шийдэх МАН-ын бага хурал

2018-12-19

У.Хүрэлсүх: Манай нам олигархжсан байна, мафижсан байна

2018-12-19

МАН-ын намын генсек Д.Амарбаясгаланг огцруулахыг шаардсаар байна

2018-12-19

БНСУ-д өндөр настнуудын үйлдэх гэмт хэргийн тоо өсчээ

2018-12-19

Анааш албан ёсоор устаж буй амьтны тоонд оржээ

2018-12-19

Хятадын эрх баригчид Зул сарын баярыг хориглож эхэлжээ

2018-12-19

Япон улс дэлхийн II дайнаас хойш анх удаа байлдааны тээвэрлэгч хөлөг ашиглахаар боллоо

2018-12-19

Бидний амьдралыг хөнгөвчлөх өвөрмөц бүтээлүүд

2018-12-11

ШУА-ийн Их чуулганаар хэлэлцэх асуудлыг танилцуулав

2018-12-10

Технологийн тухай бидний үнэн гэж боддог худал зүйлс

2018-12-07

Нийслэлийн Үйлдвэрлэл, инновацийн газар МУИС-тай хамтран ажиллах санамж бичиг байгууллаа

2018-12-03

Эцэг эхийн ямар ген хүүхдэд удамшдаг вэ?

2018-12-19

Та бидний шүтдэг алдартнууд ийм гаж зуршилтай гэдгийг та мэдэх үү?

2018-12-19

Орост очоод заавал идэж үзэх ёстой амттай хоол, зуушнууд!

2018-12-19

Нууцлаг Антарктид тивээс илрүүлсэн жихүүдэс хүргэм хачирхалтай зүйлс

2018-12-19

Хорт бодисын нөлөөнд автахаас сэргийлж 1900-1110 гэсэн дугаар ажилуулж эхэллээ

2018-12-19

Онцгой нөхцлийн нэмэгдлийг олгох шийдвэрийг Засгийн газраас гаргалаа

2018-12-19

Эрүүгийн цагдаагийн албанаас мэдэгдэл гаргалаа

2018-12-19

Онцгой нөхцлийн нэмэгдлийг олгох шийдвэрийг гаргалаа

2018-12-19

Цагдаагийн ажлаар бахархах 80 зураг

2018-12-19

Алдарт "Time" сэтгүүл 2018 оны шилдэг гэрэл зургуудыг шалгаруулжээ

2018-12-18

Элдэв зураг (80 фото) №587

2018-12-14

Эх үрийн хамтын бүтээл олны сэтгэлийг уярааж байна!

2018-12-13

Дайсныхаа сэтгэл зүйгээр тоглож ялалт байгуулж байсан түүхэн тулаанууд

2018-12-19

Алтан ордны улсын тухай Европын түүхч ингэж бичжээ

2018-12-18

Дэлхийн түүхийг өөрчилсөн цуутай 5 аллага

2018-12-17

Чойжин ламын сүм музейн сүүлчийн гуйлт

2018-12-13

Монголчуудын хэлбэр хөөсөн тэнэглэл

2018-12-18

Хулгай хар мөртэй гэдэг

2018-12-18

Монголчуудын мөнгө үрэх тэнэг арга

2018-12-12

Сөнөсөн хотын сүүлчийн иргэн

2018-12-12

Бадархундага нуураас 279 ширхэг мөнгөн аяга авсан хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ

2018-12-19

АТГ УИХ-ын гишүүдээс мэдүүлэг авчээ

2018-12-18

Гурван шүүгчид сахилгын шийтгэд ногдуулав

2018-12-18

“60 тэрбум”-ын хэргийг сэргээж, М.Энхболд нарыг шалгаж эхэлжээ

2018-12-18

Өвлийн улиралд жолооч нарт тулгардаг асуудлуудыг хурдан, шуурхай шийдэх аргууд!

2018-12-17

Машины дугуйг насосгүйгээр хэрхэн хийлэх вэ?

2018-11-10

Монголчуудын бүтээсэн цахилгаан машин ОУ-ын үзэсгэлэнээс шагнал хүртлээ

2018-10-23

Машинаа угаахдаа анхаарах зүйлс!

2018-10-22
2:26

МАН-ын бага хурал дээр Ерөнхий сайд, МАН-ын дарга У.Хүрэлсүхийн тавьсан илтгэлийн хэсгээc...

2018-12-19
59:27

УИХ-н Дэд Дарга Я.САНЖМЯТАВ "Ам нээвэл" нэвтрүүлгээр шударга бусын хонгилийг үгүйсгэв

2018-12-19
29:32

Н.Алтанхуяг “Нэгдмэл монгол” хөдөлгөөн байгуулснаа зарлав

2018-12-19
18:33

Н.Номтойбаяр: ЖДҮ-ийн загалмайлсан эцэг нь Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх болохыг нотоллоо

2018-12-19

2018 оны хамгийн шилдэг аймшгийн кинонуудыг тодрууллаа!

2018-12-19

Тэнгэрийн хүү тэнгэртээ халилаа

2018-12-19

Соёлын биет бус өвийн шилдэг өвлөн уламжлагчийг 30 сая төгрөгөөр шагнана

2018-12-19

Хүн төрөлхтнийг гайхшруулсан нууцлаг 10 ханын шигтгэмэл зураг

2018-12-18

Газрын тосоо өөрсдөө олборлохгүй юм бол өр тавин байж боловсруулах үйлдвэр барих хэрэг байна уу?

2018-12-19

Цагаан хаданд нүүрс тээвэрлэдэг 13,000 жолоочийг эрүүл мэндийн үзлэгт хамруулж эхэллээ

2018-12-18

“Оюутолгой”-г цахилгаанаар хангах бүрхэг хувилбар

2018-12-14

“Сайжруулсан түлш” стандартын чанарын шаардлагыг хангажээ

2018-12-14

Эх нутаг руугаа явах эрхгүй болсон өвгөн даргатай таарсан түүх

2018-12-19

Хэл...

2018-12-18

Үхэхдээ ч авч явж болохгүй зүйлс

2018-12-13

Эхнэр нь 10 жил өөрийг нь хуурсныг мэдсэн 46 настай эрийн харуусал

2018-12-12

Үнэт цаасны данс нээлгэхдээ МХБ-д бүртгүүлсэн компанийг л сонгоно

2018-12-19

Манай улс 398.6 сая ам.долларын хүнсний бүтээгдэхүүн импортолжээ

2018-12-19

Инфляци өсөхөд мах, нүүрс, шатахууны үнэ голлон нөлөөлжээ

2018-12-18

Олон улсын үнэлгээний баг Монголд ажиллаж байна

2018-12-18

Өрөөний өнгө танд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2018-12-19

Урьдчилгаагүй, хүүгүй зээлээр хамгийн сүүлийн үеийн гар утастай болоорой!

2018-12-18

“Скай-2 Апартмент” шинэ жилийн бэлэгтэй урамшуулал зарлалаа

2018-12-14

С.Энх-Ирээдүй: ХААН Банкинд хаалттай цаг байхаа болилоо

2018-12-14

Чансаа өндөр 128 бөхийн барилдаан 29-нд болно

2018-12-19

Ой тогтоолтын ДАШТ-ээс В.Янжаа мөнгөн медаль хүртжээ

2018-12-19

Энэ жил Монголоос дэлхийн чансааг тэргүүлэгч жүдоч төрөөгүй

2018-12-19

Мэргэн буудагч Т.Баярцэцэг АНЭУ-д VI байрт шалгарлаа

2018-12-18

Маш богино хугацаанд арьсны асуудлаа шийдсэн хүмүүс нууц аргаасаа хуваалцлаа!

2018-12-19

Баярын өдөр их хэмжээний худалдан авалт хийхээсээ өмнө үүнийг заавал уншаарай!

2018-12-19

Хүүхэд өсгөхөд бидэнд саад болдог буруу ойлголтууд!

2018-12-18

Мишель Обамагийн залууст хандан хэлсэн сургамжит үгс!

2018-12-17

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Академич хэргэм хүртсэн эрдэмтдэд хүндэтгэл үзүүллээ

2018-12-19

​Япон Улсын Анагаах ухаан, нийгмийн халамжийн олон улсын их сургуулийн тэтгэлэгт хөтөлбөрийн нэмэлт зар

2018-12-19

Ном уншдаг хүүхэд ирээдүйд 2.5 дахин өндөр цалин авна

2018-12-19

Таны хүүхэд цэцэрлэгтээ өдөр тутам юу сурч мэдэн хөгжиж байгаа бол?

2018-12-18

2018 онд улаан хивсний ёслолд хамгийн содон хувцас өмссөн одод!

2018-12-18

Кардашианы эгч дүүс дундаа нэг хувцас өмсөх дуртай!

2018-12-17

Алдартнууд 20 настайдаа ямар байсан бэ?

2018-12-14

Кинонд тоглож байх үедээ чин сэтгэлээсээ бие биедээ дурласан жүжигчид

2018-12-13

Жирэмсэн эх, 0-5 насны хүүхэдтэй ээжүүдийг цэвэр агаарт амраана

2018-12-19

Бөөрний үйл ажиллагаа муудаж буйг хэрхэн мэдэх вэ?

2018-12-18

Х.Дарьсүрэн:Асбестийн хор нөлөөлөл олон жилийн дараа илэрдэг учир оношилгоо эмчилгээ оройтох эрсдэлтэй

2018-12-18

Бид яагаад өөр хоорондоо ялгаатай жин нэмдэг вэ?

2018-12-18

Эхнэр тань бие давхар үед та юугаар туслах хэрэгтэй вэ?

2018-12-15

Эмээ, өвөөтэйгөө хамт өссөн хүүхдүүд өгөөмөр, тэвчээртэй нэгэн болж өсдөгийг эрдэмтэд баталжээ

2018-12-07

Жаргалтай хосууд хамтдаа жин нэмэх хандлагатай байдгийг тогтоожээ

2018-12-02

Эцэг эхчүүдийн амьдралыг хөнгөвчлөх лайфхакууд

2018-11-24

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

ШУТИС
29.28%
МУИС
25.97%
СЭЗИС
10.22%
ХААИС
6.35%
АШУҮИС
6.35%
Хууль Сахиулахын Их Сургууль
5.52%
Бусад
5.25%
МУБИС
4.7%
Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль
2.76%
СУИС
1.93%
Батлан Хамгаалахын Их Сургууль
1.66%

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,502

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,105

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,140

Та ямар брэндийн гар утас барьдаг вэ?

7,784