Хийн хоолойн эдийн засаг Монголын талд байна

Хийн хоолойн эдийн засаг Монголын талд байна

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Владивосток яваад ирлээ. Дорнын эдийн засгийн чуулганд оролцож хөрш орнуудын удирдлагатай уулзжээ. Оросын 100 тэрбум рублийн хөнгөлөлттэй зээлээр УБТЗ, 3 ба 4-р цахилгаан станцуудыг шинэчлэхээ тохиров. Мөн байгалийн хийн хоолойг Монголоор дамжуулахыг Оросын Ерөнхийлөгч дэмжиж, Хятадын Ерөнхийлөгч эдийн засгийн талаас нь судлахаа амалжээ.

Байгалийн хий бол үсрэнгүй хөгжиж буй Хятад улсын хувьд стратегийн чухал ач холбогдолтой түлш. Монголын хувьд газар нутаг дээгүүрээ явуулсны төлбөрийн хэсгийг нь хийгээр авч Улаанбаатарын хорт утааны гамшгийг арилгана, үлдсэн хэсгийг нь бэлэн мөнгөөр авч эдийн засагтаа оруулах учир онцгой чухал юм.

Газрын тосны болон байгалийн хийн хоолойг барих, тос хий дамжуулах, хүлээн авах зэрэг нь зүгээр нэг техникийн асуудал биш, олон хүчин зүйлээс хамаардаг гео-политик, эрчим хүчний эдийн засгийн төвөгтэй асуудал. Оросууд Монголыг тойруулаад хийн хоолой барихаар Хятадтай арван жил хэлэлцээр хийж 2014 онд Шанхайд гарын үсэг зурсан юм. 2018 онд хий нийлүүлж эхлэх байсан нь 2019 оны эцэс хүртэл хойшлогдоод байна.

Хятадын зах зээлийн цойлсон хэрэгцээ

Хятад улс 2017 онд 238 тэрбум шоо метр (куб метр) байгалийн хий хэрэглэсэн нь дэлхийд гуравт буюу АНУ, Оросын дараа орж байна. Нийт хэрэглээний 60 хувийг дотоодоос хангаж, 19 хувийг хөршүүдээсээ хоолойгоор (Туркменистан, Мьянмар), 21 хувийг шингэрүүлсэн (LNG = Liquefied Natural Gas) хэлбэрээр холоос (Австрали 50, Катар 20 хувийг) импортложээ. Хятад шингэрүүлсэн хийн импортоор саяхнаас дэлхийд тэргүүлж эхэллээ.

Байгалийн хий нь 2017 онд Хятадын эрчим хүчний нийт хэрэглээний 7 хувь,  харин 2020 онд 10 хувьд хүрэх ажээ. Хятадын агаарын бохирдолтой зарласан  “дайны” шаардлагаар энэхүү “цэнхэр түлшний” хэрэгцээ жил бүр өссөөр 2020 онд 360 тэрбум шоо метр болно гэж АНУ-ын Эрчим Хүчний Мэдээллийн Захиргаа мэдээлжээ. Хятад бүх том хотуудаа хийн хэрэглээнд шилжүүлж, бүх автобус, ачааны машинуудаа LNG хөдөлгүүртэй болгож байгаа учир доод тал нь арав хоногийн нөөцтэй байхыг зорьж байна.

Хятад улсын эрчим хүчний хэрэгцээ, түүний дотор цэнхэр түлшний хэрэгцээ ийнхүү тасралтгүй өсч байна. Байгалийн хийн дотоодын үйлдвэрлэл 2040 он гэхэд гурав дахин өсөх ч, нийт хэрэгцээнийхээ гуравны хоёрыг хийн хоолой болон LNG тээврээр импортлох (US Dep. of Energy) ажээ.

Хятад улс цаашид байгалийн хийн импортоо тасралтгүй нэмэгдүүлэх учраас АНУ-аас авч буй шингэрүүлсэн хийг импортын тарифийн дайн тойрсоор байна.

Оросын байгалийн хийн холын экспорт

Орос улс 2016 оны байдлаар байгалийн хийн баталгаажуулсан нөөцөөрөө (47 их наяд куб метр) дэлхийд тэргүүлдэг. Энэ бол дэлхийн байгалийн хийн нөөцийн дөрөвний нэг нь (IEA тооцоо). Энэхүү нөөцийн 70 хувь нь баруун Сибирьт (Уренгой, Ямбург, Медвежье гэдэг том гурван орд), бусад нь зүүн Сибирь, Сахалинд байдаг.

Байгаль далайгаас зүүн хойш чиглэлд орших Чайандын ордоос зүүн урагш хил дээрх Благовешенск хот руу 2200 км хийн хоолой эхлэж татах, дараа нь энэ орд руу Эрхүүгээс хойно буй Ковыхтын ордоос 800 км хоолой татах “Сибирийн хүч” нэртэй асар том төслийг Газпром эхлүүлсэн. Төслийн эхний хэсэг нь ирэх онд дуусна гэж тус компанийн Удирдлагын хорооны дэд дарга Виталий Маркелов саяхан мэдэгджээ. Өнөөгийн байдлаар 40 км хоолой дутуу байгаа ажээ.

Оросын талаас 55 тэрбум долларын хөрөнгө оруулалт хийж, энэ хоолойгоор дамжуулах байгалийн хийг Хятадын тал 30 жилийн турш, нийт 400 тэрбум доллараар худалдаж авах гэрээнд дээр хэлснээр 2014 онд Шанхайд гарын үсэг зурсан. Үнээ тохиролцох гэж ингэж удсан бөгөөд Европ руу зарж буй үнээс хямдаар буюу мянган шоо метрийг нь 350 доллараас багагүй байхаар, авсан аваагүй төлөх (take-or-pay) нөхцөлтэйгээр тохирчээ. Энэхүү 1.4 метрийн голчтой дан ган хоолойгоор жилд 38 тэрбум шоо метр байгалийн хийг дамжуулах ажээ.

Монголын хонгил

Хэрэв Ерөнхийлөгч нарын тохирсны дагуу зүүн Сибирийн хамгийн том, 2.5 их наяд шоо метр баталгаажсан нөөцтэй Ковыхтын ордоос урагшаа Иркутск, Улаанбаатар хотоор дамжин Хятадын хил хүртэл 2000 гаруй км хоолой тавих төсөл хэрэгжинэ гэвэл монголын эдийн засагт ямар нөлөөтэйг багцаалан төсөөлж болно.

Монголын нутгаар 1000 км урттай хоолой тавих, арваад шахах станц байгуулах хөрөнгө оруулалт нь “Сибирийн хүч” төслийн тооцоогоор бодоход 1.4 метрийн голчтой, дан хоолойг барихад нэг км (Газпромын 2015 оны мэдээлэл) нь 246 сая рубль буюу 246 тэрбум рубль болно.

Тэгээд дамжуулах чадал нь жилд 30 тэрбум шоо метр гэвэл дамжин өнгөрүүлэх зарим гэрээний нөхцлөөр (100 км тутам нэг мянган шоо метр хийг дамжуулахад 1.09 доллар) бол монгол жилд 3 тэрбум доллар авах болно. Мэдээж энэ төлбөрийг дамжуулсан зай, жингээр нь тооцон олон улсын мэргэжлийн хүмүүстэй хамтран гэрээ байгуулахад өөрчлөгдөх болно.

Сибирээс Монголын хонгилоор газрын тосны болон байгалийн хийн хоолой тавихад ихэнх нь тал газраар явах тул харьцангуй хямд өртөгтэй, бас Хятадын Бээжин болон бусад том хотуудад хүрэхэд хамгийн богино буюу Дундад Ази, эсвэл Манжуураас татахаас ч дөт юм.

Мэдээж төслийн эдийн засаг нь газрын тос, байгалийн хийн олон улсын зах зээлээс ихээхэн хамаардаг. Одоогоор жишээ нь, рублийн ханш огцом унаж, Оросын эдийн засагт хүчтэй дарамт болж байна. Крымын хойгийг эзэлснээс хойш Орост үзүүлж буй барууны хориг улам чангарч байна. Хятад Америкийн худалдааны дайн Хятадын эдийн засагт илүүтэйгээр нөлөөлөх төлөвтэй.

Гэхдээ олон улсын байдал ямар ч болсон, Хятадын эрчим хүчний хэрэгцээг, түүний дотор байгалийн хийн хэрэглээг бууруулах боломжгүй, харин ч улам өсгөх хандлагатай байгаа өнөө цагт хийн хоолойг монголын нутгаар татах нь гурван улсын хэн хэнд нь ашигтай. Учир нь байгалийн хийн хоолойн монголыг тойрсон хоёр чиглэл хоёулаа өндөр уулсыг даван, гол хэрэглэгчдээ хүртлээ манайхаар дамжуулан татсанаас хоёр дахин хол, хоёр дахин үнэтэй гарч байна.

Ийнхүү хийн хоолойн эдийн засаг Монголын талд байна. Ганцхан манай нийтийн засаглал ил тод биш, авлигад баригдаж, гацчихаад байгаа учир байгалийн баялагийн хорлолыг нь хийн хоолойн төсөл улам нэмэгдүүлэх аюул бас бий.

Нийтлэлч: Д.Жаргалсайхан

1
таалагдаж байна

2
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Арабын Нэгдсэн Эмират улс үзэсгэлэн худалдаанаас 2 тэрбум гаруй ам.долларын зэвсэг худалдаж авчээ

2019-02-20

Японы экспортын хэмжээ сүүлийн хоёр жилийн дотор хамгийн бага түвшинд хүрчээ

2019-02-20

Хятад улс Эверест уулын жуулчдын хамгийн том отгийг хаажээ

2019-02-20

Филиппинд улаан бурхнаар 8400 хүн өвчилж, 136 хүн нас баржээ

2019-02-20

ХААН Галерейд үзэсгэлэнгээ гаргах хүсэлтэй уран бүтээлчдийг сонгон шалгаруулна

2019-02-20

Голомт банк нээлттэй ажлын байранд урьж байна

2019-02-20

Хамгийн ашигтай бөгөөд найдвартай хөрөнгө оруулалт юу вэ?

2019-02-19

“Нарлаг дэнж” худалдааны төвийн гүйцэтгэх захирал Ч.Цэцэгсүрэн: 800 гаруй ажлын байр бий болгоно

2019-02-19

Б Баатар: Ноёд таалбал гоё нээлт үзүүлье

2019-02-20

Хүүхдийн жүжгийн зохиолын уралдаан зарлав

2019-02-20

Богдын бошго буюу цөвүүн цаг, түүнийг гэтлэх өвгөдийн гэрээслэл

2019-02-20

Монгол бичгээрээ харилцахад юу саад болов

2019-02-20

Нийт нутгийн 70 орчим хувь нь цастай байна

2019-02-20

Ой, хээрийн түймэр идэвхжих төлөвтэй

2019-02-19

Сэлэнгэд 3,6 Магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт болжээ

2019-02-19

Мөсөн дээгүүр автомашинтайгаа зорчихгүй байхыг анхаарууллаа

2019-02-18

Оюутолгой ХХК Монголын хуулийн цоорхойг ашиглажээ

2019-02-20

Засгийн газар “Эрдэнэс Тавантолгой” компанийн IPO ажлын явцыг хэлэлцэж байна

2019-02-20

Ханбогд-Оюу толгой чиглэлийн 35.1 км авто зам ашиглалтад орлоо

2019-02-20

Газрын тосны салбарт монголчуудын оролцоо бага байна гэв

2019-02-15

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

УИХ шударга ёс зөрчигдсөн асуудлаар ХЭҮК-тай хамтарч ажиллана

2019-02-20

Хууль зүйн сайд Ц.Нямдоржийг огцрохыг шаардав

2019-02-20

Ерөнхийлөгч ээлжит бус чуулган хуралдуулах саналаа хүргүүллээ

2019-02-20

ТБХ: Ээлжит чуулганы хугацаанд Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн гишүүд, даргыг томилох асуудлыг хэлэлцэн баталжээ

2019-02-20

Эх орон гэж...

2019-02-21

Зөнч Ванга: Хүчтэй хүмүүст аз жаргал амар ирдэггүй юм, сул дорой хүмүүст амар байг гэж…

2019-02-20

Ээж чинь чамайг БУРУУ явбал бурхны гуйлгачин болдог юм

2019-02-19

Монгол эр хүний "3 хүйтэн чулуугаар" номхотгох нь...

2019-02-18

Машиндаа шинэ аккумлятор худалдаж авахад анхаарах зүйлс

2019-02-12

“Приус”-ны зайг Монголд үйлдвэрлэж, нөхөн сэргээнэ

2019-02-11

Өвлийн улиралд жолооч нарт тулгардаг асуудлуудыг хурдан, шуурхай шийдэх аргууд!

2018-12-17

Машины дугуйг насосгүйгээр хэрхэн хийлэх вэ?

2018-11-10

Зэс хайлуулах үйлдвэр барихаас өмнө хүхэрлэг хийн асуудлыг шийдэх хэрэгтэй

2019-02-21

“Дэд бүтцийн төв” төсөлд хамрагдсан 285 айлыг халуун ус, дулаанд холбожээ

2019-02-20

Х.Баделхан: Шинээр барих цэвэрлэх байгууламж хоногт 2500 м3 бохир ус цэвэрлэх хүчин чадалтай

2019-02-20

Хотоос баруун чиглэлд орж, гарч буй автомашиныг бүртгэх камерын хяналтын системтэй боллоо

2019-02-20

Өдөр бүр мөргөл үйлдэхийн ач тус

2019-02-21

Зөв байрлалтай унтах нь урт наслахад тустай

2019-02-20

Хөөсөөр баяжуулсан коктейль хүчилтөрөгч орлохгүй

2019-02-20

Нийт 247 хүнд хоолны хордлогын шинж илэрчээ

2019-02-20

Улсын ажил гацаасан урагшгүй компанийг шүүхэд өгнө

2019-02-20

Монгол иргэд НЭГ САЯ юаниар залилуулжээ

2019-02-20

Шинэ хуулийг шинэ хандлагаар хэрэгжүүлэхийг үүрэг болгов

2019-02-20

Үерийн далан гэмтээсэн байгууллагын газрыг чөлөөлнө

2019-02-20

Хүүхдийн даахь үргээхэд анхаарах зүйлс

2019-02-18

Аав нь охиндоо ганц л зүйлийг захья

2019-02-18

Өчигдөр би нөхөртэйгөө маргалдаад аавын гэрт цүнхтэй хувцасаа аваад гүйгээд ирлээ...

2019-02-13

Хүүхдийн ирээдүйд хор учруулдаг эцэг эхчүүдийн 9 том алдаа

2019-02-12

Хэрхэн ажил хэрэгч загварлаг бүсгүйн дүр төрхийг бий болгох вэ?

2019-02-20

Залуу хүний хийхэд тохиромжгүй 8 зүйл

2019-02-20

30 настай мэт залуухан харагддаг 68 настай эрийн нууц юу вэ?

2019-02-19

Хялбар аргаар амтат шоколадтай брауни хийж сурцгаая!

2019-02-19

Б.Ганхуяг: Хувьцааг эхлээд олон улсад дараа нь дотоодын хөрөнгийн биржид гаргана

2019-02-21

Унци алтны ханш 1400 ам.доллар давах уу?

2019-02-20

НӨАТ-ын урамшууллын хувь хэмжээ шинэчлэгджээ

2019-02-20

Өрхийн сарын дундаж мөнгөн орлого 77 мянган төгрөгөөр өсжээ

2019-02-20

Кибер аюулгүй байдал дахь ТӨРИЙН оролцоо

2019-02-20

"Huawei"-гийн 5G-д итгэхгүй байхыг АНУ анхаарууллаа

2019-02-12

Алдсан гар утасаа IMEI кодоороо дамжуулан олох боломжтой боллоо

2019-02-01

Мэдээллийн технологийн чиглэлээр өндөр цалинтай 500 ажлын байр зарлалаа

2019-01-28

1982 онд хэвлэгдсэн "Улаанбаатар" сэтгүүлийн сонирхолтой зургууд

2019-02-21

Хүмүүст хамгийн их таалагдсан "National Geographic" сэтгүүлийн гэрэл зургууд

2019-02-20

Монголын үзэсгэлэнт охид (65 фото) №160

2019-02-16

Элдэв зураг (80 фото) - №595

2019-02-15

Халуун гурил /өгүүллэг/

2019-02-09

Эвэр /өгүүллэг/

2019-02-09

Насан туршдаа чамд талархана /өгүүллэг/

2019-02-02

Бальзак - Ханска авхайд бичсэн захидал

2019-01-27

ХХ зууны дарангуйлагчдын хамгийн ухаангүй үйлдлүүд

2019-02-20

Японы тансаг зэрэглэлийн галт тэргүүд жуулчдыг гайхшруулж байна

2019-02-20

Бидний амьдралыг хөнгөвчлөх ухаалаг санаанууд

2019-02-20

Үхлийн савраас мултарсан хүмүүсийн ер бусын түүхүүд

2019-02-20

Марафонч Б.Мөнхзаяа ДАШТ болон “Токио-2020” олимпийн эрхээ авчээ

2019-02-21

Олимпд бэлтгэх үндэсний хороог ойрын үед хуралдуулна

2019-02-20

Л.Сосорбарам: Нутгийн олон минь л намайг бөх болгосон юм шүү дээ

2019-02-20

Хөлбөмбөгийн "Үндэсний шигшээ багийн өдөр" тохиож байна

2019-02-19
36:55

"Улаанбаатар төмөр зам"-ын дарга Д.Жигжиднямаагийн булхайг илчиллээ

2019-02-20
58:19

"Эрдэнэс таван толгой ХК"-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Ганхуяг "Ам нээвэл" нэвтрүүлэгт оролцов

2019-02-20
1:01:19

Түүхч, профессор Б.Балжинням "Цензургүй яриа" нэвтрүүлэгт оролцов

2019-02-19
1:59

Н.Энхбаяр: МУИС, ШУТИС, ЭМШУИС, ХААИС үнэ төлбөргүй болно...

2019-02-15

Америк эр Монголчуудыг ингэж шүүмжилжээ!

2019-02-20

Нялцайсан гурил шиг нялх эрчүүд!

2019-02-19

Мангар бацаанууд

2019-02-18

“CAAK PODCAST” - Мэргэжил сонголт ба Гадаадад суралцахад анхаарах зүйлс!

2019-02-15

Их дээд сургуулиудыг нүүлгэн шилжүүлэх талаар судалгаа хийх ажлын хэсэг байгуулагдсан

2019-02-20

2020 онд гэхэд нийт 100 сургууль, 130 орчим цэцэрлэг барих, өргөтгөх ажил хийгдэнэ

2019-02-19

Тав хүртэлх насны хүүхдийн эндэгдэл 23 хувиар өсчээ

2019-02-19

Хүүхдийн эрүүл мэнд, хөгжилд сөргөөр нөлөөлөхүйц нийгмийн сүлжээний мэдээллээс хамгаалах тухай хуулийн төсөл боловсруулжээ

2019-02-18

Нүүрний будаггүйгээр наснаасаа залуу харагддаг алдартнууд

2019-02-19

Юу ч үгүй хоосноос амжилтын оргилд гарч чадсан 10 алдартан

2019-02-08

Олны танил хүмүүсийн сар шинийн гоёл /Фото/

2019-02-06

Хамгийн үнэтэй хөхний хагалгаа хийлгэсэн одууд

2019-01-08

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

ШУТИС
27.43%
МУИС
24.73%
Батлан Хамгаалахын Их Сургууль
8.64%
СЭЗИС
8.32%
ХААИС
6.7%
АШУҮИС
5.62%
Хууль Сахиулахын Их Сургууль
4.97%
МУБИС
4.43%
Бусад
3.89%
Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль
3.13%
СУИС
2.16%

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

5,660

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,214

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,194

Та ямар брэндийн гар утас барьдаг вэ?

7,869