Монтений эссе яагаад хамгийн гайхалтай вэ?

Монтений эссе яагаад хамгийн гайхалтай вэ?

Яагаад Мишель Монтений ихэнх эссе заавал ямар нэг зүйлийн тухай гэсэн гарчигтай байсан бэ? Хамаг учир шалтгаан нь ЭССЕ хамаг бүгдийн тухай өгүүлж болох онцлогтой учраас...

П. Батхуяг

Сэтгүүл зүйн бичлэгийн төрөл, зүйлүүдээс “сурвалжлага”-ыг сонгон эссетэй харьцуулъя. Сурвалжлагын амин сүнс нь үйл явдал байдаг. Тиймээс хэзээ ч зүгээр нэг ширээн дээр байгаа үзгийн тухай сурвалжлага бичиж болохгүй. Харин үүгээр эссе бичиж болно. Энэ нь л хамаг бүгдийн тухай өгүүлж болох онцлогтой хэмээсэн дээрх санаа юм.

Эссег үндэслэгч Мишэль Эйкэм дө Монтень

Эссег үндэслэгч Мишэль Эйкэм дө Монтень

Тэгвэл энэхүү бичлэгийн үндсийг анх тавьсан хүн бол Мишель Монтень билээ. Тэрээр Францын сэргэн мандалтын үеийн хамгийн алдартай, суут сэтгэгч, зохиолчдын нэг юм. Түүний эссенүүд дэлхийн хэмжээний зохиолчид болох Уильям Шекспир тэргүүтэй олон зохиолчдын сүүл үеийн зохиол бүтээлд шууд нөлөө үзүүлсэн гэдэг. Мөн одоо ч Монтений эссенүүд хамгийн алдартай хэвээрээ байна.

Үүний шалтгаан юу вэ?

Эссе нь хувь хүний мэдлэг чадвар, хандлагын илэрхийлэл болж чаддаг бөгөөд өөрөөр хэлбэл зохиогчийн мэдлэгийн хүрээ, үзэл бодол, ертөнцийг харах өнцөг зэргийг илэрхийлж чаддаг. Тиймдээ ч Монтень “Миний ном бол тэр чигээрээ би юм”  хэмээн хэлсэн байдаг.

Харин үүнийг зарим хүмүүс жишээ баримт болон өөрийн бодлуудыг хэт тусган учир бичлэгийн зохист харьцааг алдуулсан хэмээн үзсэн байдаг. Гэвч түүний эссенүүд хамгийн гайхалтай хэвээрээ л байна. Энэ нь магадгүй түүний эссендээ тусгасан хэт их жишээ, баримт, үзэл бодол нь уншигчдад таалагдсаных биз.

Түүний эссений онцлог

Түүний эссений онцлог

Тэр эссегээ ихэвчлэн өөрийн гаргасан санааг маш олон жишээ баримтаар нотлох, эсвэл олон жишээ, баримт дурьдан тэдгээрээс дүгнэлт хийх зэргээр бичдэг нь ажиглагддаг. Гэвч тэр баримтууд нь ихэвчлэн түүхэн үйл явдал байдаг.

Түүний түүхийн талаарх мэдлэг үнэхээр өргөн. Цаг үе бүрийн, улс орон бүрийн түүхээс гаргалгаа гаргаж, түүнээс олж ухаарсан зүйл бүр нь өөрийнх нь үзэл бодол болон төлөвшсөн болов уу гэмээр. Тиймээс түүний эссе бүр нь амьдралын мөн чанарыг нээн илрүүлсэн, аливаа зүйлсийн зүй тогтлыг олж ажигласан байдаг нь энэ их түүхийн мэдлэгтэй нь холбоотой гэхэд хэлсдэхгүй.

Учир нь түүний бидэнд "тулгадаг" үзэл бодол нь хязгаарлагдмал цаг хугацаа, орон зайд төлөвшөөгүй, харин хүн төрөлхтний түүхийн хэдэн мянган жилийн туршлагаар төлөвшсөн тул гайхалтай байдаг болов уу.

Жишээ нь, “Бэрхшээл бидний хүслийг улам өдөөдөг тухайд” хэмээх эсээндээ тэрээр Ликург спарт эрчүүдэд эхнэр рүүгээ нууцаар очиж байхыг зарлигдаж, тэдний уулзах боломжийг хэцүү болгосоноороо хайр дурлал нь улам ч гүн болсон”.

Мөн “Ромын төрийн зүтгэлтэн Их Катон эхнэрээсээ бүр мөсөн залхаж салсан ч, хожим түүнийг өөр хүнтэй гэрлэснийг сонсоод дахин хүсэн мөрөөдөх болсон” зэрэг нэг хүний төдийгүй, улс орны түүхээс хүн гэгч амьтан бэрхшээлтэй зүйлд шунан дурладаг ертөнцийн хуулийг олж мэдэн, ийнхүү бичсэн нь орон орны хүмүүсийн сэтгэлд нийцсэн бүтээл болжээ.

Тиймээс түүний эсээ гайхалтай байдгийн нууц нь түүх хэмээх агуу зүйлээс амьдралын мөн чанарыг олж харан бичдэг, тэгээд түүнийгээ хөдлөшгүй, бодит баримт жишээгээр нотолж, итгүүлэн үнэмшүүлдэгт оршдог болов уу.

Өөрийн бодлыг хэт тусгасан гэж шүүмжлүүлдэг зохиолчийн тухай, өөрийн бодлыг хэт тусган бичсэн минь шүүмжлэл дагуулж магадгүй юм. Гэвч хүсвэл уншигч та ч  мөн үүний нууцыг өөрийнхөөрөө тайлж уншаарай.

Түүний эссенээс сонирхуулъя.

Нас бараагүй хүний азтай эсэхийг шүүн цэгнэж болохгүй тухайд

Кирт олзлогдож, үхэх ял хүлээсэн хаан Крезийн тухай яриаг балчир хүүхэд ч мэднэ дээ. Яг цаазлуулахынхаа өмнө тэрээр “Ай Солон! Солон!” хэмээн дуу алджээ. Энэ тухай Кирт дуулгахад тэрээр ямар учиртайг нь асууж л дээ. Тэгэхэд нь Крез “Дээр үед Солоны анхааруулж хэлсэн үгний үнэнийг би сая л ойлголоо. Аз жаргал хэн хүнд хэчнээн ч ялдам инээмсэглэж байлаа гэсэн, амьдралынх нь сүүлчийн өдөр ирээгүй цагт түүнийг жаргалтай гэж нэрлэх ёсгүй.  Хүний хувь заяа хэврэг бөгөөд хувирамтгай тул, бүх юм орвонгоор эргэхэд өчүүхэн төдий л түлхэц хангалттай гэж тэр хэлсэн юм даа” хэмээн хариулжээ.

“Персийн хаан азтай хүн юм даа, ийм залуу хэрнээ тийм хүчирхэг улсыг эзэгнэн суудаг” хэмээсэн нэгэнд Спартын захирагч Агесилай “Приам ч түүний насан дээр зовлонтой байгаагүй л юм” гэж хэлсний учир тэр. Их Александрын өв залгамжлагч Македоны хаад Ромд бичээч, мужаан хийж явсныг, Сицилийн дарангуйлагчид Корифд дунд сургуульд багшилж байсныг бид мэднэ.  Суут жанжин Помпей ахиад тав зургаан сар л илүү насалсан бол, ертөнцийн хагасыг байлдан дагуулагч хэд хэдэн армийн захирагч тэрээр Египетийн хааны зарц нарт доромжлуулсан, орох оронгүй гуйлгачин болон хувирах байсан биз ээ.

Өчнөөн жил Итали орон бүхлээрээ өмнө нь бөхөлзөж байсан Миланы арав дахь херцог Лодовико Сфорца Лош цайзад хоригдож, манай эцэг өвгөдийн дурсгалд бөхөөгүй гэж үү? Хамгаас золгүй нь тэрээр сайхь гянданд бүтэн арван жилийг өнгөрүүлсэн юм. Хатан хаадаас хамгийн үзэсгэлэнтэй нь болох, загалмайтны ертөнцийн хамгийн хүчирхэг захирагчийн бэлэвсэн эхнэр нэг муу алуурчны гарт амь үрэгдээгүй гэж үү?

Ийм жишээг хэчнээн мянгаар нь тоочиж болно. Эгээ л, бахдам, тансаг орд харшийг маань аянга цахилгаан, бороо шороо түйвээдэг шиг, энэ газар дэлхий дээр засаглаж суугаа хүмүүсийн аугаа ихэд атаархсан сүнснүүд бидний дээгүүр эргэлдэж байдаг юм биш биз дээ ч гэж бодмоор.

Тэрчлэн өчнөөн олон жилийн туршид буй болгосон бүхнээ нүд ирмэхийн зуурт л орвонгоор нь эргүүлж хаях чадалтай гэдгээ хувь тавилан бидэнд харуулахын тулд амьдралын маань сүүлчийн өдрүүдийг зориудаар нөөж байсан юм уу ч гэж бодмоор.

Тэгэхээр Солоны буянтай зөвлөгөөг дагах үндэслэл бидэнд байна. Энэ гүн ухаантан “Хувь тавилангийн цохилтууд болон ивээл соёрхол нь жаргал зовлонг буй болгодоггүй. Өндөр байр суурь, эрх мэдэл гэдэг тохиолдлын төдий өчүүхэн зүйл” гэж үздэг байсан. Тиймээс энэ үгсээрээ Солон “Өөрт оногдсон тэр л жүжгийнхээ хамгийн сүүлчийн, эргэлзэх юмгүй хамгийн хэцүү хэсгийг хүн хэрхэн тоглохыг үзээгүй байгаа цагтаа бид түүнийг жаргалтайд тооцох ёсгүй” хэмээн хэлэхийг хүсчээ гэж би ойлголоо.

8
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Хэрхэн олны өмнө цэгцтэй, сандралгүйгээр ярьж сурах вэ?

2019-10-14

Анхаар: Хоолны үлдэгдэл, аяга тавгаа угаахгүй хонуулах нь ямар аймшигтайг мэдэх үү…

2019-10-14

Сээтэгнэлийг эелдэг байдлаас хэрхэн ялгах вэ?

2019-10-12

Хөхний даруулга зүүхгүй байхын ач тус

2019-10-12

Мастеруудын дэлхийн аваргад түрүүлсэн Монголын долоо, найм дахь тамирчин болж байна

2019-10-14

Шинэ аваргууд тодорсон ахмад даамчдын "УАШТ-2019"

2019-10-14

Шатарчин хүний ухаанд орчлон дэлхий багтдаг

2019-10-14

Иран эмэгтэйчүүд анх удаа хөлбөмбөгийн тэмцээн үзжээ

2019-10-11

Бие давхар эх, төрөлттэй холбоотой орон орны сонирхолтой уламжлалууд

2019-10-14

Газар чөлөөлөхөөс татгалзсан хятад айлуудад юу тохиолддог вэ?

2019-10-14

Дэлхийн хамгийн уйтгартай замаар зорчсон тэмдэглэл

2019-10-14

Эрдэмтдийг 100 гаруй жилийн турш будилуулж буй Тунгускын дэлбэрэлтийн нууц

2019-10-14

Нэрийг нь хүн бүр мэдэх ч царай нь төдийлөн танил биш алдартнууд

2019-10-02

Женнифер Лопез сүй тавьжээ

2019-09-30

Бид сүүлийн 20 жилийн дотор хэрхэн өөрчлөгдсөн бэ?

2019-09-24

О.Ариунзул: Би чиний талд үргэлж бат зогсоно

2019-09-22

Өнөөдөр бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-12

Сэлэнгэ мөрөн, Орхон голын ай савыг онцгойлон хайрлаж, хамгаалмаар байна

2019-10-11

Маргааш бүх нийтээр мод тарих өдөр

2019-10-11

Байгальд орхисон шашны эд зүйлсээ авахыг мэдэгдье

2019-10-10

Б.Хурц нарт холбогдох хэргийн анхан шатны шүүхийн тогтоолыг хүчингүй болгов

2019-10-09

Ш.Батхүү гомдлоо татсан тул хэргийг хэлэлцэхгүй

2019-10-09

УИХ-ын гишүүн, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Ц.Нямдорж 4 хуулийн төсөл өргөн барилаа

2019-10-09

Үндсэн хуулийн цэцийн их суудлын хуралдаан маргааш болно

2019-10-08

ЭХЭМҮТ вакумжсан мэс заслын хэсэгтэй боллоо

2019-10-14

Эрүүл Мэндийн Яамны ТНБ Даргыг улс төрөөс ангид томилж чадах уу?

2019-10-14

“Эрүүл иргэн” аян Баянгол дүүрэгт амжилттай хэрэгжиж байна

2019-10-12

“Сайн туршлага-2019” арга хэмжээ болов

2019-10-12

Төсвийн мөнгийг УИХ-ын гишүүд концесс нэрээр хувьдаа завшдаг

2019-10-14

Казахстаны тал жил бүр 25 монгол иргэнд сургалтын тэтгэлэг олгоно

2019-10-14

БСШУС-ын сайд орон нутагт ажиллаж байна

2019-10-13

НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга мэндчилгээ ирүүллээ

2019-10-13

ХААН галерей дэх “Монгол” үзэсгэлэнгээр зочилж, дотоод мэдрэхүйгээ сэрээгээрэй

2019-10-14

К mobimn: Гурван найзтайгаа ирээд шимтгэлээ бууруулаарай

2019-10-14

King Tower: 20 хувь хүртэлх онцгой хөнгөлөлт санал болгож байна!

2019-10-14

Юнионпэй картын урамшуулал эхэллээ

2019-10-14

Хоёр их гүрний худалдааны дайн Монголд хэрхэн нөлөөлөх вэ?

2019-10-14

Э.Болортулга: МСНЭ-ийн гишүүдийн татварын орлого нийт зардлын 15 хувиас хэтэрдэггүй

2019-10-08

Д.Оюунхорол: Төр иргэддээ боломж олгох үүднээс барьцаагүй зээл олгох шийдэлд хүрсэн

2019-10-04

Л.Оюун: Зээлийн хязгаар тавьж, бонд гаргахаас айх шаардлагагүй

2019-10-04

Хятадууд хар тамхинд хэрхэн "живж" байсныг харуулсан түүхэн зургууд

2019-10-13

Халуухан Украин бүсгүйчүүд гэрэл зурагчин Давид Дубницкийн дуранд...

2019-10-13

Монголын үзэсгэлэнт охид (100 фото) №162

2019-10-12

Фотошопын засвар ороогүй хачирхалтай зургууд

2019-10-12

“Uber” компани такси үйлчилгээндээ нисдэг тэрэг ашиглаж эхэллээ

2019-10-09

Илон Маскийн "Ангарагийг эзлэх" хөлөг

2019-10-04

Франц улс "Facebook" компанийн криптовалютыг европд ашиглуулахгүй байх арга хэмжээ авна

2019-10-03

"Facebook" компани “like”-н тоог харагдахгүй болгох туршилт хийнэ

2019-09-27

Эквадорын үймээний үеэр 7 хүн амь эрстжээ

2019-10-14

Өмнөд Солонгосын Хууль зүйн сайд гэр бүлийнхнийхээ холбогдсон авлигын хэргээс болж огцорлоо

2019-10-14

Эртний Маяагийн үед хамаарах 27 хотын туурь олджээ

2019-10-14

Сири дэх АНУ-ын цэргүүд Туркийн их бууны суманд өртөх дөхжээ

2019-10-14

Podcast news - Цаг үе (2019.10.14)

2019-10-14

Podcast news - Цаг үе,өдрийн мэдээ (2019.10.11)

2019-10-11

Podcast news - Цаг үе (2019.10.11)

2019-10-11

Podcast news - Цаг үе,өдрийн мэдээ (2019.10.10)

2019-10-10

Э.ОЮУНБОЛДЫН нэхэмжлэлийг буцаажээ

2019-10-14

“Богд Зонхова” хайрхны энгэрт 500 мод тарив

2019-10-14

Б.Ууганцэцэг: Монголчууд олуулаа нийлж нэгэн рүүгээ “боргож” байгаа нь хүний ёсноос гажууд үйлдэл

2019-10-14

Өмнөговь аймагт 4.3 магнитутын хүчтэй газар хөдөлжээ

2019-10-14

Сайн дураараа битгий кесар хагалгаа хийлгэ!

2019-10-14

Мао Зэдуныг “атгадаг” байсан эмэгтэйн түүх

2019-10-11

Мэргэжлийн хүний хувьд энэ шуугиан тариад байгаа шахмал түлшний талаар хэдэн үг хэлье...

2019-10-10

Өвчин хийсэж биш хэлж ирдэг!

2019-10-08

Өдөрт нэг өндөг идэх нь зүрхний өвчнөөс сэргийлдэг

2018-05-31

Дэлхийн улс орнуудын оньсого ямар байдаг вэ?

2018-05-30

Дэлгэцийн цэнхэр туяа нойргүйдэл, хорт хавдар үүсгэдэг

2018-05-30

5 сарын 27 цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм дулаан

2018-05-27

Алт, мөнгө боловсруулах үйлдвэр барих гэрээнд гарын үсэг зурлаа

2019-10-11

Оюутолгойн гэрээ эрх зүйн чадамжгүй

2019-10-09

Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн дэд бүтцийг Улсын комисс хүлээн авлаа

2019-10-08

Угтаалцайдамаас кварц олборлохыг зөвшөөрөхгүй

2019-10-08

Драмын театрын ягаан байшингийн дотор талын бодит байдал

2019-10-14

Кёкүшюзан Д.Батбаярын хүү шинэ уран бүтээлээ гаргажээ

2019-10-13

"Нарантуул" захын нэг өдөр

2019-10-13

Богд Жавзандамба хутагтын мэндэлсний 150 жилийн ойд зориулсан хурал болж байна

2019-10-11

Эцэггүй өсөх нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2019-09-13

Цэцэрлэг болон сургуулийн насны хүүхдүүдтэй ээжүүдэд хандан хэлэхэд...

2019-09-12

Хүүхдээ өмөөрснөөр та хүмүүжилд нь муугаар нөлөөлнө

2019-09-11

Хурим хийхээсээ өмнө заавал асуух 11 асуулт

2019-09-08

АН-ын дарга С.Эрдэнэ шахмал түлшний асуудлаар иргэдийн байр суурийг сонслоо

2019-10-14

854 тэрбум төгрөгний үнэтэй цахилгаан автобусыг Монголоос авалгүй гадаадаас оруулж ирэх гэж байна

2019-10-14

"Хүн болгон алддаг гэдгийг бидний өвөг дээдэс маш сайн мэддэг байсан"

2019-10-13
14:42

Агаарын чанарын үзүүлэлт хэвийн хэмжээнд хүрчээ

2019-10-11

Уран зохиолын хичээл хэрэгтэй юу?

2019-10-09

Сурагчдын амралт энэ сарын 28-нд эхэлнэ

2019-10-08

Г.Занданшатар: Дэлхий дахинд зэвсгийн хүчээр сөргөлдөхөөсөө илүү эрдэм оюунаар өрсөлдөх шинэ эрин эхэлжээ

2019-10-06

С.Чинзориг: Мэргэжлийн боловсролын салбарт үнэлэлт, дүгнэлт өгөх цаг болсон

2019-10-02

"Сохор" /өгүүллэг/

2019-09-29

Улбар шар

2019-09-22

"Салхи хагалагч" /өгүүллэг/

2019-09-15

"Нинаг буцаасан нь" /өгүүллэг/

2019-09-01

Энх цагт эндэх ёсгүй амь

2019-10-14

Тороолууд гэж...

2019-10-14

Манай гэр бүлүүдэд байдаг нийтлэг зовлон нь ХАРДАЛТ

2019-10-14

Судлаач Ганаа: Ахиад л төмөр замын хэрүүл

2019-10-14

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Владимир Путин (ОХУ)
66.63%
Ши Жиньпин (БНХАУ)
15.96%
Дональд Трамп (АНУ)
4.76%
Шинзо Абэ (Япон)
3.37%
Ангела Меркель (ХБНГУ)
2.79%
Ким Жон Ун (БНАСАУ)
2.79%
Режеп Тайип Эрдоган (Турк)
1.22%
Беньямин Нетаньяху (Израиль)
0.87%
Нарендра Моди (Энэтхэг)
0.7%
Хаан Салман (Саудын Араб)
0.41%
Эммануэль Макрон (Франц)
0.29%
Тереза Мэй (Их Британи)
0.23%

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,473

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,315

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,384

Амьдрахад хамгийн таатай хотхон аль нь вэ?

2,312